Кіріспе
Гварнери квартеті – 1964 жылы Марлборо музыка мектебі мен фестивалінде құрылған американдық скрипкалық квартет. Ол өзінің бай, жылы және күрделі дыбысымен, сондай-ақ квартеттік шығармаларға батыл, көркемдік жағынан әсерлі көзқарасымен танымал болды, әсіресе Бетховен мен Бартоктың туындыларына ерекше құрметпен қарады. Гарнери квартетінің мүшелері Харпур колледжінде (кейін Бингемтон университеті), Мэриленд университетінде, Кертис музыка институтында және Марлборода оқыту арқылы жас музыканттардың бір буынының квартет өнеріне деген қызығушылығын арттыруға көмектесті. Квартеттің кең ауқымды гастрольдік және жазба жұмыстары, сонымен қатар тыңдарманды қызықтыруға бағытталған күш-жігері 1970-ші және 1980-ші жылдары камералық музыканың танымалдылығының өсуіне үлкен үлес қосты. Квартет өте ұзақ жылдар бойы сахнада болды: 45 жыл бойы тек бір ғана құрамы өзгерді, 2001 жылы виолончельші Дэвид Сойер зейнетке шығып, оның шәкірті Питер Уайли оның орнына келді. Гварнери квартеті 2009 жылы таратылды.
Құралдар
Топтың атына қарамастан, квартет мүшесінің біреуі Кремонаның атақты Гварнери отбасы жасаған аспапта ғана елеулі уақыт бойы ойнады: көп жылдар бойы Дэвид Сойер 1669 жылы жасалған Андреа Гварнери виолончелін пайдаланды. Кейін ол 1778 жылы Неапольде жасалған Гаглиано виолончеліне ауысты. Бірнеше скрипканы (соның ішінде Гварнериді) сынап көргеннен кейін, Штайнхардт 18-ші ғасырдың соңында Лоренцо Сториони жасаған Кремона аспабын таңдады. Дали 1810 жылы Николас Лупо жасаған француз скрипкісінде ойнайды. Квартеттің алғашқы жылдарында Три, Нью-Йорк штатының Бингемтон қаласынан Гарви Фэрбенкс жасаған Андреа Гварнеридің "Conte Vitale" үлгісіндегі виолада ойнады. Кейіннен оның негізгі аспабы 1750 жылы Венецияда Доминик Бусан жасаған виола болды; ол сондай-ақ Хироси Идзука жасаған заманауи аспапта да ойнайды. Уайли 1700 жыл шамасында Венециялық Маттео Гофриллер жасаған виолончельде ойнайды. 1990 жылдардың ортасында квартетке Вашингтондағы Коркоран галереясына тиесілі сирек кездесетін төрт Страдивари аспабын ұзақ мерзімге қарызға алу ұсынылды. Ұсынысты қарастырғаннан кейін, Гварнери музыканттары бас тартты, әрқайсысы өзі таңдаған аспапта ойнауды жөн көрді. Штайнхардт музыкант стиліне сай скрипка табуды жұбай табумен салыстырып, былай деді: "Көптеген сынақтан өткеннен кейін, әрқайсымыз өзінің музыкалық жан серігін таптық".
Тарих және қызмет
Штайнхардт, Далли, Три және Сойер 1960 жылдардың басында Марлборо музыка мектебі мен фестивалінде (Марлборо, Вермонт штаты) Гварнери квартетін құрады, онда олар жаздарын өткізген. 1962 және 1963 жылдары жазда төрт музыкант түрлі құралымдарда камералық музыка орындады. Фестиваль директоры Рудольф Серкин және Александр Шнайдердің (Будапешт квартетінің екінші скрипкашысы) ынталандыруымен, жаңа квартет 1964 жылдың 20 шілдесінде Массачусетс штатының Нантакет қаласында концертпен құрылды. «Гварнери» деген атты Будапешт квартетінің скрипкашысы Борис Кройт ұсынды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Германияда осы атпен танымал болған топпен бірге ойнаған. 