Кіріспе

USS Orleck (DD 886) – 1945 жылдан 1982 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен "Gearing" классының эсминшісі. 1982 жылдың қазанында Түркияға сатылып, "Юджетепе" (D 345) деп қайта аталды. Соңғы тоқтатылғаннан кейін түрік үкіметі "Юджетепе" кемесін Техас штатының Оңтүстік-Шығыс соғыс ескерткіші және мұра қорына Оранж қаласында тапсырды, онда ол мұражай кемесі ретінде орналастырылды. "Орлек" қоры кемені Луизиана штатының Лейк-Чарльз қаласындағы Калькасье өзеніне көшіруге шешім қабылдады. 2022 жылдың 26 наурызында ол Джексонвиллге (Флорида штаты) келді, онда қаланың орталық өзен жағасында Әскери-теңіз мұражайы ретінде жұмыс істейтін болады.

Есімдес

Джозеф Орлек 1906 жылғы 22 қаңтарда Огайо штатының Колумбус қаласында дүниеге келген. 1924 жылғы 23 маусымда Әскери-теңіз күштеріне қатарына енген. Қызмет бабында өсіп, 1938 жылғы 14 желтоқсанда ботсвайнер қызметіне бекітілді, ал 1942 жылғы 15 маусымда енсін (кіші лейтенант) атағын алды. 1943 жылғы 28 мамырда лейтенант шенімен «Наусет» кемесіне командир болып тағайындалды. 1943 жылғы 9 қыркүйекте Салерно шығанағында Люфтваффе бомбалаушыларының шабуылынан кейін кемесімен бірге суға батып кетті. Касабланкаға шабуыл кезіндегі құтқару жұмыстары үшін Әскери-теңіз және Теңіз жаяу әскерлері медалімен марапатталған ол, Салерно шабуылы кезінде кемесінің толықтай жоғалуын болдырмау үшін жасаған өрт сөндіру және су тасқынына қарсы күресі үшін қаза болғаннан кейін Әскери-теңіз кресімен марапатталды.

Құрылыс және іске қосу

Орлек кемесі 1944 жылдың 28 қарашасында Техас штатындағы Оранж қаласында "Консолидейтед Стил Корпорейшн" (Consolidated Steel Corporation) компаниясы кеме жасау кезеңін бастады, 1945 жылдың 12 мамырында суға түсірілді, кеменің құрметті қонағы – лейтенант Орлектың жесірі, Жозеф Орлек әйелі болды және 1945 жылдың 15 қыркүйегінде қолданысқа берілді. Оның бастапқы құны 6 313 000 АҚШ долларына бағаланды.

АҚШ Әскери-теңіз флоты (19451982)

1947 жылы 14 қарашада Орлек Тынық мұхитында, Оңтүстік Калифорния жағалауында Бугара су асты кемесімен соқтығысты, ал Бугара оған қарсы су астынан жаттығу шабуылын жүргізіп жатқан кезде осы оқиға болды. Орлек Корея соғысы кезінде Біріккен Ұлттар Ұйымы күштеріне қолдау көрсету үшін АҚШ-тың жетінші флоты құрамында қызмет етті. Орлек 1962 жылы FRAM I модернизациясынан өтті. 1965 жылы 7 маусымда Орлек "Gemini IV" ғарыш капсуласын құтқаруға көмектесті. Вьетнам соғысы кезінде Орлек Тонкин шығанағындағы "Янки станциясында" әуе кемелері үшін ұшақ күзетшісі қызметін атқарды, "Теңіз айдаһары" операциясына қатысты, іздеу-құтқару жұмыстарын жүргізді және теңіз артиллериясымен қолдау миссияларын орындады. Орлек 1982 жылы 1 қазанда қызметтен босатылды және 1987 жылы 6 тамызда Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды.

Түрік әскери-теңіз флоты (1982-2000)

Орлек Түркияға Түркия Әскери-теңіз күштерінде қызмет ету үшін жіберілді. Түркиялық қызметте ол TCG Yücetepe (D 345) деп аталды.

