Кіріспе

Британдық астроном (1949–2020) австралиялық гандболшы.

Хизер Анита Купер (2 маусым 1949 – 19 ақпан 2020) – британдық астроном, теле- және радиохабаршы, ғылымды насихаттаушы. Лестер университетінде астрофизиканы оқып, Оксфорд университетінде галактикалар шоқтарын зерттегеннен кейін Купер Гринвич корольдік обсерваториясында планетарийдің аға оқытушысы болып тағайындалды. Одан кейін ол Channel 4 телеарнасында «Планеталар» және «Жұлдыздар» атты екі циклды жүргізді, сондай-ақ көптеген телешоуларға қонақ ретінде қатысты. Радиода Купер «Британияның ғарыш жарысы» бағдарламасын, ал BBC Radio 4 арнасында «Космикалық іздеу» 30 бөлімдік сериясын ұсынды. Купер 1984–1986 жылдары Британдық астрономиялық қауымдастығының президенті болды және Лондонның Грешем колледжінде мәңгілік астрономия профессоры қызметін атқарды. Ол Мыңжылдық комиссиясының құрамында жұмыс істеді, осы қызметі үшін 2007 жылы CBE орденімен марапатталды. 3922 Хизер астероиды оның құрметіне аталды.

Ерте өмір

1949 жылы 2 маусымда Чешир графтығының Уоллси қаласында туған Купер, Джордж Купер мен Анита Купердің (құрметті әкесі Тейлор) жалғыз баласы болды. 7-8 жасында әкесі әуежол пилоты болғандықтан, ол түнгі аспанда ұшақтарды қадағалап отырғанда, күтпеген жерден жарқын жасыл метеорды көрді. Оның ата-анасы мұндай нәрсе болмады деді; бірақ ертесі күні газет бетінде "жасыл жылқық жұлдыз" деп жазылған, содан кейін Купер астроном болуға шешім қабылдады. Ол Вилтшир-Лейндегі Нортвуд-Хиллстегі (Мидлсекс) Сент-Мэри гимназиясында (1977 жылы Сент-Николас гимназиясымен бірігіп Хайдон мектебіне айналды) оқыды. 16 жасында ол британдық телеастрономы Патрик Мурға хат жазып, астрономия саласында мансапқа ие бола ала ма деп сұрады, ал ол "қыз болудың ешқандай қиындығы жоқ!" деген жауап алды.

Астрономия

Екі жыл басқару стажёрын аяқтағаннан кейін, Питер Робинсон сән дүкені мен оның Top Shop бөлімшесінде (қазіргі Topshop) жұмыс істеген Купер 1969 жылы Кембридж обсерваториясына ғылыми әріптес ретінде қабылданды. 1970 жылы Корольдік астрономиялық қоғамның мүшесі атанды. Купер 1993 жылы Грешем колледжінің астрономия профессоры болып тағайындалды – колледждің 400 жылдық тарихындағы тұңғыш әйел профессор – және 1996 жылға дейін осы қызметті атқарды.

Кітаптар және басқа да басылымдар

1978 жылдан бастап Купер астрономия және ғарыш саласында 40-тан астам көптеген оқырманға арналған кітап жазды, олардың көпшілігі Хенбестпен бірлесіп жазылған. Оның мақалалары BBC Sky at Night, BBC Focus және New Scientist сияқты жетекші астрономия және ғылым журналдарында жарияланды. Ол The Independent онлайн газетінде колонна жүргізді.

Күн тұтылу

1999 жылы Корольдік астрономиялық қоғам мен La Société Guernesiaise Куперді алдағы толық күн тұтылуы туралы негізгі лекциялар оқуға шақырды, бұл 1927 жылдан бері Британ аралдарынан көрінетін алғашқы тұтылу болатын. Купер сонымен қатар Суматра (1988), Гавайи (1991), Аруба (1998), Египет (2006), Қытай (2009) және Таити (2010) аймақтарында Күннің толық тұтылуын бақылауға арналған экспедицияларды ұйымдастырды.

