Кіріспе

Солтүстік Америкадағы тарихи аймақ

Огайо елі (Огайо аумағы, Огайо аңғары) – Аппалач тауларының батысында және Эри көлінің оңтүстігінде орналасқан, колониялық Солтүстік Американың шамалы белгіленген аймағы. 17 ғасырда ирокездер, гурон, алгонкиндер, басқа да жергілікті американдық тайпалар мен Франция бұл аумаққа және аймақтың тері саудасына бақылау үшін күресті. Жаңа Франция бұл аймақты Ла Луизиана әкімшілік округінің бір бөлігі деп мәлімдеді. Франция мен Ұлыбритания осы аймақ үшін 18 ғасырдың ортасында Франция-үнді соғысын, жеті жылдық соғыстың (1756–1763) Солтүстік Америка майданын жүргізді. Ұлыбритания жеңіске жеткеннен кейін Франция 1763 жылғы Париж шарты бойынша Миссисипи өзенінің шығысындағы аумақтарын оларға өткізді. Келесі онжылдықтарда Понтиак көтерілісі және Лорд Данмор соғысы сияқты бірнеше ұсақ шекаралық соғыстар осы аумақта болды. 1783 жылы Огайо елі Париж шарты бойынша АҚШ-тың ұйымдастырылмаған аумағына айналды, бұл Америка Тәуелсіздік соғысын ресми түрде аяқтады және АҚШ-тың алғашқы шекаралық аймақтарының бірі болды. Бірнеше АҚШ штаты тарихи патшалық және отарлық харталарға негізделген оның бөліктеріне қарама-қайшы талаптар қойды. 1787 жылға дейін федералды үкіметпен келіссөздер жүргізілгеннен кейін штаттардың талаптары көбінесе жойылды және ол АҚШ-тың ірі, ұйымдастырылған Солтүстік-Батыс аумағының бір бөлігіне айналды. Огайо өзенінің солтүстігінде және батысындағы бұрынғы аумақтардың көп бөлігі Огайо штаты ретінде құрылды және 1803 жылы Одаққа қабылданды.

Колонияға дейінгі кезең

XVII ғасырда Огайо өзенінің солтүстігіндегі аймақты алгонкин тілінде сөйлейтін шоуни тайпасы және омаха, понқа сияқты кейбір сиуан тілінде сөйлейтін тайпалар мекендеген. 1660 жыл шамасында, «Бобер соғыстары» деп аталатын қақтығыс кезінде ирокездер мен олардың одақтас тайпалары Огайо аймағын басып алып, шоуни және сиуан халықтарын қуып шығарды. Бұл тайпалар көбінесе солтүстік-батыс және батысқа қарай жылжыды, ал кейбіреуі Миссисипи өзенінен батысқа қоныстанды. Шығыс жағында ирокездер (немесе Хауденосауне) осы кезеңде эри тайпасын (олар да ирокез тілінде сөйлеген) жаулап алып, өздеріне сіңірді. Дегенмен, Огайо аймағы ондаған жылдар бойы көбінесе бос жатты, ирокездер оны негізінен аң ауру үшін пайдаланды. 1720 жылдары бірқатар үндіс тайпалары Еуропалық отарлаушылардың күшеюінен қысым көріп, Огайо аймағына шығыстан көшіп келе бастады. 1724 жылға қарай Делавэр индейлері қазіргі Пенсильвания штатының батысындағы Аллегейни өзені бойында Киттанинг ауылын құрды. Олармен бірге тарихи түрде шығысқа қарай кеңейген шоуни тайпасы да келді. Келесі онжылдықтарда шашыраған шоуни тайпасының басқа шығыс топтары Огайо аймағына қайта орала бастады. Сенека және басқа ирокездердің бір бөлігі де Огайо аймағына көшіп келді, Онтарио көлінің оңтүстігіндегі ағылшын-француздық бәсекелестігі мен соғыстан қашып, жаңа жер іздеді. Сенекалар – Нью-Йорк штатының батысында орналасқан ирокездердің бес тайпасының ең батыс тайпасы болды. 1722 жылы Каролинадан келген, ирокез тілінде сөйлейтін тускарора тайпасы осы аймаққа көшіп келіп, онеида тайпасының жеріне жақын қоныстануға рұқсат алды. Олар ирокездердің туыстары саналды және конфедерациядағы алтыншы тайпа атанды.

