Кіріспе

Уэльстік өнер жинаушы (1895–1990)

Харольд Стэнли Эде (7 сәуір 1895 – 15 наурыз 1990), сонымен қатар Джим Эде деп белгілі, британдық өнер жинаушы және суретшілермен дос болған.

Өмір және мансап

Джим Эде Уэльстің Пенарт қаласында, заңгер Эдвард Хорнби Эде мен мұғалім Милдредтің ұлы ретінде дүниеге келді. Эде 1912-1914 жылдар аралығында Ньюлин өнер мектебінде Стенхоп Форбстың басшылығымен сурет салуды оқыды. 1914 жылдың қыркүйегінде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Оңтүстік Уэльс шекаралық полкінде және Үнді армиясында қызмет етті. Денсаулығының нашарлауына байланысты ол қызметтен босатылып, 1919 жылдың 29 шілдесінде капитан шенінен айырылды. Соғыстан кейін Эде Слэйд өнер мектебінде оқуын жалғастырды. 1921 жылы Эде Лондондағы Британ өнерінің ұлттық галереясында (кейін Тейт галереясы) куратордың көмекшісі болып жұмыс істеді, сонымен қатар Слейдте жартылай уақытпен оқуын жалғастырды. Біраз уақыттан кейін ол Эдинбургте танысқан Хелен Шлаппқа үйленді. Тейт галереясында жұмыс істеген кезінде ол Пикассо және Мондриан сияқты заманауи суретшілердің туындыларын насихаттауға тырысты. Алайда, галерея директорларының консервативті көзқарастары оның жолына кедергі келтірді. Тейтте жұмыс істеген жылдары Эде сол кездегі авангард суретшілермен көптеген достық байланыстар құрды. Осының нәтижесінде ол сол кезде кеңінен бағаланбаған көптеген өнер туындыларын жинады. Атап айтқанда, ол Анри Гаудье Бжесканың көптеген жұмыстарын Софи Бжесканың мұрасынан алды. Жинаққа Анри мен Софи арасындағы көптеген хаттар кірді, және Эде оларды Гаудье Бжесканың өмірі мен шығармашылығы туралы "Жабайы Мессия" кітабының негізі ретінде пайдаланды, бұл кітап өз кезегінде Кен Расселдің осы аттас фильмінің негізіне айналды.

Орта жастары

1936 жылы Эде Тейт мұражайындағы билікпен күресуден шаршап, Мароккоға көшіп, Танжердің сыртында үй салды. Ол өзінің заманынан озып, интерьерде минималистік стильді қабылдады, қарапайым аққа боялған қабырғаларды және бөлмені толықтыру үшін қажетті ең аз жиһазды қолдануды жақтады. Келесі жиырма жыл бойы ол Еуропа мен Америкада жазу, хабар тарату және дәріс оқумен айналысып, Мароккодағы үйін негізгі орын ретінде сақтап тұрды.

Өнер мұрасы

1956 жылы Англияға оралған Эде Кембридждегі төрт коттеджді тұруға және өнер жинағын көрсетуге арналған жерге айналдырды. Оның философиясының бір бөлігі – өнерді сергітетін ортада бөлісу қажеттігі болды; осы мақсатта ол "ашық есік" күндерін өткізіп, Кембридж университетінің студенттеріне кешкі шай ішкен кезде жинағы бойынша жеке экскурсиялар ұйымдастырды. Студенттер оның жинағынан суреттерді алып, оқу мерзімінде өз бөлмелеріне іліп қоя берді. 1966 жылы Эде үйді және жинағын университетке табыстады, осылайша Кетлс-Ярд өнер галереясы құрылды. Эде 1973 жылға дейін Кетлс-Ярдта тұрып, содан кейін зейнеткерлікке шығып Эдинбургке көшіп кетті. 2023 жылы Лора Фриман "Өмір жолы: Джим Эде және Кетлс-Ярд суретшілері" деген кітабын жариялады.

Жарияланымдар

Savage Messiah, H. S. Ede, Heinemann (1931) — Мүсінші Анри Гаудье Бжесканың өмірбаяны. Қайта басылған, Kettle's Yard Gallery (1971), Savage Messiah: мүсінші Анри Гаудье Бжесканың өмірбаяны; Себастьяно Барасси, Эвелин Сильбер және Джон Вудтың жаңа мәтіндерімен. Лидс: Генри Мур институты, 2011. Өмір жолы, H. S. Ede, Kettle's Yard Gallery, Kettle's Yard және оның коллекциясына нұсқаулық. Kettle's Yard және оның суретшілері, Майкл Харрисон құрастырған, Кембридж 2009.