Кіріспе

Wickes класының эсминшісі USS Jacob Jones (DD 130), АҚШ Әскери-теңіз күштерінің коммодоры Яков Джонс (1768–1850) құрметіне аталған. 1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс суасты қайығымен батырылды.

Құрылыс және іске қосу

Джейкоб Джонс кемесі 1918 жылдың 21 ақпанында Нью-Джерси штатының Камден қаласында «Нью-Йорк кеме құрылысы корпорациясы» компаниясымен салынды, 1918 жылдың 20 қарашасында суға түсірілді, коммодор Джонстың шөбересі, Кэзенов Дутонның әйелі спонсорлық етті және 1919 жылдың 20 қазанында қолданысқа берілді.

Қызмет тарихы

Джейкоб Джонс 1922 жылғы 24 маусымда қызметтен босатылды және 1930 жылғы 1 мамырда қайта қызметке кіргенге дейін резервке жіберілді. 1940 жылғы 4 сәуірде Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласынан бейтараптық патрульдеу міндеттеріне тағайындалды.

Соғыс аралығы

Филадельфияда жабдықталғаннан кейін, «Джейкоб Джонс» 4 желтоқсанда Атлант мұхитында сынақтан өту үшін теңізге шықты. 22 желтоқсанда Флорида штатының Пенсакола қаласына жетіп, оқуын жалғастырды. 26 қаңтарда Сан-Диегоға келді және Калифорния жағалауында әуе шабуылына қарсы және оқ ату жаттығуларын жүргізді. 17 тамызда «Мэре Айленд» әскери-теңіз кемежайына жөндеуге және күрделі жөндеуге жіберілді. 1921 жылғы 18 маусымда Тынық мұхиты флотының эсминецтер күшіне қайта оралды және 1922 жылғы 24 маусымда қызметтен босатылғанға дейін Сан-Диегодан жұмыс істеді. 1930 жылғы 1 мамырда қайтадан қызметке қабылданған «Джейкоб Джонс» Аляскадан Мексикаға дейінгі жағалау суларында Әскери-теңіз күштерінің жаңадан құрылған ұшақ тасымалдауыштарына ұшақ күзетшісі ретінде оқытылды. Тамыз айындағы ұрыс флотының маневрінен кейін, қарашада жөндеу жұмыстары үшін Маре аралына кірді. 1931 жылғы 4 ақпанда Панамаға бағытталды. «Джейкоб Джонс» 22 наурызда Панама каналы арқылы өтіп, Кариб теңізінде маневрлер үшін теңізге шықты. 1 мамырда АҚШ-қа қайтып келді және 26-29 мамыр аралығында Чесапик шығанағында әскери-теңіз күштерінің бірлескен маневрлеріне қатысты. Жаздың қалған бөлігінде Жаңа Англия жағалауында 7-ші эсминецтер дивизиясымен бірге жұмыс істеді. «Джейкоб Джонс» 1 желтоқсанда Бостоннан Гаити маңында маневрлер өткізу үшін кетіп қалды. 1932 жылғы 13 ақпанда Кариб теңізіне шығып, Калифорния жағалауында 13 ай бойы ұшақтарды күзетіп, торпедамен жаттығуды бастады. 1933 жылғы 1 мамырда Кубадағы Гуантанамо шығанағындағы әскери-теңіз базасына жалпы жаттығулар мен ұрыс-тактикалық жаттығулар үшін оралды. 26 мамырда Вирджиния штатының Норфолк қаласына сапар шегіп, өздігінен күтіп-ұстауға айналдыру резервіне түсті. Чарльстонда екі айлық жөндеуден кейін Джонс 29 қарашада Гвантанамоға барлау және атыс жаттығулары үшін оралды. 1934 жылғы 29 маусымда маневрлерді тоқтатып, Гаитидегі Порт-о-Пренске жөнелтілді. Шілде айында Кариб теңізіндегі операцияларды қайта бастады және қыркүйек айында Гуантанамо шығанағындағы десанттық жаттығуларға қатысты. Кариб теңізінен қараша айының соңында шығып, 1934 жылғы 3 желтоқсанда Норфолк теңіз жағасына бірнеше ай бойы жөндеуге кірді. 