Кіріспе

Австралиялық көпұлтты бөлшек сауда компаниясы, Австралиялық Woolworths Group Limited – Австралиялық көпұлтты бөлшек сауда және қаржы компаниясы, негізінен Австралиядағы Woolworths супермаркеттерінің, Жаңа Зеландиядағы Woolworths (бұрын Countdown деп аталған) және оның арзан бағалы дүкені Big W желісін басқарумен танымал. Бас кеңсесі Сиднейдегі Белла Вистада орналасқан. Бұл компания кірісі және қызметкерлер саны бойынша Австралиядағы ең ірі, ал Жаңа Зеландияда екінші орындағы компания. 1924 жылы Сиднейде Woolworths Limited деген атпен құрылған компания 1929 жылы Жаңа Зеландия нарығына енді және 1960 жылдан бері Австралияның барлық штаттары мен аумақтарында сауда жасап келеді. Woolworths 20-ғасыр бойы тұрақты өсімді бастан өткерді және бизнесін кеңейтуге кірісті, 1980 жылдары өзінің соңғы ассортименттік дүкендерін жабып, басқа бөлшек сауда брендтеріне назар аударды. 2012 жылдан бері Woolworths ірі өзгерістерге ұшырады, сауда орталықтарын, электроника сатуын, үйді жақсарту, жанармай, алкоголь және қонақжайлылық бизнесін сатудан бас тартып, супермаркеттерге шоғырланды. Қазіргі уақытта Woolworths компаниясына Woolworths Supermarkets, тұтынушылардың адалдығын бағалайтын Everyday Rewards бағдарламасы және Австралиядағы Big W арзан бағалы дүкені, сондай-ақ Жаңа Зеландиядағы Woolworths NZ, SuperValue және FreshChoice супермаркеттері тиесілі.

Құрылғы және алғашқы дамуы (19241957)

Woolworths өзінің алғашқы дүкенін, Woolworths Stupendous Bargain Basement, ескі Императорлық Аркада Питт-стритте, Сиднейде, қазір Westfield Sydney тұрған жерде 1924 жылдың 5 желтоқсанында ашты. Woolworths Ltd-нің номиналды капиталы 185 000 фунт стерлинг болды, және 85 000 акциясы көпшілікке ұсынылса да, бес негізін қалаушы – Перси Кристалз, Стэнли Чаттертон, Сесил Скотт Уэйн, Джордж Крид және Эрнест Уильямс соның ішінде 619 адам тек 81 707 акцияға жазылды. Құрылтайшы инвесторлардың бірі – сол кездегі Гоуингс дүкендерінің тізбегінің төрағасы Престон Ланчестер Гоуинг болды. Сесил Скотт Уэйн дайындаған проспект жобасында "Уолворт базары" деген атау болды – бұл АҚШ және Ұлыбританиядағы Woolworth желісінің иесі Ф. В. Вулворттың атына ойнатылған. Эрнест Роберт Уильямстың айтуынша, Перси Кристалз оны Woolworths атауын тіркеуге шақырды, ол Жаңа Оңтүстік Уэльсте бұл атау қолдануға болатынын білгеннен кейін оны тіркеуге сәттілікке жетті. Жаңа Woolworths дүкені клиенттерге чектер шығаратын кассалық аппараттарды қолданған әлемдегі алғашқы таңдаулы тауарлар дүкені болды. 1920 жылдардың соңында компания өсті, Сиднейде екінші дүкені, сондай-ақ Брисбен, Перт және Жаңа Зеландиядағы Веллингтонда дүкендер ашты. Компания 1930 жылдары, экономикалық дағдарысқа қарамастан, одан әрі өсті, 1933 жылдың соңына дейін 23 дүкенге ие болды. 1933 жылы Мельбурнда алғашқы дүкен ашылды, ал 1936 жылдың 1 сәуірінде компания Edments Ltd-ден сегіз дүкен сатып алып, Аделаидада алғашқы дүкенін ашты. 1940 жылы Хобарт дүкені ашылғаннан кейін Woolworths Австралияның барлық штаттарында дүкендерге ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыс компанияның өсуін баяулатты, Австралия және АҚШ әскерлері Сиднейдегі Woolworths қоймаларын сақтау үшін пайдаланды. Соғыстан кейін кеңейу тағы да қарқынды жүрді және 1955 жылы Woolworths Канберраның Азаматтық орталығында 200-ші дүкенін ашты.

