Кіріспе

Бұл Малайзиядағы саяси партиялар тізімі, қазіргі және тарихи партияларды қамтиды.

Заңнама

Қазіргі заңнама бойынша барлық саяси партиялар ("саяси бірлестіктер" деп аталатын) Қоғамдар туралы заңға сәйкес тіркелуге міндетті.

Қозғалыссыз партияларға қарсы заң

Малайзия саясатында бақа (малай: katak politik) (Сабах: Buhangkut politik) – саясаткердің бір партиядан екінші партияға өтуі, яғни қолдауын өзгертуі. Бұл термин алғаш рет 1994 жылғы Сабах штаты сайлауларында пайда болды, онда Біріккен Сабах партиясы сайлауды жеңіп тұрғанмен көпшілік дауысын жоғалтты. Бұл термин бүкіл елде қолданылса да, Сабах штатында көбірек танымал. 2023 жылдың 25 мамырынан бастап Малайзияның тоғыз штаты, Сабах және Саравак штаттарын қоса алғанда, штат заң шығару жиналыстары мен парламент үшін «Партияларға өтуге қарсы заң» немесе «Партияларды ауыстырып алуға қарсы заңды» қабылдады.

Сайлау шығыстары

Сайлау туралы заң (1954) парламенттік және штаттық орынға үміткерлерге сайлау науқаны кезінде (номинация күніне дейін және сайлау күнінен кейін емес) жұмсауға рұқсат етілген ең жоғары шығындарды реттейді. Сайлау туралы заңмен (1954) белгіленген рұқсат етілген үгіт-насихат шығыны – бір кандидат үшін штаттық орынға 100 000 теңге, ал федералдық орынға 200 000 теңге. Осы ережеге сәйкес, 2013 жылғы жалпы сайлауда 505 штаттық және 222 парламенттік орын болғандықтан, Barisan Nasional-ға жұмсауға рұқсат етілген ең жоғары сома шамамен 95 миллион теңге болды. Тіркемелердің және ережелердің жетіспеуіне байланысты, Малайзия саясаткерлері өздерінің науқандарына қанша ақша жұмсағанын немесе заңмен рұқсат етілгеннен артық шығын жасағанын білмей қалуы мүмкін. Тағы бір мәселе – саяси қорлар мен олардың қолданылуына қатысты құпиялылық. Көптеген саясаткерлер, соның ішінде жаңадан тағайындалған министрлер кабинетінің мүшелері өздерінің жеке қаржыларын өз еркімен жарияласа да, мұндай жариялау міндетті емес және көптеген кіріс көздері әлі де белгісіз болып қалады.

Сайлау депозиттері

Депозит парламенттік орынға таласу үшін 10 000 малайзия ринггітін, ал штаттық құрамына таласу үшін 5 000 малайзия ринггітін құрады. Депозит сайлау заңдарын бұзу жағдайларында төленеді және кандидат жеңіліп, дауыстардың 12,5 пайызын немесе сегізден бір бөлігін жиная алмаса, сайлау күнінен кейін қайтарылады. Бұған қоса, әрбір кандидат сайлаудан кейін баннерлер мен қағаз жарнамаларды тазалау үшін 5 000 малайзия ринггітін депозит ретінде ұсынуы тиіс.

Pakatan Harapan (PH, Үміт одағы)

Тізім тиісті тараптар заңды түрде тіркелген және Қоғамдар тіркелімінде (ROS) тіркелген жыл бойынша сұрыпталған. ПартияАббрЛидерИдеологияПозиция Тіркелген Халықаралық қатысулары Ескертулер Демократиялық іс-қимыл партиясы Parti Tindakan Demokratik DAP Энтони Лок Сеу Фук • Әлеуметтік демократия • Ұлттық зайырлылық Орталық-сол 1966 жылғы Прогрессивті Альянс Біріккен прогрессивті Кинабалу ұйымы Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu UPKO Эвон Бенедикт • Сабах аймақтық ерекшелігі • Малайзия ұлтшылдығы Орталық-сол 1999 (1994) N/A Халықтық әділдік партиясы Parti Keadilan Rakyat PKR Анвар Ибрагим • Әлеуметтік либерализм • Малайзия реформашылдығы Орталық-сол 2003 (1991) Либералды халықаралық қауымдастық (байқаушы) Ұлттық сенім партиясы Parti Amanah Negara AMANAH Мохамад Сабу • Исламдық модернизм • Ұлттық прогрессивтілік Орталық-сол 2015 (1978) N/A 1994 жылы бастапқыда Сабах демократиялық партиясы (Parti Demokratik Sabah) деп тіркелген партия 1999 жылы Біріккен Пасокогумон Кадасмандус Мурзут ұйымы (United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation) деп аталды және 2019 жылы қазіргі атауымен қайта аталды. 1991 жылы Малайзия мұсылман қауымдастығының одағы (Ikatan Masyarakat Islam Malaysia) ретінде тіркелген партия 1999 жылы жаңа басшылықпен қайта ұйымдастырылды және Ұлттық әділдік партиясы (Parti Keadilan Nasional) деп аталды. 2003 жылы партия Малайзия халық партиясымен (Parti Rakyat Malaysia) бірікті және қайтадан қазіргі атауымен аталды. 2005 жылы шағын солшыл топ партияны қайта ұйымдастыру үшін оны тастап кетті, ал Малайзия халық партиясы тіркелгенге дейін қайта құрылды. 1978 жылы Малайзия жұмысшы партиясы (Parti Pekerja Pekerja Malaysia) ретінде тіркелген партия 2015 жылы жаңа басшылықпен қайта ұйымдастырылды және қазіргі атауымен қайта аталды.

