Кіріспе
Химикалық қосылыс – мыстың оксиді, формуласы Cu2O
chembox
| Watchedfields = өзгертілді
| verifiedrevid = 476999452
| Name = Мыс(I) оксиді
| ImageFile = copperIoxide. jpg
| ImageSize = 150px
| ImageName = Мыс(I) оксиді
| ImageFile1 = Мыс(I) оксиді бірлік ұяшығы A 3D шарлар. png
| ImageName1 = Мыс(I) оксидінің бірлік ұяшығы
| ImageSize1 = 150px
| ImageCaption1 = Бірлік ұяшығы
| ImageFile2 = Мыс(I) оксиді xtal 3x3x3 3D bs 17. png
| ImageSize2 =
| ImageCaption2 = Кристаллдық құрылым
| IUPACName = Мыс(I) оксиді
| OtherNames = Купрозды оксид, димысты оксид, куприт, қызыл мыс оксиді
|Section1=
|Section2=
|Section3=
|Section4=
|Section7= Chembox қауіптері
| ExternalSDS = SIRI. org
| GHSPictograms =
| GHSSignalWord = Қауіп
| HPhrases =
| PPhrases =
| NFPA H = 2
| NFPA F = 0
| NFPA R = 1
| PEL = TWA 1 мг/м3 (Cu ретінде)
| REL = TWA 1 мг/м3 (Cu ретінде) Мыс(I) оксиді қызғылт минерал куприт түрінде кездеседі.
chembox
| Watchedfields = changed
| verifiedrevid = 476999452
| Name = Copper(I) oxide
| ImageFile = copperIoxide. jpg
| ImageSize = 150px
| ImageName = Copper(I) oxide
| ImageFile1 = Copper(I) oxide unit cell A 3D balls. png
| ImageName1 = Copper(I) oxide unit cell
| ImageSize1 = 150px
| ImageCaption1 = Unit cell
| ImageFile2 = Copper(I) oxide xtal 3x3x3 3D bs 17. png
| ImageSize2 =
| ImageCaption2 = Crystal packing
| IUPACName = Copper(I) oxide
| OtherNames = Cuprous oxideDicopper oxideCupriteRed copper oxide
|Section1=
|Section2=
|Section3=
|Section4=
|Section7=Chembox Hazards
| ExternalSDS = SIRI. org
| GHSPictograms =
| GHSSignalWord = Danger
| HPhrases =
| PPhrases =
| NFPA H = 2
| NFPA F = 0
| NFPA R = 1
| PEL = TWA 1 mg/m3 (as Cu)
| REL = TWA 1 mg/m3 (as Cu) Copper(I) oxide is found as the reddish mineral cuprite.
Реакциялар
Мыс хлоридінің сулы ерітінділері негізбен әрекеттесіп, бірдей затты береді. Барлық жағдайларда түс процедураның егжей-тегжейіне өте сезімтал. Мыс(I) оксидінің түзілуі – Феллинг және Бенедикт сынақтарының қанттарды тотығуға тексеру негізі. Бұл қанттар мыс(II) тұзының сілтілік ерітіндісін тотықтырып, жарқыраған қызыл Cu2O тұнбасын береді. Күміс қаптамасы кеуекті немесе зақымдалған мыс бөлшектері ылғалға ұшырағанда осы тұнба пайда болады. Мұндай коррозия "қызыл оба" деп аталады. Мыс(I) гидроксиді CuOH бар екенін дәлелдейтін аз ғана мәлімет бар, ол тез сусыздануға ұшырайды деп күтілуде. Алтын(I) және күміс(I) гидроксидтері үшін де осындай жағдай орынды.
Қасиеттері
Қатты зат диамагнитті. Координациялық сфералары бойынша мыс орталықтары 2-координацияланған, ал оксидтер тетраэдрлі. Құрылымы белгілі бір дәрежеде SiO2-нің негізгі полиморфтарына ұқсас, бірақ Cu2O торлары бір-бірімен өтеді. Мыс(I) оксиді концентрацияланған аммиак ерітіндісінде еріп, түссіз [Cu(NH3)2]+ кешенін түзеді, ол ауада оңай тотығып көк түсті [Cu(NH3)4(H2O)2]2+ құрайды. Ол тұз қышқылында еріп CuCl2 ерітінділерін береді. Сұйытылған күкірт қышқылы және азот қышқылы сәйкесінше мыс(II) сульфатын және мыс(II) нитратын түзеді. Cu2O ылғалды ауада мыс(II) оксидіне ыдырайды.
Құрылымы
Cu2O кубтық құрылымда кристалданады, оның тор тұрақтысы al = 4.2696 Å-қа тең. Мыс атомдары бҚЖ (fcc) торшасында, ал оттегі атомдары КҚЖ (bcc) торшасында орналасқан. Бір торшаның бөлігі дене диагоналінің төрттен білігіне қарай ығысқан. Кеңістік тобы – Pnm, ол толық октаэдрлік симметрияға ие нүктелік топты қамтиды.
Қолданбалар
Мыс оксиді пигмент, фунгицид және теңіздік бояулар үшін суға шайылуға қарсы зат ретінде кеңінен қолданылады. Бұл материалға негізделген түзетуші диодтар 1924 жылдан бері, кремний стандартқа айналғанға дейін өнеркәсіпте пайдаланылып келді. Мыс(I) оксиді оң Бенедикт сынағындағы қызғылт түстің пайда болуына жауап береді. 2021 жылдың желтоқсан айында Toshiba мөлдір мыс оксидінен (Cu2O) жасалған жұқа пленкалы күн батареясын жасағанын хабарлады. Бұл батарея 8,4% энергияны түрлендіру тиімділігіне қол жеткізді, 2021 жылға дейін осы типтегі кез келген батарея үшін бұл рекордтық көрсеткіш. Батареялар биік платформалық станцияларда және электр көліктерінде қолданылуы мүмкін.
Ұқсас қосылыстар
Табиғи мыс(I,II) оксидінің мысалы — парамелаконит минералы, Cu4O3 немесе CuCuO3.