1935 жылғы мамыр айында «Джейкоб Джонс» Атлантикадағы оқу-жаттығу сапарына әскери академиядан мичмандарды алды. 7 маусымда Норфолкке қайтып келді және үш ай бойы жағалауда қарауылдады. Қыркүйек айында Нью-Йоркке кемеге мініп, эсминецтер маневрлеріне қатысты және қаңтар 1936 жылға дейін Нью-Йорктан жұмыс істеді, содан кейін жөндеуге және тексеруге Бруклин әскери-теңіз кемежайына кірді. 1936 жылғы 15 маусымда эсминец Нью-Йорктен шығып, Кариб теңізінде оқу-жаттығу рейстерін жүргізді. Қазан айында Армия мен Әскери-теңіз флотының бірлескен жағалау маневрлеріне қатысып, Норфолктегі жыл сайынғы тексеруден кейін 1937 жылдың ақпан айында мина тазалау жаттығуына қатысты. Наурыз айында 5-ші флоттың офицерлерін оқытты, ал маусым айында курсанттарды оқыта бастады. 1938 жылдың 15 қаңтарына дейін резервтегі офицерлер үшін жаттығу кемесі ретінде жұмыс істеді, содан кейін Норфолктен флоттың десанттық жаттығулары мен Пуэрто-Рико және Виргин аралдары маңындағы сулардағы ұрыс маневрлеріне кетті. «Джейкоб Джонс» 13 наурызда Норфолкке күрделі жөндеуге оралды. Маусым айында Норфолктен ұшуды қайта бастады, әуе кемелерін күзетіп, торпеда мен артиллерия жаттығуларын жүргізді. Қыркүйекте Президенттік регатаға қатысқаннан кейін «Джейкоб Джонс» Еуропаға Жерорта теңізіндегі 40-шы эскадрильяға қосылуға дайындалды. 1936 жылғы қыркүйекте азаматтық соғыс кезінде Испаниядан американдықтарды қорғау және эвакуациялау үшін ұйымдастырылған эскадрилья Батыс Жерорта теңізінде қалды. 26 қазанда Норфолктен шығып, 6 қарашада Гибралтарға жетіп, 17 қарашада Вильфраншеге жетті. Ол 1939 жылдың 20 наурызына дейін осы француз теңіз портынан патрульдік операцияларды жүргізді. 1939 жылдың 24-25 наурызында Алжирге барды және келесі жеті айда Роттердамнан Лиссабонға дейін Атлантикадағы Еуропаның түрлі порттарына барды. 4 қазанда Лиссабоннан шығып, АҚШ-қа бағытталды және 14 қазанда Норфолкке зәкірледі. Жағалаудағы операцияларын қайта бастаған «Джейкоб Джонс» Норфолктан Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласына дейін ұшақтарды тексеру патрульдерін жүргізді. Желтоқсан айында ол Кариб теңізіндегі сынақ кезінде «Сидрагон» су асты кемесіне еріп жүрді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екі ай бойы Норфолкте күтім мен тексеруден өткеннен кейін, «Джейкоб Джонс» 1940 жылғы 4 сәуірде «Нейтралитет патруліне» қосылу үшін Чарльстонға бағытталды. 1939 жылдың қыркүйек айында Еуропадағы соғысқа жауап ретінде құрылған «Нейтралитет патрулі» Батыс жарты шардағы сулардағы соғысқа қатысты кез келген әрекеттерді қадағалап, хабарлауға міндеттелді. Патрульдің негізгі мақсаты – «АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Батыс жарты шарды қорғауға дайын екенін көрсету» болды. Маусым айында екі ай бойы «Нейтралитет патрулінде» қызметтен кейін «Джейкоб Джонс» кадеттерді даярлауға қайта оралды. Қыркүйекте «Джейкоб Джонс» Норфолктан Коннектикут штатының Нью-Лондонына бағытталды, онда экипажы ASW дыбыс мектебінде қарқынды оқудан өтті. 6 желтоқсанда Норфолкке қысқа ғана қайтып оралғаннан кейін, ол Ки-Уэстке су астына қарсы соғыс (ASW) жаттығуларын жалғастыру үшін барды. 