1964 жылдың күзінде квартет төрт жылдық оқудан өтті, Нью-Йорк штатының Бингемтон қаласындағы Харпур колледжінде (қазір Бингемтон университеті) оқыды. Штайнхардт бұл жағдайдың топқа тартымды болғанын айтады, себебі Бингемтон Нью-Йорктегі базаларынан автомобильмен саяхаттауға ыңғайлы болды, сонымен қатар репертуарды жылдам дамытуға, орындау тәжірибесін алуға және бір-бірімен жұмыс қарым-қатынасын жақсартуға мүмкіндік берді. Гварнеридің Нью-Йорктегі тұңғыш концерті 1965 жылдың 28 ақпанында Александр Шнайдер ұйымдастырған концерттік серия аясында Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебінде өтті. Көрермендердің арасында концерттік агенттік Judson, O’Neill, Beall and Steinway-дің өкілі Фриц Стейнвей (жақын арада топтың менеджері болар еді) және RCA Victor рекорд компаниясының продюсері Макс Уилкокс болды, ол Гварнери үшін жазу шартын тез арада жасады. Содан кейін квартет Метрополитен мұражайында Будапешт квартетінің зейнеткерлікке шығуына байланысты концерттер сериясында өнер көрсетті, бұл серия Гварнери тараған 2009 жылға дейін жалғасты. Олар 1966 жылдан бастап Мостли Моцарт фестивалінде, ал 1975 жылдан бастап Линкольн орталығының Алиса Тулли залында тұрақты түрде өнер көрсетті. Нью-Йорктегі басқа да танымал орындарға Фрик коллекциясы, 92-ші көшедегі Y орталығы, Рокфеллер университеті және Вашингтон Ирвинг орта мектебі кірді. Гварнери дерлік бірден гастрольдік сапарларға шықты, 1965 жылдың 20 сәуірінде Кливлендте концерт берді. Сол жылдың жазында олар еуропалық алғашқы гастрольдік сапарына шықты, Женева, Базель, Амстердам, Кельн және Италияның Сполето қаласындағы «Екі әлем фестивалінде» өнер көрсетті. Квартет танымал бола бастағанда, ішкі және халықаралық гастрольдер олардың өмірінің бір бөлігіне айналды, көбінесе шаршатушы. Ruttencutter 1970 жылдардың соңындағы кезеңдегі олардың кестелерінің мысалдарын келтіреді: мысалы, 1977 жылдың күзінде олар Нью-Йоркте жарты ондаған концерттермен қатар 21 американдық қалада өнер көрсетті; 1981 жылы олар 20 күн ішінде 18 еуропалық концертке жоспарланған. Өмірі бойында квартет Мексикада, Оңтүстік Америкада, Австралияда, Қытайда және Жапонияда өнер көрсетті. Бастапқы жылдары олар жылына 130-ға дейін концерт өткізді, бірақ 1980 жылдары жылына 100 концертке дейін шектеуге тырысты (әдетте сәтті болмады). Квартет мүшелері студиялық жазбалардан гөрі тікелей орындауды бірауыздан және ынталы түрде артық көргенімен, олар бастапқыда өнімді жазушылар болды. Олардың RCA Victor үшін алғашқы жазбасы 1965 жылдың маусымында өтті, онда Моцарт, Дворжак және Мендельсонның квартеттері жазылды. Штайнхардттың кітабының 7-тарауында топтың жазба жасау тәжірибесі, процеске және оның нәтижелеріне қатысты олардың аралас сезімдері баяндалған. 1998 жылға қарай Гварнеридің каталогы 50-ден астам LP және CD-ден асты, оның ішінде пианист Артур Рубенштейнмен жасалған көптеген жазбалар бар. Дискографияның толық емес тізімін төменде табуға болады. Гварнери музыканттары квартет өмір бойы оқытумен белсенді айналысты. Харпур колледжімен байланыс 1968 жылға дейін сақталды, сол жылы Стейнхардт, Три және Сойер Филадельфиядағы Кертис музыка институтының профессоры болып тағайындалды. Өзінің әріптестерінен шамамен он жыл үлкен Дейвид Сойер 2001 жылы зейнеткерлікке шықты, оның орнын Сойердің бұрынғы шәкірті Питер Уайли иеленді. Бұл өзгеріс сол жылы Карнеги залында өткен концертте көрсетілді, онда Гварнери Бетховеннің B-flat мажор квартетін (op. 130) орындады, онда Сойер виолончельде ойнады, содан кейін Шуберттің C мажорлық струндық квинтетін орындады, онда Сойер мен Уайли екі виолончель партиясын орындады. Кейбір соңғы концерттерде Дэвид Сойер Гварнериге қосылды, квартет тағы да екі виолончельге арналған Шуберттің C мажорлық квинтетін орындады.
