Кіріспе

Фредерик Джексон Тернердің американдық демократия америкалық шекара арқылы құрылды деген аргументі, Тернердің тезисі немесе американдық шекарашылдық деп те белгілі. Бұл 1893 жылы тарихшы Фредерик Джексон Тернердің американдық демократия мәдениетінің қалыптасуында және оны еуропалық елдерден ерекшелеуде американдық шекараның қоныстануы мен жайылмасы шешуші роль атқарды деген пікірі. Ол АҚШ-тың отарлау үшін шекара сызығын одан әрі кеңейтудегі "жабайы даланы жеңу" процесін және оның пионерлік мәдениет пен мінезге тигізген әсерін баса көрсетті. Тернердің еңбегі "Манифест тағдыр" идеясын негізге алып, американдық мәдениеттің қалыптасуын түсіндіруге тырысады. Осы ерекше американдық мәдениеттің қасиеттеріне демократия, теңдік, буржуазиялық немесе жоғары мәдениетке құштарлықтың болмауы және зорлық-зомбылыққа бейімділік жатады. "Америкалық демократия ешқандай теорияшының арманынан тумаған; ол Вирджинияға 'Сьюзан Констант' кемесімен, не Плимутқа 'Мейфлауэр' кемесімен келген жоқ. Ол американдық ормандардан өркендеді және әрбір жаңа шекараға жеткен сайын күш алды", - деп жазды Тернер. Осы көзқарас бойынша, шекаралық тәжірибе феодализмнің салдарынан әсер еткен еуропалық ойлау жолынан өзгеше, американдық еркіндіктің ерекше стилін қалыптастырды. Ол ескі, пайдасыз әдет-ғұрыптарды жойды. Тернердің шекаралық идеалында тұрақты армия, құрылған шіркеулер, аристократия немесе ақсүйектердің қажеті болған жоқ; жерді бақылап, ауыр жалдау ақысын талап ететін жер иелері де болған жоқ. Керісінше, пионерлер бос ұйымдарды пайдаланып, өздеріне аумақтарды иеленді, ал осы тәжірибедегі қиындықтар оларға тәртіп пен өзін-өзі қамтамасыз етуді үйретті, бұл қасиеттер ұрпақтан ұрпаққа беріліп, тіпті шекара бұрынғы шекарадан асып кеткеннен кейін де сақталды. Шекаралық тезис алғаш рет 1893 жылы Чикагодағы Америка тарихшылар қауымдастығының мәжілісінде оқылған "Америка тарихындағы шекараның маңызы" атты мақаласында жарияланды. Ол тарихшылар мен зиялылардың арасында кең танымал болды. Тернер бұл тақырыпты жоғары дәрежелі тарих лекцияларында және келесі 25 жыл ішінде жарияланған мақалалар сериясында, алғашқы мақаласымен бірге "Америка тарихындағы шекара" деген атпен шығарды. Тернердің американдық мінезді қалыптастырудағы шекараның маңыздылығына жасаған баса назары мыңдаған ғылыми тарих еңбектерінде көрініс тапты. Тернер 1932 жылы қайтыс болған кезде, АҚШ-тағы жетекші тарих факультеттерінің 60%-ы Тернердің идеяларымен үйлесетін шекаралық тарих бойынша курстар оқыды. Бұл академиялық ортамен ғана шектелмей, халық арасында да кең таралған және қабылданған көзқарас болды. Мысалы, президент Джон Ф. Кеннеди 1960 жылғы сайлау кампаниясындағы бағдарламаларын "Жаңа шекараны" жаулап алу деп сипаттады, бірақ бұл ретте ғарыш және ішкі мәселелерді меңгеруді білдірді. Бұл көзқарас халық арасында әлі де кең таралған болса да, 1980 жылдардан бері академиялық тарихшылар енді Шекаралық тезисті қолдамайды немесе оның ең негізгі тұжырымдарын ғана қабылдайды.