Парламентте және мемлекеттік заң шығарушы жиналыстарда өкілдігі жоқ партиялар

Бұл Малайзия Парламентіне (Dewan Rakyat және Dewan Negara) және штаттық заң шығару жиналыстарына өкілдігі жоқ белсенді коалициялар мен партиялардың тізімі. Тізім партиялардың Қоғамдар тіркелімінде (ROS) заңды тіркелген жылы бойынша реттелген. Егер партия коалиция құрамында болса және коалицияда өкілдер болса, тізімге партияның өзі өкілдік етпесе де, ол кірмейді. Бұл тізімге әлі ROS немесе Сайлау комиссиясында (EC) тіркелмеген, бірақ белсенді қызметін жүргізіп жатқан партиялар кірмейді, мысалы Малайзияның Жасыл партиясы.

ROS және EC-де тіркелген тараптар

Саяси партиялар Қоғамдар тіркелімінде (ROS) және Сайлау комиссиясында (EC) тіркелген. ПартияАббрЖетекшіИдеологияПозиция ТіркелгенХалықаралыққатысуЕскермелер Parti Rakyat Malaysia Малайзиялық Халық Партиясы PRM Мохд Хашим Саалудин Демократиялық социализм Сол қанатты ұлтшылдық Сол қанат 1955 (1989) Malaysian Ceylonese Congress Малайзиялық Цейлондық Конгресі MCC Махендранатхан Турайаппах N/A N/A 1958 (1970) Malaysian Indian Muslim Congress Малайзиялық Үнді мұсылмандық Конгресі KIMMA Сиед Ибрахим Кадер ИсламизмКонсерватизм Орта оң 1976 Parti Punjabi Malaysia Малайзиялық Пунджаби Партиясы PPM Датук Гурджит Сингх Рханде N/A N/A 1986 Liberal Democratic Party Либералды Демократиялық Партиясы LDP Чин Су Пин Либералды консерватизм Классикалық либерализм Оң қанат 1989 Malaysian United People's Party Малайзиялық Біріккен Халық Партиясы MUPP Рой Назри Ұлтшылдық Оң қанат 1994 (2011) Parti Sosialis Malaysia Социалистік Партиясы PSM Майкл Джейкумар Деварай Социализм Сол қанатты популизм Сол қанат 1998 Parti Cinta Malaysia Махаббат Малайзия Партиясы PCM Хуан Ченг Гуан Ұлттық консерватизм Оң қанат 2007 N/A Malaysia Makkal Sakti Party Малайзия Маккал Сакти Партиясы MMSP Р. С. Танентиран Дравидизм Орта оң 2009 Human Rights Party Malaysia Малайзиялық Адам Құқықтары Партиясы HRP П. Утаякумар Адам құқықтары Кіші азшылықтар құқықтары Хинду ұлтшылдығы Дравидизм Орта оң 2009 Parti Cinta Sabah Махаббат Сабах Партиясы PCS Анифа Аман Сабах аймақтық орталық Орта оң 2013 Parti Kebangsaan Sabah Сабах Ұлттық Партиясы PKS Томас Ангган Сабах аймақтық орталық Орта оң 2013 United Sabah National Organisation (New) Біріккен Сабах Ұлттық Ұйымы (Жаңа) USNO Baru Пандикар Амин Мулия Ұлттық консерватизм Сабах аймақтық орталық Орта оң 2013 Parti Bumi Kenyalang Құстар елі Партиясы PBK Вуон Ли Шан • Сарак аймақтық орталық • Өзін-өзі анықтау Орта оң 2013 N/A Pertubuhan Perpaduan Rakyat Kebangsaan Sabah Сабах Ұлттық Халық Бірлігі Ұйымы PERPADUAN Джек Гиау Сабах аймақтық орталық Орта оң 2013 Parti Sejahtera Angkatan Perpaduan Sabah Сабах Игілігі және Бірлік Фронты Партиясы SAPU Абдул Баннинг Мохд. Сабах аймақтық орталық Орта оң 2013 Sabah Peace Party Сабах Бейбітшілік Партиясы SPP Берман Аңқап Сабах аймақтық орталық Орта оң 2013 Parti Kerjasama Anak Negeri Sabah Сабах Туғандық Ынтымақтастық Партиясы Anak Negeri Хенринус Амин Сабах аймақтық орталық Орта оң 2013 Parti Rakyat Gabungan Jaksa Pendamai Әділеттер Коалициясы Халық Партиясы PEACE Джулиан Петрус Джоут Сарак аймақтық орталық Орта оң 2013 Parti Gagasan Rakyat Sabah Сабах Халық Идеалдары Партиясы GAGASAN / PGRS Доктор Атионг Титух&Стивен Джомбар Сабах аймақтық орталық Орта оң 2013 Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) Азшылықтар Құқықтары Партиясы Акция Мира K. Паланисами Либералды демократия Азшылықтар құқықтары N/A 2013 Parti Tenaga Rakyat Sarawak Сарак Халық Энергия Партиясы TERAS Бани Бериак N/A Орта 2013 Parti Alternatif Rakyat Халық Альтернативтік Партиясы PAP А. Дэвид Дасс Либералды демократия Орта 2014 Parti Harapan Rakyat Sabah Сабах Халық Үміті Партиясы HR Лиу Юн Фа Сабах аймақтық орталық Орта оң 2016 Parti Bersama Malaysia Малайзиялық Біріккен Партиясы MUP Тан Гин Тхеам Либералды демократия Орта 2016 Parti Barisan Pulau Pinang Пенанг Фронты Партиясы PFP Разалиф Мохд Заин Пенанг аймақтық орталық Орта оң 2016 Parti Bumiputera Perkasa Malaysia Малайзиялық Мықты Бумипутера Партиясы PUTRA Ибрахим Али Ұлттық консерватизм Оң қанатты популизм Оң қанат 2019 Parti Kemajuan Malaysia Малайзиялық Даму Партиясы KEMAJUAN Вейта Мурти Поннусами Теңдік Гуманизм N/A 2019 Parti Sedar Rakyat Халық Ояну Партиясы (2023 жылдың 13 қыркүйегінде Сарак Халық Ояну Партиясы болып қайта аталды) SEDAR Осман Абдулла Ұлттық консерватизм N/A 2019 мамырдың 28-і Parti Aspirasi Rakyat Sarawak Сарак Халық Аспаздары Партиясы ASPIRASI Лина Су • Сарак аймақтық орталық • Мемлекеттік сепаратизм Орта сол 1996 (2020) N/A PRM бастапқыда Partai Ra'ayat деп тіркелген. 1970 жылы ол Parti Sosialis Rakyat Malaysia (Малайзиялық Халық Социалистік Партиясы) деп аталды, ал 1989 жылы қазіргі атына өзгертілді. 2003 жылы партия ресми түрде Parti Keadilan Nasional партиясымен бірігіп Parti Keadilan Rakyat партиясын құрды. PRM-нің кейбір мүшелері 2005 жылы жаңадан біріккен партияның идеологиясы мен бағыты туралы келіспеушіліктерден кейін PRM-ді функционалдық саяси партия ретінде қайта ұйымдастырды. КИММА 2010 жылдың 27 тамызында ОМНО-ның қауымдасқан мүшесі ретінде қабылданды. Малайзияның Пунджаби партиясы 1986 жылы құрылған, бірақ 2003 жылы ғана Сайлау комиссиясында тіркелді. Бастапқыда Parti Demokratik Setiahati Kuasa Rakyat Bersatu Sabah деп тіркелген, кейіннен 2011 жылдың 23 наурызында өзінің қанаттарын Малайзия түбегіне созғанда қайта аталды. 1991 жылы таратылған алғашқы Біріккен Сабах Ұлттық Ұйымының бұрынғы мүшелері құрды. Партия өзінің атын Азшылықтардың құқықтары жөніндегі іс-қимыл партиясына ауыстыруды өтінді және 14-ші жалпы жиналыстан бұрын Пактан Харапан коалициясын қолдағанын мәлімдеді. 2016 жылы TERAS-ты тарату жоспары тоқтатылды және жүзеге асырылмады.

