Кіріспе

Студенттік ұйым түрі – Студенттік одақ немесе студенттік кеңес, сондай-ақ студенттер кеңесі, студенттік үкімет, еркін студенттік одақ, студенттік сенат, студенттер қауымдастығы, студенттер гильдиясы немесе студенттік ұйым басшылығы сияқты көптеген басқа да атаулармен белгілі. Бұл студенттік ұйым көптеген колледждерде, университеттерде және жоғары мектептерде кездеседі. Жоғары білім беруде студенттік одаққа көбінесе кампуста әлеуметтік, ұйымдастыру, өкілдік және мүшелеріне академиялық қолдау көрсетуге арналған жеке ғимарат бөлінеді. АҚШ-та студенттік одақ көбінесе университетке тиесілі және студенттерге қызмет көрсету мақсатындағы басқарушы органы жоқ ғимаратты білдіреді. Бұл ғимарат студенттік іс-шаралар орталығы деп те аталады, бірақ Колледж одақтарының халықаралық қауымдастығында (көбінесе АҚШ-та орналасқан) жүздеген кампус ұйымдары мүшелікте. АҚШ-тан тыс елдерде студенттік одақ және студенттік кеңес көбінесе студенттік іс-шаралар орталығы ғимаратынан өзгеше, өкілдік органға жатады, сондай-ақ бұл өкілдік орган басқаратын ғимаратқа да қатысты болуы мүмкін.

Мақсаты

Елге байланысты, топтың мақсаты, құрылымы, әдісі және іске асырылуы әртүрлі болуы мүмкін. Кез келген жағдайда, студенттік одақтың немесе студенттік үкіметтің мақсаты – студенттерді бір жолмен немесе екіншісімен өкілдік ету. Кейбір жағдайларда студенттік одақтар білім беру мекемесінен тәуелсіз, студенттердің өзі басқарады. Бұл ұйымдардың мақсаты студенттерді мекеме ішінде де, сыртында да, соның ішінде жергілікті және ұлттық мәселелерде де өкілдік ету болып табылады. Студенттік одақтар студенттерге түрлі қызметтер ұсынуға да жауапты. Ұйымның құрамына байланысты, студенттер комитеттерде белсенділік таныту арқылы, кеңестер мен жалпы жиналыстарға қатысу арқылы, одақ басқаратын топтарда, қызметтерде немесе клубтарда ерікті болып жұмыс істеу арқылы немесе сайланған лауазымды қызметкер болу арқылы одаққа қатыса алады. Кейбір студенттік одақтар саяси бағытталған ұйымдар болып табылады және көбінесе болашақ саясаткерлерге дайындық алаңы қызметін атқарады. Студенттік одақтардың мақсаттары, саяси бағытталғандығының деңгейіне қарамастан, көбінесе студенттерге мүмкіндіктер, қолдау және қызметтер ұсынуға бағытталған. Кейбір студенттік одақтар кампустағы басқа ұйымдарды ресми түрде танып, оларға жылдық бюджет бөліп береді. Кейбір білім беру мекемелерінде аспиранттар жалпы студенттік одақтың құрамына кіреді, ал басқаларында олардың жеке аспиранттар өкілдігі болады. Кейбір жағдайларда аспиранттар студенттік үкіметте ресми өкілдікке ие болмайды.

Елге байланысты өзгерістер

Бұрын айтылғандай, студенттік одақтың немесе студенттік үкіметтің мақсаты – барлық студенттердің мүддесін қорғау. Көп жағдайда студенттік одақтар студенттерге мүмкіндіктер, қолдау және қызметтер ұсынуға баса назар аударады. Атаудың қарапайым өзгерістеріне АҚШ-та (студенттік үкімет) және басқа елдерде (студенттік одақ немесе студенттер қауымдастығы) қолданылатын атау айырмашылықтары жатады. Елдерге байланысты, бастауыш білімнен жоғары білімге немесе жоғары оқу орнына дейінгі білім берудің әртүрлі әдістері қолданылады.

Австралия

Австралияда барлық университеттерде бір немесе бірнеше студенттік ұйым бар. Австралиялық студенттік одақтар көбінесе тамақтандыру орындары, шағын сауда нүктелері (мысалы, газет-журнал сататын дүкендер), студенттік бұқаралық ақпарат құралдары (мысалы, кампус газеттері), қорғаушылық және түрлі әлеуметтік, өнер, саяси, ойын-сауық, арнайы қызығушылықтар мен спорттық клубтар мен қоғамдарға қолдау көрсету сияқты қызметтер ұсынады. Көптеген университеттер әйелдер, ЛГБТ, халықаралық және абориген студенттері үшін мамандандырылған қолдау қызметтерін де ұйымдастырады. 2006 жылы студенттік кәсіподақтардың ерікті болуы (VSU) енгізілген кезде көптеген студенттер алаңдаушылық білдірді. 2011 жылы Үкімет университеттерге студенттерден спорт залы, балалар бағдары және кеңес беру, сондай-ақ студенттік бұқаралық ақпарат құралдары мен "студенттердің мүдделерін қорғау" сияқты жағдайларды қаржыландыру үшін міндетті төлем алуға рұқсат беретін заң қабылдады. Австралияның Ұлттық студенттік одағы ұлттық деңгейде көптеген студенттік одақтарды білдіреді; Австралия аспирантуралық қауымдастықтар кеңесі аспирантуралық студенттік одақтардың бас ұйымы болып табылады.

