Кіріспе

1867 жылғы Квебек жалпы сайлауы 1867 жылдың тамызы мен қыркүйегінде Канаданың Квебек провинциясының Бірінші заң шығару жиналысының депутаттарын сайлау мақсатымен өткізілді. Премьер-министр Пьер Жозеф Оливье Шово басқарған Квебек консервативтік партиясы Анри Густав Жоли де Лотбиньер басқарған Квебек либералдық партиясын жеңіске жеткізді.

Квебектің құрылуы

Квебек провинциясы 1867 жылдың 1 шілдесінде Британдық Солтүстік Америка заңының жариялануымен құрылды. Бұл заң Канада провинциясын, Новая Шотландияны және Нью-Брансуикті біріктіріп, Канада мемлекетін құрды. Канада провинциясы екіге бөлінді, ал бұрынғы Төменгі Канада деп аталған Канада шығысы Квебек провинциясы болды. Квебектің заң шығару органы королеваны өкілдік ететін вице-губернатордан, 65 орындық сайланған заң шығарушы ассамблеядан және тағайындалған заң шығарушы кеңестен тұрды. 1867 жылдың 1 шілдесінде бұрынғы Канада провинциясы таратылғандықтан, бұрынғы үкімет тоқтатылды және Квебек үкіметін құру үшін ешқандай ресми шаралар қабылданбады. Канаданың алғашқы премьер-министрі сэр Джон А. Макдональд тәжірибелі квебек саясаткері Жозеф Эдуард Кошонды бірінші премьер-министр етіп тағайындауды жоспарлаған. Алайда, бұл ұсыныс Монреальдегі ағылшын тілді тұрғындар тарапынан күшті қарсылыққа ұшырады, себебі Кошонның мемлекеттік және діни мектептерге қатысты ұстанымы сол кездегі маңызды саяси мәселе еді. Келісімге келген кандидат ретінде Квебек консерваторлары Канада провинциясында саяси тәжірибесі болған, бірақ он екі жыл бойын сайлау саясатынан шетте қалған Пьер Жозеф Оливье Шовоны ұсынды. Шово Квебек консерваторлары тарапынан қабылданды және 1867 жылдың 15 шілдесінде вице-губернатор оны Квебектің бірінші премьер-министрі етіп тағайындады.

Дауыс беру құқығы

Заң шығарушы жиналысқа сайлауда дауыс беру құқығы барлығына бірдей болмаған. Тек 21 және одан жоғары жастағы, туғаннан немесе натурализация арқылы британдық азаматтығын алған еркектер ғана дауыс беруге құқылы болды, және тек мүліктік талаптарға жауап берсе. Қала және қалашықтардағы тұрғындар үшін талап – үш жүз долларға бағаланған немесе жылдық құны отыз доллар болатын жылжымайтын мүліктің иесі, жалға алушысы немесе оны пайдаланушы болуы керек еді. Ауылдық округтер мен приходтардағы тұрғындар үшін талап екі жүз долларға бағаланған немесе жылдық жиырма доллар құнды мүлік болуы керек еді. Әйелдерге "ешқандай сайлау округінде" дауыс беруге тыйым салынды. Сот судьялары және көптеген қалалық және провинциялық шенеуніктерге, әсіресе мемлекеттік кірістерге қатысты міндеттерді атқаратындарға да дауыс беруге рұхсат етілмеді. Сайлау комиссиясының қызметкерлеріне де дауыс беруге тыйым салынды.

Заң шығарушы жиналысқа түсудің шарттары

Заң шығарушы жиналысқа кандидаттар маңызды мүліктік талаптарды орындауға тиіс болды. Кандидат Канада провинциясында кемінде 500 фунт стерлингке бағаланатын, кез келген салықтан бос нақты жылжымайтын мүлікке ие болуы керек еді.

Партиялық құрылым

Шаво алғашқы кабинетті тағайындады, содан кейін Квебекке алғашқы жалпы сайлауды шақырды. Шауво Канада провинциясының Заңнамалық Ассамблеясының мүшесі болған кезде «Parti Bleu» партиясының мүшесі болған, ал «Bleus» партиясы Квебектің жаңа консервативтік партиясына айналып жатты. «Bleus» партиясы Джордж Этьен Картье басшылығымен жақсы ұйымдастырылған еді, және жаңа консервативтік партия осы ұйымдық құрылымды мұра етті. Ал жаңа провинциядағы либералдар жақсы ұйымдастырылмаған. Ескі «Parti Rouge» партиясы конфедерация жобасына қарсы болған және сол мәселеде бөлініске ұшыраған. Квебектің либералдық партиясына айналғаннан кейін, сайлауға қадам басқанда олардың партиялық құрылымы мықты болмады. Олар кандидаттардың толық тізімін ұсынбады, тіпті басшысы да болмады, себебі олардың көптеген ықпалды басшылары федералдық саясатты таңдап, қазір Оттавада еді. Анри Густав Жоли де Лотбиньер бұрынғы Канада провинциясындағы саяси тәжірибесінің арқасында либералдардың бейресми басшысы болды.