ROS-те тіркелген, бірақ ЕО-да тіркелмеген тараптар

Қоғамдар тіркелімінде (ROS) тіркелген, бірақ Сайлау комиссиясында (EC) тіркелмеген саяси партиялар. Сондықтан олар өздерінің таңбаларын пайдаланып сайлауға қатыса алмайды немесе қатыса алады. ПартияАббрЛидерИдеологияПозицияТіркелгенХалықаралық байланысЕскермелерМалайзиялық Үндістан Біріккен партиясыПарти Берсату Индия МалайзияМИУПС. НаллакаруппанН/АН/А2007Конгресс Кеділік Индия Малайзиялық Үндістан Әділет КонгресіKKIMР. ШанмугамХинду ұлтшылдығыДравидтік партияларОрталық оң2019Сабах Шындық партиясыСабах Шындық партиясыКЕБЕНАРАНБентан АламинСүлүк ұлтшылдығыОң жақ2013Парти Берсату Буги СабахСабах Буги Біріккен партиясыPBBSН/АСабах аймақтықОң жақ2013Парти Экономикасы СабахСабах Халықтық экономика партиясыPERSН/АН/АОрталық оң2013Парти Экономикасы Саравак БерсатуСаравак Біріккен халықтық экономика партиясыPERSBСалех МахалиПопулизмСаравак аймақтықОрталық оң2013Малайзиялық Үндістан Әділет партиясыПарти Кеділан Индия МалайзияМИДЖПВ. АрикришнаХинду ұлтшылдығыДравидизмОрталық оң2013Халықтың Ұлттық партиясы МалайзияПарти Насионал Пендудук МалайзияPNPН/АН/АН/А2013Азаматтардың құқықтарын қорғау партиясыПарти Тиндакан Хак МиноритиMIRAА. РаджаретинамЛибералды демократияАзаматтардың құқықтарыН/А2013Саравак туа біткен жастарының фронтыБарисан Пумада Прибуми СаравакPRIBUMIN/A• Әлеуметтік демократия• Жастар саясатыОрталық2022Саравак Біріккен Даяк фронтыБарисан Даяк Берсату СаравакSADAYAKН/А• Әлеуметтік демократия• Даяк ұлтшылдығыОрталық оң2022Жохар Біріккен халық альянсыПериката Раяту Берсату ЖохарJOPAN/A• Адам құқықтары• Діни бостандық• Жохар ұлтшылдығыОрталық2022Халықтың күш партиясы (Малайзия)Парти Куаса Раят Куаса РаятКамаруззаман ТаакобМархаенизмҰлтшылдықОрталық оң2022

Тарихи партиялар

Бұл ұйымдар ешқашан саяси ұйымдар ретінде тіркелмеген немесе енді тіркелмеген, сондықтан сайлауға қатыса алмайды. Британдық Малайяда тіркелген, бірақ тек Сингапур аумағында ғана қызмет еткен партиялар да осы тізімнен алынып тасталған. Аты өзгерген, бірақ қазірге дейін тіркелген саяси партиялар ретінде әлі де бар партиялар да осы тізімнен алынып тасталған. Олардың көптегені әлі де қандай да бір формада ұйымдар ретінде сақталуы мүмкін, бірақ ешқайсысы саяси партия ретінде мойындалмайды.