Қорытынды

Тернер очеркін 1880 жылдарға дейін американ тарихының тұтастығын анықтаған батыс шекара сызығының аяқталғаны туралы мәлімдеумен бастайды. Ол институттардың, конституциялық формалар мен өзгерістердің артында осы органдарды өмірге шақыратын және оларды өзгеретін жағдайларға бейімдейтін маңызды күштер жатыр дейді. Америка институттарының ерекшелігі – олардың кеңейіп келе жатқан халықтың өзгерістеріне, континентті кесіп өтуге, даланы жаулауға және осы прогрестің әр кезеңінде шекараның алғашқы экономикалық және саяси жағдайларынан қала өмірінің күрделілігіне дейін өзгеруге бейімделуге мәжбүр болғандығында. Тернердің сөзіне қарағанда, американдық прогресс шекара сызығында қоғам батысқа қарай жылжуымен қайта құрылатын циклдік процестен өтеді. 1880 жылдарға дейінгі американ тарихының барлығы, құлдықпен қоса, батыс шекарамен байланысты. Осыған қарамастан, Тернер тарихшылар мен экономистердің шекараны аз зерттегеніне өкінеді. Цивилизацияны жабайы табиғаттан бөліп тұратын шекара сызығы – континенттегі «ең жылдам және тиімді американдану»; ол Атлант мұхитының арғы жағынан келген еуропалықтарды алып, оларды жаңаша қалыптастырады. Американың батысқа көшіп кетуіне үкіметтік ынталандырулар емес, табиғатты бағындыруға ұмтылатын ішкі «көбелек күш» себеп болады. Сонымен қатар, мемлекеттің шектеулерінен қашу қажеттігі де бар. Тернер үшін шекараның ең маңызды жағы – оның демократияға тигізетін әсері. Шекара Джефферсон демократиясын Джексон демократиясына айналдырды. Шекараның жабайы табиғаты қалыптастырған жекелей тұлғаның дамуы демократияға толықтыратын ұлттық рухта туды, өйткені жабайы табиғатты бақылау мүмкін емес. Сондықтан Эндрю Джексонның халықтық демократиясы – шекараның жемісі. Тернер Шығыс пен Батысты қарама-қарсы күштер ретінде көрсетеді; Батыс азаттыққа ұмтылса, Шығыс оны бақылауға тырысады. Ол британдықтардың колониялық дәуірде батысқа көшіп кетуді шектеу әрекеттерін және Шығыстың бақылауын мысалға келтіреді. Тәуелсіздік алғаннан кейін де АҚШ-тың шығыс жағалауы Батысты бақылауға тырысты. Әсіресе шығыс жағалаудағы діни мекемелер Батыстың иелігі үшін күресті. Тернердің айтуынша, осы күрес нәтижесінде шағын шіркеулер арасындағы шиеленіс бүгінге дейін сақталып келеді, себебі ол Батысты бағындыруға жасалған діни әрекеттердің салдары. Америкалық ой-сананың формасы да шекараға қарызды. Шекараның ерекшеліктері – «қатаңдық пен күш, өткірлік пен ізденіспен үйлесім; практикалық, өнертапқыш ойлау қабілеті, тез шешім табу; көркемдік жағынан жетілмеген, бірақ үлкен мақсаттарға жетуге қабілетті материалдық дүниеге шеберлікпен ие болу; тыныштық таппайтын, жүйкелі энергия; жақсылыққа да, жамандыққа да жұмыс істейтін жекелей тұлғаның үстемдігі, сонымен қатар бостандықпен бірге келетін көтеріңкілік пен қуат». Тернер очеркін шекараның аяқталуымен американ тарихының бірінші кезеңі аяқталды деп түйіндейді.

