Кіріспе
Инвестициялық табысқа салынатын салық
Капиталдық табысқа салынатын салық (CGT) – тікелей сатуға арналмаған активтерді сатудан түсетін табысқа салынатын салық. Капиталдық табыстың ең көп таралған түрлері – акциялар, облигациялар, құнды металдар, жылжымайтын мүлік және меншік сатудан түсетін табыс. Барлық елдер капиталдық табысқа салық салмайды, және көпшілігі жеке тұлғалар үшін корпорацияларға қарағанда салық салудың әртүрлі ставкалары бар. Капиталдық табысқа салық салынбайтын елдерге Бахрейн, Барбадос, Белиз, Кайман аралдары, Мэн аралы, Ямайка, Жаңа Зеландия, Шри-Ланка, Сингапур және басқалары кіреді. Жаңа Зеландия мен Сингапур сияқты кейбір елдерде кәсіби саудагерлер және жиі сауда жасайтындар мұндай табысты бизнес табысы ретінде салыққа тартады. Швецияда 2012 жылы Инвестициялық жинақ шоты (ISK – Investeringssparkonto) парламенттің қорлар мен акциялардағы жинақтарды ынталандыру туралы шешіміне жауап ретінде енгізілді. ISK-да капиталдық табысқа салық салынбайды, оның орнына жинақтаушы жылдық стандартты төмен салық ставкалары төлейді. Қазіргі таңда қор жинақтаушылар негізінен инвестициялық жинақ шоттары арқылы қор жинақтайды. Капиталдық табысқа салынатын салықтар көбінесе пайдамен сатылатын құнды заттар мен активтер үшін төленеді. Егер пайда жеткілікті болса, антиквариат, акциялар, құнды металдар және екінші үйлер салық салынатын болады. Осы ең төменгі пайда шегі үкімет тарапынан белгіленеді. Егер пайда осы шектен төмен болса, ол салықтан босатылады. Көбінесе пайда – актив сатылған сомасы (немесе құны) мен сатып алынған сомасы арасындағы айырмашылық. Капиталдық табысқа салынатын салық мөлшерлемесі сатушының табысына байланысты болуы мүмкін. Мысалы, Ұлыбританияда CGT қазіргі уақытта (2021–22 салық жылы) 50 270 фунт стерлингтен төмен табыстар үшін 10%, ал жоғары табыстар үшін 20% құрайды. Егер пайда тұрғын үй мүлігінен түскен болса, қолданыстағы салық мөлшерлемесіне 8% қосымша салық салынады. Егер қандай да бір мүлік немесе активтер шығынмен сатылса, оны жылдық табыспен өтеуге болады. Шығындар тиісінше HMRC-де тіркелген жағдайда, оларды кейінге жылдыруға болады. Ұлыбританияда бір салық жылы үшін CGT шекті сомасы жеке тұлға үшін қазіргі уақытта 3000 фунт стерлинг, ал үйленген жұбайлар немесе азаматтық серіктестіктегілер үшін екі есе (6000 фунт стерлинг) құрайды. Акциялар үшін ұлттық және мемлекеттік заңнамада капиталдық табысқа қатысты сақталуы тиіс салық міндеттемелерінің көптеген түрлері бар. Акциялар нарығындағы мәмілелерге, дивидендтерге және капиталдық табысқа салықтар мемлекет тарапынан салынады. Алайда, бұл салық міндеттемелері юрисдикцияға қарай өзгеруі мүмкін.
Сатуға кедергі ретінде
CGT-ны сату шығындары деп қарастыруға болады, ол, мысалы, транзакциялық шығындардан немесе резервтерден жоғары болуы мүмкін. Әдебиеттерде сауда-саттыққа кедергілер инвесторлардың сауда жасауға деген ықыласын төмендетіп, бұл өз кезегінде активтер бағасын өзгерте алатыны туралы ақпарат бар. Салыққа сезімтал клиенттері бар компаниялар капиталдық табыс салығына және оның өзгеруіне ерекше назар аударады. CGT және оған енгізілетін өзгерістер сауда-саттық пен қор нарығына әсер етеді. Инвесторлар өз клиенттерінің жинақталған капиталдық табысын ескере отырып, осы өзгерістерге ақылмен жауап беруге дайын болуы керек. Кейде капиталдық табыс салығының нәтижесінде туындаған қолайсыз нарық жағдайларына байланысты сатулар кейінге шегерілуі мүмкін. Ли Цзиньнің 2006 жылғы зерттеуі көрсеткендей, жоғары капиталдық табыс сатуға кедергі келтіреді. Керісінше, кішкентай капиталдық табыс сауданы ынталандырады және инвесторлардың сатуға дайындығын арттырады. "Инвестордың акцияны қазір сатуға дайын болуы үшін акция бағасы тұрақты түрде төмендейтініне сенуі керек екенін көрсету оңай. Осылайша, капиталдық табыс салығы сатуға елеулі кедергі тудыруы мүмкін. Әрине, жоғарыда айтылған есептеуде тағы бір мүмкіндік қарастырылмаған: капиталдық табыс салығының ставкалары уақыт өте келе өзгеретін болғандықтан, капиталдық табысты жүзеге асыру уақытын дұрыс таңдап, капиталдық табыс салығы мөлшерлемесін төмендететін кезеңді күту тиімді болуы мүмкін". 1982 жылы АҚШ әлемдегі ең ірі кредитор болды, бірақ төрт жыл ішінде әлемдегі ең ірі борыскерге айналды. 1982 жылы АҚШ-тың 147 миллиард долларлық активтері шетелдіктерге тиесілі АҚШ активтерінің құнынан асып түсті. 1986 жылы бұл көрсеткіш минус 250 миллиард долларға дейін төмендеді.
Блокталған әсер
Капиталдық табысқа тек есептелген кезде ғана салық салынатындықтан, құны өскен бағалы қағазды иеленген адам оны сатуға құлшынбауы мүмкін. Сатушы бағалы қағаздың сатып алынған бағасы мен сатылған бағасы арасындағы оң айырмаға салық салынатынын біледі. Егер сатушы сатудан бас тартса, салық кейінгі мерзімге шегеріледі. Салық міндеттемелерінің қазіргі дисконтталған құны салықты кейінге шегеру арқылы төмендейді. Сондықтан сатушының бағалы қағаздарды ұзақ уақыт сақтауға ынтасы бар. Капиталдық табыс салығының салдарынан туындайтын бұл бұрмалау "құлыпталған эффект" немесе "құлыптау эффектісі" деп аталады. Президент Рейганның Экономикалық кеңесшілер кеңесінің бұрынғы төрағасы Мартин Фельдштейн бұл эффектінің өте үлкен екенін, капиталдық табыс салығын төмендету жеке тұлғаларды бұрын сатуға дайын болмаған бағалы қағаздарды сатуға итермелейтінін, тіпті мемлекеттік кірістердің артуына әкелетінін айтқан. Жақындағы бағалаулар капиталдық табыс салығы мөлшерлемесін тұрақты түрде төмендетудің әсері шамалы болады деген пікірді білдіреді.
Әкімшілік шығындар
Кез келген салықты жинаумен бірге, капиталдық табыс салығын жинау, басқару және әкімшілік жұмыстарын жүргізуге байланысты әкімшілік шығындар туындайды. Бұл шығындар тікелей салықты жинаған үкіметтерге, және ақырында олардың азаматтарына тиесілі. Өкінішке орай, ешқандай зерттеулер (кем дегенде, 2007 жылы Фрейзер институтының зерттеушілері білгендей) капиталдық табыс салығымен байланысты шығындарды нақты талдамайды. Канадалық зерттеуші Франсуа Вайланкур 1989 жылы жеке табыс салығы және екі жалақы салығы (CPP/QPP және UI) бойынша әкімшілік шығындарды қарастырды. Шығындарға өңдеу, басқару және жайғастыру шығындары, капиталдық шығындар және сот ісіне байланысты шығындар кіреді. Бұл шығындар осы үш салық көзінен түскен жалпы кірістің шамамен 1%-ын құрады. Аталған зерттеуде капиталдық табыс салығына байланысты нақты шығындар көрсетілмеген.