1949 жылға дейін

ПартияAbbrPeriodDescription Коммунистік партия МалайяParti Komunis Malaya CPM 1930–1989 Партия 1945 жылдан 1948 жылға дейін заң жүзінде жұмыс істеді, кейін оған тыйым салынды. Партияға тыйым салынғаннан кейін, ол Малайя Ұлттық Азат ету Армиясы ретінде жер астына өтіп, қарулы көтеріліс жүргізді. 1989 жылы партия Малайзия және Тайланд үкіметтерімен бейбіт келісімге қол қойып, қарулы көтеріліске тоқтады. Партияның қазіргі ұйымдық мәртебесі әлі күнге дейін белгісіз. Persatuan Melayu PahangПаханг малайлары қауымдастығы PMP 1938–1949 Пахангтағы алғашқы ашық жартылай саяси малайлар ұлттық ұйымы. Қауымдастық таратылып, UMNO филиалдарына қосылды және Паханг Малай Ассоциациясының барлық бұрынғы басшылары өз қызметін UMNO басшылары ретінде жалғастырды деп айтуға болады. Kesatuan Melayu MudaЖас малайлар одағы KMM 1938–1945 Бірінші ашық саяси малай ұлттық ұйымы. Партия 1945 жылы Жапонияның берілуінен кейін таратылды, бірақ оның мүшелері соғыстан кейінгі көптеген саяси партиялардың өзегін құрады. Syarikat Bekerjasama Am SaiburiSaiburi Жалпы кооперативтік одақ SABERKAS 1945–1954 Алғашында тайлықтардың басып алған Кедахта (тай тілінде Сайбури) жер асты малайлық ұлтшыл қозғалысы ретінде ұйымдастырылған, ол 1945 жылы Кедахтың 1946 жылы британдық билікке қайтуынан бұрын саяси ұйым ретінде заңдастырылды. 1952 жылы Пан Малайялық Еңбек партиясына қосылды және 1954 жылы Малайяның Еңбек партиясын құру үшін басқа құрамдас партиялармен бірікті. Parti Kebangsaan Melayu MalayaМалай Ұлттық партиясы PKMM 1945–1948 Жас малайлар одағының бұрынғы белсенділері құрған бірінші соғыстан кейінгі пан-малайлық малайлық ұлттық партия, марханизм деп аталатын солшыл ұлтшылдықтың бір түрін қолдады. Партияға Малайзиядағы төтенше жағдай басталған кезде тыйым салынды. Malayan Democratic UnionKesatuan Demokratik Malaya MDU 1945–1948 Соғыстан кейінгі алғашқы этностық емес саяси партия, негізінен, бірақ тек Сингапурда жұмыс істеген, ол кезде Британдық Малайяның ажырамас бөлігі болған. Партия Малайя одағының пайдасына Малайя Федерациясының құрылуын және Малайялық төтенше жағдайдың басталуына кедергі келтіре алмағанынан кейін ерікті түрде таратылды. All Malaya Council of Joint Action AMCJA 1946–1948 Малайя Федерациясының ұсынысына қарсы шыққан солшыл саяси партиялардың коалициясы. Коалиция солтүстік малайлар басымдық ететін PUTERA коалициясымен бірлесіп жұмыс істеді. Коалиция 1948 жылы негізгі құрамдас партиясы болған МДУ таратылғаннан кейін өмір сүруін тоқтатты. Angkatan Pemuda InsafЖастардың саналы корпусы API 1946–1947 Бастапқыда Малай Ұлттық партиясының жастар қанаты, партия 1946 жылы радикалды солшыл элементтермен ұйымдастырылды және кейін 1947 жылы тыйым салынды. Angkatan Wanita SedarӘйелдердің саналы одағы AWAS 1946–1948 Бастапқыда Малай Ұлттық партиясының әйелдер қанаты, партия 1946 жылы радикалды солшыл элементтермен ұйымдастырылды және Малайялық төтенше жағдайдың басталуымен тыйым салынды. Overseas Chinese Youth AssociationPersatuan Pemuda Tionghua Perantauan Sarawak OCYA 1946–1959 New Democratic Youth League of MalayaLiga Pemuda Demokratik Baru Malaya NDYL 1946–1948 AMCJA мүшесі, Малайзия төтенше жағдайларының басталуы кезінде оған тыйым салынды. Pusat Tenaga Ra'ayatХалық билігі орталығы PUTERA 1947–1948 Малайя Федерациясы ұсынысына қарсы шыққан солшыл малай саяси партияларының коалициясы. Коалиция солтүстік малайлар басым емес коалициямен, AMCJA-мен бірлесіп жұмыс істеді. Коалиция 1948 жылы ПКММ-нің негізгі құрамдас бөлігіне тыйым салынғаннан кейін тоқтады. Barisan Tani Se MalayaПан Малайялық фермерлер майданы BATAS 1947–1948 Малай шаруаларын ұйымдастыру үшін солшыл партия. Партияға Малайядағы төтенше жағдай басталған кезде тыйым салынды және партияның жетекшісі Мұса Ахмад ақырында Малайяның Коммунистік партиясының төрағасы болды. Majlis Agama Tinggi Se MalayaПан Малайяның Жоғарғы Діни