Кіріспе
Vauxhall Viva – 1963 және 1979 жылдар аралығында Vauxhall компаниясы үш нұсқада шығарған шағын отбасылық автомобиль. Олар HA, HB және HC сериялары деп аталды. Viva, Vauxhall-дың GM компаниясы Opel Kadett A-ны шығарғаннан кейін бір жыл өткен соң таныстырылды. Екі автомобиль де General Motors жобасының нәтижесі болды және бірдей еден және қозғалтқыш конструкцияларын пайдаланды, бірақ бір негізгі айырмашылық – Opel үшін метрикалық жүйе, ал Vauxhall үшін империялық жүйе қолданылды. Олар сыртқы түрі жағынан да ұқсас, бірақ көптеген бөліктері алмастырылмайды, сондықтан автомобильдер «бір-біріне жақын модельдер» немесе бір-бірінің нұсқалары емес. 1970-жылдардың ортасынан бастап Opel және Vauxhall көліктері осылай бола бастады. Bedford HA ретінде жүк көтергіш нұсқасы да шығарылды. Ұлыбританияда Viva-ның іске қосылған кездегі басты бәсекелестері – Ford Anglia және Morris Minor болды. Үшінші буын HC сериясы 1979 жылы өндіріс тоқтатылған кезде Vauxhall-дың жеке дизайндалған соңғы жеңіл автокөлігі болды (бірақ жалпы алғанда, соңғы Vauxhall дизайнындағы көлік Bedford CF фургоны болды). GM Europe Opel және Vauxhall брендтерін Opel әзірлеген бір модель қатары бойынша біріктірді. Vauxhall 2015–2019 жылдар аралығында төртінші буын Opel Karl/Chevrolet Spark-тың қайта бағаланған нұсқасында Viva атауын қайта қолданды.
The Vauxhall Viva is a small family car that was produced by Vauxhall in a succession of three versions between 1963 and 1979. These were designated the HA, HB and HC series. The Viva was introduced a year after Vauxhall's fellow GM company Opel launched the Opel Kadett A. Both cars were a result of the same General Motors project and share the same floorpan and engine constructions, but with one main difference being the use of metric measurements for the Opel and imperial ones for the Vauxhall. They are also visually similar, however few components are interchangeable and the cars are thus not "sister models" or versions of one another – as Opel and Vauxhall vehicles would become from the mid 1970s onward. A van version was also produced, as the Bedford HA. In the UK the Viva's principal competitors at the time of its launch included the well established Ford Anglia and Morris Minor. The third generation HC series was the last solely Vauxhall designed passenger car when it ceased production in 1979 (although not the last Vauxhall designed vehicle to go out of production overall – that distinction belongs to the Bedford CF van), as GM Europe unified the Opel and Vauxhall brands around a single range of Opel developed models. Vauxhall revived the Viva nameplate from 2015–2019 on a rebadged variant of the fourth generation Opel Karl/Chevrolet Spark.
