Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық өнеркәсіпші, қаржыгер және саясаткер Альфред Мориц Монд, 1-ші барон Мелчетт, ПК, ФРС, ДЛ (23 қазан 1868 – 27 желтоқсан 1930), 1910 жылдан 1928 жылға дейін сэр Альфред Монд, Бт деген атпен танымал болған британдық өнеркәсіпші, қаржыгер және саясаткер. Өмірінің соңғы кезеңінде ол белсенді сионист болды.
British industrialist, financier and politician
Alfred Moritz Mond, 1st Baron Melchett, PC, FRS, DL (23 October 1868 – 27 December 1930), known as Sir Alfred Mond, Bt between 1910 and 1928, was a British industrialist, financier and politician. In his later life he became an active Zionist.
Ерте өмір және білім
Монд Англияның Ланкашир графтығындағы Виднес қаласында, Германиядан көшіп келген химик және өнеркәсіпші Людвиг Монд пен оның әйелі Фрида Лёвентальдың (қыздығы) кіші ұлы ретінде дүниеге келді, екеуі де еврей тегінен шыққан. Ол Челтенхэм колледжінде және Кембридж университетінің Сент-Джон колледжінде білім алды, бірақ табиғат ғылымдары бойынша емтиханды (трипосты) тапсыра алмады. Содан кейін ол Эдинбург университетінде құқық оқыды және 1894 жылы Ішкі храмда (Inner Temple) адвокаттыққа қабылданды.
Mond was born in Farnworth, Widnes, Lancashire, England, the younger son of Ludwig Mond, a chemist and industrialist who had emigrated from Germany, and his wife Frieda, née Löwenthal, both of Jewish extraction. He was educated at Cheltenham College and St. John's College, Cambridge, but failed his natural sciences tripos. He then studied law at the University of Edinburgh and was called to the bar by the Inner Temple in 1894.
Іскерлік мансап
Осыдан кейін ол әкесінің Брунер Монд & Компаниясының директоры болып кірісті, кейін басқарушы директоры болды. Ол сондай-ақ әкесінің тағы бір компаниясы – "Монд Никель Компаниясының" басқарушы директоры қызметін атқарды. Оның директорлық лауазымдарында Канаданың Халықаралық никель корпорациясы, Вестминстер банкі және Индустриалды қаржы-инвестициялық корпорациясы болды. Оның ең маңызды бизнес жетістігі 1926 жылы төрт компанияны біріктіріп, сол кездегі әлемдегі ең ірі өнеркәсіптік корпорациялардың бірі – Imperial Chemical Industries (ICI) компаниясын құруға атсалысқан кезде болды.
Following this he joined his father's business Brunner Mond & Company as director, later becoming its managing director. He was also managing director of his father's other company, the Mond Nickel Company. Other directorships included those of the International Nickel Corporation of Canada, the Westminster Bank and the Industrial Finance Investment Corporation. His major business achievement came in 1926 when he worked to create the merger of four companies to form Imperial Chemical Industries (ICI), one of the world's largest industrial corporations at the time.
Саяси мансап
Монд саясатқа да қатысты және 1906 жылдан 1910 жылға дейін Честерден, 1910 жылдан 1918 жылға дейін Суонсиден және 1918 жылдан 1923 жылға дейін Суонси Весттен либералдық парламент мүшесі болды. Ол Дэвид Ллойд Джорджтың коалициялық үкіметінде 1916 жылдан 1921 жылға дейін Ғимараттар жөніндегі бірінші комиссар және 1921 жылдан 1922 жылға дейін Денсаулық сақтау министрі (кабинет мүшесі) болып қызмет етті. 1923 жылғы жалпы сайлауда мандатын жоғалтқаннан кейін, 1924 жылдың тамызында өткен қосымша сайлауда Кармартеннен либерал ретінде парламентке қайта оралды және 1928 жылы пэрлікке көтерілгенге дейін осы мандатын сақтап қалды. Саяси карьерасының басында «Жаңа либерализмді» қолдаған және соғыстан кейінгі үкіметте «әлеуметтік реформаны белсенді түрде жақтаған» Монд, 1926 жылдың қаңтарында Ллойд Джорджбен бұрынғы премьер-министрдің ауыл шаруашылығы жерлерін мемлекеттендіру жоспарына қатысты келіспеушілік туындағаннан кейін консерваторға айналды. Монд 1910 жылы Честер графтығындағы Ұлы Будворттағы Хартфорд Хиллдің баронтеті болып жарияланды және 1913 жылы Ұлыбританияның Жеке кеңесіне қабылданды. 1928 жылы ол Саутгемптон графтығындағы Ландфордтың бароны Мелчетт ретінде пэрлікке көтерілді.
