Кіріспе
Бейсбол ойынындағы оқиғалардың ресми тіркемесін жазатын адам – лига тағайындаған, алаңдағы оқиғаларды тіркеп, ойынның ресми нәтижесін лига кеңсесіне жіберетін тұлға. Ресми тіркеуші алаңдағы оқиғаларды, мысалы, әр ойыншының тақтаға шығуының нәтижесін және базадағы ойыншының базалар бойынша қозғалу жағдайларын жазумен қатар, ойынның барысына немесе нәтижесіне әсер етпейтін шешімдер қабылдауға да жауапты. Мұндай шешімдер көбінесе қателіктер, ұпайлардың есептелмеуі, алаңдағы таңдау, белгілі бір жағдайларда соққының құндылығы және қате лақтырулар туралы болады, бәрі де жинақталған тіркемеге енгізіледі. Бұл тіркеме әр ойыншы мен команданың статистикасын жинау үшін қолданылады. Ойынның қорытындысы – ресми тіркеушінің жазбасының қысқаша мазмұны. Бейсболдың алғашқы жылдарында бұл функцияны газет тілшілері орындаған. Бейсболшылар статистикасының маңыздылығы артқан сайын, командалар өздерінің ойыншылары үшін үй стадиондарындағы ойындарда жақсы нәтижелерді көрсету үшін тілшілерге қысым көрсетуді бастады, көптеген жаттықтырушылар, ойыншылар және тілшілер бұл үй командасына деген ықпалды сезінді. Тіркемедегі ықпал немесе қателіктерге байланысты туындаған даулар бейсболдың маңызды рекордтарына, соның ішінде бірнеше «но-хиттерге» және Джо ДиМаджионың 1941 жылғы 56 ойындық үздік сериясына қатысты сұрақтар тудырды. 1979 жылы көптеген ірі газеттер мүдделердің қақтығысына байланысты тілшілеріне бейсбол ойындарын тіркеуге тыйым салды, ал 1980 жылы MLB тәуелсіз ресми тіркеушілерді жұмысқа алды. 1980 жылдан бері ресми тіркеушілердің жұмысын жақсарту үшін бірнеше реформалар ұсынылды. 2001 жылы MLB олардың жұмысын бағалау үшін бағалау комиссиясын құрды, ал 2008 жылға қарай комиссияға тіркеме шешімдерін өзгертуге өкілеттік берілді. Бұл өкілеттілікті бағалау комиссиясы 2009 жылғы маусымда үш рет қолданды. 2006 жылы жүргізілген академиялық зерттеулер тіркемеде үй командасына деген тарихи ықпалдың бар екенін растады, бірақ бұл өлшенетін ықпал 1979 жылдан кейін азайды.
In the game of baseball, the official scorer is a person appointed by the league to record the events on the field, and to send the official scoring record of the game back to the league offices. In addition to recording the events on the field such as the outcome of each plate appearance and the circumstances of any baserunner's advance around the bases, the official scorer is also charged with making judgment calls that do not affect the progress or outcome of the game. Judgment calls are primarily made about errors, unearned runs, fielder's choice, the value of hits in certain situations, and wild pitches, all of which are included in the record compiled. This record is used to compile statistics for each player and team. A box score is a summary of the official scorer's game record. Newspaper writers initially performed this function in the early days of Major League Baseball (MLB). As the importance of baseball player statistics increased, teams began to pressure writer scorers for favorable scoring decisions for their players in games played at home stadiums, and a home team scoring bias was perceived by many coaches, players, and writers. Controversies related to perceived bias or errors in scoring have led to questions about important baseball records, including several no hitters and Joe DiMaggio's 56 game hitting streak of 1941. By 1979, many major newspapers decided to ban their writers from scoring baseball games due to conflict of interest concerns, and in 1980 MLB began to hire independent official scorers. Since 1980, some reforms have been suggested to improve the performance of official scorers. In 2001, MLB formed a scoring committee to review their performance, and by 2008 the committee was given the authority to overturn scoring decisions. This authority was used by the scoring committee three times during the 2009 season. In 2006, an academic study seemed to confirm the historical existence of a home team bias in scoring decisions, but this measurable bias decreased after 1979.
