Кіріспе
Жапондық темекі өндіруші компания. The Japan Tobacco Inc. (日本たばこ産業株式会社) (JT) – жапондық диверсификацияланған темекі компаниясы. Ол 1985 жылы (特殊会社) ретінде құрылды, бұл компания Жапонияның Темекі және Тұз мемлекеттік корпорациясынан темекі өндіруге монополиялық құқықты мұраға алды және үкіметтің оның акцияларының кемінде 50% үлесіне ие болуын талап етті. Темекі өнімдерінен өзге, JT бизнесін кеңейтіп, 1993 жылы фармацевтикалық зерттеу институтын құрды және 1998 жылы тамақ және сусындар өнеркәсібіне толыққанды енді. 2008 жылы Katokichi азық-түлік өндірушісін толыққанды еншілес компания ретінде сатып алды, ол қазір TableMark деп аталады, осы арқылы азық-түлік бизнесін біріктірді. Бұл компания Nikkei 225 және TOPIX Large70 индекстеріне кіреді. 2009 жылы компания Fortune 500 тізімінде 312-ші орынға ие болды. Компанияның бас кеңсесі Токио қаласының Минато ауданындағы Тораномон жерінде орналасқан, ал Japan Tobacco International компаниясының бас кеңсесі Швейцарияның Женева қаласында орналасқан. 2012 жылдан бастап төрағасы Хироси Кимура, бас директоры Мицуоми Коидзуми.
The Japan Tobacco Inc. (日本たばこ産業株式会社) (JT) is a Japanese diversified tobacco company. It was established in 1985 as a (特殊会社) that inherited the right to monopolize and manufacture cigarettes from the Japan Tobacco and Salt Public Corporation and required the government to hold at least 50% of its shares. In addition to tobacco, JT diversified its businesses, establishing the pharmaceutical research institute in 1993 and making a full scale entry into the food and beverage industry in 1998. In 2008, it acquired the food manufacturer Katokichi, now TableMark, as a wholly owned subsidiary, integrating its food business. It is part of the Nikkei 225 and TOPIX Large70 indices. In 2009 the company was listed at number 312 on the Fortune 500 list. The company is headquartered in Toranomon, Minato, Tokyo, and Japan Tobacco International's headquarters are in Geneva, Switzerland. As of 2012 the chairman is Hiroshi Kimura and the CEO is Mitsuomi Koizumi.
Тарих
Japan Tobacco компаниясы – 1898 жылы Жапония үкіметі темекі жапырағы сатылымынан түсетін салық кірістерін қамтамасыз ету үшін құрған ұлттық темекі монополиясының заңды мұрагері. 1904 жылы үкіметтің жапырақ монополиясы елдегі барлық темекі бизнесін, соның ішінде темекі сияқты барлық өндірілген темекі өнімдерін толығымен қабылдауға дейін кеңейтілді. Бақылауды кеңейтудің ресми себебі – 1904-1905 жылдардағы Ресей-Жапон соғысын қаржыландыруға көмектесу болды. Алайда, сол кездегі Жапониядағы барлық шетелдік темекі мүдделері монополия схемасы бойынша күштеп шығарылғандықтан, бұл келесі сексен жылға отандық темекі бизнесін қорғады. 1949 жылға дейін бизнес Жапония үкіметінің құрамындағы Жапон Қаржы министрлігінің бөлімі ретінде жұмыс істеді. Одан кейін АҚШ және одақтас күштердің Жапонияны оккупациялау кезінде шектеуші еңбек қатынастарын саясатын күшіне енгізу үшін ұйым құрылды. Japan Tobacco and Salt Public Corporation 1985 жылға дейін Жапон Қаржы министрлігінің тікелей бағынысындағы толық мемлекеттік монополия болып қала берді. Содан кейін Japan Tobacco, Inc. акционерлік қоғам ретінде құрылды. Акцияларды кезең-кезеңімен сату 1994 жылдың қазан айында басталды. 2003 жылдың маусымында Japan Tobacco компаниясының үштен екі бөлігі Жапон Қаржы министрлігіне тиесілі болды, ал министрлік 2013 жылдың наурызына дейін 50% үлесін сақтап тұрды. 2012 жылдың мамырында үкімет компанияның бір алтыншы бөлігін сату арқылы 2011 жылғы жер сілкінісі мен цунамиден кейін қалпына келтіруді қаржыландыру үшін 500 миллиард иен жинақтайтынын хабарлады. 2013 жылы Жапония үкіметі Japan Tobacco компаниясындағы үлесін 10 миллиард долларға азайту және түскен қаражатты Жапонияның солтүстік-шығысындағы қалпына келтіру жұмыстарына жұмсау жоспарларын жариялады. Ол сол кездегі 1 миллиард акцияның шамамен 333 миллионын сатуды жоспарлады. Заң бойынша үкімет JT акцияларының кем дегенде үштен бірін сақтап тұруға міндетті.
