Ирак соғысы: Екі стандарт, наразылықтар мен дипломатиялық күш-жігерлер
International figures' positions on the 2003 invasion of Iraq
Иракқа қатысты АҚШ-тың қарама-қайшылығы: БҰҰ саяхатшысы Ричард Батлер АҚШ-тың әрекетін сынады. Қарусы бар елдерге қатысты екі стандарт саясаты қарастырылуда.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Ричард Батлер
1998 жылға дейін Иракта БҰҰ инспекциялық топтарын басқарған Ричард Батлер, АҚШ-ты Иракқа қарсы бір жақты әскери әрекеттерді қарастыру арқылы "нағыз қайшылықты екі стандартты" қолдауда айыптады. Ол: "Жаппай қырып-жою қаруларымен қаруланған АҚШ-тың, Қауіпсіздік Кеңесінің санкциясысыз Арабия төріндегі елге басып кіруге тырысып, қажет болған жағдайда сол шайқаста жеңіске жету үшін жаппай қырып-жою қаруларын қолдануы – бұл әлемдегі әділдік туралы кез келген түсінікке қайшы келеді. Менің күдігімше, бұл біз өмір бойы өкінетін күштерді босатуы мүмкін", – деді. Батлер, АҚШ жаппай қырып-жою қарулары бар деген күдікпен қаралатын Сирияға осылай жауап бермегенін, сондай-ақ АҚШ-тың бірнеше одақтастары, оның ішінде Пәкістан, Үндістан және Израильдің ядролық қаруды таратпау шартына қол қоймай, мұндай қаруға ие екенін атап көрсетті. Осыған байланысты Батлер, АҚШ неліктен "мұндай қайшылықты екі стандарттың сақталуына рұқсат беріп отырғанын" сұрады. Дегенмен, АҚШ-тың ұстанымының бір бөлігі – Ирактың жағдайы ерекше екендігі. Ирак – бұл тізімдегі 12 жыл бойы қарусыздануға шақыратын 17 БҰҰ қарарына бағынбаған жалғыз ел. Батлер 1998 жылы Ирактан соңғы рет кеткен кезде, Ирактың қарусызданғанын айта алмайтынын мәлімдеді. Сондай-ақ ол Ирактың жаппай қырып-жою қаруларына ие екенін растай алмады.
Richard Butler, who led the UN inspection teams in Iraq until 1998, accused the United States of promoting "shocking double standards" in considering unilateral military action against Iraq. He said, "The spectacle of the United States, armed with its weapons of mass destruction, acting without Security Council authority to invade a country in the heartland of Arabia and, if necessary, use its weapons of mass destruction to win that battle, is something that will so deeply violate any notion of fairness in this world that I strongly suspect it could set loose forces that we would deeply live to regret." In pointing out that the United States has not responded in the same way to Syria, which is also suspected of having weapons of mass destruction, and that several US allies, including Pakistan, India, and Israel, have such weapons without having signed the nuclear nonproliferation treaty, Butler asked why the United States is "permitting the persistence of such shocking double standards". However, part of the U. S.'s position is that Iraq is a unique case. Iraq is the only country out of this list that has had 12 years of defiance against 17 U. N. resolutions calling for its disarmament. Butler himself, upon leaving Iraq for the last time in 1998 said he could not say that Iraq had disarmed. Nor could he confirm that Iraq possessed WMDs.
