Кіріспе

1921 жылғы Transaereo ұшақ кемесі Transaero (Трансаэро), ресми атауы Transaero Airlines (ОАО АК «ТРАНСАЭРО», Открытое акционерное общество «Авиационная компания «ТРАНСАЭРО») – 150-ден астам ішкі және халықаралық бағыттарға жоспарлы және чартерлік рейстерді жүзеге асырған ресейлік әуе компаниясы болды. Transaero-ның негізгі хабтары Мәскеу Внуково әуежайы және Санкт-Петербург әуежайы еді, Ресей бойынша тағы да бірнеше базалары болды. Тарихының көп бөлігінде бас кеңсесі Домодедово халықаралық әуежайында орналасқан, ал соңында Санкт-Петербургте болды. Transaero 2015 жылдың 1 қазанында банкротқа өтініш берді және сол жылдың 15 желтоқсанына дейін барлық қызметін тоқтатуды хабарлады. Дегенмен, Ресей билігі 25 қазанда оның жұмыс лицензиясын жойды. 2021 жылдың қыркүйегінде Мәскеу коммерциялық соты, әуе компаниясының банкроттық басқарушысы Алексей Белокопттың өтініші бойынша Transaero-ның шаруашылық қызметін тоқтату мерзімін 2022 жылдың наурызына дейін ұзартты.

Алғашқы жылдар

Transaero әуе компаниясы Aeroflot-тан жалға алынған ұшақтармен чартерлік рейстерді жүзеге асыратын компания ретінде бастау алды. Ол 1990 жылдың 28 желтоқсанында акционерлік қоғам ретінде тіркелді және Кеңес Одағында жолаушылар тасымалын жүзеге асыруға бекітілген алғашқы жеке компания болды. Оның алғашқы чартерлік рейсі 1991 жылдың 5 қарашасында Мәскеуден Тель-Авивке орындалды. 1992 жылдың шілдесінде Transaero өзінің Ilyushin Il 86 ұшағын алды. 1993 жылдың қаңтарында «Мәскеу – Алыкөл» әуежайынан «Норильск» қаласына рейсті іске қосып, сол жылы Киев, Сочи және Алматы қалаларына да рейстер ұйымдастырды. Бұл, жеке меншік әуе компаниясы ретінде Ресейде жоспарлы рейстерді орындаған алғашқы компания болды. 1993 жылдың қарашасында бұрынғы Кеңес Одағының шегінен тыс жердегі алғашқы халықаралық бағыты Мәскеуден Тель-Авивке ашылды. 1993 жылдың сәуірінде Transaero батыстық ұшақтарды пайдалануды бастады, алғашқы Boeing 737 200 ұшағын алды, содан кейін 1994 жылдың сәуірінде алғашқы Boeing 757 200 ұшағын алды. Transaero жиі ұшатын бағдарламасын құрған Ресейдегі алғашқы әуе компаниясы болды, ол 1995 жылы іске қосылды. Сондай-ақ, ол 1997 жылы алған Федералдық авиация басқармасының ұшақтарды техникалық қызмет көрсету сертификатына ие болған алғашқы ресейлік әуе компаниясы еді. 1998 жылдың желтоқсанында Мәскеу мен Лондонның Гатвик арасындағы апталық рейстер басталды. Transaero 1998 жылы алғашқы Boeing 737 700 ұшағын пайдалануға берді, содан кейін 2002 жылы Boeing 767 200 және Boeing 737 300, ал 2003 жылы Boeing 767 300 және Boeing 737 400 ұшақтары қосылды. Сол жылы 10 Туполев Ту 214 300 ұшағын сатып алу туралы келісімге қол қойылды. 2005 жылы Transaero Boeing 747 ұшағын пайдаланған алғашқы ресейлік жолаушылар авиакомпаниясы атанды. 2005 жылдың 11 шілдесінде Virgin Atlantic-ке тиесілі жалға алынған Boeing 747 200 ұшағымен Мәскеуден Тель-Авивке жоспарлы рейстерді бастады. Бұл ұшақ демалыс орындарына жазғы чартерлік рейстерді де орындады. 2005 жылдың мамырында Transaero Мәскеу мен Монреаль арасындағы рейсті қосып, әуе компаниясы Канадаға алғаш рет ұшты. 2006 жылдың 21 маусымында Transaero Мәскеу мен Торонто арасында тікелей рейстерді де бастады. Торонтоға жасалатын рейстер 2008 жылдың қыркүйегінде уақытша тоқтатылып, кейін қайта жаңғыртылды, ал Монреальға жасалатын рейстер 2009 жылы тоқтатылды. 2007 жылы Transaero Continental Airlines компаниясымен Continental флотындағы 10 Boeing 737 500 ұшағын сатып алу туралы келісім жасасқандығы хабарланды. 2007 жылдың қарашасында әуе компаниясы Гонконг арқылы Мәскеу мен Австралияның Сидней қалалары арасында аптасына екі рет рейстер жасайтынын жариялады, бұл рейстер 2007 жылдың 24 желтоқсанында Boeing 767 300 ұшағымен басталды, бірақ кейіннен тоқтатылды. Transaero 2007 жылдың соңында барлық Boeing 747-200 ұшақтарын қолданылған Boeing 747-400 ұшақтарымен алмастыруды бастады.