Құқықтық талаптарды орындау шығындары
Салық төлеуге байланысты есепке алу және тіркеу талаптарын орындаған кезде салық сәйкестігіне байланысты шығындар туындайды. Бұл шығындарға бухгалтерлік есеп жүргізу, есеп беру, салықты есептеу және салық төлемдерін жіберу сияқты шығыстар жатады. 1992 жылғы зерттеу, технологиялық жетістіктерге байланысты ескірген болуы мүмкін, капиталдан түскен табыс алған американдық салық төлеушілердің салықты орындауға жұмсаған шығындары жоғары екенін көрсетті. 2000 Миннесота үй шаруашылығының сауалнамасы бойынша авторлар капиталдан түскен пайда жеке тұлғалардың салық төлеуге жұмсаған уақытын 7,9 сағатқа, кәсіби салық көмегіне жұмсаған ақшасын шамамен 21 долларға, ал салық төлеушінің салық сәйкестігінің жалпы құнын жылына 143 долларға (инфляцияға сәйкес келтірілмеген) арттырғанын анықтады. Тағы бір зерттеу капиталдан түскен табысқа салынатын салық пен салықтан жалтару арасындағы байланысты зерттеді: капиталдан түскен табысқа салынатын салық мөлшерлемесі 1% -ға төмендесе, салық базасы 0,4% -ға артады (бұл салық түлімінде 0,6% -ға төмендеуге тең). Journal of Public Economics журналында жақында жарияланған зерттеу Poterba жұмысын 1989 жылы RJR Nabisco компаниясын сатып алу кезіндегі акционерлер туралы бірегей деректер жиынтығынан алынған мәліметтермен қолдайды. Зерттеуде капиталдан түскен табысқа салынатын салықтың шекті мөлшерлемесі 1 пайыздық тармаққа өссе, салықтан жалтару 0,42% -ға артады (бұл салық түлімінің 0,58% -ға өсуіне тең) деп көрсетіледі. Сонымен қатар, авторлар салықтан жалтарудың орташа деңгейі капиталдан түскен табыстың жалпы сомасының 11% -ын құрағанын анықтады.
Қазақстан
Албанияда акциялардың немесе үлестердің сатылуынан түскен капиталдық табысқа 15% салық салынады. Осы салық мөлшерлемесі жылжымайтын мүліктің – жердің немесе ғимараттардың – меншік құқығын беруден алынған капиталдық табысқа да қолданылады. Дивидендтерден түскен жеке табыс салығының ставкасы 8% құрайды.
Аргентина
Аргентинада капиталдан алынатын табысқа арналған жеке салық жоқ, алайда, салық төлеуші резиденттерге олардың бүкіл әлемдік кірістерінен, капиталдан алынатын табыс қоса алғанда, 9%-дан 35%-ға дейін салық салынады.
Австралия
Австралия капиталдан алынған табысқа салықты тек қана іске асырылған капиталдан алынған табысқа ғана қатысты жинайды, бірақ нөлдік купондық облигациялар сияқты кейінге шегерілген пайыздар бойынша қарыздарға қатысты белгілі бір ережелерден басқа. Бұл салық өздігінен жеке салық емес, ол табыс салығы жүйесінің бір бөлігін құрайды. Сатылған активтен түскен түсім, оның "бастапқы құнынан" (алғашқы құнына уақыт өте келе бағаның өсуіне қосылған сомадан) кем болса, капиталдық табыс болып есептеледі. Белгілі бір салық төлеушілерге түрлі жағдайларда жеңілдіктер мен басқа да артықшылықтар қолданылады. Капиталдық табыс салығы Австралияда ғана емес, әлемнің кез келген жеріндегі активтерден алынады. Капиталдық табыс салығы (CGT) – активтерді сатудан түскен пайдаға салынатын салық. «Капиталдық табыс салығы» деп аталғанына қарамастан, бұл жеке салық емес, Австралияның табыс салығының құрамдас бөлігі. Активтерді сатқан кезде (әдетте меншік құқығы тоқтатылғанда) CGT оқиғасы орын алады және сіз табыс салығы декларацияңызда капиталдық табыс пен зиянды көрсетуіңіз керек. 1999 жылдың 21 қыркүйегінен бастап Алан Рейнольдстың баяндамасынан кейін, активті осы уақыттан кейін сатып алған және 12 айдан астам уақыт бойы иеленген жеке тұлғалар мен кейбір трасттар үшін 50% капиталдық табыс салығы жеңілдігі енгізілді, алайда салық инфляцияға байланысты бастапқы құнға түзетулерсіз есептеледі. Жеңілдік қолданғаннан кейін қалған сома сол қаржы жылында салық төлеушінің салық салынатын табысына қосылады. Жеке тұлғалар үшін ең маңызды босату – бұл негізгі отбасылық үй, егер ол жалдаудан түскен табыс немесе үйдегі бизнес сияқты коммерциялық мақсаттар үшін пайдаланылмаса. Жеке тұрғын үйді сату әдетте капиталдық табыс салығынан босатылады, бірақ мүлікті жеке тұру үшін пайдаланбаған кез келген кезеңде (мысалы, басқа жалдаушыларға жалға берілген кезде) немесе бизнес мақсатына пайдаланылған бөліктерде алынған табысқа қатысты емес. Жалпы ереже бойынша, 1985 жылдың 20 қыркүйегіне дейін (CGT енгізілгенге дейін) сатып алынған активтерге қатысты капиталдық табыс немесе зиян CGT мақсатында ескерілмейді.
Австрия
Австрия капиталдан алынған табысты 25% (депозиттер мен "Sparbuch" бойынша пайыздық табыс) немесе 27,5% (басқа барлық капитал табысының түрлері) мөлшерінде салыққа тартады. Шетелдік компаниялардың акцияларын сатудан түскен табысқа қатысты ерекшелік бар (тұнық емес салық салу жүйесінде), егер қатысу үлесі 10%-дан жоғары болса және акциялар бір жылдан астам сақталса (осылайша "Schachtelprivileg" деп аталады).
Беларусь
Беларусьте капиталдан алынған табыстар жеке салық төлеушінің жалпы табысына қосылады. Бір үйді, пәтерді, ғимаратты, жер учаскесін, гаражды және автотұрақ орнын 5 жыл және одан астам уақыт ішінде сатудан түскен табыс салықтан босатылады. Дегенмен, екінші сатудан және бес жыл ішінде бірдей типтегі жылжымайтын мүлікті одан әрі сатудан түскен табыс толығымен салық салынады. Бір күнтізбелік жыл ішінде бір көлік құралын сатудан түскен табыс жеке табыс салығынан (ЖТС) босатылады, бірақ әрбір келесі көлік құралын сату үшін стандартты шарттармен ЖТС-ке жатады. Беларусьтік компанияның жарғылық капиталындағы акцияларды сатудан түскен табыс, егер салық төлеуші осы акцияларды үздіксіз үш жылдан кем емес уақыт бойы иеленген болса, ЖТС-тен босатылады. Бағалы қағаздарды сатудан түскен табыс Салық кодексіне сәйкес ЖТС-ке жатады. Беларусьте капиталдан түскен табысқа салынатын салық ставкасы акцияларды/үлестерді сату үшін 18% құрайды.
Бельгия
Бельгиялық резидент компанияның бельгиялық немесе шетелдік компанияның акцияларынан түскен капиталдық табыс, акциялар бойынша дивидендтер қатысудан босату шартына орай болса, корпоративтік табыс салығынан толық босатылады. Капиталдық табысқа қатысудан босату үшін ең төменгі үлеске қатысу тесті қажет емес. Қаржылық есептемелерде танылған (бірақ тану міндетті емес) акциялар бойынша түскен капиталдық табыс салық салынады. Бірақ, егер табыс баланстағы жеке резервтік шотқа есепке алынса және ол қандай да бір бөлуге немесе үлестіруге пайдаланылмаса, салық салу кейінге шегеріледі. Іске асырылған капиталдық табыстың жаңа босатылуына байланысты, акциялар бойынша капиталдық шығын, іске асырылған және іске асырылмаған, енді салықтан шегерілмейді. Дегенмен, еншілес компанияны тарату нәтижесінде туындаған шығын, төленген акционерлік капитал сомасына дейін шегерілуге жатады. Басқа капиталдық табыстар қалыпты мөлшерлеме бойынша салынады. Егер сатудың жалпы сомасы 3 жыл ішінде амортизацияланатын негізгі құралдарды сатып алуға жұмсалса, капиталдық табысқа салық салу осы активтердің амортизациялық кезеңіне бөлінеді.
Бразилия
Капиталдық табыс салығы тек іске асырылған табысқа ғана төленеді. Қазіргі таңда салықтар бір күннен астам сақталған мәмілелер үшін 15%, ал күндізгі сауда үшін 20% құрайды. Екі мәміле де сатылған немесе позиция жабылған айдың келесі айында төленуге тиіс. Дивидендтер салықтан босатылады, себебі эмитент компаниясы оларды RECEITA FEDERAL (Бразилиялық салық органына) бұрыннан төлеп қойған. Деривативтер (фьючерстер және опциондар) салық салу тұрғысынан компания акцияларымен бірдей ережелерге бағынады. Егер бір ай ішінде 20 000 реальдан (бразилиялық реаль) кем сатылса (және күндізгі сауда болмаса), онда қаржылық операция салықтан босатылған деп есептеледі. Сондай-ақ, резидент емес адамдар капиталдық табысқа салық төлемейді.
Болгария
Корпоративтік салық ставкасы 10% құрайды. Жеке табыс салығы ставкасы біркелкі, 10%. BSE-де саудаланатын акциялардан түсетін табысқа капиталдық салық салынамайды.