Әзірбайжан

Әзірбайжан студенттер одағы (АСУ) 2008 жылдың 15 қыркүйегінде Баку студенттерімен құрылды. АСУ – халықаралық тәжірибе негізінде құрылған ұйым. Ол жынысына, нәсіліне, дініне, ұлтына қарамастан студенттерді біріктірген алғашқы студенттік ұйым болды. Іс-қимыл кезеңінде АСУ тұрақты құрылымды қалыптастырды, тиісті органдарға студенттік саясат бойынша жаңа ұсыныстар енгізді, халықаралық және аймақтық студенттік ұйымдармен тығыз байланыс орнатты, Әзірбайжандағы университет студенттері мен компаниялар арасындағы қарым-қатынасты ескере отырып, жаңа іс-қимыл жоспарын дайындады. АСУ халықаралық қатынастарды өте маңызды деп есептеді. 2009 жылдың 12-15 қарашасында Шанхайда өткен IAESTE Азия форумына АСУ делегаттары алғаш рет қатысты. Осы форумнан кейін АСУ студенттерді алмасу бойынша ең ірі ұйымдардың бірі – IAESTE-мен тығыз байланыс орнатты. Осы байланыс нәтижесінде 2010 жылдың 21 қаңтарында АСУ IAESTE мүшелігіне қабылданды. Одақ IAESTE-де Әзірбайжан студенттерін өкілдік ету құқығын алды. Бұл мүшелік одақтың халықаралық деңгейдегі тұңғыш жетістігі болды. 20-27 қаңтар аралығында Таиландта өткен 64-ші жылдық конференцияда Әзірбайжан студенттер одағы IAESTE-нің серіктес мүшесі болып қабылданды. Әзірбайжан студенттер одағы 2015 жылға дейін Еуропа студенттер одағының толық құқықты мүшесі болды.

Қытай

Қытайда студенттер ұйымын әдетте 学生会 немесе 学生联合会 деп атайды. Әртүрлі университеттерде мүшеліктің міндеттері әртүрлі болады. Кейбір университеттер мүшелеріне студенттердің қатысуын тіркеу және бағаларын есептеу жұмысын жүктеуі мүмкін. Қытай университеттерінің студенттік бірлестіктері көбінесе Қытай Коммунистік Жастар Лигасының жетекшілігінде болады, бұл олардың студенттердің өзіне тиесілі ұйым ретіндегі қызметін шектейді.

Гонконг

Гонконгтағы барлық университеттерде студенттер одағы болған, Гонконгтың ұлттық қауіпсіздік заңы 2020 жылы күшіне енгенге дейін. Осы заң күшіне енгеннен кейін көптеген студенттер одағы саяси қысымның нәтижесінде таратылуға мәжбүр болды. Осы студенттер одақтарының көпшілігі Гонконг студенттер федерациясының мүшелері еді. Көптеген орта мектептерде де студенттер одағы немесе оған балама ұйымдар бар. Кейбір орта мектептерде студенттер одақтары студенттік кеңес немесе студенттер қауымдастығы деп аталады. Орта мектептер мен университеттердегі студенттер одақтары студенттердің барлығының демократиялық және жалпыға бірдей сайлауы арқылы сайланады, ал қарапайым көпшілік дауысқа ие болған команда жылдық жаңа студенттер одағы болады. Студенттер одақтарының құрылымы көбінесе иерархиялық болып келеді.

Үндістан

Үндістанда Ұлттық Конгресс қозғалысының басымдығы тұсында қалыптасқан студенттік саясаттың күрделі дәстүрі дамыған. Студенттік одақтар университеттер ішінде, мысалы, IISc студенттік кеңесі сияқты, және университеттер арасында ұйымдастырылады. Бүкіл Үндістан студенттер федерациясы (AISF) – 1936 жылдың 12 тамызында құрылған, Үндістандағы ең көне студенттік ұйым. AISF – Үндістанның тәуелсіздік күресіне белсенді қатысқан, бірақ саяси партиялармен байланысты болған жалғыз студенттік ұйым. Ал Akhil Bharatiya Vidyarthi Parishad, Muslim Students Federation, Students Federation of India, National Students Union of India сияқты ұйымдар университеттер мен колледждердегі лауазымдарды бағындыру үшін сайлауларда бәсекелеседі. Активистік одақтардың мысалдары: Джавахарлал Неру атындағы университеттің студенттік одағы, Дели университетінің студенттік одағы, Удай Пратап колледжінің студенттік одағы, Swaero студенттік одағы. Соңғы кезде кейбір мектеп әкімшіліктері де студенттік үкімет жүйесін түрлі түрінде қосымша оқу қызметтерінің бірі ретінде енгізе бастады. Сәулет студенттерінің ұлттық қауымдастығы – саяси емес, тәуелсіз және бірегей студенттік ұйым.

Индонезия

Индонезияда әрбір университет, колледж және жоғары білім беру мекемесінде студенттік одақ болады. Жасөспірімдер мен аға сыныптардағы студенттік одақтың ресми ұйымы "Organisasi Siswa Intra Sekolah" (Мектеп ішіндегі студенттік ұйым, қысқартылып OSIS) деп аталады және оны мектеп құрайды. Көшбасшыны сайлау үшін әдетте жыл сайын жалпы сайлау өтеді. OSIS мектептегі қосымша білім беру шараларын ұйымдастырады, мысалы, музыкалық концерттер мен өнер көрмелерін (pentas seni/pensi). Университеттердегі студенттік одақтар көбінесе "Badan Eksekutif Mahasiswa" (Студенттік атқару комитеті, қысқартылып BEM) деп аталады, бірақ ресми атауы университеттер мен факультеттер арасында өзгеше болуы мүмкін. Көптеген BEM ұлттық одақтармен байланысты, мысалы, "All Indonesia BEM" (BEM SI) немесе "BEM Nusantara" (BEMNUS).

