Кіріспе

Клеткаларды санауға арналған медициналық құрылғы. Гемоцитометр (немесе гемоцитометр) – бастапқыда қан жасушаларын санау үшін ойлап табылған және көбінесе сол мақсатта қолданылатын санау камерасы. Гемоцитометрді Луи Чарльз Маласс ойлап тапты және ол дәл көлемді камера құрайтын тікбұрышты ойысқа ие қалың шыныдан жасалған микроскоп слайдынан тұрады. Бұл камерада лазерлік кесу арқылы перпендикуляр сызықтардан тұратын тор бейнеленген. Құрылғы мұқият жасалған, сондықтан сызықтармен шектелген аудан және камераның тереңдігі белгілі. Тордың белгілі бір аймағын қарау арқылы сұйықтың белгілі бір көлеміндегі жасушалардың немесе бөлшектердің санын санап, осылайша сұйықтықтағы жасушалардың жалпы концентрациясын есептеуге болады. Гемоцитометрдің кең таралған түрі – Нойбауэр санау камерасы. Әртүрлі қолданыстар үшін әртүрлі сызықтармен жабдықталған гемоцитометрлердің басқа түрлері де қолданылады. Фукс-Розенталь сызықтары көбінесе омыртқа сұйықтығын санау үшін қолданылады, Говард-Молд сызықтары тағам және тағам қаптамасындағы саңырауқұлақты санау үшін, Макмастер жұмыртқа слайды сызықтары фекальдық материалдағы микробтық жұмыртқаларды санау үшін, Нагеот камерасы сызықтары ақ қан талшықтарын азайтылған тромбоцит компоненттеріндегі ақ жасушалардың төмен деңгейін санау үшін, Палмер нанопланктон сызықтары кіші планктонды санау үшін қолданылады. Петрофф-Хауссер санауышы, жетілдірілген Нойбауэр сызықтарын пайдалана отырып, бактериялар немесе сперматозоидтар санын санау үшін қолданылады және әртүрлі камера тереңдігімен ұсынылады. Гемоцитометрдегі Седжвик-Рафтер жасушасының сызықтары негізінен ауыз суын микроскопиялық зерттеуде қолдануға арналған.

Негізгі қағидалар

Жақсыланған Нюбауэрлік гемоцитометрдің торлы ауданы 1 x 1 мм (1 мм²) өлшемді тоғыз квадраттан тұрады. Бұл квадраттар үш бағытта бөлінген: 0,25 x 0,25 мм (0,0625 мм²), 0,25 x 0,20 мм (0,05 мм²) және 0,20 x 0,20 мм (0,04 мм²). Орталық квадрат тағы 0,05 x 0,05 мм (0,0025 мм²) өлшемді кіші квадраттарға бөлінген. Гемоцитометрдің көтеріңкі жиектері қақпақты белгіленген тордан 0,1 мм биіктікте ұстайды, соның нәтижесінде әр квадратқа белгілі бір көлем сәйкес келеді (оң жақтағы суретті қараңыз).

ӨлшемдеріАймағыКөлемі (0,1 мм тереңдікте)
1 x 1 мм 1 мм² 100 нл
0,25 x 0,25 мм 0,0625 мм² 6,25 нл
0,25 x 0,20 мм 0,05 мм² 5 нл
0,20 x 0,20 мм 0,04 мм² 4 нл
0,05 x 0,05 мм 0,0025 мм² 0,25 нл

Қолданылуы

Гемоцитометрді қолдану үшін, ең алдымен санау камерасымен бірге келген арнайы жабыншаның санау камерасының бетінде дұрыс орналасқанына көз жеткізіңіз. Екі шыны бет дұрыс жанасқанда Ньютон сақиналарын байқауға болады. Егер осылай болса, жасуша суспензиясын капиллярлық әрекет арқылы камераға сорып алатын, камераны үлгімен толық толтыратын жабыншаның жиегіне салыңыз. Камерадағы жасушалардың санын микроскоп арқылы тікелей санау арқылы анықтауға болады, ал көзбен ажыратылатын жасушаларды дифференциалды санауға болады. Камерадағы жасушалардың саны, үлгі алынған қоспадағы жасушалардың концентрациясын немесе тығыздығын есептеу үшін қолданылады. Бұл камерадағы жасушалардың саны, бастапқыдан белгілі камераның көлеміне, сондай-ақ кез келген сұйылтулар мен санаудың ықшамдау жолдарына байланысты: онда сұйылтылған үлгінің көлемі (сұйылтқаннан кейін) бастапқы қоспаның көлеміне (сұйылтпастан бұрын) бөлінеді, бұл сұйылту коэффициенті болып табылады. Мысалы, егер бастапқы қоспаның көлемі 20 мкл болса және ол бір рет сұйылтылса (20 мкл сұйылтқыш қосып), онда жақшадағы екінші мүше 40 мкл/20 мкл болады. Саналған шаршылардың көлемі жоғарыдағы кестеде көрсетілген, олардың мөлшеріне байланысты (оң жақтағы суретті қараңыз). Саналған жасушалардың саны – бір камерадағы барлық шаршылар бойынша саналған жасушалардың жалпы саны. Егер белгілі бір шаршының ішкі шаршыларының барлығы саналмаса, онда саналған шаршылардың үлесі қолданылады (мысалы, егер бұрыштық шаршыдағы 20 шаршының тек 4-і саналса, онда бұл мүше 0,2-ге тең болады). 100 нанолитр (нл) көлемді үлкен шаршыларды санағанда, 10000-ға көбейту қажетті жасушалар санын миллилитрге шаққанда береді. Көптеген жағдайларда төрт үлкен бұрыштық шаршы ғана қолданылады. Жоғары және сол жақ сызықтарында орналасқан немесе оларға жанасқан жасушалар саналады, ал оң және төменгі сызықтарында орналасқан немесе оларға жанасқан жасушалар ескерілмейді.

Талаптар

Үлгі алу алдында бастапқы суспензияны мұқият араластыру қажет. Бұл үлгінің өкілдік ететінін қамтамасыз етеді, және ол алынған бастапқы қоспаның нақты бір бөлігінің артефактісі емес екенін кепілдейді. Саналатын жасушалар санына қарай қоспаны тиісті деңгейде сұйыту керек. Егер үлгі жеткілікті түрде сұйытылмаса, жасушалар тығыз болып, санау қиынға соғады. Ал егер тым сұйылтылса, бастапқы қоспадағы концентрация туралы сенімді қорытынды жасау үшін үлгінің көлемі жеткіліксіз болады. Екінші камерада қосымша сынақ жүргізу арқылы нәтижелерді салыстыруға болады. Егер олардың айырмашылығы есептеу қателігінен (санаудың квадрат түбірі) 2 есе артық болса, үлгі алу әдісінің сенімді емеуі мүмкін (мысалы, бастапқы қоспа жеткілікті араластырылмаған). Санау камерасы, камера қақпағы (сертификатталған қалыңдығы мен тегіс беті бар арнайы жамылғы) орнатылғаннан кейін капиллярлық күш арқылы толтырылуы керек. Бұл жасушалардың шөгуіне/шыныға жабысуына немесе жамылғы орнатылар алдында бір бөлігінің булануына жол бермейді, нәтижесінде жасуша концентрациясы дұрыс емес бағаланады. Бактериялар үшін шөгу проблемасы азырақ, бірақ ылғалдылығы төмен кондиционерленген зертханаларда жиі кездесетін булануды азайту қажет.