Канада
Капиталды пайдаға салынатын салықты Канадада алғаш рет Пьер Трюдо және оның қаржы министрі Эдгар Бенсон 1971 жылғы Канаданың федералдық бюджетіне енгізді. Кейбір ерекшеліктер бар, мысалы, жеке тұрғын үйді сату салықтан босатылуы мүмкін. Салықтан босатылған жинақ шотына (TFSA) инвестиция салғаннан түсетін капиталды пайдаға салық салынбайды. 2013 жылғы бюджеттен бастап пайызды капитал табысы ретінде есепке алуға болмайды. Капиталдан түскен шығын формуласы да осылай және оны болашақ жылдардағы капиталды пайданы өтеу үшін шексіз мерзімге ауыстыруға болады. Ағымдағы жылы қолданылмаған капиталдан түскен шығынды алдыңғы үш салық жылына қайтаруға болады, бұл осы жылдарда төленген капиталды пайдаға салынатын салықты өтеуге мүмкіндік береді. Егер адамның табысының басым бөлігі капиталды пайдадан түскен болса, онда 50% мөлшерлеме қолданылмауы мүмкін және табыс салығының толық мөлшерлемесі бойынша салық салынады. CRA мұны анықтау үшін бірнеше критерийлерді қарастырады. Жеке тұлғалармен қатар корпорациялар үшін де капиталды пайданың 50% салық салынады. Салық салынатын таза капиталды пайда (жалпы капиталды пайданың 50% минус жалпы капиталды шығынның 50% ретінде есептеледі) қалыпты корпоративтік салық ставкалары бойынша табыс салығына жатады. Егер шағын бизнестің табысының 50% астамы белгілі инвестициялық қызметтен (капиталды пайдадан түсетін табыс қоса алғанда) түскен болса, онда шағын бизнеске жеңілдік беруге рұқсат етілмейді. Тіркелген зейнеткерлік жинақ жоспарында (RRSP) алынған капиталды пайдаға пайданы іске асырған кезде (яғни RRSP ішінде құны өскен акцияны сатқанда) салық салынбайды, бірақ қаражат тіркелген жоспардан алынған кезде салық салынады (әдетте 71 жасқа толғаннан кейін Тіркелген табыс қорына айналғаннан кейін). Бұл табыс жеке тұлға үшін толық шекті мөлшерлеме бойынша салық салынады. TFSA-да алынған капиталды пайдаға пайданы іске асырған кезде салық салынбайды. TFSA-дан алынған кез келген қаражат, капиталды пайданы қоса алғанда, салықтан босатылады. Іске асырылмаған капиталды пайдаға, әдетте, Канададан эмиграция жасаған кезде немесе жұбайы жоқ мұрагерге қалған мүліктерден басқа, салық салынбайды. 2022 жылы бағалардың күрт өскен кезінде кейбір экономистер капиталды пайдаға салынатын салықты инфляцияға қарай түзету қажет деп мәлімдеді, өйткені түзетусіз, ол «жоғары қойылған пайдаға» салық салады, бұл инвестицияларды төмендетуі мүмкін.
Қытай
Қытайда капиталдан алынған табысқа салынатын салық мөлшерлемесі салық төлеушінің мәртебесіне (яғни, салық төлеуші жеке тұлға немесе компания) және салық мақсатында резидент емес резидент екендігіне байланысты. Алайда, жалпы құқықтық салық жүйелерінен өзгеше, Қытайдың табыс салығы заңнамасында табыс пен капитал арасында ешқандай айырмашылық көзделмеген. Салық төлеушілер мен мамандар капиталдық табыс деп атап жүрген салықтар жеке режимде емес, табыс салығы шеңберінде қарастырылады. Салық резиденті болып табылатын кәсіпорындарға Кәсіпорын табыс салығы заңына сәйкес 25% мөлшерлеме бойынша салық салынады. Резидент емес кәсіпорындарға Кәсіпорын табыс салығы заңының іске асыру ережелеріне сәйкес капиталдық табысқа 10% мөлшерлеме бойынша салық салынады. Іс жүзінде, егер келісімшарт серіктесінің резиденці Қытайда орналасқан активтерді әдеттегі қызметінің аясында иеліктен шығарса, ондағы табыс бизнес табысы емес, капиталдық табыс ретінде саланыды. Бұл қос салық салудан қорғау шартының негізгі қағидаларына қайшы келеді. ҚХҚИ-дың қытай бағалы қағаздарын ұстаудан және саудалаудан алынған табысына қатысты ҚХР табыс салығы бойынша реттеуді қамтитын жалғыз салықтық хат – Мемлекеттік салық басқармасының ("МСБ") 2009 жылғы 23 қаңтарда шығарған Guo Shui Han (2009) No.47 ("47-хат"). Аталған хат ҚХҚИ-дың ҚХР-дағы резидент компаниялардан алған дивидендтері мен пайыздарына қатысты ұстап алу салықтарын реттейді, алайда 47-хат ҚХҚИ-дың А акцияларын саудалаудан алынған капиталдық табысына қатысты ешқандай ереже бермейді. Жалпы, 47-хаттың капиталдық табысқа қатысты үнсіздігі МСБ-ның ҚХҚИ-дың капиталдық табысына салықтан босату немесе басқа да жеңілдіктер беру мүмкіндігін қарастырып жатқандығын көрсетеді. Дегенмен, кейбір жағдайларда ҚХҚИ-лар Қытайдан капитал шығарып, жылдар бойы акциялар саудасынан алынған табысына 10% ұстап алу салығын төлегеннен кейін, әр операция бойынша қайтарып алған. Бұл белгісіздік А акцияларына инвестиция салатын инвестициялық менеджерлер үшін елеулі қиындықтар тудырып отыр. Гуо Шуй Хан (2009) No 698 ("698-хат") 2009 жылғы 10 желтоқсанда жарияланды, ол ҚХР-дағы корпоративтік табыс салығы бойынша ҚХР-дағы акционерлік капиталдағы үлестерді ҚХР-дағы салық резиденті емес кәсіпорындар тікелей немесе жанама түрде беруді қарастырады, бірақ А акцияларына қатысты салықтық мәселені шешпеді. 698-хаттың өзіне қатысты, ол Кәсіпорын табыс салығы заңына және Қытай үкіметімен жасалған қос салық салудан қорғау шартына сәйкес келмейді деген пікірлер бар. Аталған хаттың заңдылығы күмәнді, әсіресе халықаралық аренадағы соңғы оқиғалар, мысалы, Австралиядағы TPG және Үндістандағы Vodafone істерінің фонында.
Қазақстан
Хорватияда капиталдан түскен пайдаға салынатын салық 10% құрайды. Ол 2015 жылы 12% мөлшерлемемен енгізілген, ал 2021 жылы 10% дейін төмендетілді.
Чехия
Чехияда капиталдық табыс компаниялар мен жеке тұлғалардың табысы ретінде салық салынады. 2010 жылы жеке табыс салығының ставкасы 15% құрайды. 2010 жылы корпоративтік салық 19% құрайды. Егер компания 10% немесе одан көп акцияға ие болса, акцияларды сатудан түскен капиталдық табыс белгілі бір шарттармен салықтан босатылуға құқылы. Жеке тұлға үшін, ең болмағанда 3 жыл бойы меншікте болған жеке тұрғын үйді сатудан алынған табыс салықтан босатылады. Егер ол негізгі тұрғын үй ретінде пайдаланылмаса, 5 жылдан астам меншікте болған жағдайда да салықтан босатылады. Салық төлеуші үшін жылдық жалпы сату сомасы 100 000 CZK дейін құрайтын бағалы қағаздарды сатудан алынған кез келген капиталдық табыс салықтан босатылады.
Дания
Акциялар бойынша дивидендтер мен капиталдан түсетін пайда жеке тұлғалардан 48,300 Дания кронасына дейінгі (2013 жылғы деңгей, жыл сайын түзетіледі) пайдадан 27%, ал одан асып түсетін пайдадан 42% мөлшерінде салық салынады. Акциялар бойынша іске асырылған заластарды кейінге ауыстыруға рұқсат етіледі. Жеке тұлғалардың банктік депозиттер мен облигациялардан түсетін пайыздары, сондай-ақ мүлікті сатудан және басқа да капиталдан түсетін пайдадан 59%-ға дейін салық салынады, бірақ негізгі жеке тұрғын үйді сату сияқты кейбір жеңілдіктер бар, облигацияларды сатудан түскен пайда да салықтан босатылады. Алған қарыздар бойынша төленген пайыздар салықтан шегеріледі, бірақ егер таза капиталдық табыс теріс болса, онда шамамен 33% салық жеңілдігі қолданылады. Компанияларға 25% салық салынады. Акциялар бойынша дивидендтерге 28% салық салынады.
Мысыр
Мысыр революциясынан кейін капитал табысына 10% салық салу туралы ұсыныс түсті. Бұл ұсыныс 2014 жылғы 29 мамырда күшіне енді. Елдің қаржы министрі Хани Димиан 2014 жылғы 30 мамырда хабарлағандай, Мысыр акциялар нарығындағы кірістен алынатын жаңа 10 пайыздық капитал табысы салығынан бонус акцияларын босатады. Бонус акцияларын тарату салықтан босатылады және жаңа салық өткен шаққа қатысты болмайды.
