Кіріспе

Клемсон класының эсминшісі, USS Edsall (DD 219) – Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз күштерінің Норман Экли Эдсал (1873–1899) құрметіне аталған екі кемесінің біріншісі. 1942 жылдың 1 наурызында Рождество аралының шығысына қарай шамамен 200 миль жерде жапондық әуе және теңіз күштерінің бірлескен шабуылынан батып кетті.

Құрылыс және іске қосу

Эдсалл кемесі 1919 жылдың 15 қыркүйегінде «Уильям Крамп және ұлдары» кеме және қозғалтқыш құрылысы компаниясымен салынды. 1920 жылдың 29 шілдесінде теңізші Эдсаллдың қарындасы Беси Эдсалл Брейси оны суға түсірді және 1920 жылдың 26 қарашасында қолданысқа берілді.

Қызмет тарихы

Эдсалл 1920 жылғы 6 желтоқсанда Филадельфиядан Сан-Диегоға (Калифорния) бағытталды. 1921 жылғы 11 қаңтарда Сан-Диегоға жетіп, желтоқсанға дейін АҚШ-тың батыс жағалауында болды, флот бөлімдерімен ұрыс жаттығулары мен артиллериялық оқуларға қатысты. 28 желтоқсанда Чарльстонға (Оңтүстік Каролина штаты) оралған Эдсалл 1922 жылғы 26 мамырда Жерорта теңізіне аттанды. 28 маусымда Константинопольге келген Эдсалл АҚШ Әскери-теңіз күштерінің құрамына қосылып, Түркия суларында американдық мүдделерді қорғады. Бұл, Ресейде азаматтық соғыс пен Грекияның Түркиямен соғысы салдарынан Таяу Шығыстағы жағдайдың ушығуы кезінде болды. Ол соғыстан кейінгі ашаршылықты жеңілдетуге бағытталған халықаралық күш-жігерге атсалысты. Босқындарды эвакуациялауға көмектесіп, Таяу Шығыс үшін байланыс орталығын құрды және төтенше жағдайларға дайын тұрды. Түріктер Анатолиялық гректерді Смирнадан (Измир) қуғанда, Эдсалл босқындарды эвакуациялаған американдық эсминецтерінің бірі болды. 1922 жылғы 14 қыркүйекте Смирнадағы «Литчфилдтен» 607 босқынды алып, Салоникаға жеткізіп, 16 қыркүйекте Смирнаға оралып, ондағы теңіз күштерінің штаб-квартирасы болды. Қазан айында Смирнадан Лесбос аралындағы Митилинге босқындарды тасыды. Түркия, Болгария, Ресей, Грекия, Египет, Палестина, Сирия Федерациясы, Тунис, Далмация және Италия порттарына бірнеше рет сапар шекті, Бостонға (Массачусетс штаты) жөндеуге келгенге дейін, 1924 жылғы 26 шілдеде, әпкелерімен бірге артиллериялық және торпедалық жаттығулар жасады. Эдсалл 1925 жылғы 3 қаңтарда АҚШ Азия флотына қосылды, Гуантанамо шығанағында, Сан-Диегода және Перл-Харборда ұрыс жаттығулары мен маневрлерге қатысып, 22 маусымда Шанхайға жетті. Ол Қытай жағалауында, Филиппин мен Жапонияда Азия флотының тұрақты бөлігіне айналды. Оның басты міндеті – Қиыр Шығыста американдық мүдделерді қорғау болды. Ол Қытайдағы азаматтық соғыс және Қытай-Жапон соғысының бастапқы кезеңінде қызмет етті. Жауынгерлік жаттығулар, маневрлер мен дипломатия оны ең көп Шанхайға, Янтайға, Ханкоуға, Гонконгқа, Нанкинге, Кобеге, Бангкокқа және Манилаға алып барды. 1927 жылғы қазан айының соңында Эдсалл Сиам астанасы Бангкокқа сапар шегіп, үш ханшайымды шайға шақырды. Ал Эдсаллдың капитаны, командир Жюль Джеймс, Тайланд патшалық отбасынан күміс темекі салғышты сыйға алды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылы 25 қарашада, "соғыс туралы ескерту" жарияланғалы екі күн бұрын, Азия флотының қолбасшысы адмирал Харт, Манила шығанағындағы осал позициясынан флотының су бетіндегі кемелерін таратуға, "Блэк Хок" эсминцке 57-ші эсминцтік дивизияны (ДесДивизия) – "Уиппл", "Алден", "Джон Д. Эдвардс" және "Эдсал" эсминецтерін жіберді. Жапония 1941 жылы 7 желтоқсанда Перл-Харборға шабуыл жасағанда (халықаралық дата сызығына байланысты жергілікті күн 1941 жылы 8 желтоқсан), "Эдсал" бауырлас кемелерімен Батавияға (қазіргі Джакарта) бара жатқан еді. 57-ші дивизияға Сингапурге барып, Корольдік әскери-теңіз флотының Z күштерімен кездесуге бұйрық берілді. Ол Сингапурдан британдық байланыс офицері мен төрт адамды алып, 10 желтоқсанда Малайзияның шығыс жағалауында жапондық ұшақтармен батып кеткен кемелердің аман қалғандарын іздеуге жіберілді. "Эдсал" төрт шағын қайықпен сүйретіліп келе жатқан жапондық балық аулау траулері "Кофуку Маруды" (кейін атауы өзгертіліп, Австралияның арнайы күштері кеңінен пайдаланды) ұстап алып, оларды Сингапурге жеткізіп берді. 1941 жылы 15 желтоқсанда "Эдсал" және оның дивизиясы "Хьюстон" ауыр крейсерімен және басқа да АҚШ кемелерімен Сурабаяда қосылып, Дарвинге (Австралия) қауіпсіздікке қайтып бара жатқан кемелерді сүйемелдеді. 1942 жылдың бірінші аптасында "Эдсал" Торрес бұғазынан Дарвинге дейін "Пенсакола" конвойын сүйемелдеді. Кіші Сунда аралдарында жанармай құю операциясынан кейін, "Эдсал" және "Алден" Дарвинге бара жатқан "Тринити" мұнай танкерін Beagle шығанағында, Дарвинден батысқа қарай сүйемелдеді. 1942 жылдың 20 қаңтарында таңертең Жапон Императорлық әскери-теңіз флотының I 123 субмаринасы "Тринитиді" көріп, оны көлік кемесі деп жаңылыстырды. I 123 төрт 89 типті торпедамен оқ атты.