JT бүгінгі күні
Жапония Тамақ Өнеркәсібі Жапониядағы темекі нарығының 66,4%-ын иеленеді. Темекі тұтынуы төмендеп бара жатқанмен, жапондықтар әлі де көп темекі шегеді, 2013 жылы жан басына шаққанда орташа есеппен 1800 дана темекі тұтынылса, АҚШ-та бұл көрсеткіш шамамен 1000 дананы құрады. 2012 жылдың сәуірінде Мицуоми Коидзумидің президент, ал президент Хироси Кимураның JT төрағасы болатыны жарияланды, ал төраға Ёдзи Вакуи зейнетке шықты. Вакуи бұрын Қаржы министрлігінде бюрократ болып жұмыс істеген. Коидзумидің президенттік лауазымға тағайындалуы 1985 жылғы жекешелендіруден бері алғаш рет президент пен төрағаның екеуі де Қаржы министрлігінен болмағанын білдірді. Бұрын Атқарушы Вице-президент болған Коидзуми 2012 жылдың маусымында президент болды. 2013 жылдың 30 қазанында JT төрт жапон зауытын жабылатынын және ерікті зейнеткерлік есебінен 1600 жұмыс орнын қысқартатынын хабарлады. Бұл 2016 жылдың наурызына дейін аяқталуы жоспарланған. JT сондай-ақ 25 филиалды 15 аймақтық бас кеңсеге біріктіруді және жапырақ өңдеу және сату автоматтарымен жұмыс істеуді тоқтатуды жоспарлады. Жапония Тамақ Өнеркәсібі тағам, фармацевтика, агробизнес, инженерия және жылжымайтын мүлік салаларында да жұмыс істейді. Ол 2015 жылдың қыркүйегінде сусын өнеркәсібінен шықты. Компанияның фармацевтикалық қызметінің аясында ол 2018 жылы Metrion Biosciences компаниясына калий арнасының тежегіштерінен тұратын қосымша жиынтығын сатты.
Japan Tobacco International компаниясы
1999 жылы R. J. Reynolds компаниясынан сатып алынған JT International (JTI) – Japan Tobacco Inc. компаниясының операциялық бөлімшесі болып табылады және топтың темекі брендтерін халықаралық деңгейде өндіреді, таратады және сатады. Ол АҚШ-тан тыс жерлерде Camel, Salem және Winston брендтерін сатады. Japan Tobacco компаниясы 2007 жылдың сәуір айында Gallaher Group plc компаниясын сатып алу арқылы жапон тарихындағы ең ірі шетелдік сатып алуды аяқтады. Токио қаласының Сумида ауданында Japan Tobacco компаниясы «Темекі және тұз» мұражайын басқарады. 2006/2007 жылдары Japan Tobacco Сербияда өндіріс бастауды жоспарлап, қосымша 100 миллион доллар инвестициялауды көздеді. 2006 жылдың мамыр айында JT, Senta Tobacco Industry компаниясының 98,5 пайызына «35 миллион еуро» төледі, содан бері тағы 10 миллион доллар инвестицияланды. Зауыттың жылдық өндіріс қуаты шамамен бес миллиард темекіге жетеді. 2014 жылғы 12 маусымда JT британдық электронды темекі өндірушісі Zandera Ltd компаниясының барлық акцияларын сатып алу туралы келісім жасады, ол E Lites брендімен ең танымал. 2015 жылғы 30 сәуірде JT Флорида штатында орналасқан Logic Technology Development LLC электронды темекі өндірушісін сатып алуға келіскенін хабарлады. 2015 жылғы қыркүйекте JT АҚШ-тан тыс жерлердегі Natural American Spirit брендінің құқықтарын 5 миллиард долларға сатып алатынын мәлімдеді. 2017 жылғы тамызда компания Индонезияның Kretek темекісін өндіретін Karyadibya Mahardhika және Surya Mustika Nusantara компанияларын Gudang Garam компаниясынан 677 миллион долларға сатып алатынын жариялады. PT Karya Dibya Mahardhika компаниясының Индонезиядағы негізгі брендтері – Apache, Extreme Mild және Minna International. Содан кейін Филиппиннің Mighty Corporation компаниясын 936 миллион долларға сатып алды. 2018 жылы JT Ресейдің төртінші ірі темекі өндірушісі Donskoy Tabak корпорациясын 1,6 миллиард долларға сатып алды.