Топтық динамика
Көптеген орындаушылар тобынан өзгеше, Гварнери концерттерге дайындық кезінде өз жұмыстарын жұртшылыққа жариялауға рұқсат берді, тіпті оны ынталандырды, сондай-ақ топ ішіндегі қарым-қатынастарға куә болуға мүмкіндік жасады. Бастапқыда олар "шынайы" ашық репетициялар өткізді, онда тыңдаушылар бір бөлімді қалай ойнау керектігі туралы, немесе қарастырып отырған туындыларының репертуарға енуі керек пе, деген мәселелерді талқылауларын тыңдай алатын. Топтың барлық мүшелері тең деп талап етті және осының нышаны ретінде, бір скрипканы талап ететін шығармада (мысалы, фортепиано квартеті), екінші скрипкашы Джон Далли, егер ол бас тартпаса, сол рөлді ойнайтын. Сонымен қатар, барлық шешімдер топтың біртұтас қабылдауы тиіс еді, ал төрт мүше жұп сан болғандықтан, екі мүше бір нұсқаны, ал қалған екеуі басқасын ұсынғанда, бұл позиция көптеген пікірталастарға кепілдік берді. Далли топтың ұстанымын былай түсіндірді: «Сіз өз идеяларыңыздың бір бөлігінен бас тартуға немесе оларды өзгертуге дайын болуыңыз керек. Егер сіз өтемақы төлемесеңіз, келісімге келмесеңіз, жақсы қарым-қатынас орната алмайсыз. Біздің төрт күшті тұлғамыз болды, және бұл жақсы. Бұл квартеттің жетілуінің бір жолы. Екінші жолы – қалған үшеуін басқаруға тырысатын диктатор. Еуропада осылай болды, бірақ американдықтарға бұл ұнамайды. Бұл жылдамырақ жұмыс істейді, бірақ демократиялық жол көбірек қанағаттандырады». Дебаттарға ешқандай мәселе тым ұсақ болған жоқ: музыкалық нотацияда нотаның үстіндегі нүкте оны стакатто ойнау керектігін білдіреді, ал Штайнхардт бір ашық репетицияда топтың нақты бір стакатто белгіленген нотаны қаншалықты қысқарту керектігін 20 минут бойы талқылағанын сипаттады. Жалпы, көпшіліктің пікірі басым болды, бірақ азшылықтың даусы естілді, және кейде бір мүшесінің қандай да бір мәселе бойынша өте күшті сезімдері болғанда, оған вето құқығы берілді. Топтың шешім қабылдау процесі тұйыққа тірелген кезде, олар дүйсенбі күнгі концерт үшін бір жолмен, ал сейсенбі күні басқа жолмен ойнайтын. Штайнхардт 101-бетте. Бір қызықты жағдай – концертте басқалар Tree-дің Бетховен квартетінің соңғы бөліміне қойған темпін ұнатпады, ал ол аяқталғаннан кейін, сахна сыртындағы ыстық пікірталасқаннан кейін, топ сахнаға оралды және бис ретінде сол бөлімді жылдам темпте орындады. Ойыншылар үнемі сынға ұшырауға дайын болды және оған наразылық білдірмеді, ал репетициялар достарша әзілдермен және қарапайым әңгімелермен де толы болды. Бірақ мақтау көбінесе айтылмады; Штайнхардт Гварнериді «мақтауға болмайтын аймақ» деп сипаттап, бұл бәсекелестікті азайтып, алғыс айтудың қысымын жойғанын атап өтті. Алайда, ойыншылардың жиі және қарқынды жұмыс істеуі олардың жеке тұлғаларын сақтау және белгілі бір деңгейде жеке құпиялылықты сақтау үшін шаралар қабылдауға мәжбүр етті. Олар концерттерден басқа уақытта көбінесе араласпады, ал гастрольдік сапарларда өздері жеке сапарлар мен қонақүйлерді брондады. Гастроль кезінде бос күндері көбінесе бөлініп кететін, және басқаларының іс-әрекеттері туралы сұраудан сақтанатын. Далли жұмыс уақытынан тыс уақытта ерекше көзге түспейтін, Штайнхардт «Джон қайда?» деген сұрақтың топ саяхаттап жүрген кезде жиі қойылатынын айтады. Бірде Флоридадағы концерттер арасында квартет екі күн демалып жатқанда, Далли жоғалып кетті, ол Орландодағы туыстарын көруге бара жатқандай әсер қалдырды. Ақырында ол Нью-Джерсидегі үйіне барып, ас үйінің еденіндегі линолеумды алып тастағанын және Флоридаға келесі концертке уақытында оралғанын айтты. Музыканттар квартет пен отбасылық өмір арасында белгілі бір шекара сақтады, ал жазғы уақыт Гварнери үшін бос уақыт ретінде сақталды. Ойыншылардың проблемаларды шешу және жеке өмірлерін сақтау үшін қолданған құралдары, бір-біріне және ойнаған музыкасына деген шынайы сүйіспеншілік квартетке ерекше ұзақ өмір сүруге мүмкіндік берді. Алғашқы төрт музыкант 37 жыл бойы бірге өнер көрсетті, «бұл музыкалық шығармашылық, ақша және жеке айырмашылықтар жиі ажырасуға себеп болатын аспаптар квартеті үшін ұзақ өмір сүрудің таңғаларлық көрсеткіші». Квартеттің ұзақ өмір сүруі, топтың қарым-қатынастары туралы қол жетімді материалдармен бірге, Гварнериді бірлесіп басшылыққа қатысты зерттеулер мен оқытуда үлгі ретінде пайдалануға мүмкіндік берді.
