Кіріспе

Сода наны – көптеген ұлттық тағамдарда ашытқының орнына натрий бикарбонаты (әдетте "пирожок содасы" деп аталады, ал Ирландияда – "нан содасы") қолданылатын жылдам дайындалатын нанның бір түрі. Сода нанының негізгі құрамдастары – ұн, пирожок содасы, тұз және айран. Айранда сүт қышқылы болады, ол пирожок содасымен реакцияласып, көмірқышқыл газының көпіршіктерін жасайды. Май, жұмыртқа, кішміш немесе жаңғақ сияқты қосымша ингредиенттер де қосылуы мүмкін. Жылдам дайындалатын нан тез және сенімді пісіріледі, сондықтан ашытқымен қамыр иленген нанға жұмсалатын уақыт пен еңбек қажет болмайды.

Дайындық

Сода наны ірі ұннан, ақ, толық ұннан немесе олардың қоспасынан жасалады. Жоғары белокты ұн қолданылмайды, себебі қалаулы текстурасы – "ылғалды және кеуекті". Басқа да дәнділер (мысалы, кептірілген қарабидай) қосылуы мүмкін. Сода наны көбінесе қамырылмайды, себебі қамыру оны қатайтуы мүмкін. Сары май немесе қышқыл сүт әдеттегі сұйық қышқыл ингредиент болып табылады. "Гридл торттары", "гридл наны" (немесе Ольстердегі сода фарлдар) дөңгелек пішінге ие және нанның кеңеюі үшін үстіне кесіледі. Гридл торт немесе фарл – нанның жалпақталған түрі. Ол гридлде пісіріледі, бұл оған жалпақ пішін беруге мүмкіндік береді, содан кейін төрт бөлікке бөлінеді. Сода фарл – Ольстерлік таңғы асқа (fry) тән ерекше элементтердің бірі, ол картоп нанымен бірге, сонымен қатар фарл түрінде беріледі.

Шотландия

Шотландияда содалы нан және гридль содаларының түрлеріне банок пен фарлдар (шотландша: fardel, "төрттен бірі"), "содалы кекстер" немесе "содалы фарлдар" жатады, олар нан пісіру ұнтағын немесе соданы ашытқы ретінде пайдаланады, бұл тағамға жеңіл және ауалы текстура береді. Баннок – арпа немесе сұлы қамырынан жасалған, дөңгелек немесе сопақ пішіндегі, гридльде (шотландша: girdle) пісірілген нан. Ең нағыз нұсқалары ашытқысыз, бірақ 19-шы ғасырдың басынан бері баноктар нан пісіру ұнтағын, немесе сода мен айран немесе қымызды қолдана отырып дайындалады. Банноктың әртүрлі түрлеріне Селкирк баноктары, бермеал баноктары, Майклмас баноктары, Йетхолм баноктары және Юл баноктары жатады. Дәстүрлі сода фарл шотландтың толық таңғы асы кезінде картоп сконымен (шотландша: tattie scone) бірге беріледі.

Сербия

Сербия дәстүрінде содалы нан әртүрлі ережелер мен ғұрыптар бойынша дайындалады. Қамыр иленген кезде көбінесе бір тиын салынады, сондай-ақ басқа да кішкентай заттар қосылуы мүмкін. Рождество дастарханы басталғанда, чесница отбасы мүшелері арасында бөлісу алдында сағат тіліне қарсы үш рет айналдырылады. Алдағы жылы нанынан тиын тапқан адам ерекше қарышта болады деп есептеледі. Нанды пісіруден бұрын, оның бетіне түрлі символдар, мысалы, Христограмма, жұлдыздар, шеңберлер, кілттер немесе тарақтар бейнеленуі мүмкін.

Америка Құрама Штаттары

Американы еуропалықтар қоныстанған алғашқы жылдары, қоныс салушылар тез пісірілетін нанға ашытқы ретінде (қазіргі печенье содасының алдағысы) соданы немесе жемшөп күлін, көбінесе калий карбонатын пайдаланды. 1824 жылы Мэри Рэндольфтың «Виргиниялық үй шаруасындағы әйел» кітабы жарық көрді, онда сода торттарының рецепті келтірілген. 1846 жылы екі американдық нан пісіруші, Джон Дуайт пен Остин Черч, Америка Құрама Штаттарында натрий карбонаты мен көмірқышқыл газынан печенье содасын өндіретін алғашқы зауытты құрды. Ирланд сода нанының қазіргі американдық нұсқаларына көбінесе кішміш немесе қарақат, сондай-ақ қарақұмық тұқымы қосылады.