Кіріспе

Американдық жазушы және суретші (1951–2022)

Грегори Дейл Бер (20 тамыз 1951 – 19 қараша 2022) – американдық жазушы және суретші, ең танымал – ғылыми фантастика жанрында. Оның туындылары галактикалық қақтығыстар («Құдайтың балқыуы» кітаптары), параллель әлемдер («Жол» сериясы), сана және мәдени амалдар («Патшайымның сарайы»), және үдемелі эволюция («Қандық музыка», «Дарвин радиосы», «Дарвиннің балалары») тақырыптарын қамтиды. Соңғы жұмысы – 2021 жылы жарық көрген «Аяқталмаған жер» романы. Грег Бер барлығы 50-ден астам кітап жазды. Мансабының басында ол суретші ретінде де жұмыс істеді, соның ішінде «Жұлдыз жолы анықтамалығы» кітабының алғашқы нұсқасының иллюстрациялары мен «Galaxy» және «F&SF» журналдарының мұқабалары. Туындыларында Бер қазіргі ғылым мен мәдениеттің маңызды сұрақтарын көтеріп, оларға шешімдер ұсынады. Мысалы, «Құдайтың балқыуы» Ферми парадоксына түсіндірме береді, галактикада потенциалды қауіпті интеллекттер көптеп кездесетінін және жас өркениеттердің тірі қалуы олардың назарын өзіне тартпауына байланысты екенін айтады. «Патшайымның сарайы» романында Бер қоғамдағы қылмыс, кінә және жаза мәселелерін зерттейді. Ол бұл сұрақтарды сана мен сезінуді зерттеу арқылы қарастырады, соның ішінде адамдармен байланыстағы аса дамыған компьютерлердің өзіне-өзі сезіну қабілетін таныту арқылы. «Дарвин радиосы» мен «Дарвиннің балалары» кітаптарында ол адам геномындағы мутация арқылы халық санының арту мәселесін қарастырады, жаңа және тоқтаусыз нәрсенің мәдени қабылдануы туралы мәселені де көтереді. Бердің сүйікті тақырыптарының бірі – шындықтың бақылауға байланысты болуы. «Қандық музыкада» шындық бақылаушылар санының (триллиондаған ақылды бір жасушалы организмдер) артуымен бірге тұрақсыз болады. «Жұлдыздардың ұрысы» («Құдайтың балқыуы» романының жалғасы) және «Марсты жылжыту» физиканы бөлшектер арасындағы ақпарат алмасу негізінде, «бит деңгейінде» өзгертілуге қабілетті деп болжайды. «Марсты жылжыту» романында бұл білім Марсты Күн жүйесінен алып, алыстағы жұлдыздың орбитасына ауыстыру үшін қолданылады. «Қандық музыка» алғаш рет 1983 жылы қысқа әңгіме ретінде жарық көрді, кейін 1985 жылы романға айналды. Ол сондай-ақ ғылыми фантастикадағы нанотехнология туралы алғашқы еңбек ретінде танылды. Бұл әңгімеде алғаш рет ғылыми фантастикада микроскопиялық медициналық машиналар сипатталды және ДНК есептеу жүйесі ретінде қарастырылды, оны қайта бағдарламалауға, яғни кеңейтуге және өзгертуге болады. Кейінгі туындыларында, «Патшайымның сарайынан» бастап, оның жалғасы «Слант» кітабында жақын болашақтағы нанотехнологиялық қоғам егжей-тегжейлі сипатталады. Бұл тарихи тізбек «Кванттық логикалық компьютер» деп аталатын алғашқы сипаттамалары бар «Бас» және «Марсты жылжыту» кітаптарымен жалғасады. Сондай-ақ, тізбекте жасанды интеллекттегі өзіне-өзі сезінудің тарихи дамуы көрсетілген. Оның жалғау кейіпкері Джилл Роберт А. Хайнлайнның өзіне-өзі сезінуге қабілетті компьютері Майкрофт Холмс («Ай – қатал әулет», 1966) романынан шабыттанды. Бер, Грегори Бенфорд және Дэвид Брин Исаак Азимовтың ықпалды «Қор» трилогиясының преквел романдарының трилогиясын жазды. Ортаңғы кітапты жазған – Бер. Бердің көптеген туындылары ғылыми фантастика болғанымен, ол басқа фантастикалық жанрларда да жазған. Мысалы, «Жер мен күш әндері» (фэнтези) және «Психолон» (қорқыныш). Бер өзінің «Өлі сызықтарын» ғылыми фантастика мен фэнтези арасындағы шекарадағы «жоғары технологиялық әуесқойлар тарихы» деп сипаттады. Ол көптеген марапаттар алды, соның ішінде бес «Тумандық» және екі «Юго» сыйлығы. Ол Рэй Брэдбериді өміріндегі ең ықпалды жазушы деп атады. Ол Брэдберимен 1967 жылы танысып, өмір бойы хат алмасып жүрді. Жасөспірім кезінде Бер Оңтүстік Калифорниядағы Брэдбери лекцияларына және іс-шараларына қатысты. Сондай-ақ, ол Ғылыми фантастика мұражайының кеңесші кеңесінде қызмет етті. Бер Сан-Диего комик-конының бес негізін қалаушының бірі болды.

Жеке өмір және өлім

1975 жылы Аю Кристина М. Нильсонға үйленді; олар 1981 жылы ажырасты. 1983 жылы ол ғылыми фантастика және фэнтези авторлары Пол мен Карен Андерсонның қызы Астрид Андерсонға үйленді. Олардың екі баласы – Хлоя мен Александра болды және Сиэтл қаласының жанында тұрды. Бэр 2022 жылғы 19 қарашада 71 жасында көптеген инсульттан қайтыс болды, бұл 2014 жылғы операциядан кейін миға қан тамырларының алдыңғы бөлігіндегі жалған қуыста жасырынған қан тіршектерінен туындаған. Екі күн бойы тірілуге көмектесетін аппараттарға қосылғаннан кейін, жағдайы жақсармады және оның бұрынғы денсаулық сақтау туралы нұсқауына сәйкес, аппараттардан ажыратылды.