Пемброк вельш корги – тарихы Уэльске бастау алатын ешкілерді бағушы ит тұқылы. АҚШ-та кең таралған, интеллектуалды және британ королевасының сүйікті иті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пемброк Уэльс Коргисі (Welsh тілінде "dwarf dog" – аласа иттің) – Уэльстің Пемброкшир аймағында пайда болған мал өріп жүргізетін ит тұқымы. Бұл иттер жетпістен астам жыл бойы британдық королдік отбасының сүйіктісі болғанымен, британдық қоғамда олардың танымалдылығы мен сұранысы соңғы кезде азайды. Дегенмен, АҚШ-та олар әлі де өте танымал. Нью-Йорк, Бостон, Лос-Анджелес және Сан-Франциско сияқты қалаларда жыл сайын "Корги кездесулері" өтіп, онда жүздеген иттер мен олардың иелері жиналады. Пемброк Уэльс Коргисі Стенли Кореннің "Иттердің интеллектуалдық қабілеті" кітабында 11-орынға қойылған, онда бұл тұқым өте жақсы жұмыс істейтін ит деп есептеледі. Американдық Kennel Club мәліметі бойынша, 2020 жылы Пемброк Уэльс Коргисі иттердің ең танымал тұқымдары тізімінде 11-орынды иеленді.
The Pembroke Welsh Corgi ('/k//ɔr//ɡ//i/; Welsh for "dwarf dog") is a cattle herding dog breed that originated in Pembrokeshire, Wales. Although these dogs have been favoured by British royalty for more than seventy years, among the British public they have recently fallen into decline in terms of popularity and demand. However, they remain very popular in the United States. Cities such as New York, Boston, Los Angeles, and San Francisco hold annual "Corgi Meetups" in which hundreds of dogs and their owners congregate to spend the day. The Pembroke Welsh Corgi has been ranked 11th in Stanley Coren's The Intelligence of Dogs, which states that the breed is considered an excellent working dog. Pembroke Welsh Corgis were ranked 11th most popular breed of dog in 2020 according to the American Kennel Club.
Сыртқы келбеті
Пемброк уэльстік коргидің құлақтары бас үшбұрышының тең қабырғалы бұрышына пропорционал. Тұқым стандарты бойынша құлақтары тығыз, орташа өлшемді және дөңгелек ұшына қарай сәл тарылуы керек. Басы пішіні мен сыртқы түрі жағынан "түлкіге" ұқсас болуы тиіс. Пемброк уэльстік коргилер Кардиган уэльстік коргилерден денесінің ұзындығы қысқа, құлақтары кішкентай және аяқтары сәл тік болуымен ерекшеленеді. Пемброк уэльстік коргидің иықтарының екі жағындағы түк қалыңдығы, ұзындығы және өсу бағытының өзгеруіне байланысты жеңіл іздер байқалады. Екі қабатты түгі бар болғандықтан, Пемброк уэльстік корги жыл бойы көп түледі, көктем мен күзде түлеу өте күшті болады. Жалпы, тұрақты жуып тарау арқылы күтімі оңай, сонымен қатар табиғи түрде су мен кірді жақсы тоқсытады (флаффилерден басқа). Сонымен қатар, мескіндік кезеңде де аналықтары түлейді. Тұқымдық ақаулар бар, оларды мақсатты түрде көбейтуге болмайды; мысалы, рецессивті геннен туындаған тым ұзын және жұқа түгі бар коргилер, сондай-ақ көкшіл реңі бар қызыл түсті коргилер (түсі азайған). Кейбір Пемброк уэльстік коргилер табиғи түрде қысқа құйрықпен туылатын болса, көпшілігінің құйрықтары тарихи дәстүрге байланысты немесе тұқым стандартына сәйкес келу үшін 2-5 күндік шала жаста тоқылады. Ұлыбританиядағы мал өсіруші ит ретінде оның жұмысын атқаруы үшін жасанды тоқылудың қажеті болмады (көптегендердің айтуынша, Кардиган уэльстік коргилер де мал өсіруші иттер болған, бірақ олардың құйрықтары тоқылмаған), бірақ салық заңнамасы бойынша мал өсіруге қатыспаған иттердің болуы сәндік деп есептелгендіктен және салық салынатындықтан, иелері өз иттерінің мал өсіруге қатысқанын көрсету үшін олардың құйрықтары тоқылып жүргенін қамтамасыз етуі керек болды. Кеннел клубы, Біріккен Кеннел клубы және FCI конформация көрмелерінде толық құйрықтарға рұқсат береді. AKC стандартында құйрықтардың ұзындығы белгілі бір шектен аспауы керек деп көрсетілген. Көптеген елдерде, соның ішінде Ұлыбританияда құйрық тоқылу заңсыз деп танылды.