Колониялық кезең

1740 жылдардың соңында және 18-шы ғасырдың екінші жартысында британдықтар мен француздар осы аумақты бақылау үшін күш сынасты. Ағылшындар осы аймақты қоныстанған адамдардың көптігі арқасында бақылауға алуды жоспарлады. 1749 жылы, тәж Вирджиния колониясының үкіметі арқылы Огайо компаниясына осы аумақтағы тиімді келісімді, егер он үш колониядан келген қоныс салушылар қоныстанса деген шартпен ұсынды.

Америка революциясы және одан кейінгі кезең

Тақтың батысқа қарай кеңеюін шектейтін шараларына қарамастан, Вирджиния және Пенсильвания колонияларының шекарашылары Прокламациядан бері он жылдан астам уақыт бойы Аллегей таулары арқылы көшіп келді. Бұл оларды осы аймақты өздерінің аңшылық алқаптары деп санайтын шауни тайпаларымен қақтығысқа ұшыратып, олардың арасында жанжал тудырды. Шауни тайпасы отаршыларды "ұзын пышақтар" деп атап, оларды өздерінің ресурстарына бәсекелес және өмір салтына қауіп деп қарады. Осы себепті, Огайо аймағының шауни және басқа да үнді тайпалары Америка төңкерісі кезінде американдық отаршылдарға қарсы британдықтардың жағына шықты. Олар отаршыларды өз жерлерінен толығымен қууды үміттенеді. 1778 жылы генерал Джордж Роджерс Кларк басқарған экспедициялық күштің аймақтағы бірнеше жеңісінен кейін Вирджиния заң шығарушы органы аймақта номиналды азаматтық үкімет құрды. Олар бұл алғашқы ресми аумақты Вирджиния штатының Иллинойс округі деп атады. Ол Огайо өзенінің батысы мен солтүстігіндегі Вирджиния бұрын талап еткен барлық жерлерді қамтыды. Американың түпкілікті халықтарының аймақты бақылау үшін күресінің ең жоғары нүктесі 1782 жылы болды, осы кезде Огайо алқабындағы үнді тайпалары Кішкентай Майами өзенінің бойында орналасқан шауни ауылы Чалаугатада британдықтармен соғыс кеңесіне жиналды. Олар екі аптадан кейін Блю Ликс шайқасында американдықтарды сәтті жеңіске жеткізетін жоспарды жасады. 1783 жылы, Америка тәуелсіздік алған Париж шартынан кейін, Ұлыбритания бұл аймаққа деген өзінің талаптарын жаңа АҚШ-қа өткізді. Жаңа федералды үкімет бұл аймақты ұйымдастырылмаған аумақ деп санап, американдық пионерлердің қоныстануына бірден рұқсат берді. Огайо аймағы Аппалач тауларының ар жағындағы қоныстар үшін ең ізгіліктерінің біріне айналды, әсіресе төңкеріс соғысының ардагерлері арасында, оларға соғыстағы әскери қызметі үшін жалақының орнына жер берілді. Форт Стэнвикс (1784 жылдың соңы) және Форт Макинтош (1785 жылдың басы) келісімдерінде АҚШ қоныстануға ашық аумақ пен үнді тайпаларының жерлері арасындағы шекараны белгіледі. Алайда шауни және басқа тайпалар американдықтардың өздерінің тарихи аңшылық алқаптарына енуіне қарсылық көрсетуді жалғастырды. Бұл қарсылық Солтүстік-Батыс үнді соғысына әкелді.

Солтүстік-Батыс аумағын біріктіру

Федералды үкіметпен келіссөздер жүргізілгеннен кейін бұл штаттар 1780 және 1786 жылдар аралығында АҚШ-қа өз талаптарын өткізді. 1787 жылдың шілдесінде Огайо аймағының көп бөлігі, бүгінгі Мичиган штатының оңтүстік түбегі және шығыс Иллинойс аймағы Огайо өзенінің солтүстік-батысындағы аумақ ретінде біріктірілді. 1803 жылы Огайо өзенінің солтүстігінде және батысында бұрынғы Огайо аймағының көп бөлігі Огайо штаты ретінде одаққа қосылды.