Диверсификация, кеңейту және сатып алу (1957-1993)

1957 жылы Woolworths Сиднейдегі Ди Уайда алғашқы азық-түлік дүкенін ашқанда, әртүрлі тауарлар сатудан басқа салаларға қадам басты. 1960 жылы компания Warrawong-та алғашқы мақсатты түрде салынған супермаркетін ашып, Rockmans әйелдер киімдерінің желісін сатып алып, кейбір сауда орындарында алкогольдік сусындар сатуды бастады. 1981 жылы Woolworths тұтынушы электроникасы сатушы Dick Smith компаниясының 60 пайызын сатып алды, ал 1983 жылы компанияның қалған бөлігін жалпы сомасы 25 миллион австралиялық долларға иеленді. Safeway компаниясының Австралиядағы дүкендерін сатып алу кезінде Safeway Inc Woolworths Limited компаниясының 20 пайызына ие болды. 1989 жылы Woolworths Variety дүкендерінің соңғысы жабылды, ал Woolworths "Отбасылық орталықтары" жеке Big W арзан бағалы дүкендеріне және Woolworths тауарлық белгісімен супермаркеттерге бөлінді. 1989 жылы Woolworths Limited компаниясын Industrial Equity Limited компаниясы сатып алды, ол Аделаида кеме компаниясы, David Jones Limited және Tooth & Co. консорциумынан құралды.

IPO және одан әрі әртараптандыру және кеңейту (1993-2012 жж.)

1993 жылы «Индустриалдық капитал» компаниясы «Woolworths» акцияларын Австралия қор биржасында орналастырды, бұл сол кезде Австралия тарихындағы ең ірі бастапқы акциялық ұсыныс болды. 1998 жылы «Woolworths» «Dan Murphy’s» шарап дүкендерін сатып алып, алкогольді бөлшек сауда портфелін кеңейтті. 1999 жылы «Woolworths» «Commonwealth Bank» компаниясымен бірлесіп «Woolworths Ezy Banking» атты кәсіпорын құрды, ол 2006 жылы қысқартылды. 2001 жылы «Woolworths» тұтынушы электроникасы бойынша бөлшек саудасын кеңейтіп, «InterTan» компаниясынан Австралиядағы «Tandy» желісін сатып алды. Сондай-ақ 2001 жылы «Woolworths» ірі форматтағы «Dan Murphys» шарап дүкендеріне толықтыру ретінде кіші форматтағы «BWS» шарап дүкендері желісін құрды. 2003 жылы «Woolworths» «Caltex» компаниясымен бірлесіп, «Woolworths» мен «Caltex» супермаркеттеріне жақын орналасқан жанармай станцияларына азық-түлік тауарларын бірлесіп жеткізу туралы келісімге келді, осы кәсіпорынға қарасты жанармай станциялары «Caltex Woolworths» деп аталатын болды. Квинсленд штатының лицензиялық заңдарына сәйкес, алкогольді ішімдіктерді сату орындарын мейрамхана иесі басқаруы тиіс болғандықтан, «Woolworths» 2004 жылы мейрамхана бизнесіне енді. Ол «Bruce Mathieson» серіктесімен бірлесіп «Australian Leisure and Hospitality Group» (ALH) компаниясының 75 пайызын сатып алды. 2005 жылы «Woolworths» портфелін 250 мейрамханаға дейін кеңейтті. «Taverner» тобын сатып алған кезде ұсынылған статистикаға сәйкес, сатылған тауарлардың үштен бірінен астамы ойын автоматтарынан түскен табыс болды, ал «ALH» компаниясы сатып алғаннан кейін 10 722 ойын автоматтарына ие болды. 2005 жылы «Woolworths» «Progressive Enterprises» компаниясын сатып алып, Жаңа Зеландия нарығына қайта оралды, бұл компания «Countdown» бренді сияқты супермаркет брендтерінің иесі болды және Жаңа Зеландия азық-түлік секторының 45 пайызына иелік етті. Сол келісім бойынша компания Батыс Австралиядағы 22 «Action» супермаркетін сатып алып, Австралиядағы «Woolworths» супермаркеттерінің жалпы санын 750-ге жеткізді. 2006 жылы «Woolworths» Жаңа Зеландиядағы «The Warehouse Group» компаниясының 10 пайызына стратегиялық үлестік сатып алып, Үндістанда «Dick Smiths Electronics» дүкендерін ашу үшін «Tata Group» компаниясымен бірлескен кәсіпорын құрды. 2007 жылдың тамызында «Woolworths» 2008 жылы жалпы мақсаттағы несие картасын іске қосуды жоспарлап отырғанын хабарлады. Бұл картаның иелеріне дүкендерде қолдануға болатын сыйлық купондары ұсынылатын болады деп күтілді. Кейіннен «HSBC» компаниясы осы картаның серіктесі болып тағайындалды. «Woolworths» 2008 жылдың 26 тамызында «Woolworths Everyday Money MasterCard» картасын іске қосатынын жариялады, бұл карта «Woolworths» тобының дүкендерінде сатып алуға болатын карталарды жинауға мүмкіндік береді. Компания үш жыл ішінде несие карталарынан шамамен 20 миллион доллар таба алатынын және алғашқы жылы 100 000-нан 150 000-ға дейін карта иелерін тартуды мақсат ететінін мәлімдеді. 2009 жылы «Woolworths» және американдық «Lowe’s» компаниялары «Danks Ltd» компаниясын сатып алды, ол «Home Timber and Hardware» брендіне ие болды, содан кейін «Masters Home Improvement» атты жаңа аппараттық брендін іске қосу үшін бірлескен кәсіпорын құрды. Бұл дүкендердің алғашқысы 2011 жылдың 1 қыркүйегінде Виктория штатының Мельбурн қаласында ашылды.