ХА Вива (19631966)
1963 жылдың қыркүйегінде жарияланған және 1966 жылдың қыркүйегінде жаңа модельмен алмастырылған HA Viva – Vauxhall компаниясының Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шағын автомобиль нарығына жасаған тұңғыш қадамы болды. Бұл сондай-ақ 1936 жылдан бері Vauxhall өндірген алғашқы жаңа шағын автомобиль еді. HA Viva жоғары орналасқан клапанды, төрт цилиндрлі, алдыңғы жақта орналасқан қозғалтқышпен жабдықталған, ол артқы дөңгелектерді қозғалтатын. Оның өлшемдері мен техникалық сипаттамалары бір жыл бұрын континенттік Еуропада шығарылған жаңа Opel Kadett моделімен салыстырмалы болды. Екі автомобильдің көптеген ішкі құрылымдық элементтері мен жалпы габариттері бірдей болғандықтан, бұл екі модель бірдей жобаның нәтижесі еді. Viva және Kadett көптеген нарықтарда қатар сатылды. HA Viva 1959 жылғы Ford Anglia-дан бір дюйм ғана ұзын болды. Ол тек екі есікті седан түрінде ұсынылды және Anglia-мен, сондай-ақ BMC компаниясының өте табысты және жоғары бағаланған жаңа 1100 модельдерімен бәсекелесті. HA өзінің уақытында жеңіл басқару, оңай жұмыс істейтін тетіктер, жылдам жұмыс істейтін беріліс, жеңіл руль және педаль, жақсы көріну және шапшаңдық сияқты жаңа стандарттарды орнатты. Бұл автомобиль әйелдерге бағытталған алғашқы модельдердің бірі болды, мүмкін, олар үшін осы артықшылықтардың нәтижесінде. HA-ның алдыңғы көлденең мүшесі (рульді басқару, аспа және қозғалтқышты орнату) Ұлыбританиядағы өздігінен автомобиль құрастырумен айналысатын адамдар үшін өте танымал болды, себебі оның қарапайым, жеке құрастырылған механикасы 1930 жылдарғы модельдерге ұқсас және оның ішінде әлдеқайда үлкен қозғалтқыштарды орнатуға мүмкіндік берді. Бұл құралымда қос тірек сүйектері/тік телескопиялық амортизаторлармен жасалған аспа конструкциясы және алдыңғы көлденең мүшеге орталық бөлігінен бекітілген көлденең жапырақты серіппелер болды. Бүкіл құрылымды алып тастап, басқа көлікке бейімдеуге болады. (Осыған ұқсас себептермен Jaguar IRS құралы да осы түрде өзгертілген автомобильдердің артқы жағында жиі қолданылды). Viva артқы аспасы үшін дәстүрлі бойлық жартылай эллипстік жапырақты серіппелер мен телескопиялық амортизаторлар қолданылды. Артқы осьтің ерекше орнату дизайны және алдыңғы аспаның көлденең жапырақты серіппелер жүйесі кішкентай ойықтарда жұмсақ жүруді қамтамасыз етті, сонымен қатар бұрыштардағы тұрақтылықты, дәл рульді басқаруды және кішкентай бұрылу радиусын ұсынды. Канадада HA, Pontiac/Buick дилерлері арқылы Vauxhall Viva ретінде, ал Chevrolet/Oldsmobile дилерлері арқылы Envoy Epic ретінде сатылды. Ол импортталған шағын автомобильдер арасында Volkswagen Beetle-ге сатылым бойынша екінші орынды иеленді. Францияда (және Алжир мен Тунис елдерінде) автомобиль Vauxhall Epic деп сатылды. Viva бастапқыда қарапайым көлденең металл торларымен ерекшеленетін Standard және Deluxe нұсқаларында ұсынылды. 1964 жылдың қыркүйегінде жасалған шағын өзгерістерге жақсартылған отырғыштар және рульді басқарудың күшейтілген механизмі кірді. Алайда, HA сол кездегі басқа Vauxhall модельдері сияқты коррозия мәселелеріне ұшырады, сондықтан осы модельдің өте аз ғана бөлігі сақталды – ең үлкен мәселелердің бірі багаж бөлімінің жоғарғы жиектерінің қатты коррозияға ұшырауы және судың ішке өтуіне мүмкіндік беруі, нәтижесінде багаж бөлімінің едені қатты құрылымдық коррозияға ұшырады. Сол кезеңдегі көптеген британдық автомобильдер сияқты, көптеген Viva ұзақ жылдар бойы сақталмады. HA Viva 1964 жылдан бастап General Motors Holden компаниясымен Австралияда құрастырылды. Ол седаннан биік болды және мыңдаған даналары GPO (кейін British Telecom) компаниясы сатып алды, олардың ашық сары түсті HA фургондары кең таралған көрініске айналды. HA Van ақырында Chevanne моделімен алмастырылды, бірақ British Telecom, British Rail және почта қызметінен түскен ірі тапсырыстардың арқасында HA фургоны өндірісте қалды және ақырында HC Viva-ның қозғалтқышы мен беріліс қорабын пайдаланып, 1983 жылға дейін шығарылды.
Бедфорд биглі
HA Viva-ның зауыттық құрастырылымдағы универсал нұсқалары болмаса да, Фолкстондағы Мартин Уолтер Лтд компаниясы Бедфорд HA фургонының негізінде шектеулі санда жасаған универсалға түрлендірілімі Bedford Beagle деп сатылды.
