Кіріспе
Логарифмдік масштаб бойынша жасалған уақыт сызығы — логарифмдік масштаб бойынша құрылған уақыт сызығы. Бұл міндетті түрде нөлдік нүкте мен шексіздік нүктесін білдіреді, олардың екеуін де көрсету мүмкін емес. Ең табиғи нөлдік нүкте — Үлкен жарылыс, алға қарай қарағанда, бірақ ең көп қолданылатыны — артқа қарай үздіксіз өзгеретін қазіргі уақыт. (Қазіргі уақытта нөлдік нүкте болуы мүмкін, ол шексіз болашаққа бағытталған.) Тарихты логарифмдік түрде ұсыну идеясы кем дегенде 1932 жылға дейін жетеді, сол кезде Джон Б. Спаркс өзінің "Эволюцияның гистограммасы" картасына авторлық құқық алды. Сол кезде кибернетика ғалымы Хайнц фон Фёрстер де осыны зерттеді, ол естеліктердің экспоненциалды түрде жойылатынын ұсыну үшін оны қолданды. Логарифмдік уақыт сызықтары болашақты зерттеуде технологиялық сингулярлық идеясын негіздеу үшін де қолданылды. Логарифмдік масштаб уақыт бойы оқиғаларды дәл көрсетуге мүмкіндік береді, сонымен қатар бір жаққа жақын көбірек оқиғаларды қосуға мүмкіндік береді. Спаркс мұны былай түсіндірді: Геологиялық уақытпен алға жылдамдықпен саяхаттағанда, тіршілік формаларының эволюциясы күрделене түседі және тіркелуге тиіс өзгерістер де көбейеді. Сонымен қатар, эволюцияның соңғы кезеңдері бізге қызығушылық тудырады. Сондықтан бізге қазіргі заманға жақындаған сайын контур үшін көбірек орын қажет, ал логарифмдік масштаб үздіксіздікті бұзбай осы талапты орындайды. Мұндай уақыт сызықтарының екі мысалы төменде көрсетілген, ал толық нұсқасын (Спаркстің "Histomap" сияқты) Детальді логарифмдік уақыт сызығында табуға болады.
A logarithmic timeline is a timeline laid out according to a logarithmic scale. This necessarily implies a zero point and an infinity point, neither of which can be displayed. The most natural zero point is the Big Bang, looking forward, but the most common is the ever changing present, looking backward. (Also possible is a zero point in the present, looking forward to the infinite future.) The idea of presenting history logarithmically goes back at least to 1932, when John B. Sparks copyrighted his chart "Histomap of Evolution". Around the same time it was also explored by the cyberneticist Heinz von Foerster, who used it to propose that memories naturally fade in an exponential manner. Logarithmic timelines have also been used in futures studies to justify the idea of a technological singularity. A logarithmic scale enables events throughout time to be presented accurately, but it also enables more events to be included closer to one end. Sparks explained this by stating:
As we travel forward in geological time the more complex is the evolution of life forms and the more are the changes to be recorded. Further, the most recent periods of evolution hold the most interest for us. We need therefore increasingly more space for our outline the nearer we approach modern times, and the logarithmic scale fulfills just this condition without any break in the continuity. Two examples of such timelines are shown below, while a more comprehensive version (similar to that of Sparks' "Histomap") can be found at Detailed logarithmic timeline.
Артқа қарайтын логарифмдік уақыт сызығының мысалы
Бұл кестеде әрбір қатар жылдармен, яғни қазіргі уақыттан бұрынғы жылдармен анықталады, ең соңғысы кестеде жоғарыда көрсетілген. Әрбір оқиға – байқалатын немесе болжамды процестің туындауы. (Логарифмдік шкала ешқашан нақты нөлге жететінін ескеріңіз.) Жылдар бұрынКезеңОқиға, өнертабыс немесе тарихи даму 10−3 – 10−2 соңғы 3 күн, мысалы, «Бүгінгі оқиғалар», «Кешегі оқиғалар» және «Осыдан екі күн бұрынғы оқиғалар» мазмұнына қараңыз. 10−2 – 10−1 соңғы 36 күн, мысалы, «Портал:Ағымдағы оқиғалар» мазмұнына қараңыз. 10−1 – 100 өткен жыл, мысалы, 100 – 101 жылдардағы оқиғалар. 2012 жылдан бастап Интернет, биотехнология, нанотехнология, жаһандық жылыну және т.б. 101 – 102 20-шы ғасыр Көлік құралдарынан ғарыш кемелеріне дейін, ядролық энергия, антибиотиктер, электроника, тоталитаризм, дүниежүзілік соғыстар және т.б. 102 – 103 1000 – 1900 жылдар Ренессанс, баспахана, өнеркәсіптік революция, отаршылдық, оттық қарулар, бу машинасы және т.б. 103 – 104 Холоценнің бастауы, б.з.д. 8000 – б.з. 1000 жылдары, неолит, қола дәуірі, темір дәуірі Қалалар, империялар, жазу, дөңгелек, өркениет, діндер, философия және т.б. 104 – 105 Плейстоцен аяқталады, палеолит аяқталады, мезолит, неолит дәуірінің бастауы Мұз дәуірі, музыка, өнер, тасқа салынған суреттер, би, есептеу таяқшасы, медицина, неандертальдердің жоғалуы, Флорес адамының жоғалуы, дамыған Homo erectus түршесінің жоғалуы, Мұз дәуірі аяқталады, үйрету – егіншілік және мал шаруашылығы. 105 – 106 Плейстоцен, палеолит Адамдар (150 мың жыл бұрын), тіл, руханият. 106 – 107 Плиоцен, палеолит басталады, төменгі палеолитте аң аулау, жинау, құралдар, от. 107 – 108 Кейінгі бор кезеңі, Цензозой шөптері, сүтқоректілер, бор-палеоген жойылған оқиғасы. 108 – 109 Палеозой, мезозой Өмірдің кембрийлік жарылысы, жануарлар, гүлді өсімдіктер, пермь-триас жойылған оқиғасы. 109 – 1.4 Прекамбрий, космология Ұлы жарылыс, Галактикалардың қалыптасуы және эволюциясы, Жер, өмір.