Кеңесі MATA 1947–1948 Исламның сұлтанның бақылауына қарсы тұру үшін радикалды малай дінбасылары құрған. Ол AMCJA-мен көп нәсілдік саяси майданда жұмыс істеген PUTERA коалициясының бір бөлігі болды. Ол бірте-бірте жалпы малайлық ұлтшылдық көзқарасты қабылдады және ақыр соңында "Хизбул Муслимин" тобының құрамына енді. Gerakan Angkatan MudaЖас ұрпақ қозғалысы GERAM 1947–1948 Азиз Исхақ пен А Самад Исмаил бастаған бұл көп нәсілдік саяси майданда AMCJA-мен жұмыс істеген PUTERA коалициясының бөлігі болды. Бұл қозғалысқа Малайзиядағы төтенше жағдай басталғаннан кейін тыйым салынды. Pemuda Radikal MelayuРадикалды малай жастар партиясы PERAM 1948 1947 жылы тыйым салынған API-дің рөлін алмастыру үшін PKMM-нің бұрынғы бас хатшысы Мохамед Мустаза құрды. ПЕРАМ-ның өзі Малайзияда төтенше жағдай жариялағаннан кейін тыйым салынды. Hizbul MusliminМалай мұсылман халық партиясы HM 1948 Мұсылман бауырластығынан шабыттанды және Устаз Абу Бакар әл-Бакир басқарды, ол МАТА-ны толыққанды саяси партияға айналдыруға жасалған әрекет болды. Ол Малайзиядағы төтенше жағдай кезінде оның бірнеше жетекшілері қамауға алынғаннан кейін өмір сүруін тоқтатты, бірақ тек 1951 жылы тіркелді. 1952 жылы ол Пан Малайялық Еңбек партиясына қосылды және ақырында Малайяның Еңбек партиясын құру үшін басқа штаттық еңбек партияларымен бірікті. Alliance PartyParti Perikatan 1951–1973 Біріккен Малай Ұлттық Ұйымы, Малайялық Қытай қауымдастығы және Малайялық Үнді қауымдастығының коалициясы. Коалиция 13 мамыр оқиғасынан кейін басқа партияларды қоса кеңейтілді және кейіннен Ұлттық майдан (Barisan Nasional) ретінде тіркелді. Independence of Malaya PartyParti Kemerdekaan Malaya IMP 1951–1953 Біріккен Малай Ұлттық Ұйымының негізін қалаушысы Онн Жафар құрған көп этностық партия. Партия сайлауда жақсы нәтиже көрсетпеді және 1953 жылы таратылды. Labour Party of PenangParti Buruh Pulau Pinang LPP 1951–1954 Пан Малайялық еңбек партиясын құруға үкіметтің шектеулері болғандықтан, бұл партия Пенангтың аумақтық шектерінде Джорджтаун қалалық сайлауына қатысу үшін ұйымдастырылды. 1952 жылы ол Пан Малайялық Еңбек партиясына қосылды және ақырында Малайяның Еңбек партиясын құру үшін басқа штаттық еңбек партияларымен бірікті. 1952 жылы ол Пан Малайялық Еңбек партиясына қосылды және ақырында Малайяның Еңбек партиясын құру үшін басқа штаттық еңбек партияларымен бірікті. 1952 жылы ол Пан Малайялық Еңбек партиясына қосылды және ақырында Малайяның Еңбек партиясын құру үшін басқа штаттық еңбек партияларымен бірікті. Province Wellesley Labour PartyParti Buruh Seberang Prai PWLP 1953–1959 Пан Малайялық еңбек партиясын құруға үкіметтің шектеулері болғандықтан, бұл партия Пенангтың аумақтық шектерінде Джорджтаун қалалық кеңесінің сайлауында Пенангтың Еңбек партиясымен бәсекелестік етті. Партия Пан Малайялық Еңбек партиясына қосылмады және ақырында LPM-мен біріккенге дейін жеке өмір сүрді. Parti NegaraҰлттық партия PN 1953–1962 Малайя тәуелсіздігі партиясының мұрагері, ол өзінің алдыңғысына қарағанда малай ұлтшылдығына көбірек мән берді, бірақ көп этностық құрамын сақтап қалды. Партияның негізін қалаушысы, Онн Жафардың қайтысынан кейін таратылды. Malaysia People's Progressive PartyParti Progresif Penduduk Malaysia myPPP 1953–2019 Малайзиядағы көп этностық саяси партия, ол 1973 жылдан 2018 жылға дейін Ұлттық майдан (Barisan Nasional) коалициясының құрамдас мүшесі болды. 2018 жылғы сайлауда жеңілгеннен кейін партия екі фракцияға бөлінді – біріншісі Маглин Деннис Д'Круз басқарып, myPPP-нің BN коалициясының бөлігі болып қалуын қолдады, екіншісі партия президенті М. Кайвеас басқарып, myPPP-нің BN коалициясынан шығуына талап етті. Соңғысы жеңіске жетті және myPPP кейіннен Barisan Nasional коалициясынан шықты. Қоғамды тіркеу мекемесі (RoS) жетекшілік мәселелеріне тап болған MyPPP-ні 2019 жылдың 14 қаңтарынан бастап тіркеуден өшірді. Labour Party of Malay...