Германдық микробтар теориясы

Шекаралық тезис германдық тарих теориясының кең таралған кезінде пайда болды. Бұл теорияның жақтаушылары саяси әдет-ғұрыптардың туа біткен нәсілдік ерекшеліктермен анықталатынына сенді. Америкалықтар Еуропаның германдық халықтарынан бейімделу қабілеті және өзіне сену сияқты қасиеттерді мұра еткен. Теория бойынша, герман тайпасы ежелгі тевтон ормандарында пайда болып, дамыған, саясат пен басқаруға қабілетті болған. Олардың «ұрықтары» тікелей және Англия арқылы Жаңа дүниеге жеткізілді, онда Солтүстік Америка ормандарында өсіп-өнуге мүмкіндік алды. Осылайша, англосаксондықтар мен германдықтардың ұрпақтары, тевтондық ата-бабалары сияқты орманда өмір сүргендіктен, Америка үкіметінің негізін құраған еркін саяси институттарды дүниеге әкелді. Тарихшы және этнолог Хьюберт Хоу Банкрофт германдық ұрықтар теориясының ең соңғы нұсқасын Тернердің 1893 жылғы мақаласынан үш жыл бұрын ұсынды. Ол «интеллект ағыны» әрқашан шығыстан батысқа қарай жылжуы керектігін айтты. Банкрофттың сөзіне қарағанда, германдық ұрықтар орта ғасырларда Батыс Еуропаның барлық аймақтарына таралып, өркендеген. Бұл германдық интеллектіні тек «азаматтық және діни шектеулер» мен «бос жердің» жетіспеушілігі тоқтатты. Осылай Банкрофт қараңғы орта ғасырларды түсіндірді. Тернердің Американың ерте дамуы туралы теориясы, ол шекараны трансформациялық күш ретінде қарастырды, Банкрофттың нәсілдік детерминизміне қарсы болды. Тернер өзінің мақаласында германдық ұрықтар теориясын атап өтіп, «институционалдық зерттеушілер германдық тегіне тым көп назар аударды» деді. Тернер тарихшылардың американдық мінездің қалыптасуына ықпал еткен фактор ретінде шекарамен күрескен қоныс аударушыларға назар аударуы керек деп есептеді, нәсілдік немесе мұрагерлік ерекшеліктерге емес. Тернердің көзқарасы германдық ұрықтар теориясының Батыс тарихына қатысты нұсқасын жеңгенімен, теория Тернердің тезисі Америка тарихшылар қауымдастығын қызықтырғаннан кейін де ондаған жылдар бойы сақталды. 1946 жылы орта ғасырлар тарихшысы Карл Стивенсон германдық ұрықтар теориясын жоққа шығаратын еңбегін жариялады. Көрініп тұрғанындай, АҚШ-тың еркін саяси институттарының ежелгі германдық ормандарда пайда болды деген сенім 1940 жылдарға дейін де сақталды.

Растық соғыс

Батыс тарихының нәсілге негізделген түсіндірмесі Тернерден бұрын АҚШ-тағы зияткерлік сфераны да қамтыды. Растық соғыс теориясы – Теодор Рузвельттың «Батысты жеңу» кітабында жариялаған, XIX ғасырдың аяғында қалыптасқан сенім болды. Рузвельт кейіннен Тернердің Батыс тарихнамасын қабылдап, Тернердің еңбегін өзінің түзетуі немесе толықтыруы деп атады, бірақ екеуінің арасында қарама-қайшылықтар бар еді. Рузвельт өзінің және Тернердің келісетінін айтуында толыққанды негіз болмаса да, екеуі де шекараның болашақтағы американдық институттарды және әрқайсысы «ұлттық мінез» деп атаған ерекше құбылысты қалыптастырғанына келісті. Сонымен қатар, Батыс тарихын зерттеу 1890 жылдардың соңында демократияға туындаған қиындықтарға қарсы тұру үшін қажет екеніне де келісті. Тернер мен Рузвельт заманауи американдықтарды қалыптастырған шекаралық өмірдің қандай аспектісі екені туралы пікірде ерекшеленді. Рузвельт американдық мінездің қалыптасуы шетелдік жерді игеріп, тіршілік үшін күрескен алғашқы қоныс аударушылармен емес, «жаңа әлемдегі жергілікті американдықтармен болған ерте шайқастардағы кеңеюдің алдыңғы қатарында» болғанын мәлімдеді. Рузвельт үшін батысқа қарайғы саяхат – Жаңа әлемнің «жауынгер нәсілдері мен мәдениеттерімен» үздіксіз кездесулер тізбегі болды, бұл алғашқы отарлаушыларды алға жылжу кезінде өзін қорғауға мәжбүр етті. Екі тарап – батыстықтар мен жергілікті жабайылар зорлық-зомбылық арқылы жерге үстемдік ету үшін күресті. Тёрнер американдық мінездің дамуын шекара сызығының артында, отарлаушылар жерді қолға түсіріп, өңдеген кезде болды деп қараса, Рузвельт оның шекара сызығынан тыс шайқаста қалыптасқанын есептеді. Ақырында, тарихшылар арасында Тернердің көзқарасы жеңіске жетті, оны Рузвельт қабылдады.