Mond was also involved in politics and sat as Liberal Member of Parliament for Chester from 1906 to 1910, for Swansea from 1910 to 1918 and for Swansea West from 1918 to 1923. He served in the coalition government of David Lloyd George as First Commissioner of Works from 1916 to 1921, and as Minister of Health (with a seat in the cabinet) from 1921 to 1922. After losing his seat at the 1923 general election, he returned to Parliament as a Liberal for Carmarthen at a by election in August 1924, holding the seat until his elevation to the peerage in 1928. Although a supporter of the "New Liberalism" in his early political career and a "vocal proponent of constructive social reform" in the postwar government, Mond became a Conservative in January 1926 after falling out with Lloyd George over the former Prime Minister's controversial plans to nationalise agricultural land. Mond was created a Baronet, of Hartford Hill in Great Budworth in the County of Chester, in 1910, and was admitted to the Privy Council in 1913. In 1928 he was raised to the peerage as Baron Melchett, of Landford in the County of Southampton.
Мондизм
1926 жылғы жалпы ереуілден кейін Монд жұмысшылар (кәсіподақтар мен ТЮК Бас кеңесі арқылы ұсынылған) мен ірі жұмыс берушілер арасында ынтымақтастық орнатуға бастама жасады; бұл қысқа мерзімді әрекет белгілі бір атаумен танылды.
In the aftermath of the 1926 General Strike, Mond led efforts to establish cooperation between workers (represented by trades unions and the General Council of the TUC) and the large employers; this short lived initiative became known as .
Қайырымдылық, сионизм және құрмет
Мондтың әкесі Ұлттық галереяға ескі шеберлердің суреттер жинағын мұра етіп қалдырды, ал Альфред 1924 жылы оларға орналасуға жағдай жасады. 1929 жылы ол Челсидегі жерді Челси денсаулық қоғамына сыйлады. Келесі жылы ол Хаим Вейцманмен бірге Палестинаға сапар шекті. Ол Палестинадағы еврейлерді қоныстандыру корпорациясына қаржылай көмек көрсетті және сионистік басылымдарда мақалалар жазды. Мелчет қазіргі Израильде орналасқан Тел-Монд қаласын құрды. Ол сонымен қатар Ғалилея теңізінің жағалауындағы сирек жеке үйлердің бірін, қазір Вилла Мелчет деп аталатын үйді салуды бастады. Тель-Авив және басқа да бірнеше израильдік қалаларда оның құрметіне Мелчет көшесі аталды. Мондтың сионизмге ең ұзаққа созылған үлесі тікелей саяси жолдармен емес, британ үкіметі Палестинада электр энергиясын өндіру және таратуға эксклюзивті концессия берген Пинхас Рутенбергті ынтамен және белсенді түрде қолдау арқылы болды. Монд Палестина электр компаниясының директоры болып сайланды және Лондонның саяси және өнеркәсіптік орталарында компанияның мүдделерін қорғады. Монд 1928 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және Оксфорд, Париж және басқа да университеттерден құрметті ғылыми дәрежелер алды. Ол сондай-ақ – түрік көшбасшысы Мустафа Кемал Ататүрікпен бірге – Альдус Хакслидің 1932 жылғы «Жаңа әлем» романындағы он әлемдік басқарушының бірі Мустафа Мондтың прототипі деп есептеледі.
Mond's father had bequeathed a collection of old master paintings to the National Gallery, and Alfred provided housing for them in 1924. In 1929 he provided land in Chelsea for the Chelsea Health Society. The following year he visited Palestine with Chaim Weizmann. He contributed money to the Jewish Colonization Corporation for Palestine and wrote for Zionist publications. Melchett founded the town of Tel Mond, now in Israel. He also started building what is now one of the few private houses on the shore of the Sea of Galilee, now known as Villa Melchett. Tel Aviv and several other Israeli cities have a Melchett Street commemorating him. One of Mond's most enduring contributions to Zionism did not come through direct political means but through his enthusiastic and active support of Pinhas Rutenberg, to whom the British Government granted exclusive concessions to produce and distribute electricity in Palestine. Mond sat on the Board of the Palestine Electric Company and promoted the case of the company in London's political and industrial circles. Mond was elected a Fellow of the Royal Society in 1928 and received a number of honorary degrees from Oxford, Paris and other universities. He is also – along with the Turkish leader Mustafa Kemal Atatürk – widely considered to be the inspiration behind Mustapha Mond, one of the ten world controllers in Aldous Huxley's 1932 novel Brave New World.