Кіріспе

Уақыт белдеуі, Үндістан мен Шри-Ланкада қолданылады; UTC+05:30. Ирландия стандартты уақыты.

Үндістан стандартты уақыты (IST), кейде жай ғана Үндістан уақыты деп те аталады, – Үндістан Республикасының барлық территориясында UTC+05:30 уақыт айырмасымен қолданылатын уақыт белдеуі. Үндістанда жазғы уақытқа көшу немесе маусымдық түзетулер жасалмайды. Әскери және авиациялық уақытта IST коды E* ("Эхо Жұлдызы") болып белгіленеді. IANA уақыт белдеуі дерекқорында Asia/Kolkata деп көрсетілген.

Тарих

Үндістан стандартты уақыты 1906 жылдың 1 қаңтарында британдық кезеңде, оның алдындағы Мадрас уақыты (Теміржол уақыты) тоқтатылғаннан кейін қабылданды. 1947 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, Одақ үкіметі IST-ді бүкіл ел үшін ресми уақыт ретінде белгіледі, бірақ Калькутта мен Мумбай 1948 және 1955 жылдарына дейін өздерінің жергілікті уақытын (Калькутта уақыты және Бомбей уақыты деп белгілі) сақтап қалды. Орталық обсерватория Мадрастан Аллахабад облысының Шанкаргарх бекінісіне UTC+05:30-қа мүмкіндігінше жақын болу үшін көшірілді. 1962 жылғы Қытай-Үндістан соғысы және 1965 және 1971 жылғы Үнді-Пәкістан соғыстары кезінде қысқа мерзімге Күндізгі үнемдеу уақыты (DST) қолданылды.

Есептеу

Үндістан стандартты уақыты 82°30'E бойлықтан есептеледі, бұл бойлық Мирзапур қаласының жанынан өтеді және Үндістан стандартты уақытының (IST) анықтамалық бойлығы болып табылады. Бұл 82°30'E бойлығы бүкіл ел үшін стандартты меридиан ретінде таңдалды, себебі ол Батыс Үндістанның (жергілікті уақыт UTC +05:00) және Солтүстік-Шығыс Үндістанның (жергілікті уақыт UTC +06:00) арасында орталықта орналасқан. Қазіргі таңда Ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер кеңесінің Ұлттық физикалық зертханасы (CSIR NPL) Аллахабад обсерваториясының көмегімен Үндістан стандартты уақытын сақтап тұрады.

Сын-пикирлер мен ұсыныстар

Елдің шығыс-батыс арақашықтығы 29° градустан асады, нәтижесінде күн шығыс шекарасында батыстағы Кутч аймағына қарағанда шамамен екі сағатқа ертерек туып, батысады. Солтүстік-шығыс штаттарының тұрғындары күн батқаннан кейін энергияны артық жұмсаудан сақтану үшін сағаттарын ерте таңда алға жылжытуға мәжбүр. 1980-жылдардың аяғында зерттеушілер тобы энергияны үнемдеу мақсатында елді екі немесе үш уақыт белдеуіне бөлуді ұсынды. Олар ұсынған жүйе британдық кезеңдегі уақыт белдеулеріне қайта оралуды қарастырды, бірақ ұсыныстар қабылданбады. 2001 жылы үкімет бірнеше уақыт белдеулерінің және жазғы уақытқа қажеттілікті зерттеу үшін Ғылым және технология министрлігінің құрамында төрт мүшеден тұратын комиссия құрды. Үкімет елді бірнеше уақыт белдеуіне бөлуден үнемі бас тартса да, 1951 жылғы «Плантациялар еңбек кодексі» сияқты еңбек заңдарының ережелері біріккен және мемлекеттік үкіметтерге белгілі бір өнеркәсіптік аймақ үшін жергілікті уақытты анықтауға және белгілеуге мүмкіндік береді. Ассамда шай плантациялары «Chaibagan» немесе «Bagan уақыты» (Шай плантациясы уақыты) деп аталатын жеке уақыт белдеуін сақтайды, ол IST-ден бір сағатқа ерте. Дегенмен, Үндістан стандартты уақыты ресми түрде қолданылатын жалғыз уақыт болып қала береді. 2014 жылы Ассамның бас министрі Тарун Гогой Ассам және Үндістанның солтүстік-шығыс штаттары үшін қосымша уақыт белдеуін құру жөнінде үгіт-насихат жүргізді. Алайда, бұл ұсыныс біріккен үкіметтен бекітілуі керек. 2017 жылдың маусым айында Ғылым және технология департаменті (DST) Үндістан үшін екі уақыт белдеуінің мүмкіндігін қайтадан зерттей бастағанын мәлімдеді. DST қарауына қосымша Шығыс Үндістан уақыты (EIT, UTC+06:00) құру, стандартты IST-ті UTC+05:00-ға ауыстыру және жазғы уақыт (IST үшін Үндістан жазғы уақыты және EIT үшін Шығыс Үндістан жазғы уақыты) 14 сәуірде (Амбедекар Джаянти) басталып, 2 қазанда (Ганди Джаянти) аяқталуын көздейтін ұсыныстар жіберілді.