Папа Иоанн Павел II
2003 жылы Папа Иоанн Павел II Ватикан АҚШ бастаған Иракқа басып кіруге қарсылық көрсетіп, оның орнына бейбіт шешім табуға шақырды. 2003 жылғы әлем жағдайы туралы жолдауында Папа: "Соғысқа жоқ! Соғыс әрқашан да болмайтын нәрсе емес. Ол әрқашан адамзат үшін жеңіліс" деді. Ол АҚШ-қа бұрынғы Апостольдық нунций кардинал Пио Лагиді АҚШ президенті Джордж Бушпен соғысқа қарсы пікірін білдіру үшін сөйлесуге жіберді. Иоанн Павел II халықаралық дауды дипломатиялық жолмен шешу Біріккен Ұлттар Ұйымының құзырында екенін және бір жақты агрессия бейбітшілікке қарсы қылмыс және халықаралық құқықтың бұзушылығы болып табылатынын мәлімдеді. Бұл оның бұрынғы бейбітшілік туралы жарияламаларымен үндес келеді. Мысалы, 1999 жылы 33-ші Дүниежүзілік бейбітшілік күніне дайындық кезінде ол мынадай хабарлама жолдады:
In 2003, the Vatican of Pope John Paul II tried to prevent the US led invasion of Iraq, instead urging a peaceful solution. In his 2003 State of the World address, the Pope declared his opposition to the invasion by stating, "No to war! War is not always inevitable. It is always a defeat for humanity." He sent former Apostolic Pro Nuncio to the United States Pío Cardinal Laghi to talk with American President George W. Bush to express opposition to the war. John Paul II said that it was up to the United Nations to solve the international conflict through diplomacy and that a unilateral aggression is a crime against peace and a violation of international law. This is consistent with his previous proclamations about peace. For example, in 1999, in preparation for the 33rd World Day of Peace, he sent out a message saying:
Нельсон Мандела
2003 жылдың ақпан айында Оңтүстік Африканың бұрынғы президенті Нельсон Мандела Бушты және оның соғысқа ұмтылысын қатаң сынап, "Егер әлемде айтылмас зұлматтар жасаған ел болса, ол – Америка Құрама Штаттары" деді. Мандела сондай-ақ: "Алдын ала ойлауға қабілетсіз, дұрыс ойлай алмайтын президенті бар бір держава әлемді апатқа ұрындыруды қалайды" деді. Мандела Бушты "БҰҰ-ны назарға алмау" деп айыптады. Мандела сұрақ қойды: "Бұл Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысы қара нәсілді болғандықтан ба?" Мандела мен сэр Ричард Брэнсон Кофи Аннанның қолдауымен Саддамды орнынан бас тартуға көндіру үшін Иракқа құпия сапар жоспарлады, бірақ олар кетпес бұрын бомбалау басталды. Буштың жақтастары оның бұл мәселе бойынша өткен қыркүйектен бері БҰҰ арқылы жұмыс істегенін айтады, алайда ол және оның министрлер кабинеті БҰҰ келісімімен немесе одан тыс әрекет ететінін нақты білдірді.
In February, 2003, Nelson Mandela, former president of South Africa, sharply criticized Bush and his drive for war, saying, "If there is a country that has committed unspeakable atrocities in the world, it is the United States of America." Mandela also said, "One power with a president who has no foresight – who cannot think properly – is now wanting to plunge the world into a holocaust." Mandela also accused Bush of "ignoring the U. N.". Mandela went on by asking "Is this because the secretary general of the United Nations is now a black man?" Mandela and Sir Richard Branson planned, with Kofi Annan's blessing, a secret trip to Iraq to convince Saddam to step down, but the bombing starting just before they were to leave. Bush's supporters argue that he had been working through the U. N. on this issue since the previous September; however, he and his Cabinet made it clear that they would act with or without UN agreement.
Скотт Риттер
2002 жылдың тамызында БҰҰ-ның бұрынғы қару-жарақ инспекторы Скотт Риттер, БҰҰ инспекциялары Ирактың қару-жарақ әлеуетінің 90%-дан астамын жоюды тиімді растағанына сенімді, соғысқа қарсы белсенді науқан жүргізіп, Буш әкімшілігін Ирактың БҰҰ қамқорлығымен жойылған қабілеттерін қайта құрғанына қатысты барлық дәлелдерді жариялауға шақыруда. Риттер: «Егер Ирак бүгін қару-жарақ өндіріп жатқан болса, бізде оның нақты дәлелі болар еді» дейді. Дегенмен, Риттерді сынаушылар төрт жыл бұрын инспекторлар Иракты тастап кеткен кезде оның кері көзқарасқа ие болғанын атап көрсетеді. 1998 жылы Ирактан кеткен соң Риттер Клинтон әкімшілігі мен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесін Ирактың жаппай қырып-жою қаруын жою туралы талапты жеткілікті түрде қоймағаны үшін қатты сынады. Риттер сондай-ақ БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннанды Ирактың ЮНСКОМ жұмысына кедергі келтіру әрекеттеріне көмектескенімен айыптады. «Ирак қарусыздануда емес», - деді Риттер 1998 жылдың 27 тамызында, ал екінші мәлімдемесінде «Ирак химиялық шабуыл жасау қабілетін сақтап қалды» деді.