1960-1969 жылдар

ПартияАббПэриодТақырыпПарти Негара СаравакПартия СаравакПАНАС 1960–1968 Саравакта тіркелген екінші саяси партия, көп ұлтты, негізінен бумипутералар басымдық құрайтын партия. Муниципалдық және аудандық кеңес сайлауларына қатысу үшін құрылды. 1968 жылы Барисан Раякит Джати Саравакпен бірігіп, Парти Бумипутераны құрды. Біріккен Ұлттық Кадазан ҰйымыPertubuhan Kebangsaan Kadazan Bersatu UNKO 1961–1964 Дональд Стивенс құрған Сабахтағы алғашқы жергілікті партия, Малайядағы УМНО үлгісінде Кадазандусун қауымдастығының мүдделерін қорғау үшін құрылды. 1962 жылы Г. С. Сундун бастаған топпен бірігіп, Біріккен Пасок Момогун Ұйымын құрды. Біріккен Сабах Ұлттық ҰйымыПертубуан Кэбангсан Сабах Берсату USNO 1961–1996 Мұстафа Харун құрған, бастапқыда көп ұлтты партия болғанмен, мұсылман Бажау қауымдастығы басымдық құрды. 1996 жылы таратылды, мүшелері UMNO немесе Parti Bersatu Sabah партиясына қосылды. Барсан Раякит Джати Саравак Саравак жергілікті халық фронты БАРДЖАСА 1961–1968 Негізінен этникалық малай және меланау қауымдастығының мүдделерін білдіретін мұсылман бумипутера партиясы. 1968 жылы Парти Негара Саравакпен бірігіп, Парти Бумипутераны құрды. Саравак ұлттық партиясыParti Kebangsaan Sarawak SNAP 1961–2013 Көп ұлтты партия, Саравак Альянсына қосылды, бірақ 1965 жылы шығарылды. 1976 жылы "Баррисан Насионал" коалициясына қосылды, бірақ 2004 жылы қайтадан шығарылды. 2010 жылы Pakatan Rakyat коалициясына қосылды, бірақ 2011 жылғы Саравак штатындағы сайлау алдында шығып кетті. Ішкі күрес 2013 жылы партияның тіркеуден шығарылуына әкелді. Солтүстік Борнео Демократиялық партиясыParti Demokratik Borneo Utara NBDP 1962 Жесселтонда құрылған қытайлық партия, сол жылы Сандакандағы Біріккен партиямен бірігіп, Борнео Утара Ұлттық партиясын құрды (кейіннен Сабах Ұлттық партиясы деп аталды). Біріккен партияParti Bersatu UP 1962 Сандаканда құрылған қытайлық партия, сол жылы Джесселтондағы Солтүстік Борнео Демократиялық партиясымен бірігіп, Борнео Утара Ұлттық партиясын құрды (кейіннен Сабах Ұлттық партиясы деп аталды). Біріккен Пасок Момогун Ұлттық ҰйымыPersatuan Kebangsaan Pasok Momogun Bersatu Pasok Momogun / UPMO 1962–1964 Біріккен Ұлттық Кадазан Ұйымынан бөлініп, кейіннен өзінің бас партиясымен бірігіп, Біріккен Пасокмомогон Кадазан Ұйымын құрды және Біріккен Сабах Ұлттық Ұйымымен және Сабах Ұлттық партиясымен бірге Сабах Альянсын құрды. Борнео Утара Ұлттық партиясыParti Kebangsaan Borneo Utara BUNAP 1962–1963 Солтүстік Борнео Демократиялық партиясы мен Біріккен партияның бірігуі, Малайзия федерациясындағы Сабах тәуелсіздігін алғаннан кейін Сабах Ұлттық партиясы деп қайта аталды. Саравак қытай қауымдастығыPersatuan Cina Sarawak SCA 1962–1974 Саравак Альянсының құрамында болған бұрынғы Парти Негара Саравак құрған қытайлық партия. 1970 жылы көптеген мүшелері Саравак Біріккен Халықтар партиясына өтті. SCA белсенділігі тоқтап, қалған мүшелері таратып жіберді. Parti Pesaka Anak SarawakСаравактың мұралық партиясыPESAKA 1962–1973 Тун Джугахтың Ибан мүддесін білдіру үшін құрған партия, Саравак ұлттық партиясымен тікелей бәсекелесті. 1973 жылы Парти Бумипутерамен бірігіп, Парти Песэка Бумипутера Берсату партиясын құрды. Біріккен Демократиялық партия (United Democratic Party) Партия Демократиялық Берсату UDP 1962–1968 Малайялық қытай қауымдастығының бұрынғы президенті Лим Чонг Ю құрған, 1964 жылғы жалпы сайлауда бір орынға ие болды. 1968 жылы Лим басқа да бірнеше танымал саясаткерлермен бірігіп, Парти Геракан Раякт Малайзияны құрды. Сабах Үндістан Конгресі (Congress India Sabah SIC) 1962–1975 Сабахтағы үнді қауымдастығының мүддесін білдіретін шағын партия, Сабах Альянсының құрамына кірді және 1974 жылға дейін Сабах мемлекеттік ассамблеясында тағайындалған орынның бірін иеленді, содан кейін мемлекеттік үкімет Парти Берсату Раякит Джелата Сабахқа түсті. Содан кейін өз қызметін тоқтатты. Сабах Ұлттық партиясыParti Kebangsaan Sabah SANAP 1963–1965 Бұрын Борнео Утара Ұлттық партиясы, Малайзия федерациясындағы Сабах тәуелсіздігін алғаннан кейін Сабах Ұлттық партиясы деп қайта аталды. 1965 жылы "Сабах қытай қауымдастығын" өзіне сіңіріп алды және өзін соңғысы деп атады. Ұлттық Конвенция ПартиясыParti Perhimpunan Kebangsaan NCP 1963–1965 Туңку Абдул Рахманның бірінші және екінші әкімшілігінде бұрынғы федералды министр Абдул Азиз Исхақ құрған партия Малай Халық Социалистік Фронтының құрамдас бөлігі болды. 1964 жылы Ішкі қауіпсіздік туралы заң бойынша Азиздің тұтқындалуынан кейін әлсіреп, кейін таратылды. Біріккен Пасокмогун Кадазан Ұйымы Персатуан Пасокмогун Кадазан ...