Эволюция

Тернер эволюциялық модельді (ол эволюцияны жетекші геолог Томас Кроудер Чемберлинмен бірге зерттеген), Америка тарихының уақыт өлшемін және АҚШ-қа айналған жердің географиялық кеңістігін пайдаланып құрды. 17 ғасырда шығыс жағалауға келген алғашқы қоныс жайлаушылар еуропалықтар сияқты әрекет етіп, ойлады. Олар жаңа физикалық, экономикалық және саяси ортаға белгілі бір жолдармен бейімделді. Осы бейімделулердің жиынтық нәтижесі – американдану болды. Келесі буындар елді мекендер мен жабайы дала шекарасын өзгертіп, олардың арасындағы маңызды кернеуді сақтап, ішкі аймаққа қарай жылжыды. Еуропалық ерекшеліктер маңыздылығын жойды, ал ескі елдің институттары (мысалы, орнатылған шіркеулер, орнатылған аристократиялар, тұрақты әскерлер, тым бақылаушы үкімет және теңсіз жер бөлісі) көбірек орынсыз болып көрінді. Әр буын батысқа жылжып, америкалық, демократиялық және иерархияға төзбеушілік танытты. Сонымен қатар, олар зорлық-зомбылыққа бейім, жекешіл, билікке сенімсіз, өнерге және ғылымға аз қызығушылық танытып, өздері құрған уақытша ұйымдарға көбірек тәуелді болды. Жалпы айтқанда, батысқа қарай жылған сайын, қоғам америкалық сипатқа ие болды.

Жабық шекара

Тернер құрлық шекарасының аяқталып бара жатқанын байқады, себебі 1890 жылғы АҚШ халық санағы Америка шекарасының жойылғанын ресми түрде жариялады. 1890 жылға қарай Америка батысындағы қоныстану тығыздығы жеткілікті деңгейге жетіп, шекара жолағы жойылып кетті; 1890 жылы Халық санағы бюросы шекараның жабылуы туралы хабарлама жариялады: "1880 жылға дейін елде қоныстану шекарасы болды, бірақ қазіргі таңда қоныстанбаған аумақтар жеке-жеке қоныстармен бөлініп, енді шекара жолағы бар деу қиын. Оның кеңдігі, батысқа қарай жылжуы және т.б. туралы талқылауда, ол енді санақ есептерінде орын алмауы керек".

Салыстырмалы шекаралар

Тарихшылар, географтар және әлеуметтанушылар басқа елдерде шекараға ұқсас жағдайларды зерттеді, Тернердің моделіне ден қойды. Оңтүстік Африка, Канада, Ресей, Бразилия, Аргентина және Австралия, тіпті ежелгі Римде де ұзақ шекаралар болды, олар да пионерлермен қоныстанды. Дегенмен, бұл басқа шекаралық қоғамдар өте қиын саяси және экономикалық жағдайда жұмыс істеді, бұл демократия мен жеке тұлғалықтың пайда болу мүмкіндігін азайтып, күшті монархияны, тұрақты армияларды, орналасқан шіркеулерді және жердің көп бөлігіне ие болған аристократияны құлатуды әлдеқайда қиын етті. Сұрақ – олардың шекаралары метрополиядағы консервативті орталық күштерді жеңуге жеткілікті күшті болды ма? Әр елдің шекаралық тәжірибесі өзгеше болды. Мысалы, Оңтүстік Африкадағы голланд бурлары Ұлыбританиямен соғыста жеңіліске ұшырады. Австралияда жеке тұлғалықтан гөрі «достық» пен бірлесіп жұмыс істеу бағаланды. Александр Петров Ресейдің де өз шекарасы болғанын және орыстардың ғасырлар бойы Сібір арқылы Оралдан Тынық мұхитына дейін көшіп келгенін, Солтүстік Америка арқылы американдықтардың қозғалысына ұқсас көптеген физикалық қиындықтармен табиғатпен күрескенін, бірақ Тернер атап өткендей әлеуметтік және саяси ерекшеліктерді дамытпағанын айтты. Керісінше, Сібір – Ресейдің шекаралық жері – патшалық абсолюттік монархияның қанаушылығының символына айналды. Петровтың пікірінше, бұл салыстыру жабайы жерлердің кеңеюінің американдық типтегі мәдени және саяси институттарды тудыруы сөзсіз емес екенін көрсетеді. Басқа да факторларды ескеру қажет, мысалы, Атлантика арқылы қоныс аударушыларды жіберген британдық қоғам мен өз пионерлерін Уралға жіберген орыс қоғамы арасындағы үлкен айырмашылық.