Мәдени әсері
1964 жылы «Гварнери» құрылған кезде Америкада онға жуық аспаптық квартет болған. Ал 16 жыл өткен соң олардың саны 250-ден асты. Бұл өсімнің бір себебі болмаса да, «Гварнери» осы өсімге көмектесетін маңызды күш ретінде жиі аталады. Джеймс Риль Куртис студентінің ойын келтіреді: «Куртисте олар келер алдында ауада әрқашан қызығушылық сезіліп тұратын еді», – деп еске алады Люси Чепмен Стольцман, ол көбінесе екі сағаттан астам сабақтарда Стейнхардтпен оқыған. «Бұл олардың дыбысының және легатосының таза әдемілігі еді, ал ішкі дауыстардың сезімі өте күшті болды, әр дауыстың маңыздылығы сіз қалағандай сезілетін еді», – дейді ол. «Гварнери» бұрын естімеген жаңа деңгейге көтерді. Дегенмен, олардың жетістігінен кейін басқа музыканттар да камералық музыка ойнап өмір сүре алатынына сеніммен жаңа квартеттер құра алды. «Гварнери» орындаушылардың гонорарын арттырып, барлық аспаптық квартеттер үшін төлем деңгейін көтерді. Соңында, «Гварнери» камералық музыка туралы халықтың білуін арттырып, оған деген сұранысты ұлғайтты. Олардың тыңдаушылармен байланыс құруға құштарлығы, сұхбаттары, ашық репетициялары, сұрақ-жауап сессиялары аспаптық квартеттерді эзотерикалық емес, тыңдаушыларға жақын етуге көмектесті. Хелен Дри Руттенкутер былай түсіндірді: Олар Америкада квартет музыкасына Леонард Бернштейн симфониялық музыкаға не істегенін жасады деседі – оны жаңа музыкалық тәжірибеге ашық әркімге қолжетімді және тартымды етті. Тыңдаушылар көптеген менеджерлер музыкадағы мансап үшін ең маңызды элементтердің бірі санайтын нәрсені – харизманы төрт есе көп алады. Олар бүкіл әлемде «заманның Ұлы Америка квартеті» және «әлемдегі ең ұлы аспаптық квартет» деп мақталады.
"There was always an excitement in the air at Curtis when they were about to show up," recalls Lucy Chapman Stoltzman, who studied particularly with Steinhardt, often in lessons lasting more than two hours "It was the pure beauty of their sound and legato, and the sense of the inner voices was so strong, the sense of every voice being important in the way you want it to be," she says. "The Guarneri brought it to some new level that I hadn't heard before." In the wake of their success, however, other musicians have been able to launch new quartets with more confidence that they can make a living playing chamber music, and by commanding significant fees, the Guarneri raised the payment baseline for all string quartets. Finally, the Guarneri helped to build public awareness of chamber music, and thus increase demand for it. Their eagerness to communicate with their audiences, their interviews, open rehearsals, question and answer sessions all helped to make string quartets less esoteric, more familiar to listeners. Helen Drees Ruttencutter put it this way:They are said to have done for quartet music in America what Leonard Bernstein did for symphonic music – made it accessible and appealing to everyone open to a new musical experience. Audiences get a quadruple dose of what many managers consider one of the most important elements for a career in music: charisma. They have been hailed all over the world as "the Great American Quartet of the era" and "the greatest string quartet in the world."
Фильмдер
1989: High Fidelity – «Гуарнери» скрипкалық квартеті, режиссері және продюсері – Аллан Миллер.
Ресурстар
Дэвид Блум (1986). Квартет ойнау өнері: Дэвид Блумпен әңгімелескен Гарнери квартеті, Нью-Йорк: Alfred A. Knopf Inc. И. Финк және К. Мерриэлл Гарнери струнный квартетімен (1985). Струнный квартет ойнату, Нью-Джерси: Paganiniana Publications, Inc. Хелен Дриз Руттенкаттер (1980). Квартет: Гарнери квартетінің суреті. Нью-Йорк. Lippincott & Crowell баспасы. Арнольд Штайнхардт (1998). Төртке бөлінбейтін: Гармония іздеген скрипкалық квартет, Нью-Йорк: Farrar, Straus and Giroux.
Helen Drees Ruttencutter (1980). Quartet: a Profile of the Guarneri Quartet. New York. Lippincott & Crowell Publishers. Arnold Steinhardt (1998). Indivisible by Four: A String Quartet in Pursuit of Harmony, New York: Farrar, Straus and Giroux. .