Басқа нарықтар
HB Viva нұсқасы 1967 жылдан 1969 жылға дейін Австралияда General Motors–Holden компаниясы арқылы құрастырылды және ол жерде Holden HB Torana ретінде сатылды. Австралияға физикалық жағынан жақын болғанына қарамастан, Жаңа Зеландияда сатылған барлық HB Viva автомобильдері Ұлыбританиядан CKD жиынтықтары арқылы импортталып, Vauxhall ретінде сатылды. Жаңа Зеландиядағы Viva автомобильдері екі және төрт есікті Deluxe седан түрлерінде болды, соңғысы '90' қозғалтқышымен жабдықталған. Автоматты беріліс қосылмады, SL комплектациясы да ұсынылмады. Кейбір Deluxe Estates автомобильдері жергілікті жерде құрастырылды, сондай-ақ артқы орындықтары алынған "ван" нұсқасы да шығарылды. Канадалық Chevrolet/Oldsmobile дилерлері 1970 жылға дейін HB-ді Envoy Epic деп қайта таңбалап сатуды жалғастырды, ал Pontiac/Buick дилерлері көлікті бастапқы атауымен сатуды тоқтатпады. Оңтүстік Африкада автомобильдер жергілікті жерде құрастырылды. GT моделі 1969 жылдың ортасында пайда болды және британдық баламаларынан айырмашылығы, түрлі түстерде ұсынылды. GT моделін бүйір бойындағы жіңішке қара жолақтар, капот арқылы созылған жолақ, төрт тегіс эгзосты шығару түтігі және артқы фаралар арасындағы қара бояу арқылы тануға болады. Қозғалтқыштың қуаты SAE стандарты бойынша өлшенді. Барлығы 566 391 дана HB Viva автомобильдері өндірілді. Vauxhall компаниясының бұрынғы модельдердегі коррозияға байланысты нашар репутациясынан кейін автомобильдің корпусы жақсартылды. HB моделінде шасси жақсырақ қорғалған, бірақ Ұлыбританиядағы автомобильдер әлі де алдыңғы крылоларында, фаралардың артында су, лай және тұз жиналатын жерлерде тозуға бейім болды. Ұлыбританиядағы жолдардағы тұздың салдарынан көптеген маркалар мен модельдер зардап шекті, бірақ Vauxhall компаниясының коррозияға қарсы нашар репутациясы, әрине, отбасылық автомобильдердің келесі буындарында бұрандаланатын крылолар мен дөңгелек аркаларының астарларын жасауға ықпал етті.
HC Viva (19701979)
HC Viva (1970–79) HB-мен механикалық жағынан бірдей болды, бірақ жаңа стильде жасалған және қайта жобаланған орындықтары мен бөлектегіштердің орналасуының арқасында ішкі кеңістігі үлкен болды. Ол екі және төрт есікті седан және fastback универсалын стандартты 1159 см³, 90 күшіндегі 1159 см³ немесе 1600 см³ жоғарғы вал қуатымен ұсынды. Жаңа үлгіде 2.0 GT нұсқасы болған жоқ, бірақ 2.0 Канада үшін жалғыз қозғалтқыш болды, онда HC Firenza болып сатылды, оны Pontiac/Buick дилерлері Vauxhall атауысыз сатты. Клондалған Envoy Epic Chevrolet дилерлері енді ішкі Chevrolet Vega-ны сатқандықтан тоқтатылды. HC екі модельдік жылдан кейін тұтынушылардың коррозия және сенімділік мәселелеріне ашуланғандықтан Канада нарығынан алынды. Дизайн әлі де американдық әсерді көрсетті, тар көлденең артқы шамдар жиынтығы, "пошта жәшігі" стиліндегі жылдамдық көрсеткіші бар жалпақ панель және алдыңғы бамперде көрінетін ортаңғы капоттың дөңгелегі болды. 