Кіріспе

Rootes Arrow – 1966 жылдан 1979 жылға дейін Еуропада Rootes Group (кейін Chrysler Europe) компаниясының бірнеше марка астында шығарылған автомобильдердің өндіруші атауы, ал 2005 жылға дейін Иранда өндірісі жалғасты. Бұл Rootes компаниясының соңғы үлгілерінің бірі, ол болашақ иесі Chrysler-дің ықпалынан тыс дамытылды. Көбінесе бұл модельдер ең көп таралған Hillman Hunter атауымен танылады. Бір шассиге көптеген түрлі маркалар мен модельдер орнатылды. Кейбір үлгілерге әртүрлі атаулар берілді (мысалы, Hillman GT, Hillman Estate Car), ал кейде Sunbeam маркасымен (мысалы, Sunbeam Sceptre) Еуропа нарығында сатылды, ал басқа уақыттарда Ұлыбритания маркалары/үлгілері қолданылды. Singer Gazelle және Vogue үлгілері Singer маркасы алынып тасталғаннан кейін бір маусымға Sunbeam ретінде Ұлыбританияда сатылды. Сатылған модельдер (барлығы бір уақытта емес), алфавит бойынша маркалар бойынша:
Chrysler Hunter, Chrysler Vogue
Dodge Husky
Hillman Arrow, Hillman Break de Chasse, Hillman Estate Car, Hillman GT, Hillman Hunter, Hillman Hustler, Hillman Minx, Hillman Vogue
Humber Sceptre
Iran National Paykan
Singer Gazelle және Singer Vogue
Sunbeam Alpine және Sunbeam Rapier fastback купелері
Sunbeam Arrow, Sunbeam Break de Chasse, Sunbeam Hunter, Sunbeam Minx, Sunbeam Sceptre және Sunbeam Vogue

Arrow модельдерінің арасында ең көп таралған Hillman Hunter, Coventry қаласындағы компанияның шағын отбасылық автомобильдер сегментіндегі басты бәсекелесі болды. 13 жылдық өндіріс кезеңінде Ұлыбритания нарығындағы өңдестері Ford Cortina, Vauxhall Victor, Austin/Morris 1800 және Morris Marina болды. Спорттық бағытталған Sunbeam Rapier, Ford Capri, MGB GT, Vauxhall Firenza және біршама Triumph Dolomite бәсекелескен сегментті иеленді, ал Humber Sceptre дәстүрлі седанға негізделген басқа премиум-кластағы автомобильдермен бәсекелесті, мысалы Vanden Plas 1300 және 1500, Wolseley 18/85, және Ford Cortina 1600E және 2000E. Arrow модельдері бірнеше кузов түрлерінде шығарылды: седан, универсал, fastback купе және екі түрлі пикап (Оңтүстік Африкадан Dodge Husky және Ирандағы Paykan Pick Up, әр модельдің ерекше кузовы болды). Модельге қарай екі немесе төрт есікті болды. Барлық маркалар барлық кузов түрлерінде ұсынылмады, купелер Sunbeam маркасы үшін ғана сақталды.