Консолидациялау (2012-2019)

2012 жылы Woolworths өзінің меншігіндегі 69 сауда орталығын Shopping Centres Australasia Property Group (SCA Property Group) деп аталатын жылжымайтын мүлік инвестициялық трастына біріктірді, ол 2012 жылдың 26 қарашасында ASX-те жеке компания ретінде тіркелді. Көптеген орындарда Woolworths-ке тиесілі дүкен негізгі арендатор ретінде орналасқан, ал трасттың жалға алудан түсетін табысының басым бөлігі Woolworths Limited дүкендерінен түседі. Woolworths 2012 жылдың қыркүйегінде тұтынушы электроникасы саудасынан шығып, өзінің Үндістандағы электрониканы көтерме саудамен айналысатын бизнесін Infiniti Retail компаниясына 35 миллион АҚШ долларына, ал Dick Smith Electronics желісін Anchorage Capital Partners компаниясына 20 миллион АҚШ долларына сатуды аяқтады. 2013 жылдың мамыр айында Woolworths аналитикалық компания Quantium-ның 50 пайызын 20 миллион АҚШ долларына сатып алды. 2014 жылдың желтоқсан айында Woolworths Қытайдағы алкогольдік сусындарды тарататын Summergate компаниясын 27 миллион австралиялық долларына сатып алды. 2015 жылы Woolworths-тің үйді жақсарту желісі Masters зиянға ұшырады, ал 2016 жылдың 18 қаңтарында Woolworths Masters аппараттық дүкендерін және Home Timber and Hardware компаниясын "сатуға немесе жабуға" ниеттенгенін мәлімдеді. Төраға Гордон Кернс пайда табуға бірнеше жыл қажет екенін және ағымдағы зиянды көтеруге болмайтынын айтты. 2016 жылдың 24 тамызында барлық Masters дүкендері 2016 жылдың 11 желтоқсанына дейін немесе одан бұрын жабылатыны туралы хабарланды. Сондай-ақ, Woolworths Home Timber and Hardware брендін Metcash компаниясына сататыны туралы хабарланды. 2015 жылдың маусым айында бас директор Грант О'Брайен зейнеткерлікке шықты және 2016 жылдың ақпан айында Брэд Бандуччи тағайындалғанға дейін Woolworths бас директорсыз қалды. 2016 жылдың 25 тамызында компания 2016 қаржы жылында 1,235 миллиард долларлық зиянға ұшырағанын жариялады, бұл Австралия қор биржасында ашық тіркелгеннен бері 20 жылдан астам уақыт ішіндегі ең ірі зиян, негізінен сәтсіз аяқталған Masters үйді жақсарту бизнесінің 2 миллиард доллардан астам құнсыздануына және Big W бизнесіндегі зиянға байланысты. 2016 жылдың сәуірінде Woolworths Liquor Group компаниясы Endeavour Drinks Group деп қайта аталды. 2016 жылдың желтоқсан айында Woolworths Caltex Woolworths брендімен сатылатын жанармай станцияларын британдық мұнай және газ компаниясы BP-ге 1,75 миллиард австралиялық долларына сататынын мәлімдеді. BP компаниясы 2018 жылдың шілдесінде Австралия Бәсекелестік және тұтынушылар комиссиясының сату шарты сатып алуды коммерциялық тұрғыдан тиімсіз ететінін айтқандықтан келісімнен бас тартты. 2018 жылдың 9 қарашасында Woolworths өзінің жанармай станцияларын британдық EG Group компаниясына 1,72 миллиард долларға сататынын мәлімдеді, сонымен қатар 15 жылдық келісім бойынша EG Australia Woolworths жанармайға арналған жеңілдік бағдарламасын сақтайды және Woolworths Rewards ұпайларын өз дүкендеріндегі жанармай транзакциялары үшін жинауға мүмкіндік береді. Сатып алу 2019 жылдың 1 сәуірінде аяқталды.

