Кіріспе

Британдық-американдық суретші және кескіндемеші (1931–2018)

рок музыканты

Малкольм А. Морли (7 маусым 1931 – 1 маусым 2018) – британдық-американдық суретші және кескіндемеші. Ол түрлі стильдерді дамытушы, фотореалист және экспрессионист ретінде, сондай-ақ көптеген басқа жанрларда жұмыс істеген суретші ретінде танымал болды. 1984 жылы ол алғашқы Тернер сыйлығының иегері атанды.

Өмір

Морли Солтүстік Лондонда дүниеге келген. Ол бала кезінде қиындықтарға тап болды. Екінші дүниежүзілік соғыста оның үйі бомбадан ішінара қирағаннан кейін, оның отбасы біраз уақыт баспанасыз қалды. Ол неміс бомбасы үйін қиратқанда, балса ағашынан жасалған модельді терезеге қойғанын еске алды. "Морлиге соққы қатты тиді, - деп жазады бір сарапшы, - сондықтан ол бұл естелікті 30 жылдан кейін психоанализ сеансында қайта ойға келгенше жасырып алды". Кейін ол осы ауыр балалық шағын бір қызықшылықпен еске алды: "Балалық өмірінде көп оқиға болмаған суретшілерге қатты ашыққанмын", - деді ол бірде. Екі жыл жақсы мінез-құлық көрсеткені үшін босатылып, ол Корнуоллдағы Сент-Айвс қаласындағы суретшілер колониясына қосылды, содан кейін Камбервелл өнер мектебінде оқыды, сол кездегі бір өнер тарихшысы оны "Лондонның ең прогрессивті және тартымды өнер мектептерінің бірі" деп сипаттады, ал 1955-1957 жылдары Корольдік өнер колледжінде білім алды, оның арасында Питер Блейк және Франк Ауербах та болды. 1956 жылы "Америка Құрама Штаттарындағы заманауи өнер: Заманауи өнер мұражайы коллекцияларынан таңдаулы туындылар" көрмесіне қатысты. Оның алғашқы жеке көрмесі 1964 жылы Иван Карптың ықпалымен Kornblee галереясында өтті, Иван Карп талантты суретшілерді іздеумен танымал болған және аңызға айналған дилер Лео Кастеллимен жұмыс істеген. Морлидің алғашқы жеке көрмелері Clocktower Gallery, Art and Urban Resources Institute, Нью-Йорк (1976); Nancy Hoffman Gallery, Нью-Йорк (1979); және Stefanotty Gallery, Нью-Йорк (1979) сияқты галереяларда өтті. Ол 1972 және 1977 жылдары Кассельдегі Documenta халықаралық көрмесіне, ал 1985 жылы Карнеги халықаралық көрмесіне қатысты. 1983 жылы Лондондағы Уайтчепель галереясы оның үлкен ретроспективті көрмесін ұйымдастырды, нәтижесінде ол 1984 жылы Тейт мұражайының тұңғыш Тернер сыйлығын жеңіп алды. Келесі жылы ол Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағындағы Беллпорт қаласында мефодист шіркеуін сатып алып, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. 1980-жылдардың басында бразилиялық суретші Марсия Гроштейнге үйленді. Морли 1990 жылы АҚШ азаматтығын алды. Оның туындылары Tate Liverpool (1991); Musée National d'Art Moderne, Centre Georges Pompidou, Париж (1993); Fundación La Caixa, Мадрид (1995); Hayward Gallery, Лондон (2001); және Ashmolean Museum, Оксфорд (2013–14) сияқты мұражайларда көрсетілді. Өлген кезде Морли Беллпорт, Нью-Йорк қаласында тұрды, ол 1986 жылдан бері оның сүйкімді және қамқор әйелі Лида Морлимен бірге тұрды. Ол 2018 жылдың 1 маусымында 86 жасында, 87 жасқа толуына алты күн қалғанда қайтыс болды.

Жұмыс

Морли өнер мектебін бітіріп, Англияда қалған алғашқы жұмыстарында дәстүрлі, натуралистік сурет салу стилін қабылдады. Оның туындылары "ескі мектептің бақылауға негізделген натурализмі мен заманауи суретшіліктің арасындағы келісім болды, себебі оның тақырыптары сол заманға тән еді". Нью-Йоркке келгеннен кейін, 1960-шы жылдардың басында ол абстракцияға бет бұрып, суреттерде немесе туындылардың атауларында теңіз мотивтерінің шамалы көріністері бар, көлденең жолақтардан тұратын бірнеше картина жасады. Ол