Тынық мұхиты шайқасы: Санта-Круз аралдары шайқасы

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы төртінші ұшақ тасымалдаушы шайқасы. 1942 жылғы 25-27 қазан аралығында болған Санта-Крус аралдары шайқасы, кейде Санта-Крус шайқасы немесе Соломон теңізінің үшінші шайқасы деп аталады, ал Жапонияда Оңтүстік Тынық мұхиты шайқасы (南太平洋海戦 Минамитайхейо Кайсен) деп белгіленеді. Бұл шайқас Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы төртінші ұшақ тасымалдаушы шайқасы болды. Сонымен қатар, бұл АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштері арасындағы ұзақ және стратегиялық маңызды Гуадалканал науқаны барысында өткен төртінші ірі теңіз шайқасы еді. Коралл теңізіндегі, Мидуэйдегі және Шығыс Соломон аралдарындағы шайқастардағыдай, екі қарсыластың кемелері көбінесе бір-бірін көре алмады немесе оқ ату қашықтығында болмады. Керісінше, екі тараптан келген шабуылдардың көбі ұшақ тасымалдаушылар немесе құрлықтағы әуе күштері арқылы жүзеге асырылды. 1942 жылдың қыркүйегінен бері жалғасып келе жатқан тұйыққа шығуды жою және Гуадалканал мен жақын аралдардан одақтас күштерді ығыстыру мақсатымен Жапон Императорлық армиясы 1942 жылғы 20-25 қазан аралығында Гуадалканалға ірі жер шабуылын жоспарлады. Бұл шабуылды қолдау үшін және одақтас теңіз күштерімен қақтығысу үмітімен жапондық ұшақ тасымалдаушылар мен басқа да ірі әскери кемелер Соломон аралдарының оңтүстігіне жақын орналасты. Осыдан жапондық теңіз күштері жаудың жердегі шабуылына жауап берген кезде, әсіресе ұшақ тасымалдаушы күштеріне қарсы одақтас (негізінен АҚШ) теңіз күштерін шабуылға алып, шешуші жеңіске жеткізуді көздеді. Одақтас теңіз күштері де жапондық теңіз күштерімен шайқасқа түсуге ниеттенді, мақсаттары тұйыққа шығуды бұзу және қарсыласын шешуші түрде жеңу болып табылды. Жапондықтардың Гуадалканалға жер шабуылы Хендерсон аэродромы үшін шайқас кезінде жүріп жатқанда, екі қарсыластың әскери кемелері мен ұшақтары 1942 жылғы 26 қазан күні таңертең Санта-Крус аралдарының солтүстігінде кездесті. Ұшақ тасымалдаушылардың әуе шабуылдарынан кейін одақтас кемелері шайқас аймағынан шегінді, ал "Hornet" ұшақ тасымалдаушысы батып, "Enterprise" тағы бір ұшақ тасымалдаушысы ауыр зардап шекті. Жапондық ұшақ тасымалдаушы күштері де Хендерсон аэродромын басып алудағы жапон армиясының сәтсіздігіне байланысты кері шегінді. Санта-Крус жапондықтар үшін Гуадалканал маңындағы теңізді бақылау және тоннаж тұрғысынан тактикалық жеңіс болды. Алайда, Жапонияның көптеген алмастырылмайтын тәжірибелі ұшақ экипаждарын жоғалтуы одақтастар үшін ұзақ мерзімді стратегиялық артықшылыққа айналды, өйткені олардың ұшақ экипаждарының жоғалтулары салыстырмалы түрде аз болды және олар тез ауыстырылды. Жапондықтар үлкен, шешуші жеңіске үміттенген және мұқтаж болған. Теңіз шайқасы жер шайқасынан кейін ғана жеңіске жеткендіктен, шайқастағы жеңісін пайдалану мүмкіндігі бұрыннан өткен еді.

Fourth carrier battle of the Pacific campaign of World War II

The Battle of the Santa Cruz Islands, fought during 25–27 October 1942, sometimes referred to as the Battle of Santa Cruz or Third Battle of Solomon Sea, in Japan as the Battle of the South Pacific (南太平洋海戦 Minamitaiheiyō kaisen), was the fourth aircraft carrier battle of the Pacific campaign of World War II. It was also the fourth major naval engagement fought between the United States Navy and the Imperial Japanese Navy during the lengthy and strategically important Guadalcanal campaign. As in the battles of the Coral Sea, Midway, and the Eastern Solomons, the ships of the two adversaries were rarely in sight or gun range of each other. Instead, almost all attacks by both sides were mounted by carrier or land based aircraft. In an attempt to drive Allied forces from Guadalcanal and nearby islands and end the stalemate that had existed since September 1942, the Imperial Japanese Army planned a major ground offensive on Guadalcanal for 20–25 October 1942. In support of this offensive, and with the hope of engaging Allied naval forces, Japanese carriers and other large warships moved into a position near the southern Solomon Islands. From this location, the Japanese naval forces hoped to engage and decisively defeat any Allied (primarily U. S.) naval forces, especially carrier forces, that responded to the ground offensive. Allied naval forces also hoped to meet the Japanese naval forces in battle, with the same objectives of breaking the stalemate and decisively defeating their adversary. The Japanese ground offensive on Guadalcanal was underway with the Battle for Henderson Field while the naval warships and aircraft from the two adversaries confronted each other on the morning of 26 October 1942, just north of the Santa Cruz Islands. After an exchange of carrier air attacks, Allied surface ships retreated from the battle area with the fleet carrier Hornet sunk, and another fleet carrier, Enterprise, heavily damaged. The participating Japanese carrier forces also retired because of the Japanese army’s failure to capture Henderson Field. Santa Cruz was a tactical victory for the Japanese in terms of both tonnage and control of the seas around Guadalcanal. However, Japan's loss of many irreplaceable veteran aircrews proved to be a long term strategic advantage for the Allies, whose aircrew losses in the battle were relatively low and were quickly replaced. The Japanese had hoped for, and needed, a larger, decisive victory. The fact that the naval battle was won just after the land battle was lost meant that the opportunity to exploit their victory in the battle had already passed.