1971 жылдың басында Ford Capri және жақын арада шығатын Morris Marina Coupé-мен бәсекелесу үшін Firenza деп аталатын купе нұсқасы ұсынылды. Ол делюкс және SL түрлерінде болды, соңғысы төрт фарамен және HB Viva GT-ден жоғалған 2.0 қос карбюраторлы қозғалтқышты қайта орнатты. 1971 жылдың соңында негізгі 1159 см³ қозғалтқыш 1256 см³-қа дейін үлкейтілді, соның салдарынан 90 нұсқасы өндірістен алынды. 1972 жылдың басында жоғарғы вал қозғалтқыштары жаңартылды, 1.6 – 1.8 (1759 см³), ал 2.0 (1975 см³) қос карбюраторлы қозғалтқыш – 2.3 (2279 см³) болды. Осы кезде Viva 2300 SL және Firenza Sport SL "пошта жәшігі" жылдамдық көрсеткішін алып тастап, жеті аспаптан тұратын панельмен ауыстырды. Firenza SL екі дөңгелек аспаптан тұратын панельге ие болды, бірақ қалған Vivas және Firenzas бастапқы дизайнда қалды. 1973 жылдың қыркүйегінде Viva үлгілері бөлінді, 1256 см³ модельдер Vivas болып қала берді, ал 1.8 литрлік қозғалтқыш автоматты беріліспен Viva SL үшін опция ретінде ұсынылды. 1.8 және 2.3 литрлік модельдер көбірек сәндік безендіруге ие болды және Магнум деп қайта аталды. Viva негізіндегі барлық автомобильдер бір уақытта қауіпсіздік жабдықтарын жаңартты, электр көмегімен екі контурлы тежегіштер (алдыңғы дискілермен) стандартқа айналды. Қауіпсіздік белбеулері, еңкейтілген алдыңғы орындықтар, екі жылдамдықты жел әйнегінің сыпырушылары және астына қапталған жабындар да стандартқа айналды. 1977–78 жылдары Е үлгісіне қарағанда жақсартылған сипаттамалары бар шектеулі ES үлгісі болды. 1977 жылы SL GLS үлгісімен ауыстырылды, ол негізінен Magnum-ның жақсырақ торы мен базалық 1,256 см³ pushrod ohv қозғалтқышын біріктірді. Бұл модельдердің барлығы жеті аспаптан тұратын панельмен, велюр орындықтармен және Rostyle дөңгелектерімен және басқа да көптеген жаңартулармен жабдықталды. 1975 жылдың көктемінде Chevette шығарылғаннан кейін Viva өндірісі азайтылды. Бастапқыда үш есікті хетчбек (Opel Kadett City ретінде де сатылды), Chevette кейіннен екі және төрт есікті седанды ұсынды және 1976 жылдан бастап үш есікті универсалды ұсынды, бұл Viva-ның Vauxhall-дың кішкентай автокөлігі ретіндегі орнын басып алды. Дегенмен Viva 1979 жылдың соңына дейін сатылымда болды. Viva-ның орнын жаңа Vauxhall Astra, алдыңғы дөңгелекті Opel Kadett нұсқасы алды. Ол кезде ол Volkswagen Golf сияқты заманауи бәсекелестермен салыстырғанда ескірген болатын. Өндірісі тоқтаған кезде еуропалық өндірушілер артқы дөңгелекті седаннан алдыңғы дөңгелекті хетчбекке көшу кезеңінде болды. 1979 жылы HC Viva өндірісінің аяқталуы Vauxhall үшін маңызды сәт болды, өйткені ол Opel-ден ешқандай көмексіз компания толыққанды жобалаған соңғы автомобиль болды. Компанияның келесі көлігі – 1972 жылғы Victor FE үлгісі Opel Rekord D-ге негізделген; бірақ Vauxhall-мен едәуір өзгертілген және Opel машинасымен бір-біріне ауыспалы бөліктері аз болды. Алайда, кейінгі модельдер (мысалы, Chevette – алдыңғы жағы қайта жасақталған Opel Kadett C және HC Viva қуат беру жүйесімен) болашақтағы барлық Vauxhall автомобильдері белгілі инженерлік және неміс Opels жобаланған немесе 2004 жылғы Vauxhall Monaro