Кіріспе

Carlos Norman Hathcock II (20 мамыр 1942 - 22 ақпан 1999) – АҚШ Теңіз жаяу әскерінің (USMC) 93 растаулы нысананы жойған мергеншісі. Хэткоктың көрсеткіштері және оның орындаған тапсырмаларының ерекшеліктері оны АҚШ Теңіз жаяу әскеріндегі аңызға айналдырды. Оған құрмет көрсетіп, оның атымен аталатын мылтық жасалды: M21 мылтығының Springfield Armory M25 Ақ қауырсын деген нұсқасы, себебі Солтүстік Вьетнам Халық армиясы (PAVN) Хэткокқа "Ақ қауырсын" деген лақап ат берген болатын.

Ерте өмір және білім

Хэткок 1942 жылы 20 мамырда Арканзас штатының Литтл-Рок қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Карлос Норман Хэткок I (1919–1985) және Мэй Томпсон (1920–1989) болды. Ол Арканзас штатының Уинн қаласында өсті, ата-анасы ажырасқаннан кейін өмірінің алғашқы 12 жылын әжесі Мертлмен (1900–2000) бірге өткізді. Миссисипидегі туыстарына барып келгенде, ол ерте жасынан-ақ ату мен аң аулауға бейімделді, бұл әсіресе кедей отбасын асыру қажеттілігінен туындады. Ол итімен бірге орманға шығып, солдатқа ойнап, әкесі екі соғыстан әкелген неміс Mauser мылтығымен көзге көрінбейтін жапон сарбаздарын аңшылыққа шығарды. Ол сол кезде 22 калибрлі J. C. Higgins бір оқ атар мылтығымен аң аулаған. Хэткок бала кезінен теңізші болуді армандағандықтан, 1959 жылы 20 мамырда, 17 жасқа толған күні АҚШ Теңіз жауынгерлер корпусына қосылды. Джо ұл тауып, оған Карлос Норман Хэткок III деп ат қойды.

Мансап

Оңтүстік Вьетнамға жіберілгенге дейін Хаткок ату чемпионаттарында жеңіске жеткен, оның ішінде Кемп-Перридегі және Уимблдон кубогындағы жарыстарда. 1966 жылы Хаткок Вьетнам соғысына әскери полиция қызметкері ретінде қатыса бастады, бірақ капитан Эдвард Джеймс Лэнд теңіз жауынгерлерін әр взводта снайперлер дайындауға бағытталғаннан кейін снайперге айналды. Кейін Лэнд өзінің мергендік дағдыларымен көзге түскен теңізшілерді іздеді; ол 1965 жылы Кемп-Перриде ұзақ қашықтықтан атудағы ең бағалы сыйлық – Уимблдон кубогын жеңіп алған Хаткокты тез тауып алды.

Өлімге ұшырағаны расталды

Вьетнам соғысы кезінде Хатккок Вьетнам Халық Армиясы (ВАА) және Вьетконг саяхатшыларының 93-інің өлтірілгені расталды. Вьетнам соғысында өлтіруді снайпердің көмекшісі және үшінші тұлға растауы керек еді, ол міндетті түрде офицер болуы керек. Снайперлердің көпшілігінде үшінші тұлға болмағандықтан, растау қиынға соқты, әсіресе нысана көбінесе жау шебінің артында болған жағдайда. Хатккок өзі Вьетнам соғысы кезінде 300-400 жау әскерін өлтіргенін бағалады.