Өмірбаян

1942 жылдың 8 тамызында одақтас әскерлер, басым бөлігі АҚШ-тан, жапондықтар басып алған Гуадалканал, Тулаги және Флорида аралдарына Соломон аралдарында десант түсірді. Аралдарға түсу мақсаты – жапондықтардың АҚШ пен Австралия арасындағы жабдықтау жолдарын қауіп төндіретін база ретінде пайдалануына жол бермеу, сондай-ақ аралдарды Рабаулдағы маңызды жапондық базаны бейтараптандыру мақсатымен жорықтың бастапқы нүктелері ретінде бақылауда ұстау, және Жаңа Гвинеядағы одақтастардың жорығын қолдау болды. Бұл десант Гуадалканалдағы алты айлық науқанның басталуын белгіледі. 24-25 тамыздағы Шығыс Соломон шайқасынан кейін, «Энтерпрайз» әуе кемесі ауыр зақым алып, бір ай бойы күрделі жөндеу үшін Гавайидегі Перл-Харборға қайта оралуға мәжбүр болды. Осыдан кейін үш АҚШ әуе кемесінің топтары Оңтүстік Тынық мұхитында қалды. Бұл топтар «Wasp», «Saratoga» және «Hornet» әуе кемелеріне, олардың әуе топтарына және линкорлар, крейсерлер мен эсминецтер сияқты қолдау көрсететін кемелерге негізделген және негізінен Соломон және Жаңа Гебрид (Вануату) аралдары арасында орналасты. Осы аймақта әуе кемелерінің міндеті – Жаңа Каледония мен Эспириту-Сантодағы маңызды одақтас базалары арасындағы байланыс жолын күзету, Гуадалканал мен Тулагидегі одақтас әскерлеріне жапондық қарсы шабуылдардан қорғау, Гуадалканалға жабдықтау кемелерінің қозғалысын қамтамасыз ету және жапондық әскери кемелерін, әсіресе әуе кемелерін, кездестіріп, жою болды. АҚШ әуе кемесінің топтары жұмыс істеген мұхит аймағы, аймақтағы жапондық су асты кемелерінің жоғары концентрациясының салдарынан, АҚШ әскерлері арасында «Торпедо торабы» деп белгілі болды. 31 тамызда «Saratoga» жапондық I-26 су асты кемесімен торпедаланды және үш айға жөндеуге кетті. 15 қыркүйекте «Wasp» Гуадалканалға күштер мен жабдықтау конвойын қолдау кезінде жапондық I-19 су асты кемесінен үш торпедаға түсті және жапондық «Shōkaku» және «Zuikaku» әуе кемелеріне шабуыл жасауға дайын тұрды, бірақ олар қарсыластарының ұшақтарына жете алмай, кері шегінді. Торпедалық зақымнан қуаты үзілген «Wasp» экипажы өртті тоқтатуға тырысты, бірақ сәтті болмады, кеме тасталып, батып кетті. АҚШ енді Оңтүстік Тынық мұхитында тек бір операциялық әуе кемесіне, «Hornet»-ке ие болса да, Гуадалканалдағы Хендерсон аэродромында орналасқан ұшақтарының арқасында одақтастар оңтүстік Соломон аралдарында әуе басымдылығын сақтап қалды. Алайда, түнде, ұшақтар тиімді жұмыс істей алмайтын кезде, жапондықтар өз кемелерін Гуадалканал айналасында еркін қозғады. Осылайша, Гуадалканал үшін шайқастағы тұйыққа қадам басқан жағдай қалыптасты. Одақтастар күндіз Гуадалканалға жабдықтау мен күштерді жеткізді, ал жапондықтар түнде соғыс кемелерімен солай етті, бұл одақтастар тарапынан «Токио экспресі» деп аталды, екі тарап та аралға шешуші артықшылыққа ие болу үшін жеткілікті күштерді жеткізе алмады. Қазанның ортасына қарай екі тараптың да аралдағы әскер саны шамамен тең болды. Бұл тұйыққа қадам басқан жағдай екі ірі теңіз шайқасымен қысқа уақытқа бұзылды. 11-12 қазан түнде АҚШ теңіз күштері Есперанс мүйісі шайқасында Хендерсон аэродромын бомбалауға бара жатқан жапондық теңіз күштерін ұстап алып, жеңді. Бірақ екі күннен кейін жапондық күштер, «Haruna» және «Kongō» линкорларын қоса алған, Хендерсон аэродромын сәтті бомбалады, ондағы АҚШ ұшақтарының көп бөлігін жойды және аэродромның құрылыстарына ауыр зақым келтірді. АҚШ Гуадалканал үшін шайқастағы тұйыққа қадам басуды бұзу үшін екі қадам жасады. Біріншіден, «Энтерпрайз» кемесінің жөндеу жұмыстарын жеделдетіп, оны мүмкіндігінше тезірек Оңтүстік Тынық мұхитына қайтаруға тырысты. 10 қазанда «Энтерпрайз» жаңа әуе тобын (10-шы әуе тобы) алды, ал 16 қазанда Перл-Харбордан шықты, 23 қазанда Оңтүстік Тынық мұхитына оралды және 24 қазанда Эспириту-Сантоның солтүстігінде «Hornet» және одақтас Оңтүстік Тынық мұхиты теңіз күштерімен кездесті. Екіншіден, 18 қазанда Тынық мұхиты күштерінің Бас қолбасшысы адмирал Честер Нимиц, Оңтүстік Тынық мұхиты аймағының қолбасшысы вице-адмирал Роберт Л. Гормлиді вице-адмирал Уильям Холси кішіге ауыстырды: бұл лауазым Соломон аралдары жорығына қатысқан одақтас күштерге басшылық етті. Нимиц Гормлидің Гуадалканал үшін күресте одақтас күштерді тиімді басқару үшін тым қысқа көреген және пессимистікке бой алдырған деп санады. Холси АҚШ теңіз флотында «жауынгер» ретінде кеңінен құрметтелді. Қолбасшылыққа келгеннен кейін Холси дереу жапондық теңіз күштерін шайқасқа тарту жоспарларын жасады, Нимицке хат жазып: «Мен дереу соққы беруді бастауым керек болды». Жапондық Біріккен флот та одақтас теңіз күштерін шешуші шайқасқа тартуға тырысты. Қазан айының басында Жапониядан Трук атолына келген «Hiyō» және «Jun'yō» әуе кемелері, сондай-ақ жеңіл әуе кемесі «Zuihō», «Shōkaku» және «Zuikaku» әуе кемелеріне қосылды. Әуе топтарымен толық жабдықталған бес әуе кемесі, көптеген линкорлары, крейсерлері және эсминецтерімен Жапондық Біріккен флотты адмирал Исороку Ямамото басқарды және Мидуэй шайқасындағы жеңілісті өтеуге сенімді болды. Қазан айында Хендерсон аэродромына жасалған бірнеше шабуылдан басқа, жапондық әуе кемелері мен оларды қолдаушы кемелер Гуадалканал үшін шайқастан тыс, Соломон аралдарының солтүстік-батыс аймағында қалды және АҚШ әуе кемелерімен кездесуге және шабуыл жасау мүмкіндігін күтті. Жапондық армиясының Гуадалканалдағы одақтас күштеріне жасалатын келесі үлкен шабуылы 20 қазанға белгіленгендіктен, Ямамотоның кемелері оңтүстік Соломонға одақтас қорғанысына көмектесу үшін және кездесетін кез келген жау кемелеріне, әсіресе әуе кемелеріне дайын болу үшін қозғалды.

On 8 August 1942, Allied forces, predominantly from the United States, landed on Japanese occupied Guadalcanal, Tulagi, and the Florida Islands in the Solomon Islands. The landings on the islands were meant to deny their use by the Japanese as bases for threatening the supply routes between the U. S. and Australia, and to secure the islands as starting points for a campaign with the eventual goal of neutralizing the major Japanese base at Rabaul while also supporting the Allied New Guinea campaign. The landings initiated the six month long Guadalcanal campaign. After the Battle of the Eastern Solomons on 24–25 August, in which the fleet carrier Enterprise was heavily damaged and forced to sail to Pearl Harbor, Hawaii, for a month of major repairs, three U. S. carrier task forces remained in the South Pacific area. The task forces were based around the fleet carriers Wasp, Saratoga, and Hornet plus their respective air groups and supporting surface warships, including battleships, cruisers, and destroyers, and were primarily stationed between the Solomons and New Hebrides (Vanuatu) islands. In this area of operations, the carriers were charged with guarding the line of communication between the major Allied bases at New Caledonia and Espiritu Santo, supporting the Allied ground forces at Guadalcanal and Tulagi against any Japanese counteroffensives, covering the movement of supply ships to Guadalcanal, and engaging and destroying any Japanese warships, especially carriers, that came within range. The area of ocean in which the U. S. carrier task forces operated was known as "Torpedo Junction" by U. S. forces because of the high concentration of Japanese submarines in the area. On 31 August, Saratoga was torpedoed by Japanese submarine I 26 and was out of action for three months for repairs. On 15 September, Wasp was hit by three torpedoes fired by Japanese submarine Japanese submarine I 19 while supporting a major reinforcement and resupply convoy to Guadalcanal and almost engaging the Japanese carriers Japanese aircraft carrier Shōkaku and Japanese aircraft carrier Zuikaku, which withdrew just before the two adversaries came into range of each other's aircraft. With power knocked out from torpedo damage, Wasps damage control teams were unable to contain the ensuing large fires, and she was abandoned and scuttled. Although the U. S. now had only one operational carrier, Hornet, in the South Pacific, the Allies still maintained air superiority over the southern Solomon Islands because of their aircraft based at Henderson Field on Guadalcanal. However, at night, when aircraft were not able to operate effectively, the Japanese were able to operate their ships around Guadalcanal almost at will. Thus, a stalemate in the battle for Guadalcanal developedthe Allies delivered supplies and reinforcements to Guadalcanal during the day, and the Japanese did the same by warship, referred to as the "Tokyo Express" by the Allies, at nightwith neither side able to deliver enough troops to the island to secure a decisive advantage. By mid October, both sides had roughly an equal number of troops on the island. The stalemate was briefly interrupted by two large ship naval actions. On the night of 11–12 October, a U. S. naval force intercepted and defeated a Japanese naval force en route to bombard Henderson Field in the Battle of Cape Esperance. But just two nights later, a Japanese force that included the battleships Japanese battleship Haruna and Japanese battleship Kongō successfully bombarded Henderson Field, destroying most of the U. S. aircraft there and inflicting severe damage on the field's facilities. The U. S. made two moves to try to break the stalemate in the battle for Guadalcanal. First, repairs to Enterprise were expedited so that she could return to the South Pacific as soon as possible. On 10 October, Enterprise received her new air group (Air Group 10) and on 16 October, she left Pearl Harbor; and on 23 October, she arrived back in the South Pacific and rendezvoused with Hornet and the rest of the Allied South Pacific naval forces on 24 October, northeast of Espiritu Santo. Second, on 18 October, Admiral Chester Nimitz, Allied Commander in Chief of Pacific Forces, replaced Vice Admiral Robert L. Ghormley with Vice Admiral William Halsey, Jr. as Commander, South Pacific Area: this position commanded Allied forces involved in the Solomon Islands campaign. Nimitz felt that Ghormley had become too myopic and pessimistic to lead Allied forces effectively in the struggle for Guadalcanal. Halsey was reportedly respected throughout the U. S. naval fleet as a "fighter". Upon assuming command, Halsey immediately began making plans to draw the Japanese naval forces into a battle, writing to Nimitz, "I had to begin throwing punches almost immediately." The Japanese Combined Fleet was also seeking to draw Allied naval forces into what was hoped to be a decisive battle. Two fleet carriers—Japanese aircraft carrier Hiyō and Japanese aircraft carrier Jun'yō, as well as the light carrier Japanese aircraft carrier Zuihō—arrived at the main Japanese naval base at Truk Atoll from Japan in early October and joined Shōkaku and Zuikaku. With five carriers fully equipped with air groups, plus their numerous battleships, cruisers, and destroyers, the Japanese Combined Fleet, directed by Admiral Isoroku Yamamoto, was confident that it could make up for the defeat at the Battle of Midway. Apart from a couple of air raids on Henderson Field in October, the Japanese carriers and their supporting warships stayed in the northwestern area of the Solomon Islands, out of the battle for Guadalcanal and waiting for a chance to approach and engage the U. S. carriers. With the Japanese Army's next planned major ground attack on Allied forces on Guadalcanal set for 20 October, Yamamoto's warships began to move towards the southern Solomons to support the offensive and to be ready to engage any enemy ships, especially carriers, that approached to support the Allied defenses on Guadalcanal.