Қоғамдық кездесулер

Купердің халықаралық лекциялық сапарлары мен көпшілік алдында сөйлеулері АҚШ-тан Қытайға, Колумбиядан Жаңа Зеландияға дейін жалғасты. Ол P&O круиздік кемесі Arcadia-ның тұңғыш сапарында арнайы қонақ спикер ретінде болды және Cunard-тың Queen Mary 2 және Queen Victoria кемелерінде презентациялар жасады. 1986 жылы Купер Лондоннан Жаңа Зеландияның Окленд қаласына жасалған Конкордтың алғашқы рейсінде, Индия мұхитының үстінен 18 000 метр биіктікте ұшқанда, жолаушыларға Галлей кометасын көрсетуге жауапты астроном ретінде болды. Купер көптеген фестивальдерде қатысты, оның ішінде Брайтон фестивалі, Челтенхэм ғылым фестивалі және The Sunday Times Оксфорд әдеби фестивалі бар. Оның корпоративтік жұмыстарына British Gas, AXA SunLife және IBM компанияларындағы негізгі баяндамалар кірді.

Радио

Купер Би-би-си Радио 4 арнасында көптеген бағдарламалар мен сериалдарды ұсынды, оның ішінде тікелей эфирдегі Starwatch сериясы, Worlds Beyond және The Modern Magi. Ол 2008 жылы Радио 4 арнасының «Архив сағаты» бағдарламасында «Ұлыбританияның ғарыш жарысы» үшін Сэр Артур Кларк сыйлығын жеңіп алды. Ол сонымен қатар BBC Radio 2, Radio 4 және Radio 5Live, сондай-ақ Ұлыбританияның өңірлік және жергілікті радиостанцияларында көптеген рет қонақ ретінде болды. 2008 жылы Купер Радио 4 арнасы үшін 30 х 15 минуттан тұратын «Космикалық іздеу» сериясын ұсынды, ол астрономия тарихына арналған. Астрономиядан басқа, Купер Радио 4 арнасының «Woman’s Hour», «John Dunn Programme» және «Start the Week» бағдарламаларында қонақ жүргізуші болды. Ол «With Great Pleasure» және «Down Your Way» бағдарламаларының эпизодтарын ұсыну арқылы әдебиетке және жергілікті тарихқа деген қызығушылығын көрсетті, ал BBC Radio 3 арнасының «In Tune» бағдарламасы үшін «Pick of the Proms» таңдауымен классикалық музыкадағы талғамын таныстырды.

Теледидардағы рөлдері

Купер жаңалықтар мен өзекті мәселелер бағдарламаларында астрономия сарапшысы ретінде көрінді және көптеген сериалдар мен бағдарламаларды, әсіресе Channel 4 телеарнасында ұсынды. Купер (Теренс Муртагпен бірге) 1981 жылы ITV желісі үшін Йоркшир Телевидениесі түсірген «Аспан үстінде» балалар сериалын ұсынды. Купер 1989 жылы компанияның тұңғыш деректі фильмін – «Нептунмен кездесуді» ұсынды, онда Voyager 2 ғарыш кемесінің Нептун планетасынан өтуі жайлы айтылды. Продюсер ретінде Купердің Channel 4 телеарнасындағы жұмыстарының ішінде марапатталған «Қара саңылаулар және электр аспаны» мен «Ғайынат: Мыңжылдықтан әрі» сериалдары бар. Купер 1999 жылы Pioneer Productions компаниясынан кетіп, радио мен телеарнадағы көріністерге көбірек назар аударды. Мыңжылдық комиссиясындағы еңбегі мен ғылымды халыққа таратуы үшін Купер 2007 жылы Патшайымның туған күніне орай құрметтілік тізімінде CBE орденімен марапатталды.

Өлім

Купер 2020 жылдың 19 ақпанында, 70 жасында қысқа аурудан кейін Стоук Мандевилл ауруханасында қайтыс болды.