Жаңа кәсіпорындар (2019 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2019 жылдың наурызында Woolworths жеткізуші серіктестермен және клиенттермен байланыс үшін Cartology деп аталатын жеке медиа бизнесін іске қосты. 2019 жылдың сәуірінде Woolworths W23 деп аталатын венчурлық капитал бөлімін құрды. 2019 жылдың шілдесінде Woolworths өзінің қонақжайлылық және алкогольдік өнімдер бизнесін – BWS, Cellarmasters, Jimmy Bring's, Dan Murphy's және ALH – біріктіріп, Endeavour Drinks деген жаңа компания құрғанын хабарлады. Woolworths жаңа компанияның 85 пайызына ие болды. Woolworths 2020 жылы акционерлердің жылдық жалпы жиналысында мақұлдауына байланысты, жаңа құрылған Endeavour Drinks бизнесін сату мүмкіндіктерін қарастыратынын мәлімдеді. Сондай-ақ 2019 жылы Woolworths қызметкерлеріне миллиондаған доллар төлемегенін мойындады. 2021 жылы Woolworths қызметкерлеріне төленген жалақының төмендігі күдік болғаннан гөрі кең ауқымды екені анықталды. Атап айтқанда, Woolworths жалақы алатын менеджерлерге 700 000 доллардан астам төлемегені анықталды және Fair Work Ombudsman бұл мәселені қосымша тексерді. 2020 жылдың тамызында Woolworths азық-түлік өнімдерін жеткізуші PFD Food Services компаниясының 65 пайызын 552 миллион австралиялық долларға сатып алу туралы келісім жасады, сонымен қатар PFD-нің барлық жылжымайтын мүлігін де сатып алды. Бұл компанияның бизнес-бизнес көтерме сауда нарығына кеңейе түсуге бағытталған қадамы болды. 2021 жылдың маусымында Австралия Бәсекелестік және Тұтынушылар Комиссиясы келісімнің бәсекелестікті едәуір азайтуына жеткілікті дәлелдер жоқ екенін айтқандықтан, Woolworths-тің PFD келісіміне қарсы шықпайтынын мәлімдеді. 2020 жылы Woolworths маркетингтік электрондық поштаны алудан бас тартқан тұтынушыларды көп рет елемегені және AMCA компанияға клиенттердің шағымдары туралы хабарланғаннан кейін де жақсартуға тырыспағаны анықталды. Компанияға 1 003 800 доллар айыппұл салынды. 2020 жылдың қыркүйегінде Woolworths және PetSure үй жануарларын сақтандыру компаниясы PetCulture деп аталатын жаңа бірлескен кәсіпорын құру туралы келісімге келді. Онлайн бизнес үй жануарларын сақтандыру, үй жануарларына арналған тағамдар мен өнімдерді, сондай-ақ ветеринариялық қызметтерді сатады. Бұл компанияның 60 пайызы Woolworths-қа тиесілі. PetCulture 2021 жылдың сәуір айында іске қосылды. Сол айда Woolworths Quantium компаниясындағы үлесін 47 пайыздан 75 пайызға дейін көбейту үшін 223 миллион доллар төледі. Осы мәміледен кейін Woolworths және Quantium Wiq деп аталатын жаңа бірлескен дерек ғылымдары және озық талдау бизнесін құрды. 2020 жылдың қазан айында Woolworths өзінің жеткізу тізбегі функциясын Primary Connect деп қайта атады, оны топтың және сыртқы бизнес үшін толық қызмет көрсететін провайдерге айналдыруды мақсат етті. 2021 жылдың ақпанында Woolworths қызыл ет бизнесін қайта құрылымдап, GreenStock деп аталатын жаңа дербес бөлім құрды. 