Кіріспе

11 қазанға дейін немесе осы шамада ұшақ тасымалдаушылар, соғыс кемелері және олардың эскорттары Гуадалканалға қазан айындағы шабуылды қолдау мақсатында Truk-тен ұзақ мерзімді іс-шараға шықты. Сол күні Гуадалканалға маңызды күшейту конвойы жетті, бірақ Хендерсон алаңына бомбалаудан ауыр крейсерлердің қолдау күшін тоқтатып, Эсперанс мүйісі шайқасы деп аталған шайқаста кері қайтарылды. Содан кейін 13 қазан мен 16 қазан аралығында линкорлар мен ауыр крейсерлер жүргізген үш ауыр бомбалау миссиясы болды (бұл науқан бойындағы әуе алаңына жасалған ең ауыр теңіз шабуылы болды), алғашқы және үшінші миссиялар вице-адмирал Нобутаке Кондоның алдыңғы күшінен бөлінген кемелермен жүргізілді. 14 қазан күні түн ортасынан бастап төрт көлік кемесінен тұратын тағы бір ірі конвой, соның ішінде танктер мен ауыр артиллерияны қоса алғанда, жүк көлемінің көп бөлігін сәтті түсірді. 15 қазанда "Мередит" эсминеці "Вирео" буксирін сүйреп келе жатқанда, Zuikaku және Shokaku ұшақтары оны көріп батырды. 17 қазанда Hiyō және Jun'yō Лунга нүктесіндегі көліктерге шабуыл жасауға ұшақтар жіберді, бірақ ешқандай зақым келтірмеді. Гуадалканал айналасындағы теңіз суларындағы әскери кемелердің үлкен тобы Санта-Крус аралдары шайқасы аяқталғаннан кейін және қазан айының соңында Truk-ке қайтып келгенге дейін қалды. Жақында қолданысқа берілген Hiyō бастапқыда флот құрамына кірген, бірақ 21 қазандағы инженерлік бөлімде болған өрт оны жөндеу үшін Truk-ке қайтуға мәжбүр етті. 20 қазан мен 25 қазан аралығында Гуадалканалдағы жапондық құрлық әскерлері АҚШ қорғаушыларына қарсы кең ауқымды шабуыл жасап, Хендерсон алаңын басып алуға тырысты. Шабуыл шешулі түрде жеңіліске ұшырады және жапондықтар ауыр шығынға ұшырады. Жапондық әскерлері Хендерсон алаңын басып алғанына қате сеніп, жапондықтар 25 қазан күні таңертең Шортленд аралдарынан Гуадалканалға соғыс кемелерін жіберді. Хендерсон алаңынан ұшақтар күні бойы конвойға шабуыл жасап, жеңіл крейсерді (жапондық "Юра" крейсерін) (Еспириту Сантодан шыққан B-17 ұшақтарының көмегімен) батырып, жапондық "Акидзуки" эсминеціне зақым келтірді. Жапондықтардың жердегі шабуылы сәтсіз аяқталып, "Юра" кемесінен айырылғанына қарамастан, Біріккен флоттың қалған бөлігі 25 қазанда Оңтүстік Соломон аралдарының жанында маневр жасауын жалғастырды, одақтас теңіз күштерімен шайқасқа түсуді үміттене отырып. Жапондық теңіз күштерінің құрамында төрт авианосец (екі ірі, бір орташа, бір жеңіл) болды, Hiyō кетіп қалды, ұшақтардың жалпы саны шамамен үш Shokaku кластың авианосецтеріне тең болды. Жапондық теңіз күштері үш топқа бөлінді: Кондо басқаратын Jun'yō, төрт ауыр крейсер, бір жеңіл крейсер және жеті эсминецтен тұратын "Алдыңғы" күш, контр-адмирал Такео Курита басқаратын екі линкордан және екі эсминецтен тұратын қолдау тобымен; вице-адмирал Чуичи Нагумо басқаратын Shōkaku, Zuikaku және Zuihō, сонымен қатар бір ауыр крейсер және сегіз эсминецтен тұратын "Негізгі корпус"; және контр-адмирал Хиро Абе басқаратын екі линкор, үш ауыр крейсер, бір жеңіл крейсер және жеті эсминецтен тұратын "Қорғау" күші, жапондық линкор Hiei-де. Кондо алдыңғы күшке басшылық етумен қатар, үш күштің жалпы қолбасшысы болды. АҚШ тарапынан контр-адмирал Томас Кинкейдтің жалпы басшылығындағы "Hornet" және "Enterprise" топтары 25 қазанда Санта-Крус аралдарының солтүстігіне айналып, жапондық теңіз күштерін іздеді. АҚШ әскери кемелері екі жеке авианосец тобы ретінде орналастырылды, олардың арасы шамамен А.Қ. PBY Catalina барлау ұшағы Санта-Крус аралдарында орналасқан 11:03-те жапондық негізгі авианосецтерді анықтады. Алайда жапондық авианосецтер АҚШ күштерінен, авианосецтердің ұшақтарының қашықтығынан алыс болды. Кинкейд сол күні шабуыл жасау үшін қашықтықты жақындатуды үміттене отырып, жапондық авианосецтерге қарсы жоғары жылдамдықпен жүгірді және 14:25-те 23 ұшақтан тұратын шабуыл тобын іске қосты. Бірақ жапондықтар, оларды АҚШ ұшақтары анықтағанын біліп, АҚШ авианосецтерінің қайда екенін білмей, АҚШ авианосецтерінің ұшақтарының қашықтығынан тыс қалу үшін солтүстікке бұрылды. Осылайша, АҚШ шабуыл тобы жапондық әскери кемелерді таба алмастан немесе шабуылдамай, өздерінің авианосецтеріне оралды.

On or around 11 October a large force consisting of aircraft carriers, battleships, and their escorts departed Truk for an extended sortie in support of an October Guadalcanal offensive. On the same day a major reinforcement convoy reached Guadalcanal, but a force of supporting heavy cruisers was prevented from bombarding Henderson Field and turned back in what became known as the Battle of Cape Esperance. What followed were three heavy bombardment missions conducted by battleships and heavy cruisers between 13 October and 16 October (this was the heaviest naval attack on the airfield in the entire campaign), the first and third of those conducted by vessels detached from Vice admiral Nobutake Kondō's Advance Force. Starting midnight on 14 October, another major convoy consisting of four transports unloaded the bulk of their cargo successfully, including tanks and heavy artillery. On 15 October, the destroyer Meredith, while escorting the tug Vireo pulling a resupply barge, was spotted and sunk by aircraft from Zuikaku and Shokaku. On 17 October, Hiyō and Jun'yō launched a strike force to attack transports off Lunga Point, but caused no damage. The large body of warships would remain in the waters around Guadalcanal until after fighting in the Battle of the Santa Cruz Islands had ceased and returned to Truk at the end of October. The recently commissioned carrier Hiyō was originally part of the fleet, but a fire in her engineering room on 21 October forced her to retire to Truk for repairs. From 20 to 25 October, Japanese land forces on Guadalcanal attempted to capture Henderson Field with a large scale attack against the U. S. defenders. The attack was decisively defeated with heavy casualties for the Japanese. Incorrectly believing that the Japanese army troops had succeeded in capturing Henderson Field, the Japanese sent warships from the Shortland Islands toward Guadalcanal on the morning of 25 October to support their ground forces on the island. Aircraft from Henderson Field attacked the convoy throughout the day, sinking the light cruiser Japanese cruiser Yura (with some help from B 17s out of Espiritu Santo) and damaging the destroyer Japanese destroyer Akizuki. Despite the failure of the Japanese ground offensive and the loss of Yura, the rest of the Combined Fleet continued to maneuver near the southern Solomon Islands on 25 October in the hope of engaging Allied naval forces in a battle. The Japanese naval forces now comprised four carriers (two large, one medium, one light), Hiyō having departed, with a combined aircraft complement of approximately three Shokaku class fleet carriers. The Japanese naval forces were divided into three groups: the "Advanced" force of Jun'yō, four heavy cruisers, one light cruiser, and seven destroyers commanded by Kondō in heavy cruiser Japanese cruiser Atago with a support group consisting of two battleships and two destroyers under the command of Rear Admiral Takeo Kurita; the "Main Body" of Shōkaku, Zuikaku, and Zuihō plus one heavy cruiser and eight destroyers, commanded by Vice Admiral Chūichi Nagumo aboard Shōkaku; and the "Vanguard" force of two battleships, three heavy cruisers, one light cruiser, and seven destroyers, commanded by Rear Admiral Hiroaki Abe in the battleship Japanese battleship Hiei. In addition to commanding the Advanced force, Kondo acted as the overall commander of the three forces. On the U. S. side, the Hornet and Enterprise task groups, under the overall command of Rear Admiral Thomas Kinkaid, swept around to the north of the Santa Cruz Islands on 25 October, searching for the Japanese naval forces. The U. S. warships were deployed as two separate carrier groups, separated from each other by about A U. S. PBY Catalina reconnaissance seaplane based in the Santa Cruz Islands located the Japanese Main Body carriers at 11:03. However, the Japanese carriers were about from the U. S. force, just beyond carrier aircraft range. Kinkaid, hoping to close the range to be able to execute an attack that day, steamed towards the Japanese carriers at top speed and, at 14:25, launched a strike force of 23 aircraft. But the Japanese, knowing that they had been spotted by U. S. aircraft and not knowing where the U. S. carriers were, turned to the north to stay out of range of the U. S. carriers' aircraft. Thus, the U. S. strike force returned to its carriers without finding or attacking the Japanese warships.