The Pembroke Welsh Corgi has erect ears that are in proportion to the equilateral triangle of the head. The breed standard indicates that the ears should be firm, medium in size, and tapered slightly to a rounded point. The head should be "fox like" in shape and appearance. Pembroke Welsh Corgis differ from the Cardigan Welsh Corgi by being shorter in length, having smaller ears, and being slightly straighter of leg. The Pembroke Welsh Corgi has somewhat lighter markings on each side of the withers caused by changes in the thickness, length, and direction of hair growth. Being a double coated dog, the Pembroke Welsh Corgi sheds heavily all year around, with peaks in the spring and autumn. With regular brushing, their coat is fairly easy to maintain, as well as naturally water and dirt repellent (at the exception of "fluffies"). Intact females are also known to shed during heat. Breed faults exist and should not be bred on purpose; such as corgis with a very long and thinner coat coming from a recessive gene and red coats present with a bluish cast which have a diluted colour. While some outlying Pembroke Welsh Corgis are born with their tail naturally short, the majority often have their tails docked between 2–5 days old due to historical tradition or to conform to the Breed Standard. Artificial docking was not needed for the dog to do its job as a herding dog in the United Kingdom as many claim (since Cardigan Welsh corgis were also herding dogs but never docked) but rather because a non herding dog was considered a luxury under tax law and attracted a tax, so to demonstrate that their dogs were herding dogs, owners had to ensure the dogs had docked tails. The Kennel Club, the United Kennel Club, and the FCI allow intact tails in Conformation shows. The AKC Standard states tails should be docked no longer than In many countries including the United Kingdom, docking has been deemed illegal.
Тендерлік
Pembroke Welsh Corgis отбасымен бірге болуды жақсы көреді және иелері қайда барса, сонда еріп жүреді. Олар иелеріне ұнауға тырысады, сондықтан оңай оқып, жаттығуға дайын. Бұл иттерді тәрбиелеу қиын болуы мүмкін, себебі олардың жұмысқа бейімділігі, жанкештілігі және зираты жоғары. Стэнли Кореннің "Иттердің зираты" кітабында олар ең зиралы иттердің он біріншісі деп саналған. Мал бағудан басқа, олар сергектілігі мен қауқыптылығының арқасында күзетші иттер ретінде де жарайды, егер оларға жеткілікті көңіл бөлінбесе, бұл мінез-құлық күшейе түсуі мүмкін. Көптеген Pembroke кездесетін әркімнің назарын өзіне аударады және балалармен, басқа үй жануарларымен жақсы қарым-қатынас жасайды. Бұл тұқымды өте жас кезінен бастап басқа жануарлармен, ересектермен және балалармен әлеуметтендіру маңызды, сонда ғана өмір бойы антиәлеуметтік мінез-құлыққа немесе агрессияға бой алмауына болады. Мал бағушылық және кейбір жануарларды ұстау инстинктісінің арқасында олар қозғалыстағы кез келген нәрсені қуалап жүруді ұнатады, сондықтан оларды қоршалған аумақта ұстаған жөн. Мал бағу инстинктісінің әсерінен кейбір жас Pembroke иелерінің аяқтарын шағып алуы мүмкін, себебі олардың малға қатысты осылай әрекет етуге үйретілген.
Pembroke Welsh Corgis love to be involved in the family, and tend to follow wherever their owners go. They have a great desire to please their owners, thus making them eager to learn and train. The dogs can also be challenging to train due to their working background, stubbornness and intelligence they were ranked as the eleventh most intelligent dog in Stanley Coren's The Intelligence of Dogs. Besides herding, they also function as watchdogs due to their alertness and tendency to bark, which can be aggravated if they are not stimulated adequately. Most Pembrokes will seek the attention of everyone they meet and behave well around children and other pets. It is important to socialize this breed with other animals, adults, and children when they are very young to avoid any anti social behaviour or aggression later in life. Due to their herding and for some prey instinct, they love to chase anything that moves, so it is best to keep them inside fenced areas. The herding instinct will also cause some younger Pembrokes to nip at their owners' ankles as this is what they were bred to do with cattle.
