Кіріспе

Астрофизикадағы гипотетикалық тұжырым

Дайсонның мәңгілік санасы (Дайсон сценарийі) – 1979 жылы Фримен Дайсон ұсынған гипотетикалық тұжырымдама. Осы тұжырымдамаға сәйкес, ашық ғаламдағы интеллектуалды тіршілік иелерінің өлмейтін қоғамы, ғаламның жылу өліміне ұшырау қаупінен құтылу үшін шексіз есептеулер (төменде сипатталғандай) жүргізу арқылы, тек шектеулі мөлшерде энергия жұмсауға қол жеткізе алады. Бремерманның шегі кванттық жүйенің екі дискретті энергия деңгейін ажырату үшін қажетті уақыттың ең төменгі шегін анықтау үшін қолданылуы мүмкін, бұл кванттық өлшеу арқылы жүзеге асырылады. Бұл өлшеуді аталған жүйе үшін 1 биттік есептеу ретінде қарастыруға болады; алайда, Бремерманның шегін физикалық тұрғыдан түсіндіру қиын, себебі кванттық гамильтондар бар, олар үшін бұл түсіндіру кез келген төмен энергияда шексіз жылдам есептеулерді қамтамасыз етеді. Осы түсіндірмеге сәйкес, уақыт өте келе мұндай өлшеулердің санының жоғарғы шегі арта түседі. Егер өлшеу жүргізілетін кванттық жүйенің энергиясы жоғалса (өлшеу құралынан туындаған энергия шығындарын ескермейтін болсақ), төменде ұсынылған механизмнен алынатын энергия логарифмдік түрде баяулап, бірақ тоқтамайды. Интеллектуалды тіршілік иелері шектеулі мөлшерде энергияны сақтаудан бастайды. Олар осы энергияның жартысын (немесе кез келген бөлігін) есептеулерін қуаттандыру үшін пайдаланады. Энергия таусылғаннан кейін, олар ғалам суығанша энергияны тұтынуды тоқтатып, нөлдік жағдайға енеді. Ғалам жеткілікті түрде суығаннан кейін, интеллектуалды тіршілік иелерінің отын қорының қалған жартысының жартысы (бастапқы энергияның төрттен бірі) қайтадан босатылып, тағы бір қысқа мерзімді есептеу кезеңін іске қосады. Бұл процесс жалғаса береді, энергияның мөлшері азая түседі. Ғалам суыған сайын есептеулер баяулап, бірақ олардың саны шексіз болады. 1998 жылы ғаламның кеңеюінің оң космологиялық тұрақтыға байланысты баяулаудың орнына үдеп бара жатқандығы анықталды, бұл ғаламның кез келген екі аймағының бір-бірінен толығымен оқшауланатынын білдіреді. Дайсон «үдейтін ғаламда бәрі өзгеше» деп атап көрсетті. Алайда, тіпті космологиялық тұрақты нөлге тең болса да, FLRW ғаламдағы материя тығыздығы белгілі бір жылдамдықпен нөлге жақындайды, бұл сақталған энергияның қолжетімсіз болып қалуына әкелуі мүмкін, тіпті ол пайдаланылмаса да.

Мұра

Фрэнк Типлер Дайсонның жазбаларын, әсіресе оның мәңгілік интеллект туралы жазбаларын, өзінің өте даулы Омега нүктесі теориясына зор ықпал еткен деп атады. Типлердің теориясы Дайсонның теориясынан бірнеше маңызды тұрғыда ерекшеленеді, олардың ең бастысы – Дайсонның мәңгілік интеллекті ашық ғаламды қабылдаса, Типлердің Омега нүктесі жабық/қысылатын ғаламды қабылдайды. Егер байқалатын ғаламның кеңеюі үдеп жалғасса, екі теория да күшін жояды.