Кіріспе

Бактериялық ақуыз

Флагеллиндер – қамшылы бактерияларда кездесетін ақуыздар тұқымы, олар бактериялық қамшының жіпшесін құру үшін қуыс цилиндрге жиналады. Флагелиннің орташа массасы шамамен 40 000 дальтонды құрайды. Флагеллиндер бактериялық қамшының негізгі құрауышы болып табылады және бактериялық қозғалмалылықта маңызды рөл атқарады. Флагелинді кодтайтын ген әртүрлі бактерия түрлерінде әртүрлі атаулармен белгіленеді, мысалы, flaA (мысалы, Helicobacter pylori), fliC, fljB. Ол жіпшенің ортасы арқылы ұшына дейін тасымалданады, онда ол өздігінен жіпшенің бір бөлігіне полимерленеді. E. coli-де тасымалдау кезінде флагельдік секреция шапероны FliS оны жазады. Жіпше он бір кішірек "протофиламенттерден" тұрады, олардың тоғызы L түріндегі флагелиннен, ал қалған екеуі R түріндегі флагелиннен тұрады. Флагелиннің спиральді N және C ұштары флагелин ақуызының ішкі ядросын құрайды және флагелиннің жіпшеге полимерлену қабілетіне жауап береді. Ортаңғы қалдықтар флагельдік жіпшенің сыртқы бетін құрайды. Ақуыздың ұштары барлық бактериялық флагелиндерде шамамен бірдей болғанымен, ортаңғы бөлігі айтарлықтай өзгеріп, кейбір түрлерде болмауы мүмкін. Флагелин домендері спиральді ядродан (D0/D1) сыртқа қарай (D2, ) нөмірленеді; аминқышқылдық тізбек бойынша қарағанда, D0/D1 екі ұшында пайда болады. Флагелинге ұқсас құрылымдық ақуыздар қамшының басқа бөліктерінде де кездеседі, мысалы, ілгек (flgE; ), негізіндегі таяқ және жоғарғы жағындағы қақпақ. E. coli (және туысқан) флагеллиннің ортаңғы бөлігі, D3, бета-жапырақ бүктелісін көрсетеді және флагельдік тұрақтылықты сақтауға көмектеседі.

Өсімдіктерде

Сонымен қатар, флагелиннің консервацияланған N-терминалды бөлігінің 22 аминқышқылдық тізбегі (flg22) өсімдіктердің қорғаныс механизмдерін белсендіретіні белгілі. Арабидопсис талианада флагелиннің қабылдануы FLS2 (FLAGELLIN SENSING 2) сияқты рецептор арқылы жүзеге асырылады. flg22 анықталғаннан кейін FLS2 жылдам BAK1 (BRI1-ге байланысты киназа 1) белдеуіне байланысып, олардың киназа домендерінің өзара трансфосфорилдануы арқылы сигнал беруді бастайды. Флагелин де, УФ-С да гомологтық рекомбинацияны арттыру үшін ұқсас әрекет етеді, бұл туралы Molinier және авторлар тобы 2006 жылы көрсеткен. Бұл соматикалық әсерден өзге, олар мұның өсімдіктің келесі буындарына да таралатынын анықтады. Митогенге белсендірілген протеинкиназалар (MAPK) төменгі деңгейдегі сигнал беру молекулалары ретінде әрекет етеді, нәтижесінде PAMP-тің (патогенге байланысты молекулалық үлгі) тудырған иммунитеті пайда болады, онда flg22 әсерінен 900-ден астам геннің экспрессиясы жоғары немесе төмен реттеледі. Синтетикалық flg22 пептидімен алдын ала стимуляция бактериялық шабуылға қарсы тұруды күшейтеді.