Солтүстік Вьетнамның мергендерімен бетпе-бет

PAVN Хаткоктың көптеген сарбаздарын өлтіргені үшін оның өміріне 30 000 АҚШ доллары сыйлық ретінде белгіледі. PAVN американдық снайперлерге төлеген сыйлықтар әдетте 8 доллардан 2000 долларға дейін ауысты. Хаткок ең жоғары сыйлық мөлшері бойынша рекордты ұстап тұрды және оны алуға тырысқан барлық белгілі вьетнамдық мергенді өлтірді. Вьетконг және PAVN Хаткокты «Лонг Трắng» деп атады, яғни «Ақ қауырсын», өйткені ол өзінің бұта шапанының лентасында ақ қауырсын сақтап жүрді. Вьетнамдық мергендер тобы «Ақ қауырсынды» іздеуге жіберілгеннен кейін, сол аймақтағы көптеген морпештер жауды жаңылыстыру үшін ақ қауырсын тақты. Бұл морпештер Хаткоктың өлімінің қандай салдарға әкелетінін білді және қарсы снайперлерді шатастыру үшін өздерін нысанаға алуға бел буды. Хаткоктың ең танымал жетістіктерінің бірі – жау снайперін оның өзінің мылтығының оптикалық прицелі арқылы атып, оның көзіне тигізіп өлтіруі. Хаткок және оның бақылаушысы Джон Роланд Берк 55-ші төбе маңында, Данангтың оңтүстік-батысында орналасқан, Хаткоктың жұмыс істеген базасының жанындағы жау снайперін іздеп жүрді. «Кобра» деген атпен белгілі болған снайпер бірнеше морпештерді өлтірген еді және оның Хаткокты өлтіру үшін арнайы жіберілгеніне сенді. Хаткок сұхбаттарында 55-ші төбе маңындағы базасының айналасында тұтқынға алынған американдық морпештерді азаптаумен танымал болған «Апачи әйелі» деп аталған Вьетконг взводының әйел командирін өлтіргенін айтты. Алайда, Джерри Лембке сияқты ғалымдар Хаткоктың айтқандарына күмән келтіріп, «Апачи» болғандығына да дауласты. Хаткок Вьетнамдағы қызметі кезінде бір ғана рет шапанынан ақ қауырсынды алып тастады. Бірінші мерзімі аяқталуға бірнеше күн қалғанда, ол ерікті миссия барысында PAVN генералын ату үшін 1500 метрден астам жерді илемелеп өтті. Бұл жұмысқа төрт күн, үш түн ұйқысыз және сантиметрлеп илемелеп жүру қажет болды. Генерал лагерінен шығып бара жатқанда, Хаткок бір оқ атты, ол генералдың кеудесіне тиіп, оны өлтірді. Осы миссиядан кейін Хаткок 1967 жылы АҚШ-қа оралды. Хаткок пен ол көліктен құтқарған жеті морпеш тікұшақпен «Репоз» ауруханалық кемесіне, содан кейін Токиодағы теңіз ауруханасына, ал соңында Сан-Антониодағы Брук армиялық медициналық орталығының күйік орталығына жеткізілді.

Вьетнам соғысынан кейінгі және денсаулықтың нашарлауы

Әрекетке оралғаннан кейін Хаткок Вирджиния штатының Квантико қаласындағы теңіз базасында Теңіз жауынгерлерінің барлаушы-снайперлік мектебін құруға көмектесті. Вьетнамда алған ауыр жарақаттарынан кейін ол үнемі ауырсынып жүрді, бірақ өзін снайперлерді оқытуға арнады. 1975 жылы Хаткоктің денсаулығы нашарлай бастады, оған қатты склероз диагнозы қойылды. Ол Теңіз жауынгерлері қатарында қалды, бірақ денсаулығы нашарлай берді. Тұрақты зейнеткерлікке шығуға құқығы бар 20 жылға 55 күн жетпей тұрғанда, ол медициналық себептермен қызметтен босатылды. Денсаулығына байланысты зейнеткерлікке шығарылғаннан кейін, ол 100 пайыз мүгедектік төлемақысын алды. Егер ол 20 жыл қызмет еткеннен кейін зейнеткерлікке шыққанда, соңғы жалақысының 50 пайызын ғана алған болар еді. Ол Теңіз жауынгерлерінен шығарылған кезде депрессияға ұшырады, себебі өзін қызметтен қуылғандай сезінді. Осы депрессия кезінде оның әйелі Жо оны тастап кетуге жақын болды, бірақ сонда да қалуға шешім қабылдады. Соңында Хаткок акула аулаумен айналыса бастады, бұл оған депрессияны жеңуге көмектесті. Хаткок полиция бөлімдеріне және SEAL Team Six сияқты арнайы әскери бөлімдерге снайперлік оқытулар берді.