1970-1979 жылдар

ПартияAbbrPeriodDescription Біріккен Сабах Әрекет партиясыParti Tindakan Sabah Bersatu USAP 1970–1974 Бұрынғы Біріккен Пасокмомогун Кадазан Ұйымының жастар көшбасшысы Калакау Унтол құрған партия, қысқа ғұмыр сүрді және 1974 жылы Кулакау Малайзия Әділеттік Қоғамы партиясына (Parti Keadilan Masyarakat Malaysia) қосылғаннан кейін таратылды. Солтүстік Калимантан Коммунистік партиясыParti Komunis Kalimantan Utara NKCP 1971–1990 Саравактағы Жастар қауымдастығы ретінде бұрын жұмыс істеген белсенділер мен партизан күштерін, Саравактағы Біріккен Халықтар партиясының, Саравактағы Халық Партизан күштерінің және Солтүстік Калимантан Халық Армиясының коммунистік элементтерін біріктіру арқылы ресми түрде құрылды. 1990 жылы бейбіт келісімге қол қойылғанға дейін Малайзия үкіметіне қарсы төмен қарқындылықтағы көтеріліспен күресті. Parti Keadilan Masyarakat MalaysiaМалайзия Әлеуметтік Әділет партиясы PEKEMAS 1972–1982 Партия Геракан Раяктың Малайзиядағы диссиденттері Барисан Насионалға қосылғаннан кейін құрған партия, 1974, 1978 және 1982 жылғы жалпы сайлауларда қатысты. Партия көп сайлаушылық қолдауды жеңе алмады және Малайзия Халық Социалистік партиясына (Parti Sosialis Rakyat Malaysia) және Демократиялық Әрекет партиясына мүшелерін жоғалтты. 1982 жылғы жалпы сайлауда бірде-бір орын жеңе алмағаннан кейін партия ақырында таратылды. Малайя Коммунистік партиясы (Революциялық Фракция)Parti Komunis Malaya (Puak Revolusioner) CPM–RF 1973–1983 Солтүстік Малайя бюросының партиялық тазалауынан кейін, Садаодағы 8-ші полк негізгі партиядан бөлінген кезде құрылды. 1983 жылы Малайзия Коммунистік партиясымен (Марксистік-Лениндік) бірігіп, Малайзия Коммунистік партиясын құрды. Малайя Коммунистік партиясы (Марксистік-Лениндік)Parti Komunis Malaya (Marxis Leninis) CPM–ML 1974–1983 Малайя Коммунистік партиясының Солтүстік Малайя бюросы партияны тазалағаннан кейін, 12-ші полктің 2-ші ауданы негізгі партиядан бөлінген кезде құрылды. Саравак Малайзиялық Халық АссоциациясыPersatuan Rakyat Malaysia Sarawak PERMAS 1987–1991 Саравақтың бас министрі Абдул Тайб Махмудқа қарсы диссиденттер 1987 жылғы Минг сотынан кейін құрды, партия 1987 жылғы Саравак сайлауында өзінің одақтасы Саравак Даяк Халық Партиясымен (Parti Bansa Dayak Sarawak) бірге 20 орын жеңіп алды, бірақ Барисан Насионалды құлата алмады. 1991 жылғы сайлауда бірде-бір орынды сақтап қала алмады және партия көп ұзамай таратылды. Қоғамдық Коалиция КонгресіKongres Penyatuan Masyarakat CCC 1988–2010 1986 жылғы жалпы сайлауға қарсы тұру үшін Паналайзия Ислам партиясының (Pan Malaysian Islamic Party) Қытай консультативтік кеңесі ретінде құрылды, 1988 жылы ресми түрде саяси партия ретінде тіркелді. Ол ешқандай жалпы сайлауға тікелей қатыспады және кейіннен үлкен партияның ресми қанаты – PAS қолдаушылар жиналысымен алмастырылды. Parti Melayu Semangat 46 46 Малай партиясының рухы S46 1989–1996 1987 жылғы UMNO-ның даулы партиялық сайлауында жеңілген фракциядан құрылды, оны Тенгку Разалей Хамза басқарды. 1990 жылғы жалпы сайлауда Gagasan Rakyat және Angkatan Perpaduan Ummah коалицияларының құрамында болды. 1990 жылдардың ортасына қарай партия қатты әлсіреп, 1996 жылы Разалейх UMNO-ға оралғаннан кейін таратылды. Parti Rakyat SabahСабах Халық Партиясы PRS 1989–1991 Бұрынғы BERJAYA көшбасшысы Джеймс Онгли сол кездегі басымдықты Парти Берсату Сабахқа қарсы шығып, оны жеңу үшін құрды, бірақ ол ақырында партиядан шығып, оның інісі Джозеф Пайрин Китинган басқарған PBS-ке қосылды. Angkatan Keadilan RakyatХалық Әділет Фронты AKAR 1989–2001 Парти Берсату Сабахтың бір бөлігінен Марк Кодинг құрды, 1991 жылы Барисан Насионалға қосылды. 1998 жылы өзінің атауын Angkatan Keadilan Rakyat Bersatu (Бірлескен Халық Әділет Фронты) деп өзгертті. 1996 жылы оның екі жетекшісі Пандикар Амин Мулия мен Джеффри Китинган арасындағы көшбасшылық тартысы үлкен топпен PBS-ке оралуына әкелді. Ақырында Пандикар мен партияның қалған мүшелері партияны таратып, UMNO-ға қосылуға шешім қабылдады. Gagasan RakyatХалық Күші GR 1989–1996 1990 жылғы жалпы сайлауға қатысу үшін Демократиялық Әрекет партиясы, Parti Melayu Semangat 46, Parti Rakyat Malaysia, Parti Bersatu Sabah және Бүкіл Малайзиялық Үндістандық Прогрессивті Фронтынан тұратын коалиция. DAP пен S46 арасындағы даулар коалицияның ыдырауына әкелді және коалиция 1995 жылғы жалпы сайлауда нашар нәтиже көрсеткеннен кейін таратылды. Angkatan Perpaduan UmmahМұсылман Бірлігі Қозғалысы APU 1989–1996 1990 жылғы жалпы сайлауда Parti Melayu Semangat 46, PAS, BERJASA және Parti Hizbul Muslimin Malaysia партиясынан тұратын коалиция. Ол Келантан штатының үкіметін басқаруды жеңіп алды, бірақ 1995 жылғы жалпы сайлаудан кейін ресми түрде таратылды. Parti Perpaduan MasyarakatҚоғамдық Бірлік Партиясы PPM 1989–? Ешқандай жалпы сайлауға қатыспаған Parti Merdeka MalaysiaМалайзия Тәуелсіздік Партиясы PMM 1989–? Ешқандай жалпы сайлауға қатыспаған.