Сайлау картасы

Заң шығарушы Ассамблея алпыс бес бір мүшелі сайлау округтерінен немесе "аймақтардан" тұрды. 1867 жылғы сайлау Конфедерацияға дейінгі Канаданың бұрынғы провинциясының сайлау картасы бойынша жүргізілді. Бұл картада алпыс бес сайлау округінің шекаралары белгіленген, олар Канаданың шығыс бөлігі болды, кейін Квебекке айналды. 1867 жылғы Британдық Солтүстік Америка заңы Квебек заң шығарушы органы өзгертетінге дейін Конфедерацияға дейінгі сайлау картасы Квебек сайлауларында қолданыла беретінін көздейді. Алпыс бес сайлау округінің картасы парламент өзгертетінге дейін федералды сайлауларда да қолданылуға тиіс еді.

Сайлаудың өткізілуі

1867 жылғы сайлау Квебек заң шығарушы органы өзгертетінге дейін жалғасқан Канада провинциясының сайлау заңдары бойынша өткізілді. Үміткерлерді тіркеу күні сайлау комиссары сайлау округінің орталық жерінде, халыққа қолжетімді орында, мысалы, сайлау округіндегі қалалық әкімшілік ғимаратының немесе шіркеудің алдында «ашық ауада» қоғамдық жиын өткізді. Сайлау комиссары жиналған халыққа «хустинг» деп аталатын платформадан сөз сөйлеп, үміткерлерді ұсынуға шақырды. Егер бір ғана адам ұсынылса, сайлау комиссары оны сайланған деп жариялап, үміткерлерді тіркеуді жабады. Егер бірнеше адам ұсынылса, сайлау комиссары сайлау күнін белгілейді, ол сайлау комиссары тағайындаған күні өткізіледі. Сайлау күні округтер бойынша дауыс беру жүргізіледі. Дауыс беру ашық ауада немесе жолдарға жақын ғимараттарда, халыққа еркін қолжетімді болып өтті. «тавернада немесе ойын-сауық орындарында» дауыс беруге тыйым салынды. Сайлау комиссары әрбір дауыс беру учаскесіне өкіл сайлау комиссарын тағайындайды, әдетте қалалық хатшы немесе басқа муниципалдық лауазымды тұлға. Әрбір өкіл сайлау комиссары дауыс беру тізімін жүргізеді. Сайлауға құқығы бар азаматтар өкіл сайлау комиссарының алдына келіп, қалай дауыс бергендерін мәлімдейді. Өкіл сайлау комиссары әрбір сайлаушының дауысын тізімге енгізеді. Дауыс беру аяқталғаннан кейін, өкіл сайлау комиссарлары дауыс беру тізімдерін сайлау комиссарына тапсырады. Сайлау комиссары бұрынғыдай, үміткерлер тіркелген орында, барлық дауыстарды жариялап, қай үміткер сайланғанын жариялайды және сайлаудың аяқталғанын мәлімдейді. Содан кейін сайлау комиссары сайлау туралы есепті, сайлау туралы қағазбен бірге, сайлау аяқталғаннан кейін он бес күн ішінде Король кеңсесіне жібереді. Алпыс бес провинциялық сайлау округіндегі сайлаулар бір күні өткізілменді. Әрбір сайлау округінің сайлау жарлығы сайлау комиссарына бастапқы үміткерлерді тіркеу күнін және бірнеше үміткер ұсынылған жағдайда дауыс беру күнін белгілеуге құқық берді. 1867 жылғы сайлау тамыз және қыркүйек айларына созылды. 1867 жылғы сайлаудағы ерекше жағдай – Камураска сайлау округінің ешбір өкілі сайланбады. Үміткерлерді тіркеу күні төңкеріс болды және сайлау комиссары наразылардың алдынан қашуға мәжбүр болды. Ешқандай үміткерлер тіркелмеді және дауыс беру күні белгіленбеді. Камураска 1869 жылы қосымша сайлау сәтті өткенге дейін Заң шығарушы жиналыста өкілдік етілмеді.