Кіріспе

Американдық темекі компаниясы B&W темекінің генетикалық модификациясына да қатысқан (әсіресе, даулы Y1 штаммы).

Алғашқы жылдар

B&W компаниясы Солтүстік Каролина штатының Уинстон қаласында (қазіргі Уинстон-Салем) Джордж Т. Браун мен оның қайын інісі Роберт Линн Уильямсонның серіктестігі ретінде құрылды, ал Уильямсонның әкесі бұған дейін екі шайнамалы темекі зауытын басқарған. Бастапқыда жаңа серіктестік ересек Уильямсонның зауыттарының бірін қабылдады. 1894 жылдың ақпан айында жаңа компания өзін «Браун & Уильямсон» деп атап, 30 жұмысшыны жұмысқа алды және жалға алынған ғимаратта өндіріс бастады. 1927 жылы Браун мен Уильямсон отбасылары бизнесті Лондон қаласында орналасқан «Британдық Америка темекі» компаниясына сатты. Бизнес «Браун және Уильямсон темекі корпорациясы» ретінде қайта ұйымдастырылды. Өндіріс және тарату кеңейтіліп, Луисвиллдегі жаңа B&W зауытының құрылысы басталды.

Сатып алу

1994 жылғы 26 сәуірде British American Tobacco Industries, PLC компаниясы American Tobacco Company компаниясын 1 миллиард долларға сатып алу туралы келісім жасағанын жариялады. Осы мақсатта "BATUS, Inc." деп аталатын холдингтік компания құрылды. 1994 жылғы 31 қазанда Федералды сауда комиссиясы Манхэттендегі федералды сотқа бұл мәмілені тоқтату туралы шағым түсірді. 1995 жылғы сәуірдегі келісім бойынша, монополияға қарсы бұзушылықтарды болдырмау үшін Brown & Williamson компаниясына Солтүстік Каролина штатындағы Ридсвилл зауытын және American Tobacco сатып алу барысында иеленген тоғыз брендін сатуға 12 ай мерзім берілді. Lorillard Tobacco Company 1995 жылғы 28 қарашада алты арзан брендті (Montclair, Malibu, Riviera, Crown’s, Special 10’s және Bull Durham) сатып алуға келісті, бірақ үш премиум брендті (Tareyton, Silva Thins және Tall) сатып алмады. 1995 жылғы желтоқсанда соттан тыс келісім нәтижесінде FTC Brown & Williamson компаниясынан Ридсвилл зауытын сатуды талап етті, бірақ Lorillard компаниясы оны сатып алуға ниет білдірмеді және оны жабу туралы шешім қабылдады. FTC 1996 жылғы 10 сәуірде Lorillard компаниясымен жасалған келісімді қабылдамады. Бұл компания 1991 жылы Commonwealth Tobacco Company ретінде құрылған, сол жылдың қараша айында атын өзгерткен және қазір Imperial Tobacco компаниясының құрамына кіреді. FTC қазан айында 36 миллион долларлық мәмілені мақұлдады.

Джеффри Вигандтың компанияда жұмыс істеуі

Темекі өнеркәсібі мен темекі шегушілердің арасындағы соғыстың шешуші және тарихи кезеңі 1989 жылы Браун және Уильямсон компаниясының Ғылыми-зерттеу және даму вице-президенті болған, денсаулық мәселелеріне баса назар аударған биохимия докторы Джеффри Уигандпен басталды. Ол никотинді басқа темекі қоспаларының зияндылығын азайту арқылы қауіпсіз жеткізудің жолдарын зерттеу үшін жұмысқа алынды. Ол кезде никотиннің құнарлылығы және темекі шегудің денсаулыққа зияндылығы компания мен өнеркәсіпке жақсы белгілі болғанмен, оны қатаң құпия сақтады. Уигандтың зерттеулері мен ұсыныстары тез арада тоқтатылып, назарсыз қалды және цензураланды, бұл оның бас директор Томас Сандефурмен қақтығысуына әкелді. Көңілі толмаған және көңілі қалып, Уиганд темекі қоспаларын жақсартуға көшті, олардың кейбіреулері "әсерді күшейту" үшін жасалған, аммиак сияқты химиялық заттарды қолданып, никотиннің өкпеде сіңуін арттыру және ми мен орталық нерв жүйесіне тезірек әсер етуге бағытталған. Уиганд бұл процесті темекіге тәуелділікті арттыруға жасалған қасақана әрекет деп есептеді. Уиганд пен Сандефур арасындағы келіспеушіліктер кумарин деп аталатын хоштандырғыш затқа байланысты шиеленіске жетті, ол өкпедегі қатерлі ісік тудырушы зат деп саналды және компания оны түтік темекісінде қолдануын жалғастырды. Уиганд оны алып тастауды талап етті, бірақ тиімді алмастырғыш табылмады, ал Сандефур сатудың төмендеуіне қатысты опасынан бас тартты. Бұл дау Сандефурды 1993 жылы Уигандты жұмыстан босатуға және оны жұмысына немесе компанияға қатысты ештеңе айтпауға міндеттейтін, кеңейтілген құпиялылық туралы келісімге қол қоюға мәжбүр етті. Құпиялылықты бұзудың салдары жұмыстан шығу ақысынан айырылу, сотқа берілу және медициналық сақтандырудан айырылу болды. Ол кезде оның қызы созылмалы аурудан зардап шегіп, үнемі медициналық көмекке мұқтаж болды. Осы оқиғадан кейін көп ұзамай "Big Tobacco" компаниясының жеті басшысы Конгресс отырысында "никотиннің тәуелділік тудырмайтынына" сенедінін мәлімдеді.