Тарих
Генри Чадвик бейсболдағы есептеу жүйесін ойлап тапқан адам деп есептеледі. Чадвик қазіргі заманғы қорапшалық есептің де авторы және бейсбол ойынының алғашқы ережелер жинағын жазған. Бейсбол статистикасы бастапқыда спорт журналистерінің қызығушылығын тудырғандықтан, спорттың бастапқы кезеңдерінде Басты Лига Бейсболында (MLB) ресми есепке алушының қызметін газет журналистері атқарды. Ресми есепке алушының қабылдаған шешімі ойын нәтижесін өзгертпейді, бірақ бұл шешімдер ойынның статистикалық көрсеткіштеріне әсер етеді. Бейсбол статистикасын есептеу үшін қолданылатын субъективті шешімдер бейсбол ойыншыларының салыстырмалы құнын анықтау үшін қолданыла бастағандықтан, MLB ойынға есепке алушыны тағайындамас бұрын лигадан рұхсат алуды талап ете бастады. 1970 жылдарға қарай, MLB үшін ойынды есепке алуға дайын журналистер алдыңғы үш жылда жылына 100 немесе одан да көп ойынға қатысып, Америка Бейсбол Жазушылар Ассоциациясының (BBWAA) жергілікті бөлімше төрағасынан таңдалуы керек болды. Құзырлы кандидаттар лигаларға бекіту үшін ұсынылды.
Ертедегі даулар
Оны соққы деп атау әрқашан қауіпсіз. Соққы соққан команда қуанышты, ал алаңдағы команда екіұшты пікірде болуы мүмкін, бірақ дұрыс шешім қабылдау керек. Бейсбол жазушылары әдетте өздері жазған команданың үй стадионында өткен ойындарда жұмыс істеді. Жазушы-есептеушілер команда статистикасына әсер ететін объективті шешімдер қабылдауға міндеттелді. Осы себепті, бейсболшылар мен менеджерлер ойын барысында ресми есептеушінің үй командасына көмектесетінін жиі болжады. Ұпайды есептеу туралы пікірлер ойынның басында-ақ туды. Кейбір тарихшылар Джо ДиМаджионың 1941 жылы тікелей 56 ойынды жеңіп шығуына Янки стадионында жасалған бірнеше дұрыс емес шешімдер себеп болғанын айтады. Ресми есептеушілер әдетте зейнеткер жазушылар, жаттықтырушылар және төрешілер болады. Төрешілер тобынан айырмашылығы, MLB ресми есептеушілері әдетте стадиондар арасында саяхаттамайды. Әрбір ресми есептеуші маусымға бір стадионға бекітіледі, әр стадионда бір немесе бірнеше есептеуші болады. Ресми есептеушілердің бұрынғы BBWAA талаптарына сай болуы міндетті емес, сондай-ақ, 1990 жылдардың ортасында жойылған Ұлттық лиганың жазбаша тестін тапсыру қажеттілігі де жойылды. Жаңа есептеушілер жұмыс істеуге рұқсат алу үшін, әдетте, тәжірибелі есептеушінің жетекшілігінде қысқа уақыт жұмыс істейді. Ресми есептеушілер сирек тоқтатылады, бірақ үй командасына ұнамайтын шешімдер қабылдаған жағдайлар болды. 1992 жылы «Сиэтл Маринерс» ойыншылары ресми есептеушіні ауыстыру туралы петицияға қол қойды, ал 2001 жылы «Бостон Ред Сокс» басшылығы «Hideo Nomo» питчері оң алаңдағы тартысты ойында жеңіліске ұшырағаннан кейін, жаңа есептеушіге басқа ойында есептеуге рұқсат бермеді. 2001 жылы MLB ресми есептеушілердің жұмысын бағалау үшін есептеу комиссиясын құрды. 2008 жылы комиссияға 10.01(a) ережесінің орындалуын қадағалауға құқық берілді, бұл лигаға «нақты қате» есептеу шешімін өзгертуге мүмкіндік берді. Комиссия бұл құқығын бірнеше рет пайдаланды, 2009 жылғы маусымда үш есептеу шешімін жоққа шығарды. Ресми есептеуші соққы соққан ойыншының бірінші базаға тым жақын болғандықтан, таза ойынмен шығарыла алмайтынын айтты. «Милуоки» бұл шешімге есептеу комиссиясына шағымданды, бірақ 3 қыркүйекте комиссия кадрларды қарап, Уэббтің шешімін қолдады, бұл шешім 10.01(a) ережесінде талап етілгендей «нақты қате» емес екенін мәлімдеді.
МЛБ-дан тыс
Кіші лигалардағы ресми ұпай сандаршылары әдетте командалармен өз стадиондарындағы ойындардың ұпайларын тіркеу үшін жұмысқа алынады. Кейбір кіші лига ұпай сандаршыларының командамен бұрынғы қатысы немесе байланысы болуы мүмкін, олардың ішінде бұрынғы ойыншылар, бұрынғы жаттықтырушылар және жергілікті журналистер де бар. Халықаралық бейсбол жарыстарының ресми ұпай сандаршыларын көбінесе жарысты ұйымдастырушы таңдайды.