Денсаулық
Pembrokes-тың орташа өмір сүру ұзақтығы 12–15 жылды құрайды. Pembroke Welsh Corgis ахондропластикалық, яғни олар "шын карлик" тұқымына жатады. Осыған байланысты, олардың бойы мен дене құрылысы кейбір тұқым қуалайтын емес денсаулық проблемаларына алып келуі мүмкін, бірақ генетикалық мәселелерді де ескеру қажет. Көбінесе Pembrokes монорхидизм, Фон Виллебранд ауруы, жамбас дисплазиясы, дегенеративті миелопатия (DM) және прогрессивті ретина атрофиясы сияқты тұқым қуалайтын көз ауруларынан зардап шегуі мүмкін. Бұл мәселелерді болдырмау және генетикалық денсаулықты жақсарту үшін Pembroke Welsh Corgis үшін генетикалық тестілеу қарастырылған. Pembrokes сонымен қатар, шебанды мал тұқымдарына тән зор аштыққа байланысты семіздікке бейім.
Pembrokes have an average life expectancy of 12–15 years. Pembroke Welsh Corgis are achondroplastic, meaning they are a "true dwarf" breed. As such, their stature and build can lead to certain non inherited health conditions, but genetic issues should also be considered. Commonly, Pembrokes can suffer from monorchidism, Von Willebrand's disease, hip dysplasia, degenerative myelopathy (DM), and inherited eye problems such as progressive retinal atrophy. Genetic testing is available for Pembroke Welsh Corgis to avoid these issues and enhance the genetic health pool. Pembrokes are also prone to obesity given a robust appetite, characteristic of herding group breeds.
Тарих
Пемброк Уэльс Корги тұқымының тарихы б.з. 1107 жылға дейін жетеді. Фламанд тоқымашылары Уэльске қоныстанғанда осы иттерді өздерімен бірге алып келгендері айтылады. Кейбір танымал әңгімелер Коргилердің жаратылысы туралы мифтерді әулиелермен байланыстырады. Бір әңгімеде екі бала орманнан жүгіріп келе жатып, әулиенің жерлеу рәсіміне тап болған екен. Қайғырып тұрған әулиелер екі балаға екі кішкентай корги күшігін сыйлап, балалар оларды үйлеріне алып кеткен, осылайша тұқымның танымалдылығы артқан. Сондай-ақ, әңгімелерде коргилер адамдар үшін шопан иттеріне айналғанға дейін әулиелер үшін соғыс аттарының рөлін атқарғандығы айтылады. Коргилердің арт жағында, біраз дөңгелектелген түктері бар, ол "әйелдердің тірсегі" деп аталады. Бұл Уэльс халық мүсіні емес, 1940 жылдардағы корги өсірушілердің ойларынан туған қазіргі заманғы миф болуы мүмкін. Пемброк пен Кардиган тұқымдары алғаш рет 1925 жылы бірге көрсетілді, олар Ұлыбританиядағы Кеннел клубының ережелері бойынша бағаланды. Корги клубы 1925 жылдың желтоқсанында Кармартен қаласында, Кармартенширде құрылды. 2015 жылғы мәліметтерге (2012 жыл) сәйкес, қазір коргилер Ұлыбританияда "қауіпті" тұқым ретінде тізілген; бұл құйрық кесуге (жануардың құйрығын кесу әрекеті) 2007 жылы тыйым салынғандықтан және Ұлыбританияда өсірушілердің жетіспеуіне байланысты деп есептеледі. 2009 жылы корги британдық тұқымдардың "Бақылауда" тізіміне енгізілді, жылдық тіркеу саны 300-450 аралығында болды. 2014 жылы тұқым Клубтың "Қауіпті Жергілікті Тұқымдар" тізіміне қосылды, тіркеу саны 300-ден төмен түсті. Пемброк Уэльс Корги сонымен қатар американдық телесериал "Бруклин Nine Nine" бағдарламасында капитан Реймонд Холт пен Кевин М. Кознердің үй жануары ретінде пайда болады және өте адал екені көрсетілген. Адам деңгейіндегі интеллектісі бар Эйн атты корги "Каубой Бибоп" телешоуындағы 5 басты кейіпкердің бірі болып табылады.