Балаларға арналған маркетинг

1972 жылы Браун мен Уильямсон кока-кола және алма дәмі сияқты дәмталды "жастарға арналған темекі" идеяларын қарастырды. Компанияның ішкі хаттарының бірінде Браун мен Уильямсон кеңесшілері: "Жасөспірімдердің тәтті тағамдарды ұнататыны мәлім. Балды да қарастыруға болады" деп жазған. Браун мен Уильямсонның ментолді Kool темекісі жасөспірімдерге арналып әдейі сатылған, бұл туралы ішкі құжаттар көрсетіп тұр, нәтижесінде АҚШ-тың 28 штаты, Колумбия округі және Пуэрто-Рико сотқа шағымданып бақты.

60 минут

Джеффри Уигандтың құпиялылық туралы келісімді сақтауға және "60 минут" бағдарламасының продюсері Лоуэлл Бергманмен сөйлесуден бастапқыда бас тартқанына қарамастан, ол өзі мен отбасына есімдері жасырын түрде аңдырылып, қорқытылғанын және егер сөйлесе, өлтірумен қорқытылғанын мәлімдеді. Сол кезде Браун мен Уильямсон осы қорқыту әрекеттерінің артында тұр деген ой болған, бірақ "Инсайдер" фильмі шығар алдында Браун мен Уильямсон Уигандтың сенімін жоюға қайта тырысты, ал ФБР Уигандтың үйіне қызмет етілген іздестіру ордерін жариялады, бұл оның өзіне қарсы қауіп-қатерлерді жасағанын күшті түрде көрсетті. Бұл мәлімдемеге Уигандтың тікелей эфирде берген сұхбатында қарсылық білдірілді, онда ол жергілікті ФБР бөлімі Браун мен Уильямсон компаниясы үшін бұрынғы ФБР қызметкері арқылы қара жұмыс жасау үшін пайдаланылғанын айтты. Бергман оған қарулы күзетшілер берді және заңгерлермен кеңескеннен кейін, Миссисипи штатының бас прокуроры Майк Мурдің Big Tobacco компаниясына қарсы қозғалған сот ісінде куәлік беруге шақырды – бұл оның құпиялылық келісімін жоюға бағытталған тактика болды, содан кейін "60 минут" бағдарламасында Майк Уоллеспен сұхбатта шындықты ашу. Темекі өнеркәсібі Кентуккидегі судьяға Вигандты Қауымдастыққа оралғанда тұтқындауға міндеттейтін үндеу шығаруды ұйымдастырды. Вигандтың ең үлкен үміті Бергманның оның әңгімесін "60 минут" бағдарламасында жариялауға берген уәдесінде болды. Браун мен Уильямсон CBS компаниясын заңсыз араласу үшін сотқа берумен қорқытты, бұл Вестингхауспен болашақ бірігу жоспарына нұқсан келтіруі мүмкін еді. Бастапқы сұхбаттың орнына CBS маңызды бөлшектерді жарияламаған редакцияланған нұсқасын көрсетті. Бергман Вигандқа берген сөзін бұзуға қатты қарсы болды, бұл 1998 жылы "60 минут" бағдарламасынан кетіп қалуына әкелді. Тазартылған сұхбат эфирге шыққаннан кейін Браун мен Уильямсон Уигандты ұрлық, алаяқтық және келісімшартты бұзу үшін сотқа беруге тырысты және оған қарсы 500 беттік қаралау кампаниясын бастады. Алайда, Миссисипи және Кентукки штаттарының соттарындағы оның куәліктері жарияланды және The Wall Street Journal газеті шабуылдарға қарсы зерттеу репортажының бөлігі ретінде жариялады. CBS News ұялғандықтан, ақырында "60 минут" бағдарламасында толық, түпнұсқа Уиганд сұхбатын көрсетті, бұл елдің көп бөлігін таң қалдырды. Соңында 46 штат темекі өнеркәсібіне қарсы Medicaid ісін қозғады, нәтижесінде темекі компаниялары денсаулыққа байланысты зиян үшін 368 миллиард доллар төледі.

Браун және Уильямсон Калифорния университетінің регенттері

1994 жылы Калифорния университетінің Сан-Францискодағы (UCSF) темекіні бақылау жөніндегі мұрағатына мыңдаған беттік қара-ақ құжаттар тікелей жіберілді. Бұл құжаттардың көп бөлігі никотиннің құнарлылығы және темекі түтінінің денсаулыққа тигізетін басқа да әсерлері туралы ғылыми зерттеулерден тұрады. Сонымен қатар, Силвестр Сталлонеге оның бес фильмінде B&W өнімдерін насиптағаны үшін 500 000 доллар төленгенін көрсететін құжаттар да бар. B&W Сан-Франциско Жоғарғы сотына талап арыз беріп, кітапханадан даулы материалдарды толығымен алып тастауға тырысты. Университет барлық құжаттардың жалпыға қолжетімді екенін және олар ғалымдар мен басқа да қызығушыларға арналғанын мәлімдеді. 1995 жылдың 25 мамырында Жоғарғы сот осы құжаттарды жұртшылыққа ұсыну керек деген шешім қабылдады. B&W бұл шешімге шағымданып, 1995 жылдың 23 маусымында Апелляциялық сот құжаттарды жариялауды тоқтату туралы уақытша бұйрық шығармады. 29 маусымда Калифорния Жоғарғы соты компанияның шағымын қабылдамай, UCSF-қа құжаттарды жариялауға рұқсат берді.