As of August 2002, former UNSCOM weapons inspector Scott Ritter, who believes U. N. inspections effectively verified the destruction of over 90% of Iraq's weapon capabilities, is actively campaigning against an invasion, and challenging the Bush administration to make public any evidence that Iraq has rebuilt the capabilities which were destroyed under the auspices of UNSCOM. Says Ritter, "If Iraq was producing weapons today, we would have definitive proof." However, critics of Ritter point out that four years earlier he had exactly the opposite view as inspectors were forced to leave Iraq. In 1998, upon leaving Iraq, Ritter sharply criticized the Clinton administration and the U. N. Security Council for not being vigorous enough about insisting that Iraq's weapons of mass destruction be destroyed. Ritter also accused U. N. Secretary General Kofi Annan of assisting Iraqi efforts at impeding UNSCOM's work. "Iraq is not disarming," Ritter said on August 27, 1998, and in a second statement, "Iraq retains the capability to launch a chemical strike."
Мэри Робинсон
БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі бұрынғы жоғарғы комиссары және Ирландияның бұрынғы президенті Мэри Робинсон да «The Irish Times» газетінде жарияланған мақаласында өткір сын айтты.
Former UN High Commissioner for Human Rights and ex president of Ireland Mary Robinson was also highly critical, in an article published in The Irish Times.
Лех Валенса
Польшадағы коммунистік режимге қарсы оппозицияның жетекшісі, Польшаның бұрынғы президенті және Нобель бейбіт сыйлығының лауреаты Лех Валенса жауапкершіліксіз шабуылды қолдайды және БҰҰ соғысты мойындауы керек деді, себебі ол соңғы бірнеше жылда өз атын ақтауға лайық ештеңе жасаған жоқ.
Leader of the opposition to the communist regime in Poland during the 1980s, former president of Poland and Nobel Peace Prize laureate, Lech Wałęsa supports the invasion and said that the UN should accept the war because it has done nothing worthy of its name in the last few years.
Вацлав Гавел
Коммунистік Чехословакияның ең белгілі және құрметті диссиденті, кейін демократиялық Чехословакия мен Чехия Республикасының президенті Вацлав Гавел 2002 жылдың қыркүйегінде-ақ Америка Құрама Штаттары мен одақтастарының Иракқа жорық жасауын қолдады, "Саддам Хусейн режимі көптеген елдерге және оның өз халқына үлкен қауіп төндіреді, халықаралық араласу болуы керек" деді.
The most well known and highly regarded dissident in Communist Czechoslovakia and later President of democratic Czechoslovakia and the Czech Republic, Václav Havel spoke in favour of a projected American and Allied invasion of Iraq as early as September 2002, stating that "Saddam Hussein's regime poses a major threat to many nations and to his own people there should be an international intervention."
Адам Михник
Польшаның "Солидарлық" қозғалысының ең ірі ойшылы Адам Мичник та соғысты қолдап мәлімдеме жасады, бұрынғы Шығыс блогы елдерінің Американың Ирактағы әрекеттерін қолдауының тарихи себептерін көрсетті.
Adam Michnik, the most important intellectual of the Polish Solidarity movement, also issued statements in support of the war, pointing to historical reasons for the former eastern bloc countries' support for the American action in Iraq.
Джимми Картер мен Билл Клинтон
Бұрынғы американдық президенттер Картер мен Клинтон екеуі де соғысты сынады. Клинтон режимді өзгертуді жақтағанмен және Саддам Хусейнді құлатуды қолдағанмен, ол Буш әкімшілігінің Американың дәстүрлі одақтастарының пікірін ескермей және дұрыс БҰҰ процедураларын сақтатпай жатқанына қатты қарсылық білдірді. Президент Картер соғысқа толығымен қарсы болды, ал Картер орталығы қару-жарақ инспекторларының күшейтілген қатысуын қамтитын "соғысқа балама" деп аталатын нақты жоспар жасады.
Former American Presidents Carter and Clinton have both offered criticism on the war. While Clinton was in favor of regime change, and supported the overthrow of Saddam Hussein, he strongly objected to the ways in which he perceived the Bush administration to be ignoring the will of the America's traditional allies and undermining proper UN procedures. President Carter opposed the war entirely, and the Carter Center outlined a specific "alternative to war" plan that involved an increased presence of weapons inspectors.