Жапония

Жапонияда студенттік ұйым 学生自治会 (gakusei jichi kai) деп аталады. Жапон тілінде "学生自治会" (gakusei jichi kai) сөзі студенттердің өзін-өзі басқару ұйымдарын білдіреді. Жапониядағы студенттер қауымы сабақтан тыс іс-шараларды дамытуға ықпал етеді. Әдетте, мәдени бірлестік, 文化会 (bunka kai) және спорттық бірлестік, 体育会 (taiiku kai) студенттік ұйым құрамына дербес ұйымдар ретінде кіреді. Студент бір немесе бірнеше студенттік ұйымға мүше болады және осы ұйымдар арқылы сабақтан тыс іс-шаралармен айналысады. Дегенмен, 1990 жылдан бері университеттер мен колледждердегі сабақтан тыс іс-әрекеттер азайып барады. Жапонияда университет басқаруына немесе әкімшілігіне қатысатын жалпыұлттық студенттік одақ жоқ.

Малайзия

Малайзияда 20 мемлекеттік университет бар. Олардың әрқайсысында студенттердің өкілдігі болады, ол аталған университеттегі студенттердің ең жоғары органы болып табылады, және бұл Университеттер және университет колледждері туралы 1971 жылғы заңда (AUKU) белгіленген. Университеттің сыртқы білім алушы студенттерден басқа тіркелген студенттері бірлесіп Университеттің студенттік одағын құрайды, ал одақ студенттердің өкілді кеңесін сайлайды. (Университеттер және университет колледждері туралы заңның 48-бабы, 1-тармағы, 2-бөлігі) МПП-ға өкілдерді сайлау үшін жыл сайын, әдетте қараша айында (Малая университетінде шілде айында) жалпы сайлау өтеді. Дауыс беруге қатысу көрсеткіші көбінесе жоғары болады (70-95 пайыз), себебі университет басшылығы, сайлау комитеті ретінде де әрекет етеді, олардың күшін арттыруына байланысты. 2019 жылы Университеттер және университет колледждері туралы 1971 жылғы заңға енгізілген түзетулер студенттерге сайлау комитетін толық басқаруға мүмкіндік берді. Жыл сайын Малайзияның Жоғары білім министрлігі барлық МПП-мен кездесулер мен бағдарламалар ұйымдастырады. Дегенмен, әр МПП өз мүшелерін басқаруға дербес құқыққа ие. МПП-ның мөлшері әр университетте әртүрлі болады, ең аз 12-ден 50-ге дейін, және студенттік басшылардан студенттік ұйымды өкілдік ететін қауымдастық емес мүшелерді де қамтуы мүмкін. Барлық МПП мүшелері штаттан тыс және жалақысыз қызметкерлер болып табылады. 2011 жылы Universiti Sains Malaysia студенттердің консультативтік ассамблеясын құрды, ол Малайзиядағы алғашқы студенттік парламент және осы сияқты ең көне парламент болып табылады. Бұл студенттік басшылардың шешім қабылдау және саясат жасау процесіне көбірек қатысуын қамтамасыз етуге, сондай-ақ студенттік одақ жүйесінде атқарушы биліктен өзге заңнамалық тармақ құруға бағытталған. Университет студенттік парламенті МПП мүшелерінен және студенттік ұйымды өкілдік ететін басқа да сайланған немесе тағайындалған студенттік басшылардан тұрады, сонымен қатар басшылық пен студенттердің өкілдері бақылаушы ретінде қатысады. 2020 жылы Universiti Utara Malaysia студенттік парламентті, өзінің студенттік одағы жүйесіндегі заңнамалық тармақ ретінде қайта жаңғыртты, ол 2013 жылғы соңғы отырысынан бері тоқтап тұрған еді, ал қайта жаңғыртудан кейінгі келесі отырыс 2021 жылдың сәуір айында өтті. 2021 жылдың мамыр айына дейін Малайзиядағы 8 мемлекеттік университетке студенттік парламент құрылды. Алайда, МПП-ның тәуелсіздігіне қатысты бірнеше даулар туды, себебі басқару шешімдері Студенттік істер жөніндегі басқарманың кеңесіне байланысты болды, әсіресе студенттік құқықтарды қорғайтын белсенділер арасында, олар 1971 жылғы Университеттер және университет колледждері туралы заңның (AUKU) жойылуын және оның орнына 1960 жылдардағыдай студенттердің басқарудағы тәуелсіздігін "қайта жаңғыртуға" бағытталған жаңа заң қабылдануын талап етті.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда студенттік бірлестіктердің саяси мәселелерге қатысуы ұзақ тарихқа ие, әсіресе 1981 жылғы Спрингбок туры кезіндегі «Halt All Racist Tours» науқаны. Барлық университеттерде, сондай-ақ көптеген политехникалық және білім беру колледждерінде студенттік бірлестіктер бар. 1990 жылдардағы экономикалық реформалар мен жоғары білімде төлем жасау қағидасының енгізілуінен кейін студенттік бірлестіктер мен ұлттық ұйым студенттік несие жүйесіндегі теңсіздіктерге және студенттердің үлкен қарыздарына қарсы күреске назар аударды. Ішкі бағалау жүйесінің енгізілуімен қатар, жартылай штатпен жұмыс істеу және семестр құрылымын өзгерту студенттік қозғалыстың бұқаралық наразылықтан лоббилік жұмысқа қарай ығысуына және сабақтан тыс шараларға қатысудың азаюына себеп болды. 1998 жылға дейін барлық мемлекеттік жоғары білім беру ұйымдарында (университеттер, политехникалық және білім беру колледждері) студенттік бірлестік мүшелігі міндетті болды. 1997 жылы оңшыл Ұлттық партия Білім беру заңына студенттік мүшеліктің ерікті болуын қарастыратын түзету ұсынды, бұл барлық жоғары білім беру ұйымдарында студенттік бірлестік мүшелігін ерікті ететін еді. Алайда, Ұлттық партия заңды қабылдау үшін орталықшыл «Жаңа Зеландияның бірінші» партиясының қолдауына сүйенді. «Жаңа Зеландияның бірінші» партиясы жоғары білім алушы студенттердің өздері олардың білім беру ұйымының мүшелігі міндетті немесе ерікті болуын шешуін қалағандықтан, әрбір мемлекеттік жоғары білім беру ұйымында міндетті немесе ерікті мүшелік туралы референдум өткізуге мүмкіндік беретін түзетуді қолдады. Түзетуде сондай-ақ, алдыңғы референдумнан кемінде екі жыл өткен соң және студенттердің 10% қол қойған петиция болған жағдайда ғана өткізілетін келесі референдумдарға рұқсат берілді. Референдумдардың бірінші толқыны 1999 жылы өтті, оның нәтижесінде бірнеше политехникалық колледждер мен екі университет (Уайкато университеті және Окленд университеті) ерікті мүшелікке көшті. 2002 жылы Уайкато университетінде өткен екінші референдумда студенттер міндетті мүшелікке оралуды шешті. Окленд университетінде 2001, 2003 және 2005 жылдары өткен ұқсас референдумдар студенттік мүшеліктің ерікті болуын сақтап қалды. Жаңа Зеландияның көптеген жоғары білім беру студенттік бірлестіктері «Жаңа Зеландияның студенттік бірлестіктері одағы» құрамына біріккен.