Эстония
Эстонияда жеке капиталдан түскен табысқа арнайы салық жоқ. Эстония резиденттері үшін барлық капиталдан түскен табыс, кәдімгі табыс сияқты салық салынады, оның ставкасы қазіргі таңда 20% құрайды. Инвестициялық шоты бар резидент жеке тұлғалар, инвестициялық шоттан қаражат алынғанға дейін кейбір активтер кластары бойынша капиталдан түскен табысты салықтан босатуға құқылы. Резидент заңды тұлғалар үшін (серіктестіктер де осыған жатады) капиталдан түскен табысты (немесе кез келген басқа табыс түрін алуды) жүзеге асырғанда салық төленбейді, тек дивиденд төлеу, капиталдан төленетін сомалар (капиталға салынған үлестен артық) және бизнес қызметімен байланысы жоқ төлемдер ғана салық салынады. Резидент заңды тұлғалар үшін табыс салығының ставкасы 20% (80 бірлік дивиденд төлеу 20 бірлік салық төлеуге әкеледі).
Финляндия
Финляндияда капиталдан түскен табысқа салынатын салық 30% құрайды, ал капиталдан түскен табыс 30 000 евродан асса – 34%. 2011 жылы капиталдан түскен табысқа салынатын салық 28% болды. Көтерілген шығындарды бес жылға дейін алға жылжуға рұқсат етіледі. Дегенмен, тұрғын үй сатудан түскен капиталдық табыс, екі жылдан кейін белгілі бір шектеулермен салықтан босатылады. Акциялық қоғамнан алынатын дивидендтердің 85% салық салынады, нәтижесінде капиталдық табыс салығының ставкасы 25,5% немесе 28,9% болады. Дивиденд төлейтін компания 25,5% көлемінде салық ұстап алады.
Франция
Резиденттер үшін капиталдан алынған табыстарды (акциялар, облигациялар, пайыздар және т.б.) есептеудің екі тәсілі бар. Бұл жүйені президент Эммануэль Макрон сайлауалды науқанының маңызды уәдесі ретінде енгізді және ол Prélèvement Forfaitaire Unique – PFU деп аталады. Бірінші тәсіл – 30% тұрақты мөлшерлеме. Екінші тәсіл – бұрынғы салық салу жүйесін таңдау, онда табысқа «әлеуметтік жарналар» үшін 17,2% мөлшерінде салық салынады және (егер актив кем дегенде екі жыл бойы сақталса) табыстың 60% жеке табыс ретінде салық салынады (салық шкаласы 0–45% аралығында). Келесі жылы табыстың 6,8%-ын салық базасынан шегеруге болады. 2018 жылдың 1 қаңтарынан кейін сатып алынған акциялар үшін екі жылдық иелену кезеңі үшін 60%-дық жеңілдік қолданылмайды. Егер акциялар арнайы шотта (PEA деп аталады) сақталса, және PEA кем дегенде бес жыл бойы сақталған болса, табысқа тек «әлеуметтік жарналар» (17,2%) ғана салынады. PEA шотына ең көп 150 000 евро сақтауға болады. Тұрақты тұрғын үйді сатудан алынған табыс салық салынатын емес. Дегенмен, кем дегенде 30 жыл бойы иеленген басқа жылжымайтын мүлікті сатудан алынған табыс салық салынатын емес, бірақ 2012 жылдан бастап оған 15,5% әлеуметтік сақтандыру салығы қолданылады. (22 мен 30 жыл аралығында иеленген тұрғын үйлерге қатысты ауыспалы салық мөлшерлемесі бар.) Резидент еместер француздық жылжымайтын мүліктерден және кейбір француздық қаржы құралдарынан алынған капитал табысына, егер тиісті екі есе салық салу туралы шарттар болмаса, салық төлейді. Алайда, әлеуметтік сақтандыру салығын резидент еместер төлемейді. 150 000 евродан астам сомаға мүлікті сатуға немесе жылжымайтын мүлікті 15 жылдан астам уақыт бойы иеленген резидент емес тұлғаларға француздық салық өкілі міндетті болады.
Германия
2009 жылдың қаңтар айында Германия акцияларға, қорларға, сертификаттарға, банктік пайыздық мөлшерлемелерге және тағы да басқаларға қатысты өте қатаң капитал табысына салық енгізді (неміс тілінде Abgeltungsteuer деп аталады). Капиталдан алынатын табысқа салық тек қаржы құралдарына (акциялар, облигациялар және т.б.) ғана қолданылады, олар 2008 жылғы 31 желтоқсаннан кейін сатып алынған. Осы күнге дейін сатып алынған құралдар капитал табысына салынатын салықтан босатылады (егер олар кем дегенде 12 ай бойы сақталған болса), тіпті олар 2009 жылы немесе одан кейін сатылса да, заң өзгерген жағдайда басқаша. Сертификаттарға ерекше мән беріледі, олар салықтан босатуға тек 2007 жылғы 15 наурызға дейін сатып алынған жағдайда ғана құқылы. Егер жылжымайтын мүлік он жылдан астам сақталған болса, капитал табысына салық төлеуден босатылады. Германиядағы капитал табысына салық 25% плюс "Солидарлық үстеме" (алғашқыда Германияның бес шығыс жерін – Мекленбург-Алдыңғы Померания, Саксония, Саксония-Анхальт, Тюрингия және Бранденбургті қаржыландыру және қайта бірігу құны үшін енгізілген, бірақ кейіннен Германияның барлық аймақтарында мемлекеттік қаржыландырылатын жобаларды қаржыландыру үшін сақталған) плюс Kirchensteuer (шіркеу салығы, қалау бойынша), нәтижесінде тиімді салық мөлшерлемесі шамамен 26,4–29% құрайды. 2009 жылдан бастап сақтаушы ақысы, акционерлердің жылдық жиналысына сапар шығындары, заңдық және салықтық кеңес, акцияларды сатып алу үшін алынған несиелерге төленген сыйақы сияқты шығыстарды есепке алуға рұқсат етілмейді. Германияда капитал табысынан жылына бір адамға 1000 евроға дейін салық төлеуден босатылатын сома (Freistellungsauftrag) қарастырылған, егер тиісті нысандар толтырылса.
Грекия
Котировкаға енбеген акциялардың иелігінен өтуі капиталдан алынатын пайдаға 15% мөлшерінде салық салынуға жатады. Котировкаланған акциялардың иелігінен өтуі де, егер арнайы шарттар/босатулар қолданылмаса, 15% мөлшерінде салық салынады. Котировкаланған акциялардың сатудан түскен жалпы сомасына 2‰ трансферт алымы салынады. Басқа дереккөздерде, егер жеке тұлға акциялық қоғамның 0,5% -дан кем үлесіне ие болса, қор нарығындағы акция саудасынан алынған капитал табысына салық салынбайды. 2020 жылғы 1 қаңтардан басталатын салық кезеңінде анонимді акционерлік қоғам (немесе жауапкершілігі шектеулі серіктестік) заңдық нысанында жұмыс істейтін ұйымдардан төленген дивидендтерге 5% бірыңғай ставка бойынша корпоративтік салық салынады (2019 жылы төленген дивидендтер үшін бұл ставка 10% болды).
Гонконг
Жалпы алғанда, Гонконгта капиталдан алынатын табысқа салық жоқ. Дегенмен, еңбекақысының бір бөлігі ретінде акциялар немесе опциондар алған қызметкерлерге, акциялар немесе опциондардың құны бойынша, белгілі бір мерзім өткеннен кейін, олар грант алғанда төлеген соманы ескере отырып, Гонконгтың қалыпты табыс салығы мөлшерлемесі бойынша салық салынады. Егер акциялардың немесе опциондардың мерзімінен бір бөлігі Гонконгтан тыс жерде өтсе, Гонконгта төленетін салық Гонконгта жұмыс істеген уақытқа пропорционалды түрде есептеледі. Гонконгта екі есе салық салу туралы келісімдер өте аз болғандықтан, екі есе салық салудан жеңілдік алу мүмкіндігі де шектеулі. Сондықтан, Гонконгқа көшіп келген қызметкерлер (елдеріне байланысты) өздерінің акцияларына елінде де, Гонконгта да толық табыс салығын төлеуі мүмкін. Сол сияқты, Гонконгтан кеткен қызметкерлер акцияларының пайдаланылмаған капиталдық табысына екі есе салық төлеуі мүмкін. Гонконгтағы акциялар немесе опциондар бойынша капиталдық табысқа салық салу, шектеусіз акциялар немесе опциондарға салынатын салықтан өзгеше. Кәсіби саудамен айналысатын, яғни тұрмысқа қажетті табыс табу үшін жиі бағалы қағаздарды сатып алып-сататын адамдар "саудагерлер" деп есептеліп, олардың табысы жеке табыс салығы мөлшерлемесіне сәйкес салық салынады.