Даму

Arrow модельдерінің қатары 1962 жылы жасалған. Hillman Imp-тен кейін үлкен артқы қозғалтқышты автомобильді жасау қарастырылды, бірақ бұл идея қабылданбады, ал жаңа автомобильдің конструкциясы дәстүрлірек болды және қолданыстағы Audax сериясының (соның ішінде бұрынғы Hillman Minx) конструкциясына жақын болды. Ақша тапшылығымен күресіп, Imp-тің қозғалтқышын салқындатудағы мәселелерге тап болған Rootes, цилиндрлердің бүлінуіне жиі себеп болатын, сақтықпен жаңа технологияларды енгізбеді. Жаңа бөлшектер көбінесе сынақтан өткен Rootes компоненттеріне негізделген, бастапқы нүкте ретінде жақсы сынақтан өткен 1725 см³ жоғары клапанды бензиндік қозғалтқыштың жаңа, бірақ берік 5 подшипник нұсқасы қолданылды, қуаты (Humber Sceptre-де) өзгерді. Қозғалтқыш 15 градусқа еңкейтілді, бұл төменгі капот сызығына және карбюраторларды орналастыруға мүмкіндік берді. Бұл қозғалтқышты мамандар Holbay екі Weber 40DCOE карбюраторымен жаңартып, Sunbeam Rapier H120 және Hillman Hunter GLS үшін қуатты арттырды. Кішірек 1500 см³ қозғалтқыш Hillman Minx және Singer Gazelle, сондай-ақ Hillman Hunter DeLuxe модельдерінің қолмен басқарылатын нұсқалары үшін стандартты болды. Автоматты модельдердің барлығы 1725 см³ қозғалтқышпен жабдықталған. Көліктің табиғи бәсекелестерімен, соның ішінде Mark 2 Ford Cortina-мен үйлестіру үшін салмақ пен құнға ерекше назар аударылды. Rootes автомобильдерінде алғаш рет MacPherson тіректі аспасы алдыңғы бөлігінде, ал артқы бөлігінде жапырақты серіппелерге орнатылған дәстүрлі тік ось қолданылды. Жаңа автомобильдегі Rootes-тің басқа да жаңалықтары – иістік әйнек және ағынмен желдету. Қолмен басқару жұмыс істеуші беріліс қаптамасы төрт жылдамдықпен, сондай-ақ опция ретінде Laycock de Normanville overdrive немесе Borg Warner автоматты берілісімен қол жетімді болды. Бастапқыда Borg Warner Type 35 үш жылдамдықты автоматты беріліс ұсынылды, содан кейін 1973 жылы Type 45 төрт жылдамдықты автоматты беріліс қол жетімді болды. Тұрақ тежегіші жүргізуші орындығы мен есіктің арасында (яғни оң рульді автомобильдерде жүргізушінің оң жағында) орналастырылды, ал емес алдыңғы орындықтар арасында. Бұл «Audax» автомобильдерінде қалыптасқан тәжірибеге сәйкес келді. Алғашқы ұсынылған Arrow моделі Hillman Hunter, Hillman Super Minx-тің ізбасары ретінде ұсынылды. Hunter бұрынғы моделінен жеңіл болды және жаңа автомобильдің дөңгелек базасы ескісінен қысқа болды, бірақ қозғалтқыш пен еден тақтасын алға жылжыту арқасында жолаушылар кабинасының ұзындығы артты. Алғашқы екі жылда аз өзгерістер болды. Алайда 1968 жылдың мамыр айында зауытта орнатылған тежегіш күштендіргіш опция ретінде ұсынылды. Бұрын бұл мүмкіндік тек ретрофиттің жиынтығы ретінде ғана ұсынылды: зауытта орнатылған серво көмегі, ішкі нарықтағы бағасы 13 фунт стерлингтен кем, тұтынушылар үшін арзан болады деп мәлімделді. Hillman Avenger 1976 жылы Линвудқа көшкеннен кейін, соңғы еуропалық Hunter модельдері Ирландиядағы Сантри зауытында, Шановен Роудта «толық құлату» (CKD) жиынтықтарынан құрастырылды, өндіріс 1979 жылы аяқталғанға дейін. Алайда, Chrysler Europe-тің 1978 жылы Peugeot компаниясымен сатып алынуынан кейін Talbot белгісі Hunter өндірісінің ешқайсысына қолданылмады және бұл белгі 1979 жылдың 1 тамызында немесе одан кейін сатылған басқа Chrysler модельдеріне қолданылды. Соңғы Chrysler Hunter 1979 жылдың қыркүйегінде Жаңа Зеландияның Порируа қаласында құрастырылды және Саутвард мұражайына сыйға берілді. 2000 жылы мұражай автомобильді жеке коллекционерге сатты.

Модельдер мен нарықтағы позициялар

1960-шы жылдары Rootes компаниясы өз көлік құралдарының платформалар санын және жалпы инженерлік құнын рационалдауға тырысқанда, нарықта өнімдерін ерекшелендіру үшін сатып алған компанияларының көптеген бренд атауларын сақтап қалды. Сондықтан, Arrow бір уақытта бірнеше сәл өзгеше нарық сегменттеріне бағытталды және автомобильдің 13 жылдық өндірісі барысында түрлі брендтер мен модельдердің аттары қолданылды.