Кейінгі өмір және өлім

Хэткок бірде өзінің жұмысында "көпіршікке ену" қабілетінің арқасында аман қалғанын айтты, яғни өзінің жабдықтарына, содан кейін әрбір жел мен жапырақтың мағынасы бар қоршаған ортаға, ал соңында ол аулайтын нысанасына "толық, абсолюттік, күшті шоғырлану" күйіне ену арқасында. Соғыстан кейін бір досы Хэткокқа Эрнест Хемингуэйдің мына сөздерін көрсетті: "Шын мәнінде, адамды аулаудан артық аң аулау жоқ, және қарулы адамдарды ұзақ уақыт аулағандар, егер оны ұнатса, кейін ешбір нәрсеге қызығуды қояды". Ол Хемингуэйдің сөздерін қағазға көшіріп алды. "Ол дұрыс айтқан", - деді Хэткок. "Бұл аң аулау, өлтіру емес". Хэткоктың ұлы, Карлос Хэткок III, кейін АҚШ Теңіз жаяу әскерлеріне қатысты; ол әкесінің жолын жалғап, мерген болып, Теңіз жаяу әскерлерінің ең үздік мергендер қауымдастығының басқарма мүшесі болды. Хэткок 1999 жылдың 22 ақпанында Вирджиния штатының Вирджиния Бич қаласында 56 жасында қаншама склероздың салдарынан қайтыс болды. Ол Вирджиния штатының Норфолк қаласындағы Вудлон еске алу бағында жерленген.

Қару-жарақ

Хаткок көбінесе стандартты снайперлік мылтықты қолданды: .30-06 Springfield патрондарына арналған Winchester Model 70, стандартты 8 еселенген Unertl оптикалық прицелімен. Ол сондай-ақ Redfield 3-9x оптикалық прицелімен жабдықталған .308 калибрлі M40 Remington 700 мылтығын да қолданды. Бірақ кейбір жағдайларда ол басқа қаруды пайдаланды: M2 Browning пулеметін, оған SeaBees металл жұмысшылары жасаған тіреу құрылғыларына 8x Unertl оптикалық прицелін орнатты. Хаткок осы қарумен 1000 ярдтан (914 метрден) астам қашықтықта көптеген нысаналарды жойды, соның ішінде 2500 ярдты (2286 метрді) құраған ең ұзақ расталған снайперлік рекордын (кейін бұл көрсеткіш жаңартылды). Хаткок Colt M1911A1 тапаншасын қосалқы қару ретінде тасыды. 1998 жылғы "Сержант Райанды құтқару" фильмінде неміс снайперін оптикалық прицел арқылы атқан кадр қайта жаңғыртылды.

Теледидар

Discovery Channel-дың MythBusters сериалында басқа мергенді оның мылтық көзінен ату мүмкіндігі зерттелді. "Оқ-дәрі туралы халық әңгімелері" деп аталатын (67-ші бөлім, 29 қараша, 2006 жыл) эпизодта: "Оқ снайпердің көзқарасы арқылы өтіп, оны өлтіре ала ма?" деген сұраққа жауап ізделді. Полицияның арнайы жасақтары қолданатын стандартты снайперлік мылтық пен арнайы полициялық оқ-дәрілерді пайдаланып, MythBusters баллистикалық гельге орнатылған винтовкаға бірнеше рет атып көрді. Оқ манекенге тимеді: ол көздің көп қабатты линзаларымен тоқтатылды немесе жолдан ауытылды, нәтижесінде манекенге едәуір зиян келтірілмеді. Осыған байланысты, миф "жалған" деп жарияланды. Алайда, көрермендердің көптеген пікірталастарынан кейін, мәселе 75-ші эпизодта қайта қарастырылды. (Бұл оқиға Карлос Хаткоктың Вьетнам соғысы кезіндегі хабарламаларына негізделген, ал Хаткоктың қарсыласы қолданған көзқарас, сынақтан өткендерге қарағанда, ішкі оптикалық элементтері аз болды) нәтижесінде, мұндай оқиғаның болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Хаткок NCIS-тің "Бір оқ, бір өлтіру" эпизодында еске алынды, онда құрбандарды снайпер атып өлтірген екі қылмыс орнынан ақ қауырсын табылды. Сериалдың басты кейіпкері, бұрынғы теңізші-снайпер болған арнайы агент Лерой Джетро Гиббс, қауырсынды қылмыскердің "визиткасы" деп түсіндіріп, Вьетнам соғысы кезінде Хаткокқа берілген "Ақ қауырсын снайпері" деген лақап атын еске түсірді. Ол Хаткоктың "39 расталған өлтіруі" болғанын айтты, бұл оның нақты 93 расталған өлтіруінің цифрларын шатастыруынан туындаған қателік болуы мүмкін. Хаткок пен Кобра арасындағы дуэль 2016 жылы History Channel-дың "Sniper: Inside The Crosshairs" бағдарламасында талқыланды. MythBusters сериалындағыдай, бұл бағдарлама да снайперді оның көзқарасы арқылы ату мүмкіндігін зерттеді және қазіргі заманғы теңізші-снайпердің төрт атысынан кейін мұндай оқиғаның болуы өте ықтимал деген қорытындыға келді.