2021 жылы Woolworths денсаулық пен салауаттылық туралы кеңес, өнімдер мен қызметтерді ұсынатын HealthyLife онлайн платформасын іске қосты. Endeavour тобында Woolworths компаниясының 14,6 пайызына иелік еді. Ол 2022 жылдың желтоқсанында және 2024 жылдың сәуірінде үлесінің бір бөлігін сатты, нәтижесінде 4,1 пайыз үлесі қалды. 2022 жылдың ақпанында Woolworths Group өзінің логотипін "коллективтік бизнес пен платформаларының бүгінгі күнін" жақсырақ бейнелеу үшін қайта жаңартты. Компания бұл логотиптің "жақсы болашаққа" тигізетін әсерін көрсететінін мәлімдеді. Оны Ұлыбританиядағы M&C Saatchi жарнама агенттігінің бизнес-дизайн бөлімшесі Re жасады. 2022 жылдың мамырында Woolworths MyDeal онлайн-базарының 80 пайызын оның негізін қалаушы Шон Сенвиртнен 243 миллион долларға сатып алу туралы ұсыныс жасағанын хабарлады. Сатып алу 2022 жылдың қыркүйегінде аяқталды. 2022 жылдың шілдесінде Cartology мақсатты жарнама компаниясы Shopper Media-ны 150 миллион долларға сатып алу туралы келісім жасағанын хабарлады. 2022 жылдың желтоқсанында Woolworths Group Petspiration Group үй жануарлары бизнесінің 55 пайызын 586 миллион долларға сатып алатынын мәлімдеді. Сол айда SuperPharmacy компаниясымен келісімге отырып, оның технологиясы мен қойма активтерін сатып алып, SuperPharmacy-дің алты бөлшек дүкенін HealthyLife Pharmacy деп қайта атады. Woolworths сонымен қатар SuperPharmacy-ге электрондық сауда және қойма қызметтерін ұсынады. 2023 жылдың наурыз айында HealthyLife Global Health компаниясымен серіктестік арқылы теледенсаулық сақтау қызметін іске қосты, бұл пациенттерге дәрігерлермен, натуропаттармен және диетологтармен кездесуге мүмкіндік берді. Сол айда Woolworths 2023 жылдың маусым айының соңына дейін экспорттық бизнесі Woolworths International-ды жабатынын мәлімдеді. 2023 жылдың мамырында Woolworths Milkrun жедел азық-түлік жеткізу стартапын сатып алды, ол өткен айда жұмысын тоқтатты және супермаркеттің Metro60 жеткізу қызметімен бәсекелесті. Woolworths Metro60-ты Milkrun деп қайта атады. 2023 жылдың шілдесінде Woolworths Жаңа Зеландиядағы Countdown супермаркеттерін 2024 жылдың басынан бастап үш жыл ішінде Woolworths деп қайта атауды жоспарлап отырғанын хабарлады. 400 миллион NZ$ тұратын қайта атаумен бірге Жаңа Зеландия тұтынушылары үшін Everyday Rewards бағдарламасының іске қосылуы да болмақ. 2023 жылдың қарашасында Woolworths барлық онлайн-базар бизнесін біріктіретін MarketPlus платформасын іске қосты. Платформа MyDeal, Everyday Market және жақында іске қосылған Big W market-тің онлайн-базарларын хостинг қызметін көрсетеді. Сатушылар барлық онлайн-базарларда Everyday Rewards адалдық ұпайларын жинап, пайдалана алады, соның ішінде ваучерлер мен Qantas ұпайларын табу мүмкіндігі де бар. 2024 жылдың ақпанында Woolworths Брэд Бандуччи 2024 жылдың қыркүйегінде бас директор лауазымынан кетіп, ірі жазбаларға байланысты 781 миллион долларлық зиянға ұшырағанын хабарлады. WooliesX басшысы Аманда Бардвелл Бандуччидің орнына бас директор болады.