1941 жылғы наурыз айында ол «Нейтралитет патрулімен» жұмысын қайта бастады. Мамыр айында ол Виши үкіметі бақылауындағы Мартиника және Гваделупа аралдарының суларын күзеткен кемелерге қосылды. «Джейкоб Джонс» жаз бойы Кариб теңізінде жұмыс істеді. 1941 жылғы 30 қыркүйекте ол Солтүстік Атлантикада эскорттық міндеттерге дайындалу үшін 54-ші эсминецтер дивизиясымен бірге Гуантанамодан кетті. «Джонс» Норфолкте екі ай бойы күтім мен тексеруден өтті және 1941 жылғы 1 желтоқсанда Жаңа Англия жағалауында конвойды эскорттау жаттығуларына қатысты. 12 желтоқсанда Бостон портын тастап, ол Ньюфаундлендтегі Аргентия теңіз базасына конвоймен бірге жүзуді бастады. 16 желтоқсанда ол «Макрель» және «S-33» су асты кемелерін Бостонға дейін сүйемелдеді және 24 желтоқсанда Аргентияға қайтып келді. «Джейкоб Джонс» 1942 жылғы 4 қаңтарда Аргентиядан тағы да шығып, «Альбатрос» және «Линнет» кемелерін сүйемелдеді. Британ аралдарына бағытталған SC 63 конвойына қосылу үшін жүзіп бара жатқанда, эсминец су асты байланысын анықтап, тереңдік зарядтарымен шабуылға көшті. Су асты кемесімен байланыс үзілгенімен, ол кемелерін конвойға жеткізіп, 5 қаңтарда Аргентияға оралды. 1942 жылғы 14 қаңтарда Аргентиядан шыққан «Джейкоб Джонс» Исландияға бет алған HX 169 конвойына қосылды. Конвой қатты дауылға тап болды; 9 балдық жел мен күшті толқындар кемелерді шашыратты. Конвойдан бөлініп, эсминец өздігінен Исландияның Хвальфьёрдур портына жүзіп кетті. Жанар майдың жетіспеуі, жұмыс істемейтін гирокомпас, тұрақсыз магниттік компас және дауылдың үздіксіз соққыларына қарамастан, «Джейкоб Джонс» 19 қаңтарда портына жетті. Бес күннен кейін ол үш сауда кемесін Аргентияға сүйемелдеді. Қайтадан қатты дауыл мен жел кемелерді бөліп жіберді, ал «Джейкоб Джонс» бір норвегиялық сауда кемесімен бірге Аргентияға қарай жол тартты. 1942 жылғы 2 ақпанда ол тағы бір су асты кемесін анықтап, шабуыл жасады, бірақ тереңдік зарядтары көзге көрінетін нәтиже бермеді. 3 ақпанда Аргентияға келген ол келесі күні Бостонға бағытталған ON 59 конвойына қосылды. 8 ақпанда Бостонға жеткен «Джейкоб Джонс» бір апталық жөндеуден өтті. 15 ақпанда Норфолкке бағытталды және үш күннен кейін Норфолктан Нью-Йоркке жүзіп кетті. Атлантика жағалауындағы одақтас сауда кемелерінің жоғалуын тоқтату мақсатында, Шығыс теңіз шекарасының қолбасшысы вице-адмирал Адольф Эндрюс ASW патрульдарын құрды. «Джейкоб Джонс», командалық құрамында лейтенант-командир Хью Блэк, 22 ақпанда Нью-Йорктан бұл міндетті орындау үшін шықты. Амброз маяғының жанындағы тазаланған арнадан өтіп бара жатқанда, «Джонс» су асты кемесімен байланыс орнатып, дереу шабуылға көшті. Бес сағат бойы «Джонс» он екі шабуыл жасап, 57 тереңдік зарядын тастады. Соңғы алты шабуыл кезінде мұнай дақтары пайда болды, бірақ басқа қалдықтар табылған жоқ. Барлық зарядын жұмсағаннан кейін, «Джонс» қайта қарулану үшін Нью-Йоркке оралды. Кейінгі тергеулер батып кеткен су асты кемесінің нақты дәлелдерін таба алмады.