Хиллман

1966 жылғы қазан айында 1725 куб.см көлемді қозғалтқышпен жергілікті нарыққа шығарылған алғашқы модельдер Hillman Hunter деп аталды. Арзан нұсқасы – 1496 куб.см қозғалтқышты Hillman Minx (1967 жылғы қаңтарда пайда болды). Hillman британдық топтың ең көп таралған маркасы болып қала берді. Hunter модельінің атауы Rootes компаниясымен байланысты автомобиль үшін жаңа емес еді, бұл атау бір жыл бойы Singer SM1500 моделінде қолданылған. Спорттық модельдердің қатарында Minx тұғырламасына негізделген, бірақ жеке модель болып саналатын Hillman GT бар еді (оны "Hillman Minx GT" немесе "Hillman Hunter GT" деп атамады). Ол екі Zenith Stromberg CD150 карбюраторы бар 1725 куб.см қозғалтқышпен және Ro Style доңғалектерімен жабдықталған. 1972 жылы Hillman Hunter GLS пайда болды, ол Sunbeam Rapier H120 моделімен бірдей Holbay компаниясымен реттелген екі Weber карбюраторлы қозғалтқышпен, сондай-ақ жақын арақатынастағы беріліс қорабымен және төрт фарамен жабдықталған. 1967 жылғы сәуірде жарияланған универсал нұсқасы бастапқыда Hunter немесе Minx белгілерісіз "Hillman Estate Car" деп аталды. Ол бұрынғы модельдегі екі бөліктен тұратын көлденең бөлінген артқы есікке қарағанда өндіруге арзан болатын бір бөліктен тұратын артқы есікпен жабдықталған, бірақ бұл өзгеріс кейбір жағымсыз сынға ұшырады. Эндрю Коуэн басқарған Hunter 1968 жылғы Лондон-Сидней марафонында жеңіске жеткен кезде автомобильдің беделі арта түсті. Көп ұзақтан соң, модельдердің қатары жабдық деңгейлері мен әртүрлі қозғалтқыш сипаттамалары бойынша оңайлатылды: Hillman Hunter DeLuxe немесе DL Minx-ті алмастырды және Minx 1496 куб.см қозғалтқышын сақтап қалды; осы кіріс деңгейіндегі модельдерде темір цилиндр басқышы бар 1725 куб.см қозғалтқыш опция ретінде ұсынылды. Одан жоғарырақ Hunter Super және Hunter GL модельдері орналасқан, екеуі де жоғары сапалы қорытпалы цилиндр басқышымен және екі түрлі жабдық деңгейімен жабдықталған. Екі карбюраторлы "Hillman Hunter GT" Hillman GT-ні алмастырды, ал Holbay қозғалтқышы бар GLS модельдері қатардың ең жоғары сатысында тұрды. 1975 жылғы автосалонда Hillman Hunter Topaz шектеулі сериясы ұсынылды. Бұл модель негізінен Hunter Super-ге негізделген және стандартты түрде overdrive, радио, винил төбесі, Rostyle доңғалектері және арнайы жартылай маталық төсеммен жабдықталған. Бұл машина тек металл қола түсімен ғана шығарылды. Опциялық overdrive-мен жабдықталған стандартты Hunter Super-ге қарағанда бағасы арзан болды. Француз тілді нарықтарда Minx сипаттамасына негізделген Hillman Break de Chasse сатылды. (Сонымен қатар ұқсас Sunbeam Break de Chasse ұсынылды; "break" – француз тілінде универсал деген термин, ал "break de chasse" фразасы шамамен "аң аулауға арналған универсал" деп аударылады.)

Әнші

Singer Vogue және Singer Gazelle Hillman Hunter және Minx-тен сәл жоғары деңгейде сатылды. Дегенмен, баға бойынша бәсекелестікке қатысу қажеттілігі Singer Vogue универсалының жариялануымен көрсетілді. Vogue седаны генератормен жабдықталған, бірақ 1967 жылдың сәуір айында жарияланған Vogue универсалы динамомен жабдықталған; өндірушілер бұл өзгерісті модельдің Ұлыбритания нарығындағы ұсынылған сату бағасын £1,000-нан төмен ұстауға көмектесетінін түсіндірді. Singer таңбасы тоқтатылғаннан кейін қысқа мерзім ішінде және басты экспорттық нарықтарда модельдің өмірлік циклы бойында Singer Vogue Sunbeam деп белгіленді.