Венгрия
2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап капитал табысына бірыңғай салық ставкасы (15%) қолданылады. Бұл акцияларды, облигацияларды, өзара қорлар акцияларын сатуды, сондай-ақ банктік депозиттерден алынған сыйақыларды қамтиды. 2010 жылдың қаңтар айынан бастап Венгрия азаматтары арнайы "ұзақ мерзімді" шоттар аша алады. Мұндай шотта сақталған бағалы қағаздардан алынған капитал табысына салынатын салық ставкасы үш жылдық иелену мерзімінен кейін 10%, ал шоттың ең көп бес жылдық мерзімі аяқталғаннан кейін 0% құрайды. 2013 жылдың 1 тамызынан бастап резиденттер капитал табысынан қосымша 6% медициналық сақтандыру салығын ("EHO") төлеуге міндетті болды. 2017 жылдың 1 қаңтарынан бастап капитал табысынан төленетін 6% медициналық сақтандыру салығы жойылды.
Индонезия
Капиталдық табыс әдетте стандартты табыс ставкалары бойынша салынады. Ерекше жағдайлар: Индонезияда орналасқан жер және/немесе ғимараттарды сату. Салық салық салынатын сату құны мен нақты түсімнің арасынан жоғарырақ соманың 5% түпкілікті салық болып табылады (немесе 2016 жылғы 8 қыркүйектен бастап 2,5%). Индонезия қор биржасында саудаланатын акцияларды сату. Салық сатудан түскен түсімнің 0,1% құрайтын түпкілікті салық болып табылады.
Sale of land and/or buildings located in Indonesia. The tax is 5% final tax (or 2.5% from 8 September 2016) on the taxable sale value or the actual proceeds, whichever is higher. Sale of shares traded in the Indonesia Stock Exchange. The tax is 0.1% final tax on the sales proceeds.
Ирландия
2012 жылдың 5 желтоқсанынан бастап капиталдан алынған табысқа салынатын салық 33%-ды құрайды, және бұл салық көбінесе инфляцияны ескермейді. Бірнеше ерекшеліктер мен шегерімдер бар (мысалы, ауыл шаруашылығы жерлері, тұрақты тұрғын үй, жұбайлар арасындағы мүлік аударулары). Егер актив 2003 жылға дейін сатып алынса, онда индексация жеңілдігі қолданылады (активтің құны инфляцияны ескеру үшін жарияланған коэффициентке көбейтіледі). Сатып алу және сату шығындары шегеріледі, сондай-ақ әрбір адам жылына 1 270 евроға дейін салықтан босатылған сомаға ие. 2002 жылдың 1 қаңтарына дейін жасалған сатып алулар сол кездегі Ирландия валютасы – ирландтық фунтпен жүзеге асырылған. Мұндай құндыларды қазіргі құнға индекстеу үшін, ең алдымен оларды 1,27-ге көбейтіп евроға ауыстыру керек, содан кейін қазіргі құнға индекстеу жүргізіледі. 2003 жылдан кейін сатып алынған активтер бойынша операциялар үшін индексация жеңілдігінің болмауы, 33%-дық салық ставкасын тікелей салыстыру мүмкін емес етеді және инфляция ескерілетін елдердегі салық ставкаларынан жоғарырақ болады. Белгілі бір инвестициялық саясаттар бойынша салық ставкасы 23%-ды құрайды, ал уақтылы жарияланбаған белгілі бір офшорлық табыстар бойынша 40%-ға дейін жетеді. Жылдың алғашқы он бір айында туындаған капиталдан алынған табысқа салынатын салық 15 желтоқсанға дейін, ал жылдың соңғы айында туындаған табысқа салынатын салық келесі жылдың 31 қаңтарына дейін төленуі тиіс.
Израиль
Израильде капиталдан түскен пайдаға салынатын салық, бағалы қағаздарды сатудан алынған нақты пайданың 25% құрайды (негізгі акционер үшін – 30%). Инфляцияға индекстелмеген облигациялар номиналды түрде 15% (немесе негізгі акционер үшін 20%) салықпен салынады.
Италия
Акцияларды сатудан және ерекше капиталдық табыстардан алынған табысқа корпоративтік табыс салығы 27,5% (IRES) көлемінде салық салынады. Жеке тұлғалар үшін (IRPEF) капиталдық табысқа 26% салық салынады.
Жапония
Жапонияда 1989 жылдан 2003 жылға дейін акциялар нарығына шығарылғанда пайда болған капиталға салық төлеудің екі тәсілі болды. Біріншісі – көзден алынатын салық (源泉課税), ол барлық түсімге (пайда немесе зиянға қарамастан) 1,05% мөлшерінде салық салды. Екінші тәсіл – түсімді "салық салынатын табыс" (申告所得) ретінде жариялау, онда жеке тұлғалар табыс салығы бойынша есеп беруде түсімнің 26% жариялауға міндетті болды. Жапониядағы көптеген трейдерлер екі жүйені де пайдаланды: көзден алынатын салық жүйесінде пайданы, ал зиянды салық салынатын табыс ретінде жариялап, төленген табыс салығының сомасын азайтатын. 2003 жылы Жапония жоғарыда аталған жүйені алып тастап, пайдаға бірыңғай 20% салық салу жүйесіне көшті, бірақ мөлшерлеме уақытша 10%-ға дейін төмендетілді және бірнеше рет кейінге жылжытылғаннан кейін, 20%-дық қалыпты мөлшерлемеге оралу 2014 жылға белгіленді. Зиянды үш жылға дейін көшіруге болады. 2009 жылдан бастап, зиянды "Бөлек табыс" ретінде жарияланған дивидендтерден шегеруге болады, себебі екі санатқа да салық мөлшерлемесі бірдей (яғни 20%, уақытша 10%-ға төмендетілген). Пайда мен дивидендтерді біріктіріп, бір мөлшерлеме бойынша салық салынатын жалғыз сомаға жеткізу өте инновациялық болып табылады.
Қырғызстан
Кенияда 1985 жылы бағалы қағаздар және жылжымайтын мүлік нарығының өсуін жеделдету үшін капиталдан алынатын табысқа салынатын салықтар жойылды. Кения Парламенті 2014 жылдың тамызында капиталды пайдаға салынатын салықты 2015 жылдың қаңтарында қайта енгізу туралы қаулы қабылдады және «инвесторлар бұл салықты сатып алушыларға аударғандықтан, жерді сату-сатып алу операцияларының құнының артуы күтілуде. Бұл салық капитал нарығындағы акциялар мен қарыздық құралдарға инвестиция жасайтындарға да әсер етеді». Капиталды пайдаға салынатын салық 2015 жылғы 1 қаңтарда күшіне енді, оның жалпы ставкасы 5% құрады.
Латвия
2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап жаңа корпоративтік табыс салығы заңы қолданысқа енді, оған сәйкес компанияның пайдасы тек пайданы таратқан кезде 20% мөлшерлеме бойынша салынады. Жалпы алғанда, капитал активтерін сатудан туындайтын капиталдық табыс қалыпты табыс ретінде қарастырылады және пайда таратқан кезде ғана 20% корпоративтік табыс салығы салынады. Латвиялық компания акцияларды сатудан түскен капиталдық табысын салық салынатын базадан азайтуға құқылы, егер латвиялық компания осы акцияларды кем дегенде 36 ай бойы иеленген болса. Егер латвиялық холдинг компаниясы үш жылдан кем уақыт бойы иеленген акцияларын сатса, компания сату кезінде салық төлемейді (бірақ капиталдық табысты таратқан кезде төлейді). Дегенмен, егер компания акцияларды үш жыл немесе одан да көп уақыт бойы иеленсе, капиталдық табысты дивидендтер түрінде салықсыз тарата алады (жеке тұрғын үй компанияларын қоспағанда). Жеке табыс салығы бойынша дивидендтер, пайыздық төлемдер, өмірлік сақтандыру шарты және жеке зейнетақы қорларынан түскен табыс 10% мөлшерлемеде салынады. Капитал активтерін (мысалы, жылжымайтын мүлік, акциялар және облигациялар) сатудан түскен капиталдық табыс 20% мөлшерлемеде салынады.
Литва
Литвада капиталдық табысқа жалпы салық салынатын табыс ретінде салық салынады, демек жеке табыс салығы немесе корпоративтік табыс салығы қолданылады. 2021 жылдан бастап бағалы қағаздарды түгендеу және жылжымайтын мүлікті сату бойынша 15% салық мөлшерлемесі қолданылады.
Мексика
Мексика қор нарығындағы табысқа 10% салық ставкасы қолданылады.