26 қазандағы тасымалдаушылар акциясы: алғашқы ереуілдер

26 қазанда сағат 02:50-де жапондық теңіз күштері бағытын өзгертті, ал екі қарсыластың теңіз күштері арақашықтықты қысқартты, сағат 05:00-ге дейін бір-бірінен небары алыс қалды. Екі тарап та барлау ұшақтарын ұшырып, қарсы тараптың кемелері анықталғанда шабуылға дайындалды. Радары бар «Каталина» ұшағы 03:10-да жапондық әуе кемелерін байқады, бірақ бұл хабар Кинкейдке 05:12-ге дейін жетпеді. Сондықтан, жапондық кемелер аралық екі сағат ішінде орнын ауыстырған болуы мүмкін деп есептей отырып, ол жапондық кемелердің орны туралы жаңа мәліметтер алғанға дейін шабуыл тобын ұшыруды кейінге қалдырды. 06:45-те АҚШ барлау ұшағы Нагумоның негізгі күшінің әуе кемелерін байқады. 06:58-де жапондық барлау ұшағы «Хорнет» тобының орналасқан жерін хабарлады. Екі тарап та қарсы тарапқа бірінші болып шабуыл жасауға асықты. Жапониялықтар алғашқы шабуылды бастады, 64 ұшақтан – 21 «Айчи D3A2» секіруші бомбалаушы, 20 «Накадзима B5N2» торпедо бомбалаушы, 21 «A6M3 Zero» истребитель және 2 «Накадзима B5N2» байланыс ұшағы 07:40-қа дейін «Хорнетке» қарай ұшып кетті. Бұл алғашқы шабуылды командир-лейтенант Шигехару Мурата басқарды, ал жауынгерлік эскортты лейтенанттар Аяо Ширан және Санеясу Хидака басқарды. Сондай-ақ, 07:40-да екі АҚШ «SBD 3 Dauntless» барлау ұшағы, жапондық әуе кемелерін бұрын байқағандықтан, келіп «Зюйоға» шабуыл жасады. Жапондық жауынгерлік әуе күзетуі (CAP) басқа АҚШ барлау ұшақтарын қуғандықтан, екі АҚШ ұшағы 500 фунттық бомбаларымен «Зюйоға» соққы беріп, ауыр зақым келтірді және әуе кемесінің ұшу алаңына ұшақтарды қондыруға мүмкіндік бермеді. АҚШ ұшақтары жапондықтардан 20 минутқа қалып қойды. Жаппай шабуылдан гөрі жылдам шабуыл маңыздырақ деп есептегендіктен және шабуылға дейін жиналуға уақытты жұмсауға отын жеткіліксіз болғандықтан, АҚШ ұшақтары жапондық кемелерге қарсы кішігірім топтарда ұшып, бір үлкен шабуыл тобын құрмады. Бірінші топ – 15 «Дуглас SBD Dauntless» секіруші бомбалаушы, 6 «Грумман TBF 1 Avenger» торпедо бомбалаушы және 8 «Грумман F4F Wildcat» истребительдерінен тұрады, оларды командир-лейтенант Уильям Дж. «Гас» Видгельм «Хорнеттен» сағат 08:00-де жолға шығарды. Екінші топ – үш «SBD», тоғыз «TBF» (оның ішінде Әуе тобының командирі) және «Энтерпрайзден» сегіз «Wildcats» – 08:10-да ұшып кетті. Үшінші топ – тоғыз «SBD», он «TBF» (оның ішінде Әуе тобының командирі) және жеті «F4F» «Хорнеттен» – 08:20-да жолға шықты. Сағат 08:40-та қарсылас ұшақтардың шабуыл тобы бір-бірін көзге түсірді. Лейтенант Хидаканың тоғыз «Зюйо Зеро» ұшағы таңғалып, «Энтерпрайз» тобына шабуыл жасады, күннен шығып келе жатқан ұшаққа шабуыл жасады. Нәтижесінде төрт «Zero», үш «Wildcats» және екі «TBF» атып түсірілді, тағы екі «TBF» және бір «Wildcat» ауыр зақымдалған «Энтерпрайзге» оралуға мәжбүр болды. Қалған «Зюйо Зеролар» оқ-дәрілерін толық қолданғаннан кейін шайқастан шықты. 08:50-де «Хорнет» Әбенің «Авангард» күшінің төрт кемесін байқады. АҚШ ұшақтары жапондық әуе кемелерін көріп, шабуылға дайындалды. «Зюйодан» келген үш «Нуль» құрамасы «Жабайы мысықтарға» шабуыл жасап, оларды қорғауға тағайындалған бомбалаушылардан алыстатты. Осылайша, бірінші топтағы секіруші бомбалаушылар эскортсыз шабуылдарын бастады. Жапондық CAP авианосырынан 12 «Нуль» «SBD» құрамына шабуыл жасап, екеуін атып түсірді (оның ішінде Видхелмді, бірақ ол аман қалды), тағы екеуін шабуылды тоқтатуға мәжбүр етті. Қалған 11 «SBD» 09:27-де «Шокакуға» шабуыл жасады, оған үштен алтыға дейін бомбалар түсіріп, оның ұшу алаңын қиратты және кеменің ішкі бөлігіне ауыр зақым келтірді. 11 «SBD»-ның соңғысы «Шокакудан» адасып, оның орнына жапондық эсминец «Терузукидің» жанына бомба тастады, ол аздап зақым келтірді. Алғашқы шабуыл жасағындағы алты «TBF» өздерінің шабуыл тобынан бөлініп, жапондық әуе кемелерін таба алмады және ақырында «Хорнетке» қарай бұрылды. Қайтып келе жатқанда олар жапондық ауыр крейсер «Тонь» крейсеріне шабуыл жасап, барлық торпедаларымен өткізіп алды. «Энтерпрайздан» екінші АҚШ шабуыл жасағының «TBF»-тары жапондық әуе кемелерін таба алмады және оның орнына Әбенің авангард күшінен жапондық ауыр крейсер «Судзуя» крейсеріне шабуыл жасады, бірақ зақым келтірмеді. Шамамен сол уақытта, АҚШ-тың үшінші шабуыл жасағының тоғыз «SBD»-і «Хорнетті» тауып, Жапонияның ауыр крейсері «Чикума» кемесіне шабуыл жасап, оған екі бомба түсіріп, ауыр зақым келтірді. Кейін үш «Энтерпрайз SBD» келіп, «Чикумаға» шабуыл жасады, бір бомба соғылып, екі бомба қаза болды. Ақырында үшінші шабуыл тобының тоғыз «TBF»-ы келіп, шылым шегуші «Чикумаға» шабуыл жасады, бір соққы берді. «Чикума», екі эсминецпен сүйемелдеумен, шайқастан шығып, жөндеуге «Трукке» бет бұрды. АҚШ әуе кемелері күштері сағат 08:30-да өздерінің шабуыл жасаған ұшақтарынан жапондық шабуыл ұшақтары оларға қарай келе жатқаны туралы хабар алды. 08:52-де жапондық шабуыл тобының командирі «Хорнет» тобын көріп – «Энтерпрайз» тобы жаңбырлы ауданда жасырынып, шабуылға дайындалды. 08:55-те АҚШ әуе кемелері радарда жақындап келе жатқан жапондық ұшақтарды анықтады – шамамен алыс жерде – және 37 «Wildcats» жауынгерлік эскорттарын жапондық ұшақтарға қарсы ұшыруды бастады. Алайда, байланыс мәселелері, АҚШ ұшақтарды басқарушылардың қателіктері және қарапайым басқару процедуралары жапондық ұшақтарға шабуылдары басталар алдында, аздаған «Wildcats» ғана оларға қарсы ұшаққа көтерілді. АҚШ жауынгерлік эскорты, оның ішінде ұшқыш «Свед Вежтаса», бірнеше секіруші бомбалаушыларды атып түсіре алды немесе зақымдады (формация жетекшісі лейтенант Садаму Такахаши зақым салдарынан секіруді тоқтатуға мәжбүр болды), бірақ жапондық ұшақтардың көп бөлігі АҚШ жауынгерлерінің кедергісіз шабуылдарын бастады. 09:09-да «Хорнеттің» және оны сүйемелдеген кемелердің зениттік артиллериясы 20 тиін жоғалтпаған жапондық торпедо ұшақтары және қалған 16 секіруші бомбалаушылардың шабуылдарын бастағанда атылыс бастады. 09:12-де секіруші бомбалаушы «Хорнеттің» ұшу алаңының ортасына 250 кг жартылай бронебойғыш «кәдімгі» бомбасын түсірді, ол үш палубаны тесіп өтіп, жарылып, 60 адамды өлтірді. Сәтке кейін 242 кг жоғары жарылғыш «жер» бомбасы ұшу алаңына тиді, соққыға ұшырап 11 фут (3 м) тесік жасады және 30 адамды өлтірді. Бір минуттан кейін үшінші бомба «Хорнетке» бірінші бомба тиген жерге жақын түсті, үш палубаны тесіп өтіп, ауыр зақым келтірді, бірақ адам өлімі болмады. 09:14-те секіруші бомбалаушы «Хорнеттің» зениттік артиллериясымен өртке түсті; ұшқыш, кесімдік офицер Шигэюки Сато, «Хорнеттің» түтін шығаратын құбырына қасақана құлап, жеті адамды өлтірді және сигналдық палубаға жанатын авиациялық отынын таратып жіберді. Сәкіруші бомбалаушылар шабуыл жасағанда, 20 торпедо бомбалаушы да «Хорнетке» екі бағыттан ұшып келді. Зениттік артиллериядан ауыр зақымдарға ұшырағандықтан, оның ішінде Мурата да, торпедо ұшақтары «Хорнеттің» жанына екі торпеданы 09:13 және 09:17 аралығында тигізіп, оның қозғалтқыштарын тоқтатты. «Хорнет» тоқтағанда, зақымдалған жапондық секіруші бомбалаушы кемеге шабуыл жасап, кеменің негізгі авиациялық отын қоймасының жанында өртке түсті. 09:20-да аман қалған жапондық ұшақтар кетіп, «Хорнетті» судың үстінде өртеніп жатты. Бұл шабуылда жиырма бес жапондық және алты американдық ұшақ жойылды, оның ішінде 12 секіруші бомбалаушы, он торпедо ұшағы және кемінде бір «Zero» бар. Үш сүйемелдеуші эсминецтен келген өрт сөндіруші шлангтардың көмегімен «Хорнеттегі» өрт сағат 10:00-ге дейін бақылауда болды. Жаралған жандар эсминецтен эвакуацияланды және капитан басқаратын «Нортхемптон» ауыр крейсерімен жапондық кемелердің орнына іздеу жұмыстары жүргізілді.

