Кіріспе

Puch – австриялық көлік құралын жасау компаниясы. Компания 1899 жылы өнеркәсіпші Иоганн Пух құрған және автомобильдер, велосипедтер, мопедтер мен мотоциклдер өндірген. Бұл Steyr Daimler Puch ірі конгломератының еншілес компаниясы болды.

Қор

1889 жылдан бастап Иоганн Пух (1862–1914) Грацтағы шағын шеберханасында «Хамбер» көліктерінің агенті және «Штирия» қауіпсіз велосипедтерін өндіруші ретінде жұмыс істеді. 1890 жылы ол 34 жұмысшыны жұмысқа алған «Иоганн Пух & Компания» атты алғашқы компаниясын құрды. 1896 жылы «Париж-Рубай» жарысының бірінші кезеңінде жеңіске жеткен Йозеф Фишер сияқты велосипедшілердің арқасында «Штирия» велосипедтері танымал болды және тіпті Англия мен Францияға экспортталды. 1895 жылға қарай Пух жылына 6000 велосипед шығаратын 300-ден астам жұмыскерді жұмысқа алған болатын. 1897 жылы Пух бизнес серіктестерімен туындаған даудан кейін компанияны тастап кетті. Екі жылдан соң ол Грацта «Бірінші Штирия велосипед фабрикасы» (Erste Steiermärkische Fahrradfabrik AG) акционерлік қоғамын құрды. Пухтың компаниясы инновациялар мен сапалы қолөнер арқасында сәттілікке жетті және уақыт өте келе қарқынды дамыды. Ол көп ұзамай мотоциклдер мен мопедтерді де шығара бастады. Кейін «Einser Werk» деп аталған негізгі өндіріс орны Грацтың оңтүстігінде, Пунтигам ауданында салынды. 1901 жылы қозғалтқыштарды, ал 1904 жылы автомобильдерді өндіру басталды. 1906 жылы екі цилиндрлі «Puch Voiturette» өндірісі басталды, ал 1909 жылы «Puch» машинасы 130,4 км/сағ жылдамдықпен әлемдік рекордты жаңартты. 1910 жылы Пух Габсбург императорлық отбасының мүшелері үшін седан автокөліктерін жасағаны белгілі болды. 1912 жылы Иоганн Пух зейнетке шығып, компанияның құрметті президенті атанды. Сол жылы компанияда 1100-ге жуық жұмысшы жұмыс істеді және жылына 16000 велосипед, 300-ден астам мотоцикл мен автомобиль шығарылды. «Puch» автомобильдері соғысқа дейінгі «Österreichische Alpenfahrt» раллиінде сәтті өнер көрсетті және 1913 жылдан бастап Грацта төрт цилиндрлі 38 ат күшіне ие «VIII типті Alpenwagen» автокөлігі өндірілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Puch» австро-венгр армиясын көлік құралдарымен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. «Puch» логотипінің жасыл және ақ түсті тартқылы дизайны Steyr қаласының туының түстерінде жасалған және «BMW» логотипіне ұқсас, ол Баварияның туының түстерінде бейнеленген.