1990 - 1999 жылдар

ПартияАббрКезеңСипаттама Біріккен Іс-қимыл ПартиясыПарти Тиндакан Берсату БІҚП 1990–? Сабахтағы этникалық қытайларға негізделген шағын партия. Parti Kesejahteraan Insan Tanah Air Homeland People's Wellbeing Party KITA 1995 (2011) 2012 Бастапқыда Angkatan Keadilan Insan Malaysia немесе AKIM (Малайзия Халықтық Әділет Фронты) деп тіркелген, кейіннен 2010 жылдың 13 желтоқсанында жаңа төрағасы Зайд Ибрагим оны қайта атады. Малайзия Демократиялық ПартиясыParti Demokratik Malaysia MDP 1998–2008 Демократиялық іс-қимыл партиясының диссиденттері Уи Чоо Кёнг және Йеп Гим Гуан құрған партия, 1999 және 2004 жылғы сайлауларға қатысып, ешбір орын жеңе алмады. 2008 жылы Уи Parti Keadilan Rakyat партиясына қосылды және партия таратылды. Барисан Раякит Сабах БерсекутуФедерациялық Сабах Халық Фронты БЕРСЕКУТУ 1998–2010 Сабахтың бұрынғы бас министрі Харис Саллех құрған партия, 1999 жылғы жалпы сайлауда қатысты, бірақ ешбір орын жеңе алмады. 2010 жылы партия таратылды, ал Харис Сабах Халық Фронтын құрды. Барисан АльтернативАльтернатив Фронт БА 1998–2004 KeADILan, DAP, PAS және PRM арасында құрылған коалиция, 1999 және 2004 жылғы сайлауларға қатысты. DAP және PAS арасындағы шиеленіс келісімнің ыдырауына әкелді және 2004 жылға қарай ол тоқтады. Angkatan Insaf RakyatConscious People's Movement AIR 1999 AKIM басшылығымен PAS партиясының бөлінген топтары мен партиялары құрған коалиция, ол AKIM, HAMIM, BERJASA және тағы екі кіші топтан тұрды. Parti Reformasi Insan MalaysiaМалайзия Халықтық Реформа Партиясы PRIM 1999–2009 1999 жылы Parti Keadilan Nasional партиясынан кеткеннен кейін П. Утайакумар құрған партия тіркеуден өте алмады. PRIM белсенділері HINDRAF-тың ядросын құрады. 2007 жылы HINDRAF-қа тыйым салынды және оның басшылары, соның ішінде Утайакумар Ішкі қауіпсіздік заңы бойынша тұтқындалды. Утайакумар босатылғаннан кейін, ол Адам құқықтары партиясын құрды.

20002009 жыл

ПартияАббПэриодТөзімдеу Малайзиялық Даяқтар КонгресіКонгресс Даяқтар Малайзия МДК 2005–2013 2003–2004 жылдары Саравак Даяқтар Ұлттық партиясында (Parti Bansa Dayak Sarawak) Д. Джеймс Масингке қарсы күш үшін күрескен Дэниел Тажемнің жақтастары құрды. Бұл Парти Банса Даяқ Саравақтың тіркеуден шығарылуына және Масингтің жақтастарының Саравак Халық партиясын құруына әкелді. Дегенмен, МДК тіркеуден өтпеді, ал оның жетекшілері келесі сайлауларда тәуелсіз кандидаттар ретінде немесе Parti Keadilan Rakyat сияқты басқа партиялардың өкілдері ретінде бақ сынады. 2013 жылы бір топ «Жаңа Саравак Даяқтар Ұлттық партиясын» (Parti Bansa Dayak Sarawak Baru) тіркеуге қол жеткізді. Малайзиялық Үндістердің Демократиялық Әрекет ФронтыҮндістан Малайзия Демократиялық Әрекет Фронты МИНДРАФ 2005–2009 ХИНДРАФтың мақсаттарын саяси қозғалысқа біріктіру үшін тәжірибелі журналист Мануэль Лопес құрды, бірақ тіркеуден өтпеді және Ішкі қауіпсіздік заңы бойынша төрт ХИНДРАФ белсендісінің қамауға алынуына байланысты қиындықтарға тап болды. 2009 жылы босатылған тұтқындар мен партия белсенділері Адам құқықтары партиясын құрды. Ұлттық Студенттер Партиясы (Parti Mahasiswa Negara) PMN 2008 ПАС-қа жақын «Малайзия мұсылман студенттерінің біріккен қозғалысының» (Gabungan Mahasiswa Islam Se Malaysia) белсенділері бастаған, «Малайзия студенттерінің әрекеттік фронтының» (Barisan Bertindak Mahasiswa Negara) және «Малайзия студенттерінің ынтымағының» (Solidariti Mahasiswa Malaysia) белсенділері қолдаған көпұлтты саяси партия. Студенттердің саяси белсенділікке қатысуына тыйым салатын 1971 жылғы Университеттер және жоғары оқу орындары заңына қайшы келетіндігіне байланысты тіркеуден өтпеді. Pakatan Rakyat Халық Одағы ПР 2008–2015 2008 жылғы жалпы сайлаудан кейін ПКР, ДАП, ПАС және СНАП арасында құрылған коалиция. Тіркеуден өтпеді, бірақ 2013 жылғы жалпы сайлауда сайлау одағы ретінде жұмыс істеуін жалғастырды. 2015 жылы ДАП пен ПАС арасындағы шиеленіс ПКР, ДАП және жаңа ПАС партиясы АМАНАХ-тың «Пактан Харапан» атты жаңа коалиция құруына әкелді, ал ПАС «Гагасан Сеjahtera» атты өз коалициясын құрды. Малайзия Адам Құқықтары Партиясы (Parti Hak Asasi Manusia Malaysia) HRP 2009–2019 Адам және тең құқықтарды қорғаушы белсенді П. Утайкумар басқарған көпұлтты саяси партия. Алайда, HRP-нің тіркеу өтініші мақұлданбады және ол негізделген бастапқы қозғалыс, ХИНДРАФ 2019 жылы таратылғандықтан, жақын арада таратылатын болып есептеледі.

2010 қазіргі уақытқа дейін

ПартияAbbrPeriodDescription Sabah People's Front Barisan Bersatu Sabah SPF 2010–2012 Федерацияланған Сабах халық фронтының бөлініп шыққан партиясы. Алайда, 2012 жылы СДП-ны Саравак халық партиясының (PRS) бұрынғы мүшелері, наразы көшбасшы Снг Чэ Хуа бастап алып, жаңа Саравак жұмысшы партиясына (SWP) айналдырды. Сонымен қатар, бұрынғы президент Берман Анкап 2013 жылы жаңа Сабах Бейбітшілік партиясын (SPP) құрып, оның президенті болды. Parti Sarawak Bersatu United Sarawak Party PSB 2014–2024 PSB – Саравақтың Біріккен Халық партиясының (SUPP) бөлініп шыққан партиясы, оны Саравақтың екінші қаржы министрі Вонг Сун Кох және оның жақтастары партия басшылығы үшін күрестен кейін құрды. Бұл партия Барисан Насионал (BN) саяси одағы ретінде құрылды.