At 02:50 on 26 October, the Japanese naval forces reversed direction and the naval forces of the two adversaries closed the distance until they were only away from each other by 05:00. Both sides launched search aircraft and prepared their remaining aircraft to attack as soon as the other side's ships were located. Although a radar equipped Catalina sighted the Japanese carriers at 03:10, the report did not reach Kinkaid until 05:12. Therefore, believing that the Japanese ships had probably changed position during the intervening two hours, he decided to withhold launching a strike force until he received more current information on the location of the Japanese ships. At 06:45, a U. S. scout aircraft sighted the carriers of Nagumo's main body. At 06:58, a Japanese scout aircraft reported the location of Hornets task force. Both sides raced to be the first to attack the other. The Japanese were first to get their strike force launched, with 64 aircraft, including 21 Aichi D3A2 dive bombers, 20 Nakajima B5N2 torpedo bombers, 21 A6M3 Zero fighters, and 2 Nakajima B5N2 contact aircraft on the way towards Hornet by 07:40. This first strike was commanded by Lieutenant Commander Shigeharu Murata, while the fighter cover was led by Lieutenants Ayao Shirane and Saneyasu Hidaka. Also at 07:40, two U. S. SBD 3 Dauntless scout aircraft, responding to the earlier sighting of the Japanese carriers, arrived and dove on Zuihō. With the Japanese combat air patrol (CAP) busy chasing other U. S. scout aircraft away, the two U. S. aircraft were able to hit Zuihō with both their 500 pound bombs, causing heavy damage and preventing the carrier's flight deck from being able to land aircraft. The U. S. strike aircraft were running about 20 minutes behind the Japanese. Believing that a speedy attack was more important than a massed attack, and because they lacked fuel to spend time assembling prior to the strike, the U. S. aircraft proceeded in small groups towards the Japanese ships, rather than forming into a single large strike force. The first group—consisting of 15 Douglas SBD Dauntless dive bombers, 6 Grumman TBF 1 Avenger torpedo bombers, and eight Grumman F4F Wildcat fighters, led by Lieutenant Commander William J. "Gus" Widhelm from Hornet—was on its way by about 08:00. A second group—consisting of three SBDs, nine TBFs (including the Air Group Commander's), and eight Wildcats from Enterprise—was off by 08:10. A third group—consisting of nine SBDs, ten TBFs (including the Air Group Commander's), and seven F4Fs from Hornet—was on its way by 08:20. At 08:40, the opposing aircraft strike formations passed within sight of each other. Lieutenant Hidaka's nine Zuihō Zeros surprised and attacked the Enterprise group, attacking the climbing aircraft from out of the sun. In the resulting engagement, four Zeros, three Wildcats, and two TBFs were shot down, with another two TBFs and a Wildcat forced to return to Enterprise with heavy damage. The remaining Zuihō Zeros, having exhausted their ammunition, withdrew from the action. At 08:50, the lead U. S. attack formation from Hornet spotted four ships from Abe's Vanguard force. Pressing on, the U. S. aircraft sighted the Japanese carriers and prepared to attack. Three Zeros from Zuihō attacked the formation's Wildcats, drawing them away from the bombers they were assigned to protect. Thus, the dive bombers in the first group initiated their attacks without fighter escort. Twelve Zeros from the Japanese carrier CAP attacked the SBD formation, shot down two (including Widhelm's, though he survived), and forced two more to abort. The remaining 11 SBDs commenced their attack dives on Shōkaku at 09:27, hitting her with three to six bombs, wrecking her flight deck, and causing serious damage to the interior of the ship. The final SBD of the 11 lost track of Shōkaku and instead dropped its bomb near the Japanese destroyer Japanese destroyer Teruzuki, causing minor damage. The six TBFs in the first strike force, having become separated from their strike group, did not find the Japanese carriers and eventually turned back towards Hornet. On the way back, they attacked the Japanese heavy cruiser Japanese cruiser Tone, missing with all their torpedoes. The TBFs of the second U. S. attack formation from Enterprise were unable to locate the Japanese carriers and instead attacked the Japanese heavy cruiser Japanese cruiser Suzuya from Abe's Vanguard force but caused no damage. At about the same time, nine SBDs from the third U. S. attack formation—from Hornet—found Abe's ships and attacked the Japanese heavy cruiser Japanese cruiser Chikuma, hitting her with two bombs and causing heavy damage. The three Enterprise SBDs then arrived and also attacked Chikuma, causing more damage with one bomb hit and two near misses. Finally, the nine TBFs from the third strike group arrived and attacked the smoking Chikuma, scoring one more hit. Chikuma, escorted by two destroyers, withdrew from the battle and headed towards Truk for repairs. The U. S. carrier forces received word from their outbound strike aircraft at 08:30 that Japanese attack aircraft were headed their way. At 08:52, the Japanese strike force commander sighted the Hornet task force—the Enterprise task force was hidden by a rain squall—and deployed his aircraft for attack. At 08:55, the U. S. carriers detected the approaching Japanese aircraft on radar—about away—and began to vector the 37 Wildcats of their CAP to engage the incoming Japanese aircraft. However, communication problems, mistakes by the U. S. fighter control directors, and primitive control procedures prevented all but a few of the Wildcats from engaging the Japanese aircraft before they began their attacks on Hornet. Although the U. S. CAP, including fighter pilot Swede Vejtasa, was able to shoot down or damage several dive bombers (the formation leader Lieutenant Sadamu Takahashi had to abort the dive due to the damage), most of the Japanese aircraft commenced their attacks relatively unmolested by U. S. fighters. At 09:09, the anti aircraft guns of Hornet and her escorting warships opened fire as the 20 untouched Japanese torpedo planes and remaining 16 dive bombers commenced their attacks on the carrier. At 09:12, a dive bomber placed its 250 kg semi armor piercing "ordinary" bomb dead center on Hornets flight deck, across from the island, which penetrated three decks before exploding, killing 60 men. Moments later, a 242 kg high explosive "land" bomb struck the flight deck, detonating on impact to create an 11 feet (3 m) hole and kill 30 men. A minute or so later, a third bomb hit Hornet near where the first bomb hit, penetrating three decks before exploding, causing severe damage but no loss of life. At 09:14, a dive bomber was set on fire by Hornets anti aircraft guns; the pilot, Warrant Officer Shigeyuki Sato, deliberately crashed into Hornets stack, killing seven men and spreading burning aviation fuel over the signal deck. At the same time as the dive bombers were attacking, the 20 torpedo bombers were also approaching Hornet from two different directions. Despite suffering heavy losses from anti aircraft fire, including Murata, the torpedo planes planted two torpedoes in Hornets side between 09:13 and 09:17, knocking out her engines. As Hornet came to a stop, a damaged Japanese dive bomber approached and purposely crashed into the carrier's side, starting a fire near the ship's main supply of aviation fuel. At 09:20, the surviving Japanese aircraft departed, leaving Hornet dead in the water and burning. Twenty five Japanese and six American aircraft were destroyed in this attack, including 12 dive bombers, ten torpedo planes and at least one Zero. With the assistance of fire hoses from three escorting destroyers, the fires on Hornet were under control by 10:00. Wounded personnel were evacuated from the carrier, and an attempt was made by the heavy cruiser Northampton under Captain Willard A. Kitts to tow Hornet away from the battle area. However, the effort to rig the towline took some time, and more attack waves of Japanese aircraft were inbound.