Талдау және ұсынылатын өзгерістер
Бейсболшылар, менеджерлер және жазушылар ондаған жылдар бойы ресми есепке алушының жақпарушылығы туралы пікір айтып келді, бірақ бұл мәселе жақында ғана объективті түрде зерттелді. 2006 жылы MLB-де ресми есепке алушы тіркеген қателіктердің көрсеткіші түрлі жағдайларда зерттелді. Қателіктердің анықталу жиілігі нашар ойын көрсетілген кезде жоғары, ал жағдайлар жақсы болғанда төмен болады, бірақ бұл факторлар қателік көрсеткішінің өзгеруін толыққанды түсіндірмейді. Басқа белгілі факторларды ескергеннен кейін, ресми есепке алушылардың үй командасына жақпарушылық танытқаны анықталды, бірақ 1979 жылы жазушы-есепке алушы дәуірі аяқталғаннан кейін бұл жақпарушылық азайды. Сонымен қатар, қателіктердің анықталу ықтималдығы Ұлттық лигада Америка лигасына қарағанда әлдеқайда жоғары. Гол салушылар арасындағы мүмкін сәйкессіздіктерді және ресми есепке алушы жасаған қателіктерді азайту үшін жылдар бойы түрлі ұсыныстар енгізілді, әсіресе 1970 жылдардың соңында жазушы-есепке алушы дәуірінің аяқталуы көріне бастағанда. BBWAA және кәсіби бейсбол төрешілері «бесінші төрешіні» құруды ұсынды. Төрт төрешіден тұратын топтар әр ойыннан кейін төрешілік міндеттерін ауыстырады және жылына бірнеше стадионға саяхаттайды. Бұл жаңа бесінші төреші төрешілер тобымен бірге ойынды есепке алып, базада кезекке тұрады, бірақ MLB қосымша шығындарға баруға құлшынбайды.
10.01 бап
Бейсбол ережелері ресми тіркеушінің ойынды тек баспасөз орталығынан (пресс-кабинадан) қарауын талап етеді, себебі бар екі негізгі себеп бар. Біріншіден, бұл барлық тіркеушінің ойынды шамамен бірдей көруін қамтамасыз етеді. Бұл ереже мақсатының бірі – бір стадиондағы әртүрлі ойындарда жұмыс істейтін, сондай-ақ әртүрлі стадиондардағы ресми тіркеушілер арасындағы есептеу шешімдерінің дәйіндігін арттыру. Екіншіден, баспасөз орталығы стадиондағы ең бейтарап орын болып табылады. Баспасөз орталығында отырған ресми тіркеуші журналистер мен хабар таратушылармен қоршалған, олар бейтарап болуға тиіс, сондықтан тіркеуші ойыншылардың, жаттықтырушылардың және көрермендердің әсеріне түсуі аз. Сол сияқты, шешім қабылдау қиын болған жағдайда, егер ресми тіркеушінің пікірінше, табылған ұпай мен табылмайтын ұпай тең мүмкіндіктерге ие болса, 10.16-шара ресми тіркеушіге "күмәннің пайдасын питчерге беруді" бұйырады.
Қателер
Қорғауға қате тағу шешімі ресми ұпай сақтаушының ең белгілі жауапкершілігі болып табылады. Кейбір жағдайларда қате автоматты түрде қорғауға тағылады, бірақ көптеген қателер ойын барысында шешім қабылдауды талап етеді. Жалпы айтқанда, қорғаудан "қалыпты күш-жігер" жұмсалып, аут тіркелген немесе жүгірушінің алға жылжуына кедергі келтірілген жағдайда, бірақ қорғау мұны істей алмаса, қате тағылады. Қате тіркелген кезде ресми ұпай сақтаушы қателікті ойынға қатысқан алаң қорғаушыларының біреуіне жүктеуі керек. Қателер негізінен 10.12-бапта қарастырылады. Бұл ережеге бір ерекшелік, қорғау кем дегенде бір аут жасап, қос немесе үш аутты аяқтауға тырысқанда туындайды. Мұндай жағдайда, егер дұрыс емес лақтыру жүгірушіге қауіпсіз базаға жетуге мүмкіндік берсе, қате тағылмайды. Егер дұрыс емес лақтыру жүгірушіге қосымша базаға жылжуға мүмкіндік берсе, онда қосымша жылжу үшін қате тағылуы мүмкін. Дегенмен, егер дұрыс лақтыру уақтылы жасалып, қос немесе үш аутты аяқтаса, бірақ базадағы алаң қорғаушы ұстап алмаса, қате тағылуы мүмкін. Сыртқы алаң қорғаушылары әдетте, ұшқын допты ұстауға жеткілікті уақыт болған кезде, бірақ ұстауға жете алмай немесе допты түсіріп алғанда қателік жасағандары үшін айыпталады. Қате немесе өткізілген доптан кейін ұпайлар тіркелген иннингтің соңында ресми ұпай сақтаушы иннингтің оқиғаларын қателерсіз немесе өткізілген доптарсыз қайта жасайды. Егер ресми ұпай сақтаушының пікірінше, қорғаныс қателеспесе, ұпай тіркелмес еді, онда ол ұпай есепке алынбайды. Егер ұпай тіркелгенін ойласа, онда ол ұпай жиналады және қақпашыға жүктеледі. Мысалы, егер бірінші соққышы қателікпен базаға жетсе, екінші соққышы хоум-ран соқса, ал келесі үш соққышы аут болса, онда тіркелген екі ұпайдың біреуі есепке алынбайды. Бұл жалпы ережені реттейтін ережелер мен шектеулер бар. Алаң қорғаушысының таңдауы негізінен 10.05 және 10.06 ережелерінде талқыланады және бұл, әдетте, қорғаушы солай жасаса, соққышы жүгірушіні аутқа шығара алатын жағдайда пайда болады. Бұл ереже бойынша ресми ұпай сақтаушының шешімін қабылдауы қажет болатын көптеген жағдайлар бар: бір базаға алға жылжуға тырысатын, күшсіз алдыңғы жүгірушіні аутқа шығаруға тырысқанда, кез келген алаң қорғаушы күшті алдыңғы жүгірушіні аутқа шығаруға тырысқанда және оны аутқа шығаруға тырысқанда, сондай-ақ кез келген алаң қорғаушы күшсіз алдыңғы жүгірушіні аутқа шығаруға тырысқанда және бастапқы базасына оралғанда. Мұндай жағдайларда ресми ұпай сақтаушы соққышы жүгірушінің бірінші базаға қауіпсіз жететінін анықтауы керек, егер қорғау оны аутқа шығару үшін қалыпты күш-жігер жұмсаса. Егер қорғау ойынды ойнауға күтпесе, соққышы соққымен есептеледі, әйтпесе ол алаң қорғаушысының таңдауымен базаға жеткені деп есептеледі. Егер алдыңғы жүгірушіні аутқа шығару кезінде қателік орын алса, бұл шешімге әсер етпейді. Оның орнына, бұл соққы немесе алаң қорғаушысының таңдауымен қатар орын алған болып есептеледі. Бұл ережеге бір ерекшелік база ұрлауға тырысқанда туындайды. Егер жүгіруші питчер допты лақтырудан бұрын "келесі базаға" қарай жылжуды бастаса, жүгірушіге ұрланған база есептеледі және жабайы лақтыру немесе өткізілген доп есепке алынбайды. Егер жабайы лақтыру немесе өткізілген доп жүгірушіге ұрланған базадан әрі жылжуға мүмкіндік берсе, ресми ұпай сақтаушы одан әрі жылжу жабайы лақтыру немесе өткізілген доптың нәтижесі деп шеге алады. Егер жүгіруші қорғау алға жылжуды тоқтатуға тырыспаса, алға жылса, ресми ұпай сақтаушы жылжу қорғау тарапынан бейжайлықтың нәтижесі деп шеге алады және ұрланған база есепке алынбайды. Дегенмен, ұрланған база үшін лақтыру міндетті емес. Егер алаң қорғаушы алға жылжуды болдырмауға тырыса бастаса, бірақ кейін лақтырудан бас тартса, жылжу қорғау тарапынан бейжайлықтың нәтижесі емес. Егер соққышы құрбандыққа шалуға тырысса және нәтижесінде шалу соққысы бірінші базаға қауіпсіз жететіндей болса, ресми ұпай сақтаушы егер ойында қателік болмаса және қорғау тарапынан қалыпты күш-жігер аут тіркемесе, құрбандыққа шалудың орнына соққымен есептеуді таңдай алады. Соңында, егер жеңімпаз команданың бастапқы питчері 10.17-бап бойынша жеңіске лайық болмаса, ал жеңіске лайық болатын рельефтік питчер "қысқа көріністе" "тиімсіз" тастаса, ресми ұпай сақтаушы "кейінгі рельефтік питчерге" жеңіс беруді таңдай алады.