Молдова
Молдованың салық кодексінде капиталдан түскен пайда капитал активін сатып алу бағасы мен сату бағасы арасындағы айырмашылық ретінде анықталады. Салыққа тек осы айырмашылық (яғни пайда) ғана тартады. Қолданылатын мөлшерлеме – 1 қазан 2018 жылғы салық кодексіне енгізілген өзгерістерден кейін жеке тұлғалар мен компаниялар үшін табыс салығы мөлшерлемесінің жартысы (1/2), ол 12% құрайды. Осылайша, қазіргі капиталдан түскен пайдаға салынатын салық жеке тұлғалар мен компаниялар үшін 6% болып табылады. Бұрын, 2008-2011 жылдар аралығында, компаниялар үшін бұл салық 0% болды, себебі шетелдік инвестицияларды тарту және экономиканы дамыту мақсатында корпоративтік табыс салығы мөлшерлемесі 0% дейін төмендетілді. Барлық активтер "капитал активтері" болып есептелмейді. Капитал активтеріне мыналар жатады: жылжымайтын мүлік; акциялар; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердегі үлестер және т.б.
Черногория
Черногорияда капиталдан алынған пайда салық салынатын табысқа қосылады және стандартты 9% корпоративтік салық мөлшерімен салық салынады. Ол салық ережелеріне сәйкес есептеледі және тек капиталдан болған зиянмен өтесілуі мүмкін.
Марокко
Мароккода жеке тұлғалар мүлікті сатудан түскен пайдадан 20% мөлшерінде бірыңғай салық төлейді. Салық салынатын сома мүліктің сату бағасының 3% аспауы тиіс. Егер мүлік кем дегенде алты жыл бойы тұрақты тұрғын үй ретінде пайдаланылса, мүлікті сатудан түскен пайдадан жеке табыс салығы төлеуден босатылады.
Непал
Непалда капиталдан алынатын табысқа салық – кез келген активтерді немесе мүлікті сатудан туындаған пайданы білдіреді. 2021 жылдың 17 шілдесінен бастап Непал Үкіметі акцияларды сатудан түскен пайдаға ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді салықтарды енгізді. Жеке тұлғалар үшін ұзақ мерзімді салық ставкасы брокерлік және комиссия төлемдерін ескере отырып, пайданың 5% құрайды, ал қысқа мерзімді салық ставкасы брокерлік және комиссия төлемдерін ескере отырып, пайданың 7,5% құрайды.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияда капиталдан алынатын табысқа салық жоқ, бірақ қайта сату мақсатында сатып алынған жеке мүлік пен жерді сатудан түскен пайдаға табыс салығы салынуы мүмкін. Бұл салық көбінесе сатып алу кезінде ниетті дәлелдеу қиындығына байланысты, жиі алынып тасталады және әдетте қолданылмайды. Дегенмен, IRD заңды орындаған бірнеше жағдай болды; 2004 жылы үкімет Куинстаун, Ванака және Оклендтің кейбір аудандарынан мүлікті сатуды тексеру арқылы 106,6 миллион доллар жинады. Жалпы алғанда, жиі акциялық саудадан түскен пайда салық салынатын табыс ретінде қарастырылады. 2009 жылғы 3 маусымда сөйлеген сөзінде Жаңа Зеландияның Қаржы министрі Джон Уайтхед Жаңа Зеландияның салық жүйесіне реформалар енгізу үшін капиталдан алынатын табысқа салық салуды ұсынды. Капиталға салық енгізуді Лейборист партиясы 2011 және 2014 жылғы жалпы сайлауда сайлау науқанының стратегиясы ретінде ұсынды. 2015 жылғы 17 мамырда Бесінші Ұлттық үкімет мүлікті сатудан түскен пайдаға салық салу ережелерін қатаңдататынын мәлімдеді. 2015 жылғы 1 қазанынан бастап, егер тұрғын үй сатып алынғаннан кейін екі жыл ішінде сатылса, түскен пайдаға салық салынады. Бұл «жарық сызық тесті» деп аталады. Сатушының негізгі үйі, сондай-ақ қайтыс болғаннан кейін мұрагерлік бойынша алынған немесе қарым-қатынас аясында берілген мүлік салықтан босатылады. Осыны қамтамасыз ету үшін барлық сатып алушылар есептесу кезінде өздерінің IRD нөмірін ұсынуы керек. 2017 жылы билікке келгеннен кейін жаңа Лейборист үкіметі «жарық сызық тесті» мерзімін алдымен екі жылдан бес жылға, содан кейін он жылға дейін ұзартты. 2019 жылғы ақпан айының ортасында Лейбористтік коалициялық үкіметтің тәуелсіз Салық жұмыс тобы жеке табыс салығын төмендету және «қоқыс шығарушыларды» (polluters) нысанаға алу үшін капиталға салық салуды енгізуді ұсынды. Бұл ұсынылған салық жер, акциялар, инвестициялық мүлік, бизнес активтері және интеллектуалдық меншік сияқты активтерді қамтиды, бірақ отбасылық үйлер, автомобильдер, қайықтар және өнер туындыларын қамтымайды. Жұмыс тобы ең жоғары салық мөлшерлемесін 33% деңгейінде белгілеуді ұсынды. Жұмыс тобының төрағасы Каллен капиталға салынатын салықтан келесі бес жылда 8,3 миллиард доллар түсетінін, ал бұл қаражат әлеуметтік қамсыздандыруға бағыталатынын мәлімдеді. 2019 жылғы сәуір айының ортасында Коалициялық үкімет капиталға салық енгізуден бас тартты, себебі басқарушы коалиция мүшелері капиталға салық салу мәселесінде келісімге келе алмады.
Норвегия
Норвегиядағы жеке капиталдан алынатын табысқа салынатын салық 22% (2019 ж.). Акциялар мен облигациялар сияқты белгілі бір инвестициялық құралдардан алынған табыстар салықты есептеу алдында 1,44 еселенеді, нәтижесінде тиімді салық ставкасы 31,68% құрайды. Көп жағдайда, жеке тұрғын үйді сатудан түскен пайдаға капиталдан алынатын табыс салығы қолданылмайды. Бұл салық 2006 жылы капиталды екі рет салық салудан қорғау мақсатымен жойылған "RISK жүйесі" арқылы енгізілді. 2006 жылы енгізілген жаңа акционерлік модель, дивидендтерді белгілі бір деңгейден асып кеткен жағдайда табыс ретінде салық салу арқылы капиталға және еңбекке салынатын салықтар арасындағы айырмашылықты азайтуға бағытталған. Бұл капиталға емес, жеке тұлғаларға және олардың табыс деңгейіне назар аударуды білдіреді. Бұл жүйе сондай-ақ, акцияның бастапқы құнына тең, салықты ескере отырып, 3 айлық мемлекеттік қазынашылық векселінің орташа мөлшерлемесімен көбейтілген шегерімді де енгізді. Мүліктік қорғау, салық төлеушінің қауіпсіз, пассивті капиталды орналастыру арқылы басқаша алатын табысын қайтару арқылы қаржылық бейтараптықты қамтамасыз етуге арналған, бұл капитал қосымша салықтан босатылған. Бұл шегерімнің басты мақсаты – дивиденд салығының нәтижесінде инвестициялар мен корпоративтік қаржыландыру құрылымындағы теріс өзгерістерді болдырмау. Жаңа саясатты түсіндіретін құжаттарға сәйкес, мұндай қорғаусыз дивиденд салығы акцияларға инвестициялардың табысына қысымды күшейтіп, норвегиялық инвесторларды акциялардан облигацияларға, жылжымайтын мүлікке және басқа да активтерге көшіруі мүмкін.
Польша
2002 жылдан бері капиталдық табысқа бірыңғай (19%) салық мөлшерлемесі қолданылады. Оған акцияларды, облигацияларды, инвестициялық қор акцияларын сату, сондай-ақ банк шотындағы салымдар бойынша алынатын сыйақы кіреді. Бұл салықты Марек Белка қаржы министрі қызметін атқарып тұрғанда енгізген, сондықтан ол бейресми түрде "Белка салығы" (көпше түрі: Белка салығы) деп аталады.
Португалия
Үй мен мүлікті сатудан түсетін капиталдық табысқа салық салынады. Кез келген капиталдық табыс (масс валия) табыс ретінде салық салынады. Тұрғындар үшін бұл 12-дан 40%-ға дейінгі ауыспалы шкала бойынша есептеледі. Алайда, резиденттер үшін салық салынатын табыс 50%-ға төмендетіледі. Соңғы бес жыл ішінде құнын арттырған расталған шығындар есептен шығарылуы мүмкін. Резидент емес тұлғалар үшін капиталдық табысқа бірыңғай 25% мөлшерлеме бойынша салық салынады. Салық төлеушінің немесе оның отбасының таңдаған негізгі тұрғын үйі болып табылатын жеке үйлерді немесе тұрғын үйлерді сатудан туындайтын капиталдық табыс, егер сатудан түскен жалпы табыс Португалияда басқа үйді, жеке тұрғын үйді немесе құрылыс учаскесін сатып алуға қайта инвестицияланса, салықтан босатылады. 1986 және 1987 жылдары португалдық корпорациялар өз капиталының құрылымын өзгертіп, өзіндік капиталдың үлесін арттырды. Бұл, әсіресе, биржада саудаланатын компанияларда көрініс тапты. Осы екі жыл ішінде үкімет өзіндік капиталды дамытуға және Лиссабон қор биржасында тіркеуді ынталандыруға бағытталған көптеген салық жеңілдіктерін енгізді. 2010 жылға дейін 12 айдан астам ұсталған акциялар капиталдық табыс салығынан босатылды. 12 айдан кем ұсталған акциялардың капиталдық табысына 10% салық салынады. 2010 жылдан бастап резиденттер үшін 500 евродан жоғары акциялардың барлық капиталдық табысына 20% салық салынады. Инвестициялық қорлар, банктер және корпорациялар акциялар бойынша капиталдық табыс салығынан босатылады. 2013 жылдан бастап бұл көрсеткіш 28%-ды құрайды.