Сот іс-әрекеттері
Жапонияда темекі шегуге қатысты, тікелей немесе JT компаниясына байланысты бірнеше сот ісі болды.
1980-1987 JNR Шинкансен ісі
Темекі тартпайтын адамдар Токио аудандық сотына талап арызбен жүгініп, Жапон Ұлттық Темір Жолдарының шинкансен (жоғарғы жылдамдықты пойыздар) вагондарында темекі тартпайтын орындарды көбейтуді талап етті. Арыз 1980 жылы берілді. Сот темекінің денсаулыққа зиян екенін мойындағанмен, 1987 жылғы 27 наурыздағы шешімінде талапкерлер өздеріне келген зиянның "көтере алатын шектен асып кеткенін" дәлелдей алмағандықтан талап арызын қабылдамады.
2005-2010 Жокохама соты
2005 жылдың қаңтар айында арыз берушілер Кеничи Моришита, Кореёши Такахаси және Масанобу Мизуно Йокогама аудандық сотына JT компаниясына қарсы арыз жазып, темекі шегуден туындаған аурулар үшін 30 миллион иен көлемінде өтемақы талап етті. Моришита сот процесі кезінде пневмониядан қайтыс болды, ал JT 1998–2005 жылдарғы Токиодағы іс сияқты бірдей аргументтерді пайдаланды: темекі шегушілер кез келген уақытта темекіні тастауға құқылы және қатерлі ісіктер мен басқа да аурулардың көптеген себептері бар. 2010 жылдың 20 қаңтарында сот темекі шегу мен өкпе қатерлі ісігі және тыныс алу органдарының аурулары арасындағы байланыстың бар екенін нақты айтты және темекі шегудің тәуелділікке әкелуі мүмкін екенін мәлімдеді. Дегенмен, сот өтемақы талабын қабылдамады, талапкерлердің өз еркімен темекі шеккенін және темекі шегу олардың ауруларына тікелей себеп болғанын дәлелдейтін ешқандай айғақ жоқ екенін түсіндірді.
Заңсыз саудаға қарсы іс-қимыл
Japan Tobacco Inc., оның халықаралық операциялық бөлімшелері JT International S. A. және JT International Holding BV арқылы, 2007 жылы Еуропалық Комиссиямен темекінің заңсыз айналымына қарсы күрес жөніндегі ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. Келісімнің 9-бабына сәйкес, компания Еуропалық Комиссияның Алаяқтыққа қарсы күрес жөніндегі басқармасына (Office Europeen de Lutte Antifraude – OLAF) "орындалу күнінен кейін пайда болған, әлеуетті заңсыз өнімге қатысты барлық маңызды ақпаратты проактивті түрде ұсынуға" міндеттенді. Келісімде "заңсыз өнім" контрабандалық немесе жалған темекі деп анықталған. Japan Tobacco Inc. және JT International S. A. компаниялары заңсыз саудаға қатысты "нөлдік төзімділік" қағидасын ұстанатынын мәлімдейді. Алайда, JT International S. A. және оның бірнеше дистрибьюторлары, соның ішінде Ресейдегі Megapolis және Кипрдегі IBCS Trading, 2011 жылға дейін кең ауқымды контрабандаға қатысқан, оның ішінде Сириядағы сатып алушыға ЕО, Швейцария және АҚШ санкцияларына қарамастан темекі сату, Ресейден Еуропалық Одаққа темекі тасымалдау және Иранға Winston және басқа да танымал темекі брендтерін контрабандалау фактілері анықталды. JT International S. A. компаниясының басшысы 2012 жылғы тамызда Wall Street Journal газетіне берген сұхбатында, компанияның ЕО және АҚШ санкциялары енгізілгеннен кейін шамамен бір жыл өткенге дейін Сирияға темекі жөнелтуін жалғастырғанын айтты. Газет Сирия президенті Башар әл-Асад үкіметінің өзінің әскери күштері мен милицияларын, олардың қатыгездікпен жолын кесуде басты рөл атқаратын "шабиха" деп аталатын топтарын темекімен төлейтіні туралы Сириялық оппозициялық көздерге сілтеме жасады. Компанияның құжаттары 2010 жылы бұрынғы Gallaher Group PLC компаниясында ұқсас қызмет атқарған JT International SA қауіпсіздік кеңсесінің басшысы Балқан аймағындағы контрабандистермен байланысы бар 13 компания қызметкеріне қатысты дәлелдерді жоюға тырысқанын көрсетіп тұр; сонымен қатар, компания басшылығы компанияның контрабандаға қарсы тергеушілерінің, бәсекелестерінің және құқық қорғау органдарының электрондық поштасын бұзуға бағытталған параллель әрекеттер жүргізіп жатқан.