The Pembroke Welsh Corgi lineage has been traced back as far as AD 1107. It is said that Flemish weavers brought the dogs with them as they traveled to reside in Wales. Some popular stories give Corgis a creation myth connected to fairies. One story states that two children were running through a forest and stumbled upon the funeral of a fairy. The mourning fairies gave the two children two small corgi puppies and the children took them home, thus giving the breed popularity. Stories also state that Corgis played the role of war horses for fairies before they became herding dogs for humans. At the base of the haunches of Corgis, there is a line of slightly rougher fur called the fairy saddle. Rather than Welsh lore, this may be a modern myth sparked by corgi breeders of the 1940s. Pembrokes and Cardigans first appeared together in 1925 when they were shown under the rules of The Kennel Club in Britain. The Corgi Club was founded in December 1925 in Carmarthen, Carmarthenshire. as of 2015 (2012). However, corgis are now listed as a "vulnerable" breed in the United Kingdom; the decline has been said to be due to a 2007 ban on tail docking (the practice of cutting off the animal's tail) in the U. K., as well as the lack of breeders in the U. K. In 2009, the corgi was added to The Kennel Club's "At Watch" list of British breeds when annual registrations numbered between 300 and 450. In 2014, the breed was put on the Club's "Vulnerable Native Breeds" list when registrations dropped under 300. The Pembroke Welsh Corgi has also appeared in the American television Brooklyn Nine Nine as the pet dog of Captain Raymond Holt and Kevin M. Cozner and is shown to be extremely loyal. Ein, a Corgi with human level intelligence, is one of the 5 main characters in the TV show Cowboy Bebop.
Іс-шаралар
Пемброк Уэльстік коргилер итарлық бәсекелерде, бағынуға үйретуде, көрмелерде, флайболда, із кесуде және мал бағу іс-шараларында қатыса алады. Мал бағуға деген инстинкттері мен үйрену қабілеттерін бәсекелестіксіз мал бағу сынақтары арқылы бағалауға болады. Коргилер, дене бітімі кішкентай және аяқтары баяу болып көрінгенімен, дені сау және жақсы жағдайда болса, сағатына 40 шақырымға дейін жылдамдыққа жете алады. Бұл олардың жүгіргенде көпшілік иттерге қарағанда денесінің жоғарғы бөлігін көбірек пайдалануының нәтижесінде, оларға итарлық, мал бағу және жарыс сияқты іс-шараларда артық мүмкіндік береді.
Pembroke Welsh Corgis can compete in dog agility trials, obedience, showmanship, flyball, tracking, and herding events. Herding instincts and trainability can be measured at noncompetitive herding tests. Corgis, despite their dwarfism giving the illusion of small slow legs, can reach up to 25 mph if they are healthy and fit. This is because Corgis tend to use more upper body strength to run than most dogs, giving them enhanced abilities with such activities as agility and herding and racing.
Корольдік коргилер
Жас кезінде патшайымның осы тұқымға деген құштарлығы оның әкесі, патша Георг VI, үйіне алғашқы корольдік коргиді әкелген кезде басталды, ол кейін Дуки деп аталды. Патшайым өзі қайтыс болғаннан кейін ешқайсысын артында қалдырмау үшін 2012 жылы коргилерді көбейтуді тоқтатты; оның соңғы коргиі, Уиллоу, 2018 жылдың сәуірінде қайтыс болды. 2021 жылы оған отбасы екі жаңа корги күшігін сыйлады. 2019 жылдың 3 сәуірінде "Патшайымның коргиі" фильмі шықты.
At a young age, the Queen's passion for this breed started when her father, King George VI, brought home their first royal corgi who was later named Dookie. The Queen ceased breeding corgis around 2012 so as not to leave any behind after she died; her last corgi, Willow, died in April 2018. She was gifted two new corgi pups by her family in 2021. On April 3 2019, the film The Queen's Corgi was released.