Тиімділігі мен ықпалы

Тернердің тезисі зиялылар арасында жылдам танымал болды. Ол американ халқының және американ үкіметінің еуропалық әріптестерінен неге ерекшеленетінін түсіндірді. Жаңа келісімді жақтаушылар арасында да танымал болды. Франклин Д. Рузвельт және оның жақын кеңесшілері жаңа мүмкіндіктерді табу тұрғысынан ойлады. 1938 жылы Әлеуметтік қамсыздандырудың үшінші жылдығын тойлағанда Рузвельт: «Бүгін де бағындырылмаған шекара бар – ол Америка. Бұл – қауіпсіздіктің, адамның мұқтаждығы мен қорқынышының ұлы, жалпыұлттық шекарасы. Осы шекараны қайтарып алуға біз кірістік – осы Американы». Тарихшылар оны қабылдады, әсіресе батысты зерттеуде, сондай-ақ басқа салаларда, мысалы Альфред Д. Чандлердің (1918–2007) бизнес тарихындағы ықпалды еңбегі сияқты. Көптеген адамдар шекараның аяқталуы американ өміріндегі жаңа кезеңнің басталуын білдіреді деп сенді және Америка Құрама Штаттары теңізден тыс кеңістікте кеңейуі керек болды. Дегенмен, басқалары бұл түсіндіруді АҚШ империализмінің тарихындағы жаңа толқынның қозғаушы күші деп қарастырды. Уильям Апплмен Уильямс «Висконсин мектебінің» дипломатиялық тарихшыларын 20 ғасырда Американың теңізден тыс экспансиясын, әсіресе Азияны, қолдады деп дәлелдеді. Уильямс шекара тұжырымын екі дүниежүзілік соғыста демократияны насихаттау, шетелдік көмекке жұмсалатын қаражатты қолдау және тоталитаризмге қарсы күреске ынталандыру құралы ретінде қарастырды. Алайда Тернердің еңбегі Рузвельттің «Батысты жеңу» еңбегіне қарағанда, аумақтық жаулап алудан гөрі американдық республикашылдықтың дамуына көбірек мән береді. 1970 жылдардан бастап тарихшылар, әсіресе афроамерикандықтар мен испандар, шекара тезисін сынады, өйткені ол осы топтардың эволюциясын түсіндіруге тырыспады. Шын мәнінде, олардың ұстанымы шекараны маңызды процесс ретінде қабылдамау және Батыс аймағын зерттеу, Миссисипи өзенінің шығысындағы шекаралық тәжірибені ескермеу болды. Тернер 40 жыл бойы зерттеу жүргізген шекара туралы ірі еңбек жариялаған жоқ. Алайда, оның Висконсин және Гарвард университеттеріндегі аспирантура семинарларында ұсынған идеялары тарихнаманың көптеген салаларына әсер етті. Мысалы, дін тарихында Боулз (1993) Чикаго университетінің діни мектебіндегі Уильям Уоррен Свитт пен Питер Г. Мод (1930 ж.) шіркеулер шекараның ерекшеліктеріне бейімделіп, мормондар, Мәсіх шіркеуі, Мәсіх шәкірттері және Камберленд пресвитериандары сияқты жаңа конфессияларды құрды деп айтты. Олардың пікірінше, шекаралық аймақ ерекше американдық институттарды қалыптастырды, мысалы, жаңару, лагерь жиындары және көшпелі уағыздау. Бұл көзқарас ондаған жылдар бойы діни тарихнамада басым болды. Моос (2002) 1910–1940 жылдардағы қара нәсілді кинорежиссер және жазушы Оскар Мишо Тернердің шекара тезисін өз жұмысына енгізгенін көрсетеді. Мишо Батысты қара нәсілділер үшін расизмнің азаятылған формаларын көруге және еңбекқорлық пен табандылық арқылы экономикалық жетістікке жетуге мүмкіндік беретін орын ретінде бейнеледі. Слатта (2001) Тернердің шекара тезисінің кеңінен танымал болуы танымал тарихтарға, фильмдерге және романдарға әсер еткенін, олар Батысты индивидуализм, шекаралық зорлық-зомбылық және қатал әділдік тұрғысынан сипаттайды деп мәлімдейді. Диснейлендтің 20 ғасырдың ортасы мен соңындағы Frontierland американдық мұра деп саналатын қатал индивидуализм туралы мифті бейнеледі. Академиялық тарихшылардың Тернерге қарсы модельдерін көпшілік назардан тыс қалдырды, өйткені олар Батыс мұрасының иконаларымен қайшылыққа келіп, оларды жояды. Алайда, 1980–1990 жылдардағы тарихшылардың еңбектері, олардың кейбіреулері Тернердің шекара тұжырымын жасыруға тырысты, ал басқалары осы тұжырымды сақтап қалуға тырысты, бірақ нюанстармен, батыс мифтерін контекстке орналастыруға үлкен үлес қосты. Қазіргі заманғы түсіндіруде бұл «американдық тапқырлық» арқылы жергілікті халықтардың жерін иелену және осы процесте еуропалық ата-бабаларынан өзгеше мәдени ерекшеліктерді қалыптастыру деп сипатталады. 2020 жылы «Эконометрика» журналында жарияланған зерттеуде шекара тезисінің эмпирикалық негіздемесі табылды, бұл шекаралық тәжірибе индивидуализмге себептік әсер ететінін көрсетті.