Тағдыр

1942 жылдың 27 ақпанында таңертең «Джейкоб Джонс» Нью-Йорк портынан шығып, Нью-Джерси жағалауымен оңтүстікке қарай, Барнегат Лайты мен Файв Фатхом Банкі аралығындағы аймақты қарауылдап, іздеу үшін бет алды. Кетуге аздан соң, ол Кеп-Мей және Делавэр шығанақтары маңындағы суларда патрульдік қызметін күшейту туралы бұйрық алды. 1530-да ол күні бұрын Барнегат Лайтынан шығысқа қарай торпедамен жарылған «Р. П. Ресор» танкерінің өртеніп жатқан қалдықтарын көрді. «Джейкоб Джонс» оңтүстікке қарай бағытын жалғастырмас бұрын, екі сағат бойы кемені айналып, аман қалғандарды іздеді. Тыныш теңізде саяхаттап, ол 2000 сағатта соңғы рет орнын хабарлап, радио байланысын тоқтатты. Толы ай түнгі аспанды жарықтатты және көріну жақсы болды. Түн бойы кеме, қозғалыс немесе навигациялық шамдарсыз толығымен қараңғыланған күйде, оңтүстікке қарай бағытын сақтады. 1942 жылдың 28 ақпанында таңертеңгісін байқалмаған неміс суасты қайығы U 578 күтпеген эсминецке торпедалар атып жіберді. Торпедалар байқалмады және екі-үш торпеда эсминецтің сол жағына тікелей соқтығысты. Аман қалғандардың айтуынша, алғашқы торпеда көпірдің артында жарылып, ауыр зақым келтірді. Көрінетіндей, ол кеменің оқ-дәрі қоймасын жарылды. Нәтижесінде болған жарылыс соқтығысқан жерден алға қарайғы барлық бөліктерді қиратты, көпірді, карталар бөлмесін, офицерлер мен кіші офицерлердің пәтерлерін толығымен жойды. Кеме суға батып, дабыл туралы хабарлама жібере алмай қалғанда, екінші торпеда кеменің кормасынан шамамен 12 метрдей алға соқты. Кеменің орталық бөлігі ғана зақымсыз қалды. 25-30 офицер мен теңізші, соның ішінде лейтенант-командир Блэк жарылыстан қаза тапты. Аман қалғандар, соның ішінде ауыр жарақат алған, «дегенде жұмысын тоқтатқан» байланыс офицері, құтқару шалкектеріне бет алды. Майлы палубалар, түйіліп қалған сымдар мен такелаж, және кеме қирандыларының араласуы салдарды іске қосуға кедерілді. «Джейкоб Джонс» шамамен 45 минут бойы суда қалды, бұл аман қалғандарға төрт немесе бес салмен кемеден қашуға мүмкіндік берді. Бір сағаттан соң «Джейкоб Джонс» мұртымен Атлант мұхитына батып кетті. Оның қираған кормасы су астына кеткенде, тереңдік бомбалары жарылып, жақын маңдағы салдан бірнеше аман қалғандар қаза тапты (1917 жылы бұрынғы «Джейкоб Джонс» кемесімен де осылай болған). 0810-да әскердің бақылау ұшағы құтқару салдарына тап болып, олардың орнын «Құрлық патрулінің» «Игл 56» командасына хабарлады. 1100-ге қарай, қатты жел мен көтерілген толқындар оны іздеуді тоқтатуға мәжбүрлегенде, ол 12 аман қалғанды құтқарып алды, олардың бірі Кейп-Мейге жолға шыққанда қайтыс болды. «Джейкоб Джонстың» қалған аман қалғандарын іздеу келесі екі күн бойы ұшақтар мен кемелермен жалғасты, бірақ ешкім табылмады.