жағдайында Holden қайта жасақталған болатын. Viva HC-нің ішкі нарыққа шығуы Ұлыбританияның экономикалық өсуін қозғайтын қарыздың кезеңдік өсуімен тұспа-тұс келді, ал соңғы Viva Vauxhall-дың барлық уақыттағы ең жылдам сатылатын жаңа моделі болды, ол алғашқы 100,000 данасын 7 1/2 айда ғана сатты. Viva HC-нің 640 863 данасы өндірілді, бұл Viva-ның жалпы өндірісін 1,5 миллионнан асты. Миллиондық Viva, алтын HC, 1971 жылдың 20 шілдесінде саяси қайраткер Джон Иденнің қатысуымен өндірістен шығарылды. Vivas-тың көпшілігі солтүстік Англиядағы Vauxhall-дың Ellesmere Port зауытында шығарылса да, компанияның өндірістік желілері сол кездегі стандарттарға сәйкес икемді болды, ал миллиондық автомобиль Лутон зауытының өнімі болды. Бұл жергілікті туынды шағын британдық төрт немесе жергілікті Chevrolet 2,5 литрлік қозғалтқышын ұсынды. 1975 жылы жаңартылғаннан және құрамына өзгерістер енгізілгеннен кейін, олар "Firenza" белгілерін жоғалтты және жай ғана Chevrolet 1300 және 1900 болып сатылды, өйткені кішкентай 1960 см³ үлгісі бұрынғы 2,5 литрлік қозғалтқышты алмастырды. Автомобиль жаңартылды, жаңа алдыңғы дизайн үлкен Chevrolet 2500/3800/4100 сияқты болды, радиатор торы фаралардан сәл шығып тұрды. Firenza үлгілері бастапқыда төрт есікті седаннан ғана тұрды, бірақ Оңтүстік Африка сондай-ақ бұл негізде үш есікті хетчбекті жасады, оның орнына жаңа Chevette/Kadett City-ді қабылдамады; ол алғаш рет 1976 жылдың маусымында көрсетілді және алғашқы автомобиль 1976 жылдың тамызында өндірістен шығарылды. Бұл қоспа T үлгісінің артқы хетчбегі мен артқы шамдарын пайдаланды, бірақ Viva B тіректерінің алдында болды. Артқы хетчбек ашылуының аркасы T үлгісіне қарағанда мықтырақ болды, бұл жергілікті жол жағдайларына бейімделді. Сондай-ақ, автомобильдің көлемі осы көлемдегі автомобиль үшін күтілгеннен үлкен болды, бұл жергілікті жол жағдайларына және жанармай сату шектеулеріне бейімделді. Артқы орындық бөлінді және төмен түсірілді. Жаңа Chevrolet Chevair енгізілгеннен кейін, шығындарға байланысты шектеулер мұндай жасалымды жаңа автомобильді енгізуден гөрі жақсырақ етеді. Бастапқыда жергілікті бөліктердің үлесі жоғары болды, кейбір хетчбек үлгілері бірден 71,15% жетті. 1300-де Firenza-дан алынған Vauxhall-дың 1256 см³ қозғалтқышы бар, ал 1900-де жергілікті Chevrolet 1960 см³ темірден құйылған тік төрт қозғалтқышы бар; бұрынғы Firenza-дағы 2,5 литрлік қозғалтқыштың кіші нұсқасы. Енгізілген кезде Weber карбюраторлы қолмен басқарылатын 1900 SAE және хетчбек үшін максималды жылдамдық көрсетті. Автоматты түрдегі қозғалтқыштар Rochester карбюраторымен және күштірек күйреумен жабдықталды; осы нұсқаның максималды қуаты . 1300 және 1900 үлгілері De Luxe немесе LS жинағында қол жетімді болды, төрт жылдамдықты қолмен басқарылатын беріліс және 1900 үшін қол жетімді үш жылдамдықты автоматты беріліспен жабдықталды. Firenza сапа мәселелерімен күресті, ол Ұлыбританиядағы жиі еңбек тақырыбына байланысты еңбек құралдарының жетіспеуімен нашарлады. Viva 2019 жылы өндірістен алынды.