26 қазандағы тасымалдаушылар акциясы: бірінші ереуілден кейінгі іс-қимылдар

09:30-да «Энтерпрайз» екі ұшақ тасымалдауыш кемесінен де зақымдалған және отын жетіспейтін CAP ұшақтарын, сондай-ақ қайтып келген барлаушы ұшақтарды түсірді. Бірақ, ұшақ палубасы толып, радарлар 09:30-да жапон ұшақтарының екінші толқынын анықтағаннан кейін, «Энтерпрайз» 10:00-де қону операцияларын тоқтатты. Содан кейін отын қалмаған ұшақтар теңізге құлай бастады, ал тасымалдаушының сүйемелдеуші эсминецтері экипаждарды құтқарып алды. «Энтерпрайз» тобының бұрын Zuihō-дан келген «Zero» ұшақтарының шабуылына ұшыраған, зақымдалған TBF ұшағының бірі Porter эсминецінің жанында суға құлады. Porter TBF ұшағының экипажын құтқарып жатқанда, оны, мүмкін, құлаған ұшақтан атылған торпеда соқты. Тапсырма тобының командирі эсминецті батыруға бұйырғаннан кейін, экипаж Shaw эсминецімен құтқарылды, ол Porter-ді атыспен батырды. Жапондық шабуылдаушы ұшақтардың бірінші толқыны Hornet-ке шабуылдан кейін өздерінің тасымалдаушыларына қайтып келе бастағанда, олардың бірі енді жаңбырдан шыққан «Энтерпрайз» тобын көріп, тасымалдаушының орнын хабарлады. Жапондық ұшақтардың екінші толқыны Hornet-тің батып бара жатқанын естіп, 10:08-де «Энтерпрайз» тобына шабуыл жасады. АҚШ-тың CAP-ы жапон ұшақтарын «Энтерпрайз» кемесіне шабуыл жасамас бұрын тоқтатуға қиналды, тек 19 шұңғымалық бомбалаушының 2-ін ғана атып түсірді. «Энтерпрайз» және оның сүйемелдеуші кемелерінің қарсы әуе шабуылының қарқынды атысы астында Секи дивизиясы бірінші шабуыл жасады, бірақ ешқандай соққы берген жоқ. Содан кейін Кейичи Арима басқарған дивизия шабуыл жасады, олар екі 250 кг салмақты жартылай бронебойғыш «кәдімгі» бомбамен тасымалдаушыға соқты. Бірінші бомбаны Ариманың пилоты Киото Фурута тастады. Екі бомбадан 44 адам қаза тауып, 75-і жараланды, сондай-ақ тасымалдаушыға ауыр зақым келтірді, оның алдыңғы лифтісі «жоғары» күйде тоқтап қалды. Сонымен қатар, Арима дивизиясы тағы бір бомбаға жақын соққы берді. Бірақ, он тоғыз жапондық бомбалаушы ұшақтың он бірі, соның ішінде Секидің ұшағы да, осы шабуылда жойылды. 20 минуттан кейін Zuikaku-дың 16 торпедалық ұшағы келді және «Энтерпрайз» кемесіне шабуыл жасау үшін бөлінді. Бір топ торпедалық бомбалаушыларды екі CAP Wildcats шабуылдады, олардың ішінде Vejtasa да болды, ол олардың үшеуін атып түсірді және төртіншісін зақымдады. Өртке ұшыраған төртінші зақымдалған ұшақ Smith эсминеціне қасақана соқтығып, кемеге өрт салғаннан кейін оның 57 экипажы мерт болды. Бұл ұшақтың тасыған торпедасы соққыдан кейін жарылып, одан да көп зақым келтірді. Бастапқыда өрттер бақылаудан шығып кеткендей көрінді, бірақ Smith-тің командирі эсминецке «Оңтүстік Дакота» ұрыс кемесінің үлкен толқынына баруға бұйырды, бұл өртті сөндіруге көмектесті. Smith кейіннен өзінің орнына оралып, қалған әуе шабуылына қарсы қаруларын торпедалық ұшақтарға атып жіберді. Қалған торпедалық ұшақтар «Энтерпрайз», «Оңтүстік Дакота» және «Портленд» крейсеріне шабуыл жасады, бірақ олардың барлық торпедалары сәтсіз болды, ешқандай зақым келтірмеді. Ұрыс 10:53-те аяқталды; 16 торпедалық ұшақтың 9-ы осы шабуылда жойылды. Кемедегі өрттердің көпшілігін сөндіргеннен кейін, 11:15-те «Энтерпрайз» ұшақ палубасын ашып, таңертеңгі АҚШ-тың жапондық әскери кемелеріне жасаған шабуылдарынан қайтып келген ұшақтарды түсіруді бастады. Бірақ, жапондық шабуылдаушы ұшақтардың келесі толқыны келгенге дейін, тек бірнеше ұшақ жерге қонды, бұл қону операцияларын тоқтатуға мәжбүр етті. 09:05 пен 09:14 аралығында Jun'yō АҚШ тасымалдаушыларының жанына келді және лейтенант Йосио Шиганың басшылығымен 17 шұңғымалық бомбалаушы және 12 «Zero» ұшағынан шабуыл жасады. Жапондықтар негізгі корпусы мен алдыңғы күштер құрамаларын біріктіруге тырысқанда, Jun'yō соңынан шабуыл жасауға дайын болды. 11:21-де Jun'yō ұшағы келді және «Энтерпрайз» тобына шабуыл жасады. Шұңғымалық бомбалаушылар «Энтерпрайз» кемесіне бір-бірінен қашып, көбірек зақым келтірді, ал «Оңтүстік Дакота» және «Сан-Хуан» жеңіл крейсеріне бір-бірінен зақым келтірді, екі кемеге де орташа зақым келтірді. Жапонияның 17 шұңғымалық бомбалаушы ұшағының сегізін осы шабуылда жойды, ал тағы үш қайта оралғанда құлап кетті. 11:35-те, Hornet әрекетсіз болған кезде, «Энтерпрайз» қатты зақымдалды, ал жапондықтар осы аймақта бір немесе екі зақымдалмаған тасымалдаушы бар деп болжады, Кинкейд «Энтерпрайз» пен оның тексеру кемелерін шайқастан шығаруға шешім қабылдады. Кинкейд Hornet-ті артта қалдырып, әуе кемесі мен оның тобы мүмкіндігінше тезірек шегінуге бұйырды. 11:39 мен 13:22 аралығында «Энтерпрайз» 73 АҚШ ұшағының 57-сін шегіну кезінде қайтарып алды. Қалған АҚШ ұшақтары теңізге құлап, олардың экипаждары сүйемелдеуші кемелермен құтқарылды. 11:40 мен 14:00 аралығында екі зақымдалмаған жапондық тасымалдаушы, Zuikaku және Jun'yō, Hornet және «Энтерпрайз» кемелеріне жасалған таңертеңгі шабуылдардан қайтып келген ұшақтарды қайтарып алып, соңынан шабуылға дайындық жүргізді. Осы шабуылдар кезінде келтірілген ауыр шығындар енді анық болды. Jun'yō әуе күшінің офицері, лейтенант-коммандер Масатаке Окумия, тасымалдаушының бірінші шабуыл тобының оралуын былай сипаттады:

Starting at 09:30, Enterprise landed many of the damaged and fuel depleted CAP fighters and returning scout aircraft from both carriers. However, with her flight deck full, and the second wave of incoming Japanese aircraft detected on radar at 09:30, Enterprise ceased landing operations at 10:00. Fuel depleted aircraft then began ditching in the ocean, and the carrier's escorting destroyers rescued the aircrews. One of the ditching aircraft, a damaged TBF from Enterprises strike force that had been attacked earlier by Zeros from Zuihō, crashed into the water near the destroyer Porter. As Porter rescued the TBF's aircrew, she was struck by a torpedo, possibly from the ditched aircraft, causing heavy damage and killing 15 crewmen. After the task force commander ordered the destroyer scuttled, the crew was rescued by the destroyer Shaw which then sank Porter with gunfire
As the first wave of Japanese strike aircraft began returning to their carriers from their attack on Hornet, one of them spotted the Enterprise task force, which had now emerged from the rain squall, and reported the carrier's position. The second Japanese aircraft strike wave, believing Hornet to be sinking, directed their attacks on the Enterprise task force, beginning at 10:08. Again, the U. S. CAP had trouble intercepting the Japanese aircraft before they attacked Enterprise, shooting down only 2 of the 19 dive bombers as they began their dives on the carrier. Attacking through the intense anti aircraft fire put up by Enterprise and her escorting warships, Seki's division attacked first and scored no hits. Next attacked the division led by Lieutenant Keiichi Arima that scored hits on the carrier with two 250 kg semi AP "ordinary" bombs, where the first one was released by Arima's pilot, Petty Officer Kiyoto Furuta. The 2 bombs killed 44 men and wounded 75, and caused heavy damage to the carrier, including jamming her forward elevator in the "up" position. In addition, Arima's division also achieved a near miss with another bomb. However, ten of the nineteen Japanese bombers were lost in this attack, including Seki's, with two more ditching on their return. Twenty minutes later, the 16 Zuikaku torpedo planes arrived and split up to attack Enterprise. One group of torpedo bombers was attacked by two CAP Wildcats, again including Vejtasa, which shot down three of them and damaged a fourth. On fire, the fourth damaged aircraft purposely crashed into the destroyer Smith, setting the ship on fire and killing 57 of her crew. The torpedo carried by this aircraft detonated shortly after impact, causing more damage. The fires initially seemed out of control until Smiths commanding officer ordered the destroyer to steer into the large spraying wake of the battleship South Dakota, which helped put out the fires. Smith then resumed her station, firing her remaining anti aircraft guns at the torpedo planes. The remaining torpedo planes attacked Enterprise, South Dakota, and the cruiser Portland, but all of their torpedoes missed or failed, causing no damage. The engagement was over at 10:53; 9 of the 16 torpedo aircraft were lost in this attack. After suppressing most of the onboard fires, at 11:15 Enterprise reopened her flight deck to begin landing returning aircraft from the morning U. S. strikes on the Japanese warship forces. However, only a few aircraft landed before the next wave of Japanese strike aircraft arrived and began their attacks on Enterprise, forcing a suspension of landing operations. Between 09:05 and 09:14, Jun'yō had arrived within of the U. S. carriers and launched a strike of 17 dive bombers and 12 Zeros, under the command of Lieutenant Yoshio Shiga. As the Japanese main body and advanced force maneuvered to try to join formations, Jun'yō readied follow up strikes. At 11:21, the Jun'yō aircraft arrived and dove on the Enterprise task force. The dive bombers scored one near miss on Enterprise, causing more damage, and one hit each on South Dakota and light cruiser San Juan, causing moderate damage to both ships. Eight of the seventeen Japanese dive bombers were destroyed in this attack, with three more ditching on their return. At 11:35, with Hornet out of action, Enterprise heavily damaged, and the Japanese assumed to have one or two undamaged carriers in the area, Kinkaid decided to withdraw Enterprise and her screening ships from the battle. Leaving Hornet behind, Kinkaid directed the carrier and her task force to retreat as soon as they were able. Between 11:39 and 13:22, Enterprise recovered 57 of the 73 airborne U. S. aircraft as she retreated. The remaining U. S. aircraft ditched in the ocean, and their aircrews were rescued by escorting warships. Between 11:40 and 14:00, the two undamaged Japanese carriers, Zuikaku and Jun'yō, recovered the few aircraft that returned from the morning strikes on Hornet and Enterprise and prepared follow up strikes. It was now that the devastating losses sustained during these attacks became apparent. Lt. Cmdr. Masatake Okumiya, Jun'yōs air staff officer, described the return of the carrier's first strike groups:

Jun'yō-ның бомбалаушыларының жетекшісінің біреуі ғана бірінші шабуылдан оралды, ал қону кезінде ол соншалықты дүрбелеңге түсті, кейде ойын-пікірін айта алмады. 13:00-де Кондоның Алдыңғы күші мен Абедің Басты күшінің кемелері АҚШ тасымалдаушы тобының соңғы хабарланған орнына бірге бет алып, оларды ұрысқа шақыру үшін жылдамдығын арттырды. Зақымдалған тасымалдаушылар Zuihō және Shōkaku, Нагумо әлі бортында болғандықтан, шайқас аймағынан шегінді, Zuikaku және Jun'yō әуе күштеріне қарамастан, адмирал Какудзи Какута басшылық етті. 13:06-да Jun'yō лейтенант Ёсиаки Ирикиннің басшылығымен жеті торпедалық ұшақтың екінші шабуылын ұшырды, олар лейтенант Сиране басқарған сегіз «Zero» ұшағымен сүйемелденді. Сонымен қатар, Zuikaku лейтенант (jg) Ичиро Танаканың басшылығымен жеті торпедалық ұшақ, екі шұңғымалық бомбалаушы және бес «Zero» ұшағының үшінші шабуылын ұшырды. Көптеген торпедалық ұшақтар 800 кг бронебойғыш бомбамен қаруланған. 15:35-те Jun'yō күнінің соңғы жапондық шабуыл тобын, төрт шұңғымалық бомбалаушы және алты «Zero» ұшағынан тұратын, қайтадан лейтенант Шиганың басшылығымен ұшырды. Бірнеше техникалық мәселелерден кейін, Northampton, соңынан Hornet-ті шайқас аймағынан баяу тартып бастады, жылдамдығы сағатына бес теңіз шақырымын құрады. Hornet экипажы жарым-жартылай қуатты қалпына келтіруге айналды, бірақ 15:20-де Jun'yō-ның екінші шабуылы келді, ал жеті торпедалық ұшақ дерлік қозғалмай тұрған тасымалдаушыға шабуыл жасады. Алты торпедалық ұшақтан алтауы мерт болды, бірақ 15:23-те бір торпеда Hornet-тің орта бөлігіне соқты, бұл өлімге себеп болды. Торпеда соққысы қуат жүйесіне жасалған жөндеулерді жойды және ауыр су басуға және 14 градусқа еңкейуге әкелді. Суды шығаруға қуаты болмаған Hornet жоғалды деп есептелді, ал қалған экипаж кемені тастап кетті. Zuikaku-дың үшінші шабуылы осы уақытта Hornet-ке шабуыл жасады, онда B5N шұңғымалық бомбалаушылары батып бара жатқан кемеге 800 кг бомбамен соқты. Hornet экипажының барлығы 16:27-ге дейін кемеден шығып кетті. Күндізгі соңғы жапондық шабуыл кезінде Jun'yō-ның үшінші шабуылынан шыққан шұңғымалық бомбалаушы батып бара жатқан тасымалдаушыға 17:20-да тағы бір 250 кг жартылай бронебойғыш бомба тастады. Жапондық күштердің жақындап келе жатқаны және одан әрі буксировкалау мүмкін емес екені туралы хабарланғаннан кейін, Халси Hornet-ті батыруға бұйырды. АҚШ-тың қалған кемелері Кондо мен Абе келе жатқан флотынан шығу үшін оңтүстік-шығысқа шегініп алғанда, эсминецтер Mustin және Anderson Hornet-ті көптеген торпедалармен және 400-ден астам снарядтармен батыруға тырысты, бірақ ол әлі де су бетінде қалды. Жапондық теңіз күштері 20 минут қана қашықтықта болғандықтан, екі АҚШ эсминеці Hornet-тің өртенген қиындыларын 20:40-та тастап кетті. 22:20-ға дейін Кондо мен Абе кемелері Hornet орнына келді. Жапондық эсминецтер Makigumo және Akigumo Hornet-ті төрт торпедамен аяқтады. 27 қазанның 01:35-те...

Only one of Jun'yōs bomber leaders returned from the first strike, and upon landing he appeared "so shaken that at times he could not speak coherently". At 13:00, Kondo's Advanced force and Abe's Vanguard force warships together headed directly towards the last reported position of the U. S. carrier task forces and increased speed to try to intercept them for a gun battle. The damaged carriers Zuihō and Shōkaku, with Nagumo still on board, retreated from the battle area, leaving Rear Admiral Kakuji Kakuta in charge of the Zuikaku and Jun'yō aircraft forces. At 13:06, Jun'yō launched her second strike of seven torpedo planes led by Lieutenant Yoshiaki Irikiin, which were escorted by eight Zeros led by Lieutenant Shirane. At the same time, Zuikaku launched her third strike of seven torpedo planes, two dive bombers, and five Zeros, under the command of Lieutenant (jg) Ichirō Tanaka. Most of the torpedo planes were armed with an 800 kg armor piercing bomb. At 15:35, Jun'yō launched the last Japanese strike force of the day, consisting of four dive bombers and six Zeros, again under the command of Lieutenant Shiga. After several technical problems, Northampton finally began slowly towing Hornet out of the battle area at 14:45, at a speed of only five knots. Hornets crew was on the verge of restoring partial power, but at 15:20, Jun'yōs second strike arrived, and the seven torpedo planes attacked the almost stationary carrier. Although six of the torpedo planes missed, at 15:23, one torpedo struck Hornet amidships, which proved to be the fatal blow. The torpedo hit destroyed the repairs to the power system and caused heavy flooding and a 14 degree list. With no power to pump out the water, Hornet was given up for lost, and the remaining crew abandoned ship. The third strike from Zuikaku attacked Hornet during this time, where B5N level bombers hit the sinking ship with one 800 kg bomb. All of Hornets crewmen were off by 16:27. During the last Japanese attack of the day, a dive bomber from Jun'yōs third strike dropped one more 250 kg semi AP bomb on the sinking carrier at 17:20. After being informed that Japanese forces were approaching and that further towing efforts were infeasible, Halsey ordered Hornet sunk. While the rest of the U. S. warships retired towards the southeast to get out of range of Kondō's and Abe's oncoming fleet, the destroyers Mustin and Anderson attempted to scuttle Hornet with multiple torpedoes and over 400 shells, but she still remained afloat. With advancing Japanese naval forces only 20 minutes away, the two U. S. destroyers abandoned Hornets burning hulk at 20:40. By 22:20, the rest of Kondō's and Abe's warships had arrived at Hornets location. The destroyers Japanese destroyer Makigumo and Japanese destroyer Akigumo then finished Hornet with four torpedoes. At 01:35 on 27 October 1942, she finally sank, at approximately Several night attacks by radar equipped Catalinas on Jun'yō and Teruzuki, knowledge of the head start the U. S. warships had in their retreat from the area, plus a critical fuel situation apparently caused the Japanese to reconsider further pursuit of the U. S. warships. After refueling near the northern Solomon Islands, the Japanese ships returned to their main base at Truk on 30 October. During the U. S. withdrawal from the battle area towards Espiritu Santo and New Caledonia, while taking evasive action from a Japanese submarine, South Dakota collided with the destroyer Mahan, heavily damaging Mahan.