Күн сәулесі

Бір карбюраторлы Sunbeam Alpine және қос карбюраторлы Sunbeam Rapier тек fastback купе түрінде сатылды және күшті спорттық имиджбен насихатталды, бірақ ұзақ қашықтыққа раллиде Hillman Hunter пайдаланылды. Ең спорттық Sunbeam – Rapier H120 моделі болды, бірақ ол Hillman Hunter GLS-пен арнайы реттелген Holbay қозғалтқышын бөлісті. Sunbeam Arrow, Sunbeam Break de Chasse, Sunbeam Hunter, Sunbeam Minx, Sunbeam Sceptre және Sunbeam Vogue экспорттық нарықтарда қолданылды, онда Sunbeam атауы көбірек танымал немесе табысқа жетуі мүмкін деп есептелді. Солтүстік Америкада Sunbeam Arrow атауы қолданылды. Sunbeam Break de Chasse, Hunter, Vogue және Minx кейбір француз тілді нарықтарда ұсынылды (онда "break" – универсал машинаны білдіретін термин). Sunbeam Sceptre Францияда және кейбір неміс тілді нарықтарда (кемінде) пайда болды және төменде сипатталғандай, Humber Sceptre деңгейіндегі техникалық сипаттамаға ие болды. Sunbeam Vogue 1970 жылы Singer маркасы тоқтатылғаннан кейін қысқа мерзімге британдық нарықта да қол жетімді болды.

Хамбер

Хэмбер Сциптр Хэмбердің сәнді автомобильдер жасау дәстүріне сүйенген және ең жақсы жабдықталған нұсқасы болды. Кейбір нарықтарда ол Sunbeam Sceptre ретінде сатылды. Механикалық қоробкалы модельдер D типті немесе кейіннен J типті Laycock De Normanville overdrive-мен жабдықталды, J типті шасси нөмірі L3-тен бастап 1972 жылдың шілдесінен орнатыла бастады. Барлық Arrows сияқты, автоматты қоробка да опция ретінде ұсынылды. Кейінгі Sceptre модельдеріне J типті overdrive-ты қолданатын G типті қоробка орнатылды. Хэмбер Сциптрдің универсал нұсқасы 1974 жылдың қазан айында Лондон автосалонында таныстырылды. Ол кіріктірілген шатырлық тіреуге және металл жолақтармен қорғалған, кілеммен жабылған жүк еденіне, сондай-ақ қосымша ішкі жарықпен жарықтандырылған. Артқы терезені жуу және сүрту құрылғысы қарастырылған, бұл сол кездегі Ұлыбритания нарығындағы универсал автомобильдер үшін сирек кездесетін мүмкіндік.

Chrysler Hunter (Қайсар аңшы)

Hillman Hunter 1976 жылдың қыркүйегінде Ұлыбритания нарығы үшін Chrysler Hunter деп қайта аталды, сонымен бірге Hunter GLS моделі мен Humber Sceptre сияқты төрт фаралы алдыңғы бөлігі жаңартылды. Модельдің қызмет ету мерзімін ұзарту мақсатында, жабдық деңгейі жақсартылып, орталық консоль мен вольтметр қосылды.

