Кіріспе

Екі оң бүтін санның кубтарының қосындысы түрінде n әртүрлі тәсілмен өрнектелетін ең кіші бүтін сан. Жалға берілетін көлік құралдарына берілетін мемлекеттік нөмірлер. Математикада, n-ші такси саны, әдетте Ta(n) немесе Taxicab(n) деп белгіленеді, екі оң бүтін санның кубтарының қосындысы түрінде n әртүрлі тәсілмен өрнектелетін ең кіші бүтін сан ретінде анықталады. Ең танымал такси саны – 1729 = Ta(2) = 1³ + 12³ = 9³ + 10³, сонымен қатар Харди-Раманужан саны деп те аталады. Осы атау математиктер Г.Х. Харди мен Шриниваса Раманужан арасындағы әңгімеден шыққан. Хардидің айтуынша:

Тарих және анықтама

Харди-Раманужан санының қосындылары жұптарын алғаш рет Бернард Френикл де Бесси атап өтті, ол өзінің байқауын 1657 жылы жариялады. 1729 саны 20 ғасырдың басында Шриниваса Раманужанның екі қосылғыштың ең кішісі деп мәлімдеген әңгімесі арқылы алғашқы такси саны ретінде танымал болды. 1938 жылы Г.Х. Харди мен Э.М. Райт мұндай сандардың барлық оң бүтін сандар үшін бар екенін дәлелдеді, ал олардың дәлелі осындай сандарды жасайтын бағдарламаға оңай түрлендіріледі. Дегенмен, дәлелдеме осылайша алынған сандардың мүмкіндігінше ең кішісі екендігі туралы ешқандай талап қоймайды, сондықтан оны Ta(n) санының нақты мәнін табу үшін пайдалануға болмайды. 1729 жылдан кейінгі такси сандары компьютерлердің көмегімен табылды. Джон Лич 1957 жылы Ta(3) санын алды. Э. Розенстиль, Дж.А. Дардис және К.Р. Розенстиль 1989 жылы Ta(4) санын тапты. Дж.А. Дардис 1994 жылы Ta(5) санын тапты, ал оны 1999 жылы Дэвид Уилсон растады. Ta(6) саны 2003 жылы Calude және авторлар жазған мақаладан кейін 2008 жылдың 9 наурызында Uwe Hollerbach NMBRTHRY пошталық тізімінде жарияланды. Бұл мақалада санның Ta(6) болуының 99% ықтималдығы көрсетілді. 2006 жылы Кристиан Бойер Ta(7) дейін Ta(12) сандарының жоғарғы шектерін анықтады. Қосылғыштарды оң сандармен шектеу қажет, себебі теріс сандарға рұқсат ету n түрлі тәсілмен кубтардың қосындысы түрінде көрсетілетін сандардың көбірек (және кішірек) мысалдарына мүмкіндік береді. Такси санының түсінігі осы сипаттағы баламалы, азырақ шектеулі анықтамалар үшін енгізілді. Бір жағынан, екі қосылғыш пен үшінші дәрежелі қуаттарды нақтылау да шектеулі; жалпыланған такси саны бұл мәндердің екі және үштен өзгеше болуына мүмкіндік береді.