Румыния
Румынияда таза капиталдық табысқа 10% мөлшеріндегі табыс салығы салынады. Салық салынатын сома акциялардың сату бағасы мен сатып алу бағасы арасындағы айырмашылыққа негізделген. Әдетте, акцияларды сатып алу немесе сатумен байланысты брокерлік/мәмілелік комиссиялар салықтан шегеріледі. Жеке тұлға акцияларды сату туралы (яғни капиталдық табыс/шығын) жылдық декларация арқылы сату жасалған жылдан кейінгі жылдың 25 мамырына дейін хабарлауға және жылдық декларацияда көрсетілген ақпаратты ескере отырып, өзіндік бағалау негізінде тиісті салықтарды сол мерзімге дейін (яғни 25 мамырға дейін) төлеуге міндетті. Егер капиталдық табыстан түскен жылдық жалпы табыс, басқа табыс түрлерімен бірге, 12 ең төменгі жалақы мөлшерінен (2022 жылғы дерек бойынша 30600 лей, шамамен 6100 евро) асып кетсе, денсаулық сақтану үлесі де (шектелген 10%) төленуге тиіс.
Ресей
Капиталдан түскен пайдаға жеке салық салынбайды, керісінше, активтерді сатудан түскен пайда немесе жалпы түсім табыс салығы базасына енгізіледі. Жеке және корпоративтік салық төлеушілерге салық салу тәсілі ерекшеленеді: жеке салық төлеушілердің капиталдан түскен пайдасы, егер салық төлеуші активке кем дегенде үш жыл бойы ие болған болса, салықтан босатылады. Әйтпесе, жылжымайтын мүлік пен бағалы қағаздарды сатудан түскен пайда олардың жеке табыс салығы базасына қосылып, 13% (тұрғындар) және 30% (тұрғын емес) мөлшерінде салық салынады. Салық резидені – өткен жылы Ресей Федерациясында 183 күндік мерзімнен аса тұрған жеке тұлға. Жалпы салық режимінде жұмыс істейтін резидент корпоративтік салық төлеушілердің капиталдан түскен пайдасы, меншік мерзіміне қарамастан, 20% жалпы ставка бойынша кәдімгі бизнес табысы ретінде салынады. Жеңілдетілген салық режимінде жұмыс істейтін шағын бизнес капиталдан түскен пайдаға емес, жалпы түсімге 6% немесе 15% мөлшерінде салық төлейді. Бағалы қағаздарды сатудан түскен пайдаға кіретін дивидендтерге корпоративтік немесе жеке салық төлеушілер үшін 13% (тұрғындар) және 15% (тұрғын емес) мөлшерінде бастапқы салық салынады.
Capital gains of individual taxpayers are tax free if the taxpayer owned the asset for at least three years. If not, gains on sales of real estate and securities are absorbed into their personal income tax base and taxed at 13% (residents) and 30% (non residents). A tax resident is any individual residing in the Russian Federation for more than 183 days in the past year. Capital gains of resident corporate taxpayers operating under the general tax framework are taxed as ordinary business profits at the common rate of 20%, regardless of the ownership period. Small businesses operating under the simplified tax framework pay tax not on capital gains, but on gross receipts at 6% or 15%. Dividends that may be included into gains on disposal of securities are taxed at source at 13% (residents) and 15% (non residents) for either corporate or individual taxpayers.
Сербия
Капиталдық табысқа резиденттер үшін 15% салық, ал резидент емес тұлғалар үшін 20% салық салынады (салық есебінің нәтижесі бойынша).
Словакия
Жеке тұлғалар капиталдан алынған табысқа 19% немесе 25% салық төлейді. Олар сондай-ақ капитал табысынан 14% денсаулық сақтану жарнасын төлеуге міндетті.
Словения
Жеке тұлғалар 27,5% салық төлейді. Алайда, меншік құқығындағы әрбір бес жыл сайын салық ставкасы төмендейді: 20% (бес жылдан кейін), 15% (он жылдан кейін), 10% (он бес жылдан кейін); жиырма жылдан кейін салық төленбейді. Ерекше жағдай – туынды құралдарды сатып алғаннан кейін бір жыл ішінде сатқанда алынатын пайдаға 40% салық ставкасы қолданылады.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африкадағы заңды тұлғалардың таза табысының 80% капиталға қосылған пайда салығына (CGT) тартылады, ал жеке тұлғалар үшін – 40%. Таза табыстың осы үлесі олардың шекті салық ставкасымен салынады. Тиімді салық мөлшерлемесі ретінде бұл жеке тұлғалар үшін ең жоғары 18% (ең жоғары шекті салық ставкасы 45%) және корпоративтік салық төлеушілер үшін 22,4% құрайды. Жылдық жеке және арнайы траст босату сомасы 40 000 рандты құрайды.
Оңтүстік Корея
Жеке тұлғалар үшін, тізімделген компанияның акцияларының 3% кемінен иеленген жағдайда, акцияларды сатудан сауда салығы 0,3% құрайды. Биржада сауда-саттық жасалатын қорлар кез келген сауда салығынан босатылады. Оңтүстік Кореяда капиталдан алынатын табысқа салық, салық резиденттері үшін шағын және орта кәсіпорындардың акцияларын сатуда 11% құрайды, ал тізімделген компаниялардың 3% астам акционері үшін немесе тізімге енбеген компаниялардың акцияларын сатуда 11% салық салынады. Кейбір басқа жағдайларда 22% және 33% мөлшерлемелері қолданылады. Кореяда бес жылдан кем тұрған адамдар шетелдік активтерден алынатын капиталдан алынатын табысқа салықтан босатылады.
Шри-Ланка
Қазіргі уақытта Шри-Ланкада капиталдан түсетін табысқа салық қарастырылмаған.
Швеция
ISK-да (Investeringssparkonto немесе "Инвесторлық жинақ шоты") алынған таза капиталдық табысқа капиталдық табыс салығы салынбайды, бірақ басқа табыстарға қарсы капиталдық шығындарды есепке қосуға немесе оларды өтеуге де мүмкіндік жоқ. Оның орнына, ISK есептемесі бойынша салық жыл сайын шамамен алынған табыстың 30% мөлшерінде төленеді, бұл мөлшер ағымдағы пайыздық ставкаларға сәйкес анықталады. 2021 жылдан бастап, салық жалпы шот балансының ең төменгі деңгейі – 0,375% мөлшерінде белгіленген. ISK-дан тыс, Швецияда капиталдық табысқа салынатын салық 30%-ға дейін жетеді.
Тайвань
Тайваньда капиталдан алынатын табысқа жеке салық жоқ. Капиталдан алынған табыс әдетте жалпы табыс ретінде салық салынады. 2016 жылдың 1 қаңтарына дейін бағалы қағаздардан алынған капиталдық табысқа салық болды. Жылдық операциялары 1 миллиардтан (33 миллион АҚШ доллары) төмен жеке инвесторлардан салық алынбайды. 1 миллиардтан асатын операцияларға 0,1 процент салық салынады.
Тайланд
Таиландта жеке капиталдан алынған табысқа арнайы салық жоқ. Егер капиталдан алынған пайда Таиландтан тыс жерде туындаса және сол жылы Таиландқа аударылмаса, ол салық салына қоймайды. Таиландта капиталдан алынған барлық табыс, кәдімгі табыс сияқты салық салынады. Дегенмен, егер жеке тұлға Таиланд қор биржасындағы бағалы қағаздардан капиталдық табыс тапса, ол жеке табыс салығынан босатылады.
Уганда
Угандада капиталдық табыс жалпы табысқа қосылып салық салынады.
Украина
Украина 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап жылжымайтын мүлікті сатудан алынатын табысқа салық енгізді.
Біріккен Араб Әмірліктері
БАӘ билігі жылжымайтын мүлік операциялары мен жылжымайтын мүлікке негізделген құнды қағаздарға капиталдық табыс салығын енгізуді қарастырып отырғанын мәлімдеді.
Тарих
Ченнонның пікірінше, Ұлыбританияда капиталға салық салу (CGT) енгізудің басты себептерінің бірі – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жылжымайтын мүліктің құнының тез өсуі болды. Бұл, мүлік құрылыс салушыларын кеңсе үйлерін қасақана бос қалдырып, жалға алудан түсетін табысқа қол жеткізбеуге және капиталдан үлкен пайда табуға итермеледі. Сондықтан капиталға салық салу жүйесі 1965 жылы канцлер Джеймс Каллаган тарапынан енгізілді.