Ертедегі анти-Турнериандық ой

Тёрнердің еңбегі өз заманында және одан кейінгі ондаған жылдар бойына зор танымал болғанымен, Екінші дүниежүзілік соғыстың кезеңінде маңызды интеллектуалдық қарсылыққа тап болды. Тёрнердің «Америка тарихындағы шекара» еңбегінен алынған бұл цитата оның ең танымал және кейінгі тарихшылар үшін ең даулы тұжырымы болып саналады: Американдық демократия ешбір теоретик арманынан тумаған; ол Вирджинияға «Сьюзан Констант» кемесімен, не Плимутқа «Мейфлауэр» кемесімен жеткізілмеген. Ол американдық орманнан пайда болды және әрбір жаңа шекараға тиген сайын күш-қуатын арттырды. Америкада үш ғасыр бойы империясын жайлаған кезде демократиялық қоғамды құрған конституция емес, еркін жер және лайықты халық үшін ашық табиғи ресурстардың молдығы болды. Бұл тұжырымның нәсілдік мәңгілігі тарихшыларды алаңдатты, өйткені Адольф Гитлер мен Германияда билікке келген «қан мен топырақ» идеологиясы нәсілдік және құлшынысқан рухты қоздырды. Бұл алаңдаушылықтың мысалы Джордж Уилсон Пирсонның шекара туралы ықпалды эссесінде көрінеді. Ол американдық Тёрнерлік мінез неге АҚШ құраған он үш колониямен ғана шектелгенін, шекара неге Колумбтан бұрынғы жергілікті американдықтар мен Жаңа әлемдегі испандықтар арасында сол сияқты мінезді қалыптастырмағанын сұрады. Пирсон және басқа ғалымдардың жұмысына қарамастан, Тёрнердің ықпалы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де, соғыстан кейін де тоқтап қалған жоқ. Шындығында, оның ықпалы 1970 және 1980 жылдарға дейін американдық білім беру жүйесінде сезілді.