2000-жылдардың соңы мен 2010-жылдардың басында

Austrian Airlines және Transaero Airlines 2009 жылдың қазан айында Вена-Мәскеу рейстерінде код-шерингті бастады. 2010 жылдың сәуірінде Transaero компаниясы 9 бұрынғы Japan Airlines Boeing 747-400 ұшағын лизингке алды, олар 2010-2012 жылдары флотқа қосылды. 2010 жылдың желтоқсанында Transaero келісімді 12 Boeing 747-400-ге дейін ұлғайтатынын хабарлады. 2010 жылдың қазанында Transaero Пекин, Майами және Нью-Йорк қалаларына рейстер бастады. Бұл Transaero-ның Лос-Анджелес қаласына қызмет көрсетуді тоқтатқаннан кейін АҚШ-қа қайта оралуын білдірді. Пекин, Санядан кейін Қытайдағы екінші бағыт болды. 2011 жылы Transaero бұрын Singapore Airlines компаниясына тиесілі болған төрт Boeing 777-300 ұшағын алды және 4 Airbus A380 ұшағына ниет хаты жасады. Transaero 2011 жылғы 26 желтоқсанда 4 Boeing 787 ұшағына тапсырыс берді, бұл тапсырыс 2012 жылғы 8 сәуірде расталды. 2012 жылғы 29 сәуірінде Transaero 777-200ER ұшағын пайдалана отырып, Мәскеу мен Лос-Анджелес арасындағы рейстерді жаңартты. 2013 жылы Transaero шамамен 12,5 миллион жолаушы тасымалдады және 98 ұшақтан тұратын флотты пайдаланды. 2014 жылы Transaero Boeing 747-400 ұшақтарымен Мәскеуден Майамиге тікелей рейстерді бастады. Transaero 2013-2014 жылдары жаңа логотип пен ливреяны іздеу үшін брендін жаңартуға конкурс өткізді, бірақ процедураның уақыт кестесін талқыламады. 2015 жылдың сәуірінде әуе компаниясы 2015 жылы брендін жаңартуға және жаңа ливрея мен логотипті Airbus A380, Boeing 747-8 және Sukhoi Superjet 100 ұшақтарымен енгізуге шешім қабылдады.