Соғыс аралығында

Соғыстан кейін Австро-Венгрия империясының құлдырауымен автомобильдер нарығы тарылып, өндіріс тоқтатылды. Бірақ 1919 жылы қайтадан жаңа XII типті Альпенваген әзірленді. 1923 жылы итальяндық инженер және FIAT агенті Джованни Марселлино банктер тарапынан Грацтағы Puch зауытын жабу үшін жіберілді. Бірақ, бірнеше апта ішінде ол қалада қоныстанып, бөлінген бір цилиндрлі қозғалтқыштың жаңа нұсқасын жобалап, содан кейін өндіріске қойды. Индустриялық қарсы поршенді қозғалтқыштардан шабыттанған жаңа қозғалтқыш, итальяндық түпнұсқаның жақсартылған жұмыс істеу қабілетінен пайдаланды, оған асимметриялық клапан уақытын қосты. 1931 жылы Puch Германия Гран-присінде турбонаддувпен жабдықталған бөлінген бір цилиндрлі қозғалтқышпен жеңіске жетті, бірақ келесі жылдары DKW-нің бөлінген бір цилиндрлі қозғалтқыштары жақсы нәтижелер көрсетті. 1928 жылы компания Austro Daimler компаниясымен бірігіп, жаңа Austro Daimler Puchwerke компаниясы құрылды. Бұл компания 1934 жылы Steyr Werke AG компаниясымен бірігіп, Steyr Daimler Puch конгломератын құрды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Өз түріндегі барлық кәсіпорындар сияқты, Пуч өндіріс зауыттары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қару-жарақ өндірісіне көшуге мәжбүр болды. Бар болған қуаты жеткіліксіз болғандықтан, 1941 жылы Граз қаласының Тондорф ауданында екінші зауыт салынды және ашылды. Бастапқы үш құрастыру цехында Америка нарығына арналған сәнді көліктер өндірілді. Steyr Daimler Puch компаниясы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Маутхаузен-Гузен концентрациялық лагері жүйесінде пайдаланған құл еңбегінен пайда көрген компаниялардың бірі болып табылады. Лагерьдегі құлдар 45 инженерлік және соғысқа қатысты компаниялар қолданған, өте табысты жүйеде жұмыс істеді, және олардың арасында Пуч 1943 жылы Гузенде жер асты зауытын салдырды.

Соғыстан кейінгі жылдар

Соғыстан кейінгі кезеңде, 1945 жылдың соңынан 1947 жылға дейін, зауыт британдық және американдық әскери көліктерін жөндеу және қызмет көрсету үшін британдық армияға (REME) тапсырылды, олар ғимараттарды және қалған жұмыс күшін пайдаланды. 1949 жылы Туринде Fiat компаниясымен құрастыру жөніндегі ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. 1950-ші жылдардың басынан 1970-ші жылдардың ортасына дейін мотоциклдер, велосипедтер және мопедтер өндірісі күрт өсті. Puch, Steyr Daimler Puch компаниясының бөлігі болғанымен, өнімдерді өз атымен, сондай-ақ Steyr Puch және басқа компаниялар үшін де өндіре берді. Puch 1950-ші жылдары жарысқа қатысуды тоқтатты, ал жеке өндіріс шамамен 1970 жылы аяқталды. 1953 жылы Puch 125 және 175 SV атты екі жаңа мотоцикл ұсынды. 1954 жылы өте табысты MS 50 мопеді өндіріске шығарылды. 1957 жылы Puch 500 кішкентай автокөлігі сатылымға түсті. 1958 жылы Steyr Puch Haflingers өндірісі басталды. Барлығы 16 657 көлік өндіріліп, 110 елге экспортталды. 1966 жылы Собислав Засада 650 TR II көлігімен Еуропа ралли чемпионатында жеңіске жетті. 1969 жылы Puch компаниясының ең табысты өнімі – Puch Maxi мопеді ұсынылды, оның 1,8 миллион данасы жасалды. 1970 жылы кросс-контри Steyr Puch Pinzgauer көлігі өндіріске шығарылды, өндіріс 1999 жылға дейін жалғасты, 24 000-нан астам дана жасалды. 1973 жылы Puch қозғалтқышымен жабдықталған Fiat 126 көлігінің өндірісі басталды. 1975 жылы Гарри Эвертс Puch атынан 250 см³ мотокросс әлем чемпионатында жеңіске жетті. 1978 жыл рекордтық жыл болды, осы жылы 270 000 мопед пен мотоцикл, сондай-ақ 350 000 велосипед өндірілді. 1979 жылы Mercedes Benz компаниясымен бірлескен кәсіпорында Puch Graz қаласында Mercedes Benz G класын құрастырды. 1981 жылы Puch, Wayne, NJ қаласындағы Speed Unlimited компаниясымен бірлесіп Puch Trak Pro деп аталатын BMX велосипедтер желісін жасады. 1983 жылы Volkswagen Type 2 (T3) көлігінің қозғалтқышы Graz қаласында Volkswagen компаниясымен бірлескен кәсіпорында жасалды. 1983 жылы Fiat компаниясымен бірлескен кәсіпорында Puch Fiat Panda 4x4 Mk1 үшін төрт дөңгелекті жетек механикасын жобалап және құрастырды.