Австралия

1967 жылдан бастап Chrysler Australia Ltd компаниясы Хиллман Хантерді импортталған CKD жиынтықтарынан Порт-Мельбурн зауытында құрастырды, оны Chrysler Rootes Australia компаниясын сатып алғанда иеленді. HB сериясы деп аталған модельдер қатарында екі нұсқа болды: қарапайым винил төсемдері мен еден кілемшелері бар Arrow және жақсы сапалы төсемдері мен кілемделген едені бар Hunter. 1968 жылдың мамырында Хантер Сафари универсалы қосылды. Сафари атауы австралиялық Chrysler Valiant универсалдарын белгілеу үшін де қолданылды. Сафари жақсы сатылым көрсетті, әсіресе бәсекелес Holden Torana осы типтегі (универсал/стейшн вагон) автомобиль ретінде қолжетімді болмағандықтан. HC сериясы 1968 жылдың қарашасында шығарылды. Басты өзгерістер – Ұлыбританияда жаңартылған Hunter радиаторлық торы мен тікбұрышты фаралар, сондай-ақ Arrow-тың Hunter деп қайта аталды, Arrow-тың интерьер дизайны мен орындықтары сақталды. Hunter Royal деп аталды, автомобильдің жарнамасы мен артқы жағындағы белгілері оны Hillman емес, Hunter деп көрсетті. Жаңарту радиаторлық торды өзгертуді және жаңа, кішірек тікбұрышты фараларды қамтыды. Сонымен қатар, автомобильдің артқы бөлігі де өзгертілді, багаж бөлімінің қақпағының астына тегіс панель орнатылды және жаңа екі линзалы артқы шамдар қосылды. Модельге байланысты бұл панель автомобильдің түсіне, матовый сұр немесе матовый қара түске (Hustler моделі) боялды; мұндай жаңарту тек Австралияда жасалды. HE модельдерінің ішкі жағында Valiant рулімен жаңа икемді руль бағанасы орнатылды. Кейін модельдер қатары тағы өзгертілді: Hustler деп аталатын жаңа, арзан бағалы, жоғары өнімді нұсқа енгізілді. Бұл тұжырымдамасы мен орындалуы бойынша Ұлыбританияның Hillman GT-сіне ұқсас болды – қарапайым интерьері бар, бірақ жоғары өнімді автомобиль. Hustler Rootes Group 1725cc қозғалтқышымен жабдықталды, алюминий бас және екі Stromberg бүйірлік карбюраторларымен жабдықталған. Hustler стилі оның үлкен бауыры – Chrysler Valiant (VG) Pacer-ге сілтеме жасады. Hunter GT Hunter Royal 660 деп қайта аталды. Сыртқы түрінде бұл автомобиль Rostyle дөңгелектерін алды. Ішкі жағында автомобиль VG сериясының сәнді Valiant, Regal 770-те де қолданылған "буйвол терісі" текстуралы винилмен жабдықталды. Бұл автомобильдер тұрақты сатылым көрсетті, бірақ 1972 жылы Chrysler Australia Mitsubishi Galant құрастыруды бастағаннан кейін көлеңкеде қалды. Осы уақытқа дейін Mitsubishi айтарлықтай заманауи автомобиль болды, ал соңғы австралиялық Hunter 1972 жылдың қарашасында шығарылды. Алдыңғы нұсқалар Hunter қозғалтқышын пайдаланды, бірақ кейінірек жинақтар Авангердің 1600 куб.см қозғалтқышымен және Arrow диапазонының 4 жылдамдықты қоробкасымен арнайы қоңырау корпусы арқылы жеткізілді. Кейін олардың барлығы 5 жылдамдықты қоробкамен жабдықталды. Қозғалтқыш Sagem компаниясы жасаған көп нүктелі электронды отын инжекциясына ауыстырылды. Шам таратушысы ECU басқарылатын шам катушкаларымен ауыстырылды. Дифференциал да Авангер қозғалтқышымен үйлесімді нұсқаға жаңартылды. 1977 жылы Рой Экс Chrysler Alpine-нің көптеген ішкі және сыртқы бөлшектерін пайдалана отырып, жаңа жаңартылған Paykan моделін жасады. Толық жергілікті өндіріс 1985 жылы басталды, бастапқы британдық өндіріс желілері жабылғаннан кейін. Жаңа британдық иесі Peugeot, Иран Khodro Paykan-ды дәл сол панельдермен, бірақ Peugeot 504 қозғалтқыштары мен аспаларын тағы алты жыл бойы шығаруға келісім жасады. Бұл келісім Оңтүстік Африкадағы жағдайға ұқсас болды, онда Хантерлер жергілікті Peugeot 404 қозғалтқыштарымен (504 бірліктері осыдан дамыды) 1960 жылдардың соңында қолданылатын қатаң жергілікті мазмұн талаптарын орындау үшін салынған. Paykan седаны 2005 жылдың мамырында өндірісін тоқтатты, оны ирандық Samand ауыстырды. Bardo 1600i, Paykan-ның пикап нұсқасы, 2015 жылдың мамырында Тегеран құрастыру желісінен соңғы автомобиль шыққанға дейін жалғыз қалған Arrow нұсқасы болды.