Соңғы жылдары және өлімі

2015 жылдың наурызына қарай Transaero-ның 1,1 млрд евро (шамамен 77 млрд теңге) қарызы жинақталды. 2015 жылдың мамыр айында Transaero компаниясы алғашқы екі Airbus A380 800 және бір Boeing 747 8 ұшақтарын күтіп тұрғанын жариялады. A380 ұшақтары Мәскеуден Нью-Йорк пен Владивостокқа дейін ұшуға арналған. Алайда, бұл тез арада Transaero компаниясы Airbus компаниясынан бірінші A380-ті 2015 жылдан кейін жеткізуді кейінге қалдыруды сұрады, себебі қаржылық қиындықтар туындады. 2015 жылдың маусым айында өткен IATA-ның жылдық бас ассамблеясы мен Әлемдік әуе көлігі саммитінде Airbus президенті Фабрис Брежие: "Біз A380 ұшақтарын Transaero-ға жеткізу мақсатына жетеміз деп сенемін. Проблема мынада, олар рубльдің құнсыздануы және Ресейден туризмнің азаюы салдарынан қиын экономикалық жағдайға тап болды". Transaero 2015 жылдың 25 қазанына дейін Мәскеудегі барлық операцияларды Мәскеудегі Внуковоға көшіріп, Мәскеудегі операцияларды біріктіретінін хабарлады. Бірақ Transaero жабылуына байланысты бұл орындалмады. 2015 жылдың қыркүйегінде "Аэрофлот" компаниясы өте қарызға батқан "Трансаэро" әуе компаниясының 75%-ын бір теңгеге сатып алуға келісті. Алайда, 2015 жылдың 2 қазанында Aeroflot компаниясы Transaero компаниясымен және оның акционерлерімен келісімге келмегенін айтып, ұсыныстан бас тартты. Сол күні, қарыз 3,9 миллиард еуроға (260 миллиард теңгеге) дейін өскен кезде, Transaero 2015 жылдың 15 желтоқсанында барлық операцияларды тоқтатуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді, себебі банкроттыққа ұшырау қаупі туды. Көп ұзамай "Аэрофлот" Transaero-ның 34 лизингтік ұшағын сатып алды, оның 20-сы алыс қашықтыққа ұшатын ұшақтар. Осы мәлімдемеден кейін Transaero барлық билет сатуды тоқтатты және тоқтату күнінен кейін броньдалған саяхаттар үшін ақшаны қайтарып берді, сондай-ақ күн сайын рейстерді тоқтатып немесе күшін жойып, тек уақытша кесте бойынша жұмыс істей бастады. 2015 жылдың 20 қазанында бәсекелес S7 Airlines банкротқа ұшыраған әуе компаниясының 50 пайыздық үлесін сатып алуға мүдделі екенін мәлімдеді. Осы сатылым сәтсіз аяқталғаннан кейін, 2015 жылғы 24 қазанда Ресей билігі Transaero-ның әуе операцияларын жүргізу куәлігін 48 сағат ішінде (жазғы кесте аяқталған кезде) қайтарып алатынын мәлімдеді және Transaero-ның бұрынғы әуе қатынасы құқықтарын басқа әуе компанияларына бөле бастады, Transaero-ның үлкен қарызы оның одан әрі жұмыс істеуі ұшу қауіпсіздігіне қауіп төндіретінін айтты. Жабұлысты тоқтатуға дейін Transaero өзінің қалған ұшақтарын Испаниядағы Теруелге тасымалдауға кірісті. Олардың арасында оның ұзақ қашықтыққа ұшатын тоғыз Boeing 747 ұшағының алтауы және орта қашықтыққа ұшатын Boeing 737 ұшақтарының шамамен жартысы бар. Соңғы Transaero рейсі, 160 рейсі, Boeing 767 200ER ұшағымен, Ресейдің шығысындағы Магадан маңындағы Сокол әуежайынан Мәскеу Внуковоға 2015 жылдың 25 қазанында 11:54 UTC-де ұшып келді. 2017 жылы АҚШ Әуе күштері Boeing компаниясымен Transaero тапсырыс берген екі жеткізілмеген Boeing 747-8 ұшағын сатып алу туралы келісімшартқа қол қойды. Екі ұшақтың тіркеу нөмірі N894BA және N895BA. Әуе күштері мен құпия қызмет бұл жаңа ұшақтарды телекоммуникация және қауіпсіздік жабдықтарымен жарақтап, президенттік ұшақтардың қажетті қауіпсіздік деңгейіне жеткізеді.

Қауіпсіздік

25 жылдық тарихында Transaero ешқашан адам өміріне әкеп соққан немесе ұшақтың толықтай жай күйіне түсуіне (кеме корпусын жоғалтуға) байланысты апат болған жоқ. 2014 жылы JACDEC Transaero-ны әлемдегі ең қауіпсіз 17-ші авиакомпания және Ресейдегі ең қауіпсіз авиакомпания деп бағалады.

Корпоративтік істер

Оның бас кеңсесі Санкт-Петербургте орналасқан. 2009 жылға қарай оның бас кеңсесі Мәскеу облысы Домодедово қаласындағы Домодедово халықаралық әуежайының аумағында болды.

Менеджмент

Transaero негізінен Александр Плешаков пен оның әйелі Ольга Плешаковаға тиесілі болды, ол әуе компаниясының көп бөлігінде бас директор болып жұмыс істеді. Александрдың анасы Татьяна Анодина 1991 жылдан бері ТМД-дағы авиация бақылау органы – Мемлекетаралық авиация комитетінің төрағасы. Александрдың әкесі – кеңестік әскери инженер Петр Плешаков, ол 1974 жылдан 1987 жылға дейін КСРО-ның радиоэлектрондық өнеркәсіп министрі болды. Баспасөзде Анодинаның Transaero компаниясының нарықтағы позициясына қатысты ұшақтарды сертификаттаудағы мүдделер қақтығысы туралы пікірлер айтылды.

Техникалық қызмет көрсету

Transaero компаниясы Air Atlanta ұшақтарына техникалық қызмет көрсетуді сатып алғаннан кейін, Шаннон әуежайында орналасқан Transaero Engineering Ireland техникалық қызмет көрсету компаниясын құрды. Transaero Engineering өз ұшақтарына техникалық қызмет көрсетумен қатар, Air Berlin, Arkia Israel Airlines, El Al және TUI Group авиакомпаниялар тобы сияқты басқа клиенттерге, сондай-ақ AerCap, Aircastle, BBAM LLC, FLY Leasing, GECAS, ILFC, Macquarie AirFinance және SMBC ұшақтарды жалға берушілерге үшінші тараптан қызметтер көрсетті. 2015 жылдың 5 қаңтарында компания 2014 жылғы техникалық қызмет көрсету есебін төлемегендіктен (шамамен 2,4 млн евро) сотқа берілді. Transaero Engineering Ireland компаниясы, Siteserv компаниясының бұрынғы операциялық директоры Патрик Джордан шамамен 2,5 миллион евроға бағаланған мәміле арқылы бизнесті сатып алғаннан кейін Atlantic Aviation Group деп аталды.