Мұражай кемесі (2000 жылдан бері)

2000 жылдың 12 тамызында Түркия үкіметі Юцетепені Оранж қаласындағы Оңтүстік-Шығыс Техас соғыс мемориалы мен мұра қорына ескерткіш және мұражай ретінде пайдалану үшін бұрынғы USS Orleck деген атпен тапсырды. 2005 жылдың қыркүйегінде Рита дауылы Техас жағалауына соққы бергенде, Орлек қатты зақымдалды. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін Орлек Очилтри Инман паркіне қайтуға дайын болды, алайда Оранж қаласы оған қайтуға рұқсат бермеді. Орлекті уақытша Левингстон аралына көшіріп, содан кейін Оранж-Харбор аралының солтүстігіне жағаға отырғызды. 2009 жылдың 6 мамырында Луизиана штатының Лейк-Чарльс қалалық кеңесі қалаға USS Orleck-пен ынтымақтастық туралы келісімге кіруге рұқсат беретін жарлыққа дауыс берді. 2010 жылдың 20 мамырында Луизиана штатының Лейк-Чарльз қаласына көшірілді. Чарльз көлінде салтанатты ашылу 2011 жылдың 10 сәуірінде болды. 2019 жылы кеме жылжытылып, батырылып немесе жойылып кетуі тиіс еді; алайда, мұражай жұмыс істеп тұрды. 2019 жылы USS Adams Association және Джексонвилл Теңіз мұражайының Джексонвиллдегі мұражай кемесін Чарльз Ф. Адамсты сатып алудағы сәтсіздігінен кейін, Орлекті сатып алып, оны Чарльз Ф. Адамс үшін ұсынылған жағажайға көшіру ұсынылды. "Адамс" ассоциациясы "Орлек" кемесін зерттеді және ол Чарльз көлінен Джексонвиллге дейін сүйрету кезінде аман қалады деп есептеді. 2019 жылдың 30 тамызында Джексонвиллдің әскери-теңіз мұражайы Орлектің Джексонвиллге көшірілуі мақұлданғанын және Джексонвилл қалалық кеңесімен жоспарларды аяқтауды күтіп тұрғанын мәлімдеді. 2020 жылдың ақпан айында Джексонвиллге көшу расталды. Ол 1 наурызға дейін Чарльз көлінде ашық болады, кейін Джексонвиллге дейін сүйрету алдында Техастағы құрғақ докқа жөндеу үшін АҚШ-тың жағалау күзетінің тексеруіне дайындық үшін жабылады. Джексонвиллге сүйрету COVID-19 пандемиясына байланысты кешіктірілді. Ол Лора дауылы кезінде Калькасьеу өзеніндегі кемеден шығып, бір шақырымға дейін ағып, кейін зақымданып, құрлыққа тірелді. 2021 жылдың тамызында Джексонвилл қалалық кеңесі кемеге Джексонвиллдің орталығында тоқтауға бірауыздан рұқсат берді. 2021 жылдың желтоқсан айында ол Лейк-Чарльздан Техастың Порт-Артур қаласына сүйретілді. Келесі бірнеше аптада ол күткеннен әлдеқайда жақсы күйде болды және қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді, бұл кеменің өмір сүру мерзімін 15 жылға ұзартты. 2022 жылдың 11 қаңтарында мұражай қауымдастығына оның сүйреуге дайындалу үшін және Джексонвиллде орнатуға дайындық үшін меншік ресми түрде берілді. Қайта қалпына келтіру жұмыстары аяқталғаннан кейін ол АҚШ-тың жағалау күзетінің барлық тексерулерін өтті. 2022 жылдың 17 наурызында ол Техастың Порт-Артур қаласынан Джексонвиллге сүйреліп кетті. Ол Джексонвиллге 2022 жылдың 26 наурызында келіп, 2022 жылдың 5 қазанында ресми түрде ашылды.