Путч скутерлері

1950 жылдардың аяғында сол жақ бұрмалы тұтқамен үш жылдамдықты ауыстыратын Puch 125cc екі тактылі бір цилиндрлі мотороллерлер жақсы сатылым көрсетті. Бұл машиналар сенімділігімен көзге түсті және күнделікті сапарлар үшін танымал болды, жақсы ауа райынан қорғау және қолданудың қарапайымдығын ұсынды. Осындай мақсатта олардың шамалы қуаты, шамамен 45 миль/сағат максималды жылдамдықпен, қиындық тудырмады. Кейінірек шыққан модельдерде 150 см³ қозғалтқыш және аяқпен басқару жүйесі болды, бұл 5 а.к. орнына 6 а.к. қуатты қамтамасыз етіп, өнімділікті арттырды, бірақ үш жылдамдықты сақтап қалды.

Пуч BMX

Пуч 1970 жылдары BMX велосипедтерін жасауды бастады. Challenger, Invader және Trak Pro сияқты көптеген әртүрлі модельдер пайда болды. 70-ші жылдардың ортасында қысқа ғұмырлы BMX стиліндегі мопед, Maxi BMX Special шығарылды, бірақ ол көпке танымал болмады. Компанияның табысты модельдерімен салыстырғанда, өте аз сақталған түпнұсқа үлгілер бар. 1981 жылы олар Нью-Джерси штатының Уэйн қаласындағы Speed Unlimited компаниясымен бірлесіп жоғары сапалы BMX жарыс велосипедтерін жасау үшін жұмыс істеді. Speed Unlimited сондай-ақ Hutch және өздерінің Thruster бренді үшін велосипедтер жасады. Puch үшін жасалған модель Trak Pro аталды. 1981 жылы Пуч АҚШ бойынша BMX жарыскерлерін демеушілік етуді бастады. Жасыл, қара және ақ түсті форма Американың BMX трассаларында, әсіресе Солтүстік-Шығыста тез арада көзге түсе бастады. BMX мұражайында Пуч коллекциясы бар.

Пуч Макси

Магнум және Ньюпорт модельдерімен қатар, Maxi – Puch компаниясының ең танымал машиналарының бірі. Puch Maxi – бір цилиндрлі, 50 см³ көлемді, екі тактілі қозғалтқышпен жабдықталған мопед. Қозғалтқыш шамамен 2 а.к. қуат өндірді және жүргізушіні сағатына 48 км жылдамдықпен қозғалта алды. Ол педальдар арқылы іске қосылды, оларды арнайы тұтқа көмегімен қозғалтқышқа қосу немесе ажыратуға болады, соның арқасында оны әдеттегі велосипедтей пайдалануға мүмкіншілік болды. Кейінірек шыққан модельдерде педаль болмады, олар қозғалтқышты итеру арқылы (kick start) іске қосылды.

