Кіріспе

Төртбұрышты кадр субстраттың бір бөлігін егжей-тегжейлі талдау үшін белгілеуге қолданылады.

Квадрат – экология, география және биология салаларындағы зерттеулерде, кең аумақтағы бір нысанның таралуын анықтау үшін стандартты аудан бірлігін оқшаулауға арналған кадр. Квадраттар дәстүрлі түрде шаршы болып келеді, бірақ қазіргі заманғы квадраттар төртбұрышты, дөңгелек немесе бейреттелген пішінде де болуы мүмкін. Квадрат өсімдіктер, жай қозғалатын жануарлар және кейбір су жануарларын сынап алу немесе бақылау үшін ыңғайлы. Фотоквадрат – квадратпен шектелген аумақтың фототүсірілімдегі жазбасы. Ол аумақты көрсету үшін физикалық кадрды пайдалануы мүмкін, немесе субстраттың белгілі бір аумағын автоматты түрде қамту үшін камераның белгілі бір қашықтығы мен линзаның көру бұрышына сүйене алады. Камераға орнатылған параллель лазерлік нүктелерді де масштаб өлшемі ретінде қолдануға болады. Фотосурет бетке перпендикуляр түсіріледі, немесе тегіс емес беттер үшін мүмкіндігінше перпендикулярға жақын түсіріледі.

Тарих

Квадраттарды жүйелі пайдалануды 1898-1900 жылдар аралығында алғашқы өсімдік экологтары Р.Паунд және Ф.Э.Клементс әзірледі. Бұл әдіс экологияда, мысалы, өсімдіктердің кезектесуін зерттеу сияқты көптеген мақсаттар үшін жылдам қолданысқа енді. Артур Тансли сияқты ботаниктер мен экологтар бұл әдісті тез арада қабылдап, өзгертіп баяндады. Эколог Дж.Э. Уивер 1918 жылы экологияны оқытуда квадраттарды пайдалануды енгізді.

Әдіс

Квадратты зерттеушілер үлкен мекендегі жағдайды бағалау үшін, толыққанды сынама алу мүмкін болмаса немесе ыңғайсыз болса, өкілді шағын аумақтағы тірі организмдерді жүйелі түрде санауға пайдаланады. Квадраттың мөлшері зерттелетін организмнің және жалпы сынама алатын аумақтың көлеміне сәйкес келеді. Іріктеу қателігін болдырмау үшін зерттеушілер сынама алатын аумақ бойынша квадраттарды кездейсоқ түрде орналастырады. Ұзақ мерзімді зерттеулер үшін бастапқы сынамадан кейін сол квадраттарға қайта оралу мүмкіндігі бар. Зерттеу аумағын дәл табу әдістерінің дәлдігі әртүрлі болады және жақын жердегі тұрақты белгілерден өлшеу, жалпы станция теодолитін қолдану, қарапайым GPS және дифференциалды GPS-ті қамтиды.