Негізгі білім
Біріккен Корольдікте тұратын немесе әдетте тұратын жеке тұлғалар (және әртүрлі трасттардың сенімділері), негізгі салық мөлшерлемесіне жататындар, тұрғын үй мүлкінен түскен табысқа 18% және барлық басқа салық салынатын активтерден түскен табысқа 10% капиталдық табыс салығын төлейді. Жоғары мөлшерлемелі салық төлеушілер үшін тұрғын үй мүлкінен түскен табысқа 28%, ал қалғандарына 20% мөлшерлеме қолданылады. Негізгі жеке тұрғын үйлер, жеке жинақ шоттары немесе облигациялар сияқты ерекшеліктер бар. Кейбір табыстарды қайта инвестициялау арқылы ауыстыруға болады. Кейбір стартап кәсіпорындарға жасалған инвестициялар капиталдық табыс салығынан босатылады. Кәсіпкерлік жеңілдік, сауда компаниясында бір жыл жұмыс істеген және 5% немесе одан көп үлеске ие болған адамдарға капиталдық табыс салығын төмендетілген мөлшерлемемен (10%) төлеуге мүмкіндік береді. Саудалық қызметпен айналысатын компаниялардың акциялары кәсіпкерлік жеңілдігіне жатады, бірақ инвестициялық мүліктерге жатпайды. 2021–22 салық жылында салық төлеушілер салық төлемей тұрып 12 300 фунт стерлинг көлемінде капиталдық табыс таба алады, ал әйелдер мен ерлер жұбайлар осы соманы біріктіре алады. Бұл өткен жылғыдан өзгеше емес.
Корпоративтік жазбалар
Компаниялар өздерінің "салық салынатын табыстарына" корпоративтік салық төлейді (оның сомасы Ұлыбританиядағы капиталдық табыс салығы ережелеріне сәйкес есептеледі). Компаниялар құнсыздану жеңілдігін пайдалана алмайды, бірақ инфляцияның әсерін азайту үшін индексациялық шегерімді пайдалана алады. 2002 жылдың 1 сәуірінде басқа компанияның акцияларының 10% немесе одан жоғары үлесіне (өмірді сақтандыру компаниясының ұзақ мерзімді сақтандыру қоры үшін 30% немесе одан жоғары үлесіне) иелік ететін компаниялар үшін маңызды үлеске қатысты босату енгізілді. Бұл, тиімді түрде, Ұлыбританияның қатысудан босату нысаны болып табылады. Корпоративтік салықтың көп бөлігі I-E негізінде салық салынатын өмірді сақтандыру компанияларынан түседі. Жеке тұлғалар мен компаниялар үшін Ұлыбританиядағы капиталдық табысқа салық салу қағидалары 1992 жылғы "Салық салынатын табыстарға салық салу туралы" заңында баяндалған.
18% мөлшерлемені өзгертудің негіздері
2007 жылдың қазан айында Канцлердің күзгі мәлімдемесінде 2008 жылдың 6 сәуірінен бастап қолданылатын капиталдан алынған табыс салығы (CGT) ставкаларының өзгеруін көздейтін жоба ұсыныстары жарияланды. Бұл ұсыныстарға сәйкес, жеке тұлғаларға жылдық салықтан босату сақталады, бірақ салық мөлшерлемесінің жоғалуы тоқтатылады және капиталдан алынған табысқа 18% бірыңғай салық ставкасы қолданылады. Бұл жаңа бірыңғай ставка CGT мақсатында жеке тұлғаның шекті (табыс салығы) салық ставкаларының орнын басады. Бұл өзгерістердің енгізілуінің себебі, Ұлыбритания үкіметі жеке меншік инвестициялық фирмалары бизнес активтеріне арналған тым жомарт салық жеңілдіктерінен пайдаланып, артық табысқа ие болып отыр деген пікір болды. Бұл өзгерістерді Шағын бизнес федерациясы сияқты бірқатар ұйымдар сынға алды, олар жаңа ережелер шағын бизнестің CGT бойынша жауапкершілігін арттырады және Ұлыбританиядағы кәсіпкерліктің дамуын тежейді деп мәлімдеді. Ұсыныстар жасалған кезде, 2008-2009 салық жылы басталмас бұрын активтерді жапсарып сатуға ұшырауы мүмкін деген алаңдаушылық туды. Капиталдан алынған табыс салығы 2010 жылдың 23 маусымында сағат 00:00-де 28%-ға дейін өсті. 2016 жылдың 6 сәуірінде жылжымайтын мүлік емес активтерді сатудан алынған табысқа негізгі салық төлеушілер үшін 10% және жоғары салық төлеушілер үшін 20% жаңа, төмендетілген мөлшерлемелер енгізілді.
Тарихи
Жеке тұлғалар капиталдан алынған табысқа өздерінің ең жоғары салық мөлшерлемесі бойынша салық төледі (2007/2008 салық жылында 0%, 10%, 20% немесе 40%), бірақ 1998 жылғы 6 сәуірден бастап капиталдан алынған табысқа салынатын салық сомасын азайтатын (соның салдарынан салықтың тиімді мөлшерлемесін төмендететін) жеңілдік алуға мүмкіндік болды. Бұл жеңілдік активтің «кәсіптік актив» немесе «кәсіптік емес актив» екендігіне және меншікке ие болу мерзіміне байланысты. Кәсіптік активтер үшін салық салынатын табыс 75%-ға дейін (салық салынатын 25% қалдырылып) азайтылды, ал жеке тұлғалар үшін кәсіптік емес активтер үшін 40%-ға дейін (салық салынатын 60% қалдырылып) азайтылды. Бұл жеңілдік жеке тұлғалар үшін индексациялық төлемнің орнына келді, оны 1998 жылғы 6 сәуірге дейін сатып алынған активтер үшін сатып алу күнінен бастап сол датаға дейін талап етуге болады, бірақ ол 2008 жылғы 5 сәуірде күшін жойды.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та, белгілі бір ерекшеліктермен, жеке тұлғалар мен корпорациялар барлық капиталдық табысының таза сомасы бойынша табыс салығын төлейді. Қысқа мерзімді капиталдық табысқа жоғары салық ставкалары қолданылады: бұл – табыс салығының стандартты ставкасы. Жеке тұлғалар үшін «ұзақ мерзімді капиталдық табысқа» салынатын салық ставкасы, яғни сатылымға дейін бір жылдан астам ұсталған активтерден алынған табыс, стандартты табыс салығы ставкасынан төмен, ал кейбір салық топтарында мұндай табысқа салық төленбейді. Ұзақ мерзімді табысқа салынатын салық ставкасы 1997 жылы 1997 жылғы салық төлеушілерге жеңілдік беру туралы заңмен 28%-дан 20%-ға дейін және 2003 жылы 2003 жылғы жұмыс орындарын құру және экономикалық өсімді ынталандыру туралы заңмен ең жоғары салықтық деңгейі 15% немесе одан жоғары жеке тұлғалар үшін 20%-дан 15%-ға дейін немесе ең төменгі екі табыс салығы деңгейіндегі жеке тұлғалар үшін 10%-дан 5%-ға дейін төмендетілді (олардың ең жоғары салықтық деңгейі 15%-дан төмен). (Прогрессивті салықты қараңыз.) 2008 жылы мерзімі бітуі жоспарланған білікті дивидендтер мен капиталдық табыстар бойынша салықтың 15%-ға төмендетілген ставкасы, Президент Буш 2006 жылғы 17 мамырда қол қойған Салықты ұлғайтуды болдырмау және келісу туралы заңның нәтижесінде 2010 жылға дейін ұзартылды, ол 5%-ды 0%-ға дейін төмендетті. 2010 жылдың соңында Президент Обама 2012 жылдың соңына дейін дивидендтер бойынша төмендетілген ставканы ұзартатын заңға қол қойды. Заң жеке тұлғаларға капиталдық табыс салығын кейінге қалдыруға мүмкіндік береді, мысалы, құрылымдық сату (кепілді бөліп төлеу), қайырымдылық трасты (CRT), бөліп төлеу, жеке аннуитеттік траст, 1031 айырбасы немесе мүмкіндік аймағы сияқты салық жоспарлау стратегияларын пайдалану арқылы. АҚШ, көптеген басқа елдерден айырмашылығы, өз азаматтарына (кейбір ерекшеліктермен) олардың дүниежүзілік табысы бойынша салық төлеуді талап етеді, тіпті олар әлемнің қай жерінде тұрса да. Сондықтан АҚШ азаматтары жеке салық бейкенттерін пайдалануда қиындықтарға тап болады. Кейбір оффшорлық банк шоттары салық бейкенттері ретінде жарнамаланғанымен, АҚШ заңы олардың кірістері туралы есеп беруді талап етеді, ал мұны қасақана жасамау салықтан жалтару болып табылады.