Жаңа шекаралар

Кейінгі сыншылар, тарихшылар және саясаткерлер Американың дамуындағы осындай функцияларды ғылыми жаңалықтар сияқты басқа "шекаралар" да атқара алатынын айтты. Тарихшылар Джон Ф. Кеннедидің 1960 жылдардың басында шекаралық идеяларды ашық түрде қолданғанын атап өтті. 1960 жылдың 15 шілдесінде АҚШ президентіне Демократиялық партияның үміткерлігін ресми қабылдаған кезде Кеннеди американ халқына: "Мен әрқайсыңыздан осы Жаңа шекарада жаңа пионерлер болуыңызды сұраймын. Менің шақыруым – жас жүрекке иелерге, жасына қарамастан, рухы мықтыларға, партиясына қарамастан" деді. Матиопулос оның "өкіметтік мерзімі бойында прогрестің ("Американы алға жылжытудың") ұраны ретінде шекаралық идеологияны қайта жаңғыртуға ұмтылғанын" атап көрсетті. Ол өзінің саяси платформасын "Жаңа шекара" деп таныстырды, оның ішінде ғарыш зерттеулері мен технологияға ерекше мән берді. Лимерик Кеннедидің "Ескі шекарадағы науқандар сәтті аяқталды және моральдық тұрғыдан дұрыс болды" деп есептегенін айтады. Осылайша шекаралық метафора американдық әлеуметтік прогреске қатысты риторикалық байланысын сақтап қалды.

Фермилаб

Адриен Кольб пен Лилиан Ходдесон Кеннедидің "Жаңа шекара" дәуірінде Фермилабты салған физиктер ескі шекараның рухын қайта жаңғыртуға тырысқандарын айтады. Олар "Шекаралық бейнелер Фермилаб физиктерін жігерлендірді, ал Тернердің риторикасына едәуір ұқсас сөздер зерттеулеріне қолдау табуға көмектесті" деп тұжырымдайды. Көптеген ғалымдар Шығыс және Батыс жағалауларындағы өмір салтын баяндаса, олар зертхана орнын далалық Чикаго маңындағы елді мекенде орналастырды. Физика шекарасында Фермилабтың және американ даласымен байланысын көрсететін америкалық бизонның шағын тобы лаборатория құрылғанда құрылды. "Фермилаб бизондары" деп белгілі болған бұл топ әлі күнге дейін Фермилаб аумағында тіршілік етеді. Сәулеттік тұрғыдан алғанда, зертхананың дизайнерлері Лос-Аламос пен Брукхейвеннің әскери стильін, сондай-ақ Лоуренс Беркли Ұлттық зертханасы мен Стэнфорд Сызықтық үдеткіш орталығының академиялық архитектурасын қабылдамады. Оның орнына Фермилаб жоспарлаушылары Тернерлік тақырыптарға оралуға ұмтылды. Олар демократиялық қолжетімділік, адам құқықтары, экологиялық тепе-теңдік және әлеуметтік, экономикалық және саяси мәселелерді шешу мақсатында жеке басқа қатысты құндылықтарды, эмпиризмді, қарапайымдылықты, теңдікті, батылдықты, жаңалықтарды, тәуелсіздікті және табиғатты бағалады. 1968 жылы лабораторияның директорының орынбасары Милтон Стэнли Ливингстон: "Жоғары энергия шекарасы және шексіз кішкентай – адам санасына үлкен сынақ. Егер біз осы шекараны басып өте алсақ, біздің ұрпақ адамзат тарихында маңызды кезеңге ат қояды" деді.

Электрондық шекара

Джон Перри Барлоу Митч Капормен бірге киберкеңістікті (телекоммуникация саласы) кез келген физикалық негіздегі үкіметтің шекарасынан тыс, еркіндік пен өздігінен шешім қабылдау толыққанды жүзеге асырылатын "электрондық шекара" ретінде насихаттады. Интернетті зерттеген ғалымдар Фредерик Джексон Тернердің шекаралық моделіне жиі сілтеме жасайды. Ерекше маңызды мәселе – электрондық шекараның Америка құрлығының шекарасының даму сатыларын қайталайтыны болжанады.