Салдары

Екі жақ та жеңіске жеткенін мәлімдеді. Америкалықтар екі "Шокаку" класты авианосец бомбаға ұшырап, жойылғанын хабарлады. Кинкейдтің жапондықтарға келтірілген зиян туралы қорытындысында бір линкор, үш ауыр крейсер және бір жеңіл крейсерге соққы берілгені, сондай-ақ тағы бір ауыр крейсерге соққы беру мүмкіндігі айтылды. Шындығында, "Шокаку", "Зуйо" және "Чикума" шайқаста зардап шеккен жалғыз кемелер болды, олардың ешқайсысы батқан жоқ. Жапондықтар өз тарапынан үш американдық авианосецті, бір линкорды, бір крейсерді, бір эсминецті және бір "анықталмаған ірі соғыс кемесін" батырғанын мәлімдеді. Америкалықтардың нақты шығындары – "Хорнет" және "Портер" кемелері, "Энтерпрайз" кемесіне, "Сан-Хуан" жеңіл крейсеріне, "Смит" эсминеціне және "Саут-Дакота" линкорына келтірілген зақымдарды құрады. "Хорнеттің" жоғалуы Оңтүстік Тынық мұхитындағы одақтас күштер үшін ауыр соққы болды, нәтижесінде "Энтерпрайз" және "Саратога" ғана бүкіл Тынық мұхитындағы операциялық одақтас авианосецтері болып қалды. "Энтерпрайз" шайқастан шегінген кезде экипаж ұшақ палубасына "Энтерпрайз – Жапонияға қарсы" деген жазу ілді. "Энтерпрайз" Жаңа Каледонияда уақытша жөндеуден өтіп, толыққанды қалпына келтірілмесе де, екі аптадан кейін Гуадалканал теңіз шайқасында одақтас күштерге көмектесу үшін Оңтүстік Соломон аралдарына оралды. Ол Гуадалканал үшін жалпы науқандағы шешуші теңіз шайқасында маңызды рөл атқарды, оның ұшақтары Хендерсон аймағы маңындағы теңіз шайқастарында бірнеше жапондық соғыс кемелерін және әскер тасымалдаушыларын батырды. Авианосецтердің жетіспеушілігі американдықтар мен жапондықтарды Гуадалканал маңындағы түнгі операцияларда линкорларды пайдалануға мәжбүр етті. Бұл Тынық мұхиты соғысының барлық кезеңінде линкорлар бір-бірімен шайқасқан жалғыз екі операцияның бірі болды, нәтижесінде "Саут-Дакота" тағы да зақымдалды, ал екі жапон линкоры батырылды. Санта-Крус шайқасы жапондықтар үшін батырылған кемелер саны бойынша тактикалық жеңіс болғанымен, олардың теңіз күштері үшін қымбатқа түсті, өйткені "Джунё" Гуадалканал науқанының соңына дейін "Энтерпрайзға" немесе Хендерсонға қарсы тұра алатын жалғыз белсенді авианосец болып қалды. "Зуйкаку", зақымдалмаған және екі зақымдалған авианосецтен ұшақтарды қалпына келтіргеніне қарамастан, оқу және ұшақтарды жеткізу үшін Трук арқылы үй аралдарына оралды, тек 1943 жылдың ақпанында Гуадалканалдан жапондық жер күштерін эвакуациялауды қамтамасыз ету үшін Оңтүстік Тынық мұхитына оралды. Екі зақымдалған авианосец те кең ауқымды жөндеу және қайта жабдықтау үшін Жапонияға қайта оралды. Жөндеуден кейін "Зуйо" 1943 жылдың қаңтар айының соңында Трукқа оралды. "Шокаку" 1943 жылдың наурызына дейін жөндеуден өтті және 1943 жылдың шілдесіне дейін майданға қайта оралмады, ол Трукте "Зуйкакумен" қайта қосылды. Жапон теңіз флотының ең ауыр шығындары – ұшақ экипаждары болды. АҚШ шайқас басталғанда қолда бар 175 ұшақтың 81-ін жоғалтты; олардың 33-і истребитель, 28-і бомбалаушы, ал 20-сы торпедалық бомбалаушы болды. Алайда, тек 26 ұшқыш пен экипаж мүшесі қаза тапты. Жапондықтар, әсіресе ұшқыштардан әлдеқайда көп шығынға ұшырады; шайқасқа қатысқан 203 ұшақтың 99-ын, соның ішінде 27 истребитель, 40 бомбалаушы және 29 торпедалық бомбалаушыны жоғалтқаннан басқа, олар 148 ұшқыш пен ұшақ экипажынан, соның ішінде екі бомбалаушы топ командирі, үш торпедалық эскадрилья командирі және тағы он сегіз бөлім немесе ұшу командирі қаза тапты. Ең көп зардап шеккендер алғашқы екі шабуылдың командирлері – Мурата мен Секи болды. Жапондық торпедалық бомбалаушы экипажларының 49%-ы, 39%-ы бомбалаушы экипаждар мен 20%-ы истребитель ұшқыштары қаза тапты. Жапондықтар Санта-Круста бұрынғы үш авианосец шайқасындағыдан да көп ұшақ экипажын жоғалтты (Корал теңізінде – 90, Мидуэйде – 110, Шығыс Соломон аралдарында – 61). Санта-Крус шайқасының соңында Пёрл-Харборға шабуылға қатысқан 765 элиталық жапондық авиатордың кем дегенде 409-ы қаза тапты. Көптеген тәжірибелі ұшақ экипажын жоғалтып, оларды тез ауыстырудың жолы болмағандықтан – теңіз ұшақ экипажын даярлау бағдарламаларының шектеулі мүмкіндігі мен даярланған резервтердің болмауы салдарынан, зақымдалмаған "Зуйкакуға" да Жапонияға оралуға бұйрық берілді. "Джунё" қалды және Гуадалканал теңіз шайқасында әуе көмегін көрсетті, ал "Зуйкаку" Гуадалканалдан күштерді шығаруды қамтамасыз ету үшін уақытында оралды. Адмирал Нагумо шайқас аяқталғаннан кейін көп ұзамай қызметтен босатылып, Жапониядағы жағалауға тағайындалды. Ол жеңістің толық емес екенін мойындады: кейінге қарап қарағанда, тактикалық жеңіске қарамастан, бұл шайқас Жапон теңіз флотының АҚШ-тың өндірістік қуаты жеткенге дейін шешуші жеңіске қол жеткізу үмітін толығымен жойды. Тарихшы Эрик Хаммель Санта-Крус аралдары шайқасының маңыздылығын былай бағалады: "Санта-Крус – жапондықтардың жеңісі. Бұл жеңіс Жапонияның соғыс жеңуге соңғы мүмкіндігіне баға қойды". Прадос пікірінше, оқиғаның нағыз мәні – Императорлық флот жеңісін тиімді пайдалана алмады.

Both sides claimed victory. The Americans stated that two Shōkaku class fleet carriers had been hit with bombs and eliminated. Kinkaid's summary of damage to the Japanese included hits to a battleship, three heavy cruisers, and a light cruiser, and possible hits on another heavy cruiser. In reality, Shōkaku, Zuihō, and Chikuma were the only ships hit during the battle, none of which sank. For their part, the Japanese asserted that they sank three American carriers, one battleship, one cruiser, one destroyer, and one "unidentified large warship". Actual American losses comprised the carrier Hornet and the destroyer Porter, and damage to Enterprise, the light cruiser San Juan, the destroyer Smith and the battleship South Dakota. The loss of Hornet was a severe blow for Allied forces in the South Pacific, leaving Enterprise and Saratoga as the only operational Allied carriers in the entire Pacific theater. As Enterprise retreated from the battle, the crew posted a sign on the flight deck: "Enterprise vs Japan". Enterprise received temporary repairs at New Caledonia and, although not fully restored, returned to the southern Solomons area just two weeks later to support Allied forces during the Naval Battle of Guadalcanal. There she played an important role in what turned out to be the decisive naval engagement in the overall campaign for Guadalcanal when her aircraft sank several Japanese warships and troop transports during the naval skirmishes around Henderson Field. The lack of carriers pressed the Americans and Japanese to deploy battleships in night operations around Guadalcanal, one of only two actions in the entire Pacific War in which battleships fought each other, with South Dakota again being damaged while two Japanese battleships were lost. Although the Battle of Santa Cruz was a tactical victory for the Japanese in terms of ships sunk, it came at a high cost for their naval forces, as Jun'yō was the only active aircraft carrier left to challenge Enterprise or Henderson Field for the remainder of the Guadalcanal campaign. Zuikaku, despite being undamaged and having recovered the aircraft from the two damaged carriers, returned to home islands via Truk for training and aircraft ferrying duties, returning to the South Pacific only in February 1943 to cover the evacuation of Japanese ground forces from Guadalcanal. Both damaged carriers were forced to return to Japan for extensive repairs and refitting. After repair, Zuihō returned to Truk in late January 1943. Shōkaku was under repair until March 1943 and did not return to the front until July 1943, when she was reunited with Zuikaku at Truk. The most significant losses for the Japanese Navy were in aircrew. The U. S. lost 81 of the 175 aircraft that were available at the start of the battle; of these, 33 were fighters, 28 were dive bombers, and 20 were torpedo bombers. However, only 26 pilots and aircrew members were lost. The Japanese fared much worse, especially in airmen; in addition to losing 99 aircraft of the 203 involved in the battle, including 27 fighters, 40 dive bombers, and 29 torpedo bombers, they lost 148 pilots and aircrew members, including two dive bomber group leaders, three torpedo squadron leaders, and eighteen other section or flight leaders. The most notable casualties were the commanders of the first two strikes – Murata and Seki. Forty nine percent of the Japanese torpedo bomber aircrews involved in the battle were killed, along with 39% of the dive bomber crews and 20% of the fighter pilots. The Japanese lost more aircrew at Santa Cruz than they had lost in each of the three previous carrier battles at Coral Sea (90), Midway (110), and Eastern Solomons (61). By the end of the Santa Cruz battle, at least 409 of the 765 elite Japanese carrier aviators who had participated in the attack on Pearl Harbor were dead. Having lost so many of its veteran carrier aircrew, and with no quick way to replace them—because of an institutionalized limited capacity in its naval aircrew training programs and an absence of trained reserves—the undamaged Zuikaku was also ordered to return to Japan. Jun'yo remained and provided air support during the Naval Battle of Guadalcanal, Zuikaku returned just in time to cover the withdrawal of the forces from Guadalcanal. Admiral Nagumo was relieved of command shortly after the battle and reassigned to shore duty in Japan. He acknowledged that the victory was incomplete:
In retrospect, despite being a tactical victory, the battle effectively ended any hope the Japanese Navy might have had of scoring a decisive victory before the industrial might of the United States placed that goal out of reach. Historian Eric Hammel summed up the significance of the Battle of the Santa Cruz Islands as, "Santa Cruz was a Japanese victory. That victory cost Japan her last best hope to win the war." In Prados' view, the real story of the aftermath is that the Imperial Navy failed to exploit their hard won victory.