"Твингл" деп сатылатын Puch мотоциклі

Puch АҚШ-та SGS 250 мотоциклін импорттағаны үшін есте қалады, ол ондағы алғашқы және соңғы бөлінген бір цилиндрлі модель болды. Sears компаниясы оны өзінің каталогында "Twingle" деп атады, оның дизайны 1950 және 60-шы жылдардағы BMW мотоцикліне ұқсас еді. Бұл конструкция Еуропада соғыстар арасында кең таралған, себебі ол газды тиімдірек шығаруға, демек отын тұтынуды азайтуға мүмкіндік берді, бұл АҚШ-та осылай маңызды емес деп есептелді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шыққан жаңа модельдерде поршеньді майлау жақсартылған, бұл қозғалтқыштың ең әлсіз бөлігінің тозуын азайтты, ал екі тактілі майды сорғылайтын алғашқы жүйе, екі шамды тұтандырумен бірге, күнделікті пайдаланудағы сенімділікті арттырды. Бөлінген цилиндрлі қозғалтқыштың жарыс тарихы мен жоғары өнімділік мүмкіндіктеріне қарамастан, осы Puch моделі, шамамен максималды жылдамдығымен, 1960 жылдардың соңында пайда болған жаңа бурандалы тазалау жүйесі бар екі тактілі мотоциклдерге қарағанда кемшілікке ие болды. 1953 және 1970 жылдар аралығында Puch 250 SGS мотоциклінің барлығы 38 584 данасы өндірілді.

Puch 500

Puch 500 – Fiat лицензиясымен Graz қаласында Steyr Daimler Puch компаниясы өндірген қалалық автомобиль. Fiat 500 моделінің негізінде жасалған, ол 1957 жылдан 1975 жылға дейін өндірілді.

Шетелдік кәсіпорындар

1970 жылы Puch Испанияның солтүстігіндегі Астуриядағы Гижон қаласында орналасқан Avello мотоцикл және скутер өндіруші компаниясының 50% үлесін сатып алды. Келесі жылдары бұл зауыт Puch қозғалтқыштарымен және түпнұсқа рамалармен модельдер шығарды, содан кейін Puch модельдерін құрастырды. Сатылымдар жақсы болғанына қарамастан, жылдар өте келе испандық кәсіпорын шығынға ұшырады және 1983 жылы Suzuki испандық иелерінен 36% үлесін сатып алып, кәсіпорын Puch Suzuki-ге айналды. 1988 жылы Suzuki қалған барлық акцияларды сатып алып, испандық өндірушінің толық иесіне айналды.

Мұра

1980 жылдардың соңында компания бәсекелестікке ұшырады. 1987 жылы компаниядағы масштабты қайта құру Гратц қаласында екі дөңгелекті тасымалдарын шығаруды тоқтатты. Компанияның техникалық білімі маркетингтік және коммерциялық жетістіктерінен әрқашан жоғары болды. Puch мотоцикл компаниясы 1987 жылы Vespa өндіруші Piaggio компаниясына сатылды және қазірге дейін Puch деген атпен велосипедтер шығарып келеді. 1997 жылы Piaggio велосипед бөлімшесі, оның ішінде Bianchi Bicycles швед Grimaldi Industri тобына сатылғанда, Puch Cycleurope құрамына енді. 2011 жылы австриялық кәсіпкер Йозеф Фабер брендтің бақылауын алды, ал 2012 жылғы велосипедтер желісі Франциядағы Cycleurope компаниясымен өндірілді. Төрт дөңгелекті көліктер мен бөлшектерін құрастыратын Steyr Puch, Piaggio бөлімшесімен қатар әлі де жұмыс істеп келеді. "Einserwerk" деп аталған алғашқы өндіріс орны 2000 жылдардың басында жабылды. Тарихи құрастыру цехы қорғалатын өнеркәсіптік ескерткіш деп жарияланды. 2003 жылы Грац қаласы Еуропаның Мәдениет астанасы болғанда, бұрынғы құрастыру цехтарының бірінде Puch мұражайы ашылды. Puch компаниясы Puch Maxi Plus өндіріс желісінің барлығын Hero Motors компаниясына сатты. Осының нәтижесінде 1988 жылдан 2003 жылдың соңына дейін Үндістанда өте сәтті сатылған Hero Puch пайда болды.