Кіріспе

Қоспадағы бөлшектерді бөлу әдісі

Биохимия және жасуша биологиясында дифференциалды центрифугалау (дифференциалды жылдамдықпен центрифугалау деп те аталады) – органеллаларды және басқа да жасуша ішіндегі бөлшектерді олардың тұну жылдамдығына сәйкес бөлу үшін қолданылатын кең таралған процедура. Көбінесе биологиялық талдауларда қолданылса да, дифференциалды центрифугалау – тірі емес суспензиядағы бөлшектерді (мысалы, нанобөлшектер, коллоидты бөлшектер, вирустар) қарапайым тазартуға да жарамды әдіс. Дифференциалды центрифугалау жасушалық биологиялық құбылыстарды (мысалы, органеллалардың таралуын) зерттеу үшін қолданылатын жағдайда, алдымен тіндік үлгі жасуша мембраналарын бұзу және органеллалар мен цитозольді босату үшін лизге түсіріледі. Лизат қайталап центрифугалауға ұшыратылады, онда белгілі бір центрифугалық күшпен белгілі бір уақыт ішінде жеткілікті жылдамдықпен тұнатын бөлшектер центрифугалау түтігінің түбінде тығыз "пеллет" құрайды. Әрбір центрифугалаудан кейін, үстіңгі сұйық (пеллетсіз ерітінді) түтікшеден алынып, арттырылған центрифугалық күшпен және/немесе уақытпен қайта центрифугаланады. Дифференциалды центрифугалау тұну жылдамдығына негізделген қарапайым бөлістерге жарамды, бірақ одан да дәл тазартулар тепе-теңдік тығыздық градиенті центрифугалау арқылы тығыздық негізінде жүзеге асырылуы мүмкін. Осылайша, дифференциалды центрифугалау әдісі – жоғары центрифугалық күштерді пайдалана отырып, алдыңғы үстіңгі сұйықтан бөлшектерді біртіндеп пеллеттеу болып табылады. Дифференциалды центрифугалау арқылы бөлінген жасуша органеллалары оқшаулау кезінде денатурацияға ұшырамаса, қалыпты жұмыс істеудің жоғары деңгейін сақтайды.

Дифференциалдық және тығыздық градиенті центрифугасының айырмашылықтары

Дифференциалдық және тығыздық градиенті центрифугалау әдістерінің айырмашылығы – екінші әдісте әртүрлі тығыздықтардағы ерітінділер (мысалы, сахароза, Фиколл, Перколл) немесе үлгі арқылы өтетін гельдер қолданылады. Бұл, молекулалар центрифугалық күш әсерімен өз тығыздығымен тең ортаға жеткенше төмен түсетініне негізделген, салыстырмалы тығыздық бойынша үлгіні қабаттарға бөледі. Қабаттардың бөліну дәрежесі немесе саны қолданылған ерітіндіге немесе гельге байланысты. Ал дифференциалдық центрифугалау тығыздық градиентін пайдаланбайды және центрифугалау жылдамдығы біртіндеп арттырылады. Әртүрлі центрифугалау жылдамдықтары көбінесе екі фракциядан аспайтын бөлінуге әкеледі, сондықтан супернатантты қосымша центрифугалау кезеңдерінде одан әрі бөлуге болады. Ол үшін, қажетті бөлшектер бөлінгенше әр кезеңде центрифугалау жылдамдығын арттыру қажет. Керісінше, тығыздық градиенті центрифугалау әдетте бір ғана жылдамдықпен жүргізіледі.