Филиппин

Филиппинде студенттік одақтар "студенттік үкімет" және "студенттік кеңес" деп аталады. Олар студенттерді өкілдік ету және халықтың демократиялық құқықтары мен бостандықтары үшін күресті ілгерілету үшін өте маңызды ұйымдар. Бастауыш және орта білім беру деңгейінде студенттік одақтар "оқушылар үкіметі" деп аталады және Білім министрлігінің "Студенттік үкімет бағдарламасы" аясында басқарылады. Ал жоғары білім беру деңгейінде жеке және мемлекеттік колледждер мен университеттердің өз студенттік кеңестері болады. Университеттер өздерінің мамандықтары бар колледждерге (мысалы, Құқық колледжі, Медицина колледжі, Өнер және ғылым колледжі және т.б.) бөлінуі мүмкін. Мұндай жағдайда, университет деңгейіндегі студенттік өкілдік әдетте университет студенттік кеңесі деп аталады, ал колледждердің студенттік өкілдігі колледж студенттік кеңесі(лер) деп аталады. Студенттік одақтардан басқа, студенттер студенттік регент арқылы да өкілдік етеді (мысалы, Филиппин университеті жүйесінің студенттері үшін студенттік регент кеңсесі). Студенттік регент – студенттердің өз университеттерінің саясатты қабылдаудың жоғары органында, мысалы, студенттік регенттің дауыс беру құқығы бар мектеп кеңесінде өкілдік етуі үшін тынымсыз және үздіксіз күрестің нәтижесі. Студенттік регенттер әртүрлі қалаларда кампустары бар университеттерде, әсіресе мемлекеттік университеттер мен колледждерде жиі кездеседі. Өзге жағынан, бұл студенттік одақтар бүкіл ел бойынша Филиппиннің Ұлттық студенттер одағы (NUSP) сияқты одақ немесе желі арқылы байланысқан. 1957 жылы құрылғаннан бері ол студенттердің демократиялық құқықтары мен әл-ауқатын дамытуға бағытталған студенттік кеңестер, үкіметтер және одақтардың жалпыұлттық одағы болып табылады.

Шри-Ланка

Шри-Ланкада әр мемлекеттік университеттің бірнеше студенттік одағы бар, олар тиісті факультеттермен ресми байланыста. Университеттер аралық студенттер федерациясы – 14 университет студенттік одағының бас ұйымы. Алайда, олардың көпшілігі саяси байланыстарға ие және осы саяси фракциялардың өкілі ретінде әрекет етеді. Көптеген одақтар университет ішінде де, жалпы елде де белсенді саяси роль атқарады. Бұл жиі қарсылас студенттік одақтардың немесе биліктің арасында қақтығыстарға себеп болады.

Тайвань

Тайваньда студенттік ұйым 學生會 немесе 學生自治會 деп аталады, бұл топтар көбінесе студенттік қауымдастықтар мен студенттер одағы, не сирек жағдайда студенттік үкімет деп танылады. Заңға сәйкес, барлық университеттер мен жоғары мектептерде студенттік қауымдастық болуы міндетті. Тайваньдағы көптеген университеттердің студенттік қауымдастықтары Тайваньның Ұлттық студенттер одағының мүшелері болып табылады.

Мьянма

Мьянмадағы студенттік одақтардың рөлі саясатпен тығыз байланысты болды. 1920 жылдан бастап студенттік одақтар белсенділік танытып, ұлттың тәуелсіздігіне қол жеткізуге тырысты. Мьянма тарихында студенттердің көптеген бойкоттары болды: 1920, 1936, 1962, 1974-75-76 жылдар, 1988, 1996, 2007 және соңғы кезде 2015 жылдың наурызы. Олардың көпшілігі саяси мәселелермен байланысты болды.

Африка

Оңтүстік Африкада студенттік өкілдік кеңестері студенттік басқарудың атқарушы және толық құрамды органы болып табылады, студенттік ұйымдарды қаржыландырудың көп бөлігін қамтамасыз етеді және әкімшілікпен өзара әрекеттесу кезінде студенттердің мүдделерін қорғайды. Көптеген жағдайларда осы кеңестердің өкілдері университет Сенатының құрамына кіреді. 2012 жылы Ливияда 42 жылдық үнсіздіктен кейін алғашқы студенттік одақ құрылды. Ливияның Триполи қаласындағы "Аль Мимона Эбэм Альхарт" мемлекеттік мектебінің студенттері одақты сәтті құрып, елдің басқа мектептеріне де осылай әрекет етуге шақыру жасады. Одақтың негізін қалаушы Алаа Амед бұл жетістігі үшін жергілікті БАҚ назарына ілікті. Жоғары білім және студенттік белсенділік елдеріне қарай өзгеруі мүмкін, бірақ Нигерия студенттерінің ұлттық қауымдастығы – ел бойынша 50-ден астам университет одағын біріктіретін ұйым. Тунисде 1952 жылы құрылған Тунистің студенттердің жалпы одағы және 1985 жылы құрылған Тунис студенттерінің жалпы одағы сияқты көптеген студенттік одақтар бар.

Еуропа

Студенттік одақтар әр елде әртүрлі болып келеді, бірақ Еуропалық студенттер одағы – 36 еуропалық елден келген 45 ұлттық студенттер одағын біріктіретін ұйым.

Армения

Арменияның Ұлттық студенттер қауымдастығы 2003 жылдың қыркүйегінде құрылған және Армения бойынша 90 мың студенттің мүдделерін қорғайды. Ол Еуропа студенттер одағының мүшесі болып табылады. Арменияның Ұлттық жастар кеңесі 1997 жылы құрылған және Армения бойынша 70 студенттік және жастар ұйымын білдіреді.

Дания

Данияда жоғары білім беру жүйесі екі параллель секторды қамтиды: университеттер және қолданбалы ғылымдар университеттері (мысалы, медбикелік және инженерлік мектептер немесе мұғалімдер колледждері). Университеттер ғылыми зерттеулермен және олардың негізіндегі жоғары біліммен сипатталады. Қолданбалы ғылымдар университеттері жұмыс өміріне бағытталған және олардың қызметін осы саланың жоғары кәсіби біліктілік талаптарымен негіздейді. Бұл кәсіптік білім беру орындары 3-4 жылдық «кәсіптік бакалавр» дәрежесін ұсынады. Бұдан басқа, көптеген өнер мектептері де бар. Университеттер Ғылым министрлігіне, қолданбалы ғылымдар университеттері Білім министрлігіне, ал өнер мектептері Мәдениет министрлігіне бағынады. Қазіргі уақытта 12 университет бар, бірақ 2006 жылы оларды аз, ірі институттарға біріктіру процесі жүріп жатыр. Университеттердегі студенттік одақтар (және кейбір өнер мектептерінің студенттік одақтары) көбінесе Даниядағы Ұлттық студенттік одақтың мүшелері болып табылады, ол осы студенттерді ұлттық деңгейде өкілдейді. Әрбір университеттің студенттік одағы бар (дания тілінде Studenterråd). Мүшелік міндетті емес. Студенттік одақтар университет пен Ғылым министрлігі тарапынан жыл сайынғы университет сайлауында алынған дауыс пайызына сәйкес қаржыландырылады. Студенттік одақ өздігінен басқарылады, оның ішкі өмірі жарғыларымен реттеледі. Студенттік одақтар студенттерді өкілдік етуге жауапты және әртүрлі әкімшілік органдардың студенттік мүшелерін сайлайды. Олар әдетте кішірек, мамандандырылған студенттік ұйымдардың қызметін үйлестіреді және қаржыландырады. Қызметтерін қаржыландыру үшін кейбір студенттік одақтар мүшелік жарна жинайды және/немесе түрлі бизнеспен айналысады. Мәдениет министрлігінің мекемелерінде де жергілікті студенттік ұйымдар бар. Білім министрлігінің мекемелерінде студенттік қызметтер әртүрлі салалардағы еңбек одақтарының студенттік бөлімдерімен тығыз байланысты. Мысалы, мұғалімдердің студенттері ұлттық мұғалімдер кәсіподағында ұйымдастырылған, және т.б. Жоғары орта мектептерде (дания тілінде Gymnasier) заң бойынша студенттер кеңесі болуы тиіс. Студенттер кеңестері келесі ұйымдарда ұйымдастырылған:

Франция

Француз жоғары білім беру жүйесінің орталықтандырылғандығы жергілікті университеттердің шешім қабылдау құқығын шектеуге алып келеді. Осының салдарынан студенттік ұйымдар көбінесе ұлттық деңгейде құрылады, ал көптеген университеттерде олардың жергілікті бөлімшелері жұмыс істейді. Ірі ұлттық студенттік ұйымдардың күшті саяси ұстанымдары бар және олардың қызметі бір ғана университеттің мүшелерінің жеке мүдделеріне емес, жоғары білім беру туралы өз көзқарастарын қорғауға бағытталған. Ұйымға мүшелік студенттер үшін ешқандай артықшылық бермейтін, негізінен саяси шешім ретінде қарастырылады. Ұйымдардың күші көбінесе мүшелік санымен емес, ұлттық наразылықтардағы тиімділігімен өлшенді. Франция студенттерінің ұлттық одағы (UNEF) – 1907 жылы құрылған ең көне француз студенттік ұйымы. Ол 1946 жылы Гренобль хартасын қабылдағанда Францияда студенттік ұйымдардың қазіргі заманғы негізін қалады. Студенттік күрес ұйымдары да бар, мысалы, Solidaires Étudiant e s (2013 жылдың қаңтарында бұрынғы SUD Étudiant және Féderation syndicale étudiante (FSE) ұйымдарының бірігуі нәтижесінде құрылды), олар университет басшылығымен ынтымақтасудан бас тартып, студенттерді ұйымдастыруға жұмыс істейді. Немесе радикалды оңшыл студенттік ұйымдар, мысалы, студенттік кокада.

Француз жоғары білім беру жүйесіндегі ең жақсы университеттер саналатын grandes écoles-та студенттер көбінесе әлеуметтік және спорттық іс-шараларды ұйымдастыруға жауапты ресми Студенттік Кеңсеге (Bureau des étudiants немесе Bureau des élèves) мүше болады. Мектеп әкімшілігімен тығыз байланыста жұмыс істейтін осы ұйымдардың жарғылары көбінесе мектептің беделін құлдыратуы мүмкін саяси топтардан тәуелсіздігін сақтау үшін ұйым мүшелерінің басшылық лауазымдарға үмітткер болуына кедергі келтіреді.

Орта мектеп оқушылары одағы

Алғашқы жоғары мектеп ұйымдары 1960 жылдардың ортасынан бастап әлеуметтік қозғалыстармен байланысты сирегірек пайда бола бастады. Қазіргі француздық жоғары мектептеріндегі кәсіподақтар 1986 жылдың қараша және желтоқсан айларында жоғары оқу орындары мен университет студенттерінің жаппай жұмылдырылуына себеп болған Деваке заң жобасынан кейін қалыптасты. 1987 жылы Тәуелсіз және Демократиялық Лицей Федерациясы құрылды. Бұл ұйым синдикализмді алғаш рет қабылдады. Ол әлі күнге дейін жұмыс істеп тұрған ең көне француз жоғары мектеп оқушылары одағы. Синдикализмге сілтеме жасайтын басқа жоғары сынып оқушылары одақтары да пайда болды: 1994 жылы кәсіптік біріктіру шартына қарсы әлеуметтік қозғалыстан кейін жоғары сынып оқушыларының ұлттық одағы құрылды.

Германия

Германияда студенттік өкілдіктің нақты нысаны федералды жерге күшті байланысты. Көптеген штаттарда әрбір жоғары оқу орнында Бас студенттік комитет (AStA) болады. Ол барлық факультеттердің парламенттері мен кеңестерінің атқару органы болып табылады.

Грекия

Грекияда әрбір университет кафедрасының студенттер одағы (грекше: Σύλλογος Φοιτητών) болады және кафедраға қатысты барлық студенттер мүше ретінде тіркелуге құқылы. Студенттер одағының басты мақсаты – студенттердің академиялық өмірге қатысты немесе жалпы саяси және әлеуметтік сипаттағы мәселелерін шешу болып табылады. Сонымен қатар, студенттер одақтары саяси пікірталастар, демонстрациялар, университеттерді ұйымдастыру, білім беру лекциялары, мәдени-көркем шаралар, конференциялар және тағы да басқалар сияқты көптеген іс-шараларды ұйымдастырып, қолдайды. Студенттер одағының құрылымы қарапайым, ол екі органнан тұрады: Студенттердің жалпы жиналысы (Грекия) және директорлар кеңесі. Жалпы жиналысқа одақтың барлық студент мүшелері қатысады. Ол үнемі өткізіледі және шешім қабылдауға құқығы бар жалғыз орган болып табылады. Жалпы жиналыста студенттерді қызықтыратын көптеген мәселелер талқыланады және ашық дауыс беру арқылы шешімдер қабылданады. Директорлар кеңесі жалпы жиналыстың шешімдері іске асырылуын қамтамасыз етеді. Бұған қоса, директорлар кеңесінің мүшелері, оның ішінде одақтың төрағасы, университет әкімшілігінің түрлі органдарына одақтағы барлық студенттердің өкілдері ретінде қатысады. Жыл сайын көктемнің басында бүкіл ел бойынша студенттік сайлау өтеді, оның барысында студенттер өз өкілдерін сайлайды. Грекиядағы барлық студенттер одақтары «Грекияның Ұлттық Студенттер Одағына» (ΕΦΕΕ Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδας) мүше.

Ирландия

Ирландияның көптеген университеттері мен колледждерінде студенттер одақтары бар, олар студенттерді колледждің ішкі мәселелерінде, студенттерге қатысты кең ауқымды мәселелерде өкілдік ету және әлемдегі басқа да қозғалыстармен ынтымақтастық құру мақсатында құрылған. Ирландиядағы студенттер одақтарының барлығы дерлік жүргізіп отырған тұрақты науқан – 1995 жылы жойылған оқу ақысын қайта енгізуге жол бермеу. Студенттер одақтарының көпшілігі, бірақ барлығы емес, Ирландия студенттер одағына мүше. Ерекше айта кетерлік жайт, жеті университет студенттер одағының екеуі оның құрамына кірмейді. Студенттер одақтары өздерінің конституциясында белгіленген қағидаларға сәйкес жұмыс істейді, онда одақты басқарудың демократиялық және қосымша тәртібі егжей-тегжейлі сипатталған. Кейбір студенттер одақтары студенттерінің мүддесі үшін саудамен айналысады және бір жынысты некелерді немесе абортты қолдау туралы референдумдар ұйымдастырады. Ирландия Республикасындағы барлық университеттер мен технология институттарында студенттер одақтары бар. Солтүстік Ирландиядағы студенттер қозғалысы – Ұлыбритания Ұлттық студенттер одағы (NUS) мен Ирландия студенттер одағы (USI) арасындағы 1972 жылғы екіжақты келісім нәтижесінде құрылды, мақсаты Солтүстік Ирландиядағы студенттерді өкілдік етудегі ерекше мәселелерді шешу болды.

Нидерланды

Нидерландыда студенттердің еңбек одақтары қызметін атқаратын бірнеше студенттік одақ бар. Ең ірілері – Делфттегі VSSD және Амстердамдағы ASVA Studentenunie. Бұл студенттік одақтардың барлығы LSVb ұлттық студенттер одағының мүшелері. Бірнеше ресми қатысу ұйымдарынан, сондай-ақ ASVA Studentenunie және VSSD-ден тұратын ISO (Interstedelijk Studenten Overleg) деп аталатын ұқсас ұйым да бар. ISO және LSVb екеуі де Еуропалық студенттер одағының мүшелері. Сонымен қатар, Нидерландыда шетелде оқитын студенттер үшін (бейресми) студенттік одақ бар: Нидерландының бүкіл әлемдегі студенттері, немесе жай ғана NEWS. Нидерландыда студенттік өкілдіктің ерекше жағдайы бар, онда студенттер толыққанды басқаратын жергілікті саяси партия, STIP, жергілікті әкімшілік сайлауда орындар жеңіп алды.

Норвегия

Норвегияда әрбір университет студенттер сайлайтын студенттік одаққа ие болуға заңмен міндетті. Бұған қоса, Норвегия заңдары барлық университеттердің директорлар кеңесіне екі студентті мүше етіп тағайындауды талап етеді. Әрбір студенттік одақтың мақсаты – университет әкімшілігі мен ректорына студенттердің ресми өкілі ретінде әрекет ету, оларды оқу орнындағы академиялық немесе әкімшілік мәселелер бойынша студенттердің пікірлерімен таныстыру. Олар сондай-ақ, жергілікті қауымдастықта әлеуметтік, мәдени және басқа да сабақтан тыс іс-шараларды ұйымдастыру арқылы оқу ортасын жақсартуға ұмтылады. Норвегиядағы әрбір студенттік одақ студенттік кеңес тікелей сайлайтын директорлар кеңесімен басқарылады. Сонымен қатар, Норвегияның көптеген жоғары сынып мектептері Норвегияның мектеп оқушылары одағының мүшелері болып табылады.

Португалия

Португалияда әрбір университет, политехникалық институт және жоғары білім беретін басқа да оқу орындарының өз студенттік одақтары болады. Одақтар көбінесе спорттық және мәдени шаралар, кештер мен академиялық мерекелер сияқты сабақтан тыс іс-шараларды ұйымдастыру және дамытумен айналысады. Сонымен қатар, олар студенттердің мүдделерін және құқықтарын қорғайтын, оқу орындарымен және мемлекеттік білім беру органдарының саясатымен байланыс жасайтын «студенттер еңбек одағы» ретінде де жұмыс істейді. Португалиядағы ең көне одақ – Коимбра университеті студенттеріне тиесілі Associação Académica de Coimbra (1887 жылы құрылған). Ең ірі студенттік одақ – Associação dos Estudantes do Instituto Superior Técnico (AEIST).

Швеция

Швеция университеттерінде студенттер ұйымдары студенттерді білім беруді бағалау және университеттер ішінде шешім қабылдау процесінде өкілдік етеді. Швеция университеттері Швеция студенттер ұйымына мүше емес. Ұйым әдетте әрбір шешім қабылдау органында дауыстардың үштен бірін құрайды, соның арқасында зор ықпалға ие болады. Ұйымдарды әдетте сайланған өкілдердің жалпы жиналысы басқарады. Студенттер ұйымдары мүшелеріне кеңес беру қызметтерін ұсынады және өз журналдары мен газеттерін жариялайды. Ірі университеттерде бірнеше студенттер ұйымы болуы мүмкін, ал кіші студенттер ұйымдары тек қана негізгі қызметтерді ұсынады. Ірі студенттер ұйымдары көбінесе университеттердегі дүкендер, мейрамханалар және түнгі клубтар сияқты өз нысандарын иеленеді және басқарады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда студенттік бірлестіктердің жергілікті және ұлттық деңгейдегі ұзақ тарихы бар. Ұлыбританиядағы ең көне студенттік одақ (әлеуметтік одақ қоғамынан өзгеше) – 1884 жылы Эдинбург университетінде құрылған Студенттік өкілдер кеңесі. Көптеген ұйымдар одақтар деп аталады, бірақ сонымен қатар гильдиялар мен студенттік қауымдастықтар да бар. Студенттік қауымдастық Шотландияда кең таралған термин, себебі тарихи тұрғыдан алғанда, студенттердің жекелеген өкілдік кеңестері арқылы университетке өкілдік етумен қатар, әртүрлі қоғамдар мен ойын-сауықтарға бағытталған ерлер мен әйелдер одақтары болған. Ұлыбританиядағы студенттердің көпшілігі Ұлттық студенттер одағына (NUS) мүше, алайда басқа ұлттық өкілді органдар да бар, мысалы Ұлттық аспирантура комитеті, Шотландиядағы жоғары білім студенттерінің коалициясы және Рассел тобы мүшелерінің студенттік одақтарының қауымдастығы. Ирландиядағы студенттер одағы (NUS USI) – Солтүстік Ирландиядағы студенттік қозғалысы 1972 жылы Ұлыбританияның Ұлттық студенттер одағы (NUS) мен Ирландиядағы студенттер одағы (USI) арасындағы екіжақты келісім бойынша, Солтүстік Ирландиядағы студенттерді өкілдік етудегі ерекше мәселелерді шешу үшін құрылды. 1994 жылғы Білім беру туралы заңға сәйкес, студенттік одақтың рөлі мен мақсаты «оқушылар ретінде мүшелерінің жалпы мүдделерін ілгерілету» деп анықталды. Бұл студенттік одақтардың студенттік мәселелермен тікелей байланысы жоқ мәселелер бойынша науқан жүргізу мүмкіндігін шектеді, мысалы, апартеид және 1984–1985 жылдардағы шахтерлер ереуілі.

Канада

Канадада колледж немесе университет студенттік одағының болуы және оқу орындарында білім алатындардың мүшелігі әртүрлі провинциялық заңдарға сәйкес міндетті болып табылады. Канадалық студенттердің оқу ақысына қосымша, бакалавр немесе магистратура деңгейіндегі студенттерге қолдау көрсету үшін одақтың қызметтерін қаржыландыруға 10-дан 500 долларға дейін қосымша төлем түседі. Мүшелік жарнасынан түскен қаражат қолдау көрсетуге, бағдарламаларға, қызметтерге, адвокаттық жұмыстарға, жалақыға, штаттан тыс қызметкерлердің шығындарына, басқа да жалпы шығындарға жұмсалады. Студенттік сайлау әдетте алдыңғы оқу жылының соңына дейін өтеді, онда мүшелер келесі жылға өз одақтарының басшыларын сайлайды. Қазіргі уақытта Канададағы ең ірі бакалавр студенттік одағы – Йорк университетіндегі Йорк студенттері федерациясы, онда шамамен 60 000 мүше бар. Көптеген студенттік одақтар университет, қалалық, провинциялық және федералдық деңгейде өз мүдделерін қорғау үшін мүшелік төлемдерін пайдаланады. Олар төменгі оқу ақысын, жыныстық және гендерлік зорлық-зомбылыққа қарсы қолдауды, қаржылық көмек көрсетуді, сондай-ақ түрлі мәселелер бойынша ұстанымдарды жасау және зерттеулер жүргізу арқылы провинциялық үкіметтен қолдау алуға ұмтылады. Канададағы көптеген студенттік одақтар ұлттық студенттік ұйымдардың біріне мүше: Канадалық студенттер қауымдастығының альянсына (CASA) немесе Канадалық студенттер федерациясына (CFS). Ұлттық деңгейде CFS-ке мүшелік ететіндер провинциялық деңгейде де CFS-ке мүше болады. CFS-ке мүше болмайтындар провинциялық студенттік ұйымға мүше болуы мүмкін, мысалы, Нью-Брансуик студенттік альянсына, Онтарио бакалавр студенттік альянсына (OUSA), Колледж студенттері альянсына, StudentsNS (бұрынғы ANSSA), Британдық Колумбия студенттері альянсына, Альберта университеті студенттері кеңесіне немесе Альберта студенттері атқарушы кеңесіне. Квебекте университет студенттерін Квебек университет студенттері федерациясы (Fédération étudiante universitaire du Québec немесе FEUQ), ал колледж студенттерін Квебек студенттері федерациясы (Fédération étudiante collégiale du Québec немесе FECQ) өкілдік етеді, ал студенттік бірлік одағы (ASSE) бакалавр және магистратура деңгейіндегі студенттерді біріктіреді. Әр провинцияның студенттік одақтарды басқару ережелері әртүрлі. Британдық Колумбияда Университет заңының 27.1-тарауына сәйкес, студенттік одақтар студенттік одақ төлемдерін демократиялық референдум арқылы ғана көтере алады немесе жоя алады. Студенттік одақтар, сондай-ақ, денсаулық сақтау және тіс дәрігерлік жоспарларын, жергілікті көлік компаниясымен келісілген бағамен автобус билеттерін және басқа да студенттерге көмек көрсету бағдарламаларын ұсынады. Көптеген студенттік одақтардың қаржыландыру мүмкіндіктеріне қорлар, студенттік клубтарды және бағдарламаларды қаржыландыру кіреді.

Мексика

Мексикада студенттік ұйымдар көбінесе университеттерде кең таралған. Мексика университеттерінде жыл сайын сайланатын студенттік комитет болады, бірақ университеттердегі факультеттер мен мектептердің де өз ұйымдары бар. Бұл практика білім берудің басқа деңгейлеріне, мысалы, жоғары және негізгі мектептерге де таратылады, бірақ одан аз дәрежеде. Мысалы, Мексикадағы HPA Alumnos қоғамын қарастыруға болады. Иезуит студенттік топтары Мексика тарихында маңызды рөл атқарды, әсіресе 1930 жылдары Мексикада социалистік білім беруді енгізуге қарсы тұрды. Унион Националь де Эстудиантес Католикостың (UNEC) басшылары Мексиканың саяси тарихында ұзақ мерзімді маңызға ие болды, себебі олардың көпшілігі консервативті Ұлттық әрекет партиясын (Мексика) құруға көмектесті.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та бұл ұйымдар студенттік үкімет, студенттер қауымдастығы, студенттік сенат немесе сирек жағдайда студенттер одағы деп аталады. АҚШ-та "студент одағы" термині көбінесе "студенттік іс-шаралар орталығы" (сондай-ақ "студент орталығы" немесе "студенттер үйі" деп те аталады) дегенді білдіреді, ол асханалар, ойын бөлмелері, демалыс бөлмелері, студенттік кеңселер және студенттік шараларға арналған басқа да кеңістіктерге ие ғимарат. Үлкен магистратура, медициналық мектептер мен жеке "колледждері" бар білім беру ұйымдарында әдетте сол топтарға қызмет ететін студенттік үкіметтер болады.

Израиль

Израиль студенттерінің ұлттық одағы (NUIS) – Израильдегі 61 жоғары оқу орны мен кәсіптік училищенің 300 000-нан астам студентін өкілдік ететін жалғыз ұйым. Біз Израиль халқының шамамен жартысын құрайтын жастар тобының қоғамның өмірлік күші екеніне сенеміз. NUIS 1934 жылы, Израиль мемлекеті құрылмас бұрын құрылған. Студенттік одақтың негізгі қызметі – студенттердің рөлі, жауапкершілігі және Израиль қоғамындағы артықшылықтары туралы көзқарасын көрсететін түрлі іс-шараларды тарату және кеңейту болып табылады. Одақ студенттік қауымдастық үшін және олармен бірге қабылданған шешімдерді іске асыратын кәсіби бөлімдерден және әр жоғары оқу орнындағы жергілікті студенттік одақтардан тұрады. Одақтың басты міндеті – студенттердің мәртебесі мен құқықтарын қорғау, сондай-ақ студенттер арасындағы жанды қызметтерді ұйымдастыратын жетекші ұйым ретінде әлеуметтік мақсатын нығайту болып табылады.