Кіріспе

Өлшеу құрылғысы

Мақалды өлшегіш – бірнеше өлшеу құрылғыларының бірі. Кейбір мақалды өлшегіштер сұйықтықтың мөлшерін өлшеу үшін немесе химиялық сынақ жүргізу үшін сұйықтыққа батырылады. 20-ғасырдың соңынан бері "Dipstick" тауарлық белгісімен тіркелген жазықтық/тегістік өлшегіші бетон және асфальт жамылғысының беткей пішіндерін жасауға және бетон еден және асфальт төсеу салаларында пішін өлшеу стандарттарын белгілеуге көмектеседі.

Сынау өлшегіш

Сынақ жолағы әдетте қағаздан немесе картоннан жасалады және сұйықтықтың белгілі бір қасиеттерін түс өзгерту арқылы көрсететін реагенттермен сіңдіріледі. Медицинада жолақтар әртүрлі сұйықтықтарда белгілі бір заттың – анализделетін заттың – бар-жоғын анықтау үшін қолданылады. Мысалы, зәр жолақтары зәр үлгілерінде гемоглобин, нитрит (зерттеу жолдарының инфекциясында бактериялармен өндіріледі), белок, нитроцеллюлоза, глюкоза және кейде уробилиноген немесе кетондарды анықтау үшін пайдаланылады. Олар көбінесе жарқын түсті болады және қолға өте кедір-бұдыр сезіледі.

Өлшегіш таяқша

Дипстиктер басқаша қолжетімсіз кеңістіктегі сұйықтықтың мөлшерін өлшеу үшін де қолданылуы мүмкін, олардың көмегімен таяқ енгізіліп, алынып, сұйықпен жабылған бөлігінің мөлшері тексеріледі. Ең көп танылған мысал – көптеген ішкі жану қозғалтқыштарында кездесетін май деңгейін өлшеу таяғы. Басқа түрлері отын деңгейінен бастап, сыра шанында қалған сыра мөлшерін өлшеуге қолданылады (Фиркин).

Қабат пен жол жүрісі профилін құрастырушы

"Dipstick" – Face Construction Technologies компаниясы (АҚШ, Вирджиния штаты, Норфолк қаласы) өндірген профильдеу құрылғысының тіркелген атауы. Бұл құрал 66 елде, алты континентте бетон едендердің және жол төсемелерінің тегістігін өлшеу үшін қолданылады. Dipstick бетон едендердің тегістігін/деңгейін "F нөмірлері" арқылы өлшейді, бұл American Concrete Institute институты 1990 жылы қабылдаған профильдік өлшеу жүйесі. Dipstick еденнің екі нүктесі арасында жылжытылып, деректер жинақталады. Қазіргі таңдағы мұндай процестер өте ұзақ және баяу саналады, ал басқа профильдеу құрылғылары аз уақытта дәл нәтижелер бере алады. Dipstick-тің үлгі алу жиілігі 75 мм-ден 300 мм-ге дейін өзгертілуі мүмкін. F нөмірін өлшеу процедуралары ASTM E1155 стандартында белгіленген. Аспап сондай-ақ TR 34 еркін қозғалысын (FM); TR 34 анықталған қозғалысын (DM); сырғымайтын тегіс емес тік сызық астындағы бос кеңістікті; домалақ тік сызық астындағы бос кеңістікті; және DIN 18202 стандартын өлшейді. Сондай-ақ, Дүниежүзілік банк (оның Халықаралық Жалқылық Индексі немесе "IRI") Dipstick профильдеуші құрылғысының деректерін пайдалана отырып, өлшеу процедураларын әзірледі. Америкалық мемлекеттік автомобиль жолдары және көлік департаментінің қауымдастығы (AASHTO) R 41 стандартын (соңғы рет 2010 жылы R 41 05 ретінде жарияланды) бекітті, ол "Face Technologies Dipstick құрылғысын пайдаланып, дәл профильдік деректерді қолмен жинауға" бағытталған. Бұл құрал дәстүрлі таяқ пен деңгеймен өлшеуге қарағанда профильдерді (біртіндеп өзгеретін биіктік айырмаларын) жылдам және дәл өлшейді. Ұзындығы мен ені бойынша профильдерді өлшеу әдістері сипатталған. .01 мм (0,0004 дюйм) дәлдікпен өлшейтін Dipstick "шынайы" профильдерді анықтайды және басқа профильдеу құрылғыларын калибрлеу үшін ең көп қолданылатын және мойындалған 1-сыныпты профильдеуші болып табылады. Дегенмен, көптеген мемлекеттік көлік департаменттері қазір AASHTO r56 сертификаттау процедуралары үшін 25 мм үлгі алу аралығында жұмыс істейтін дөңгелек инклинометрлік жүйелерді қолданады. Dipstick басқа профильдеу құрылғыларымен өлшенген IRI мәндерінің дұрыстығын тексеру үшін FHWA жүргізген бағалауларда және бірнеше штаттар жүргізген Ұзақ мерзімді төсемелердің жұмысын бағалау (LTTP) зерттеулерінде қолданылды. Бұл құрал 1998 жылы Дүниежүзілік жолдар қауымдастығы (PIARC) жүргізген "Ұзындығы мен ені бойынша профильді өлшеу және есеп беру процедураларын үйлестіру жөніндегі халықаралық экспериментте" эталондық өлшеулерді жасау үшін де пайдаланылды. PIARC эксперименті АҚШ, Жапония, Нидерланды және Германияда өткізілді, онда әуежайлардың ұшу-қону жолақтарынан бастап, тас жолдар мен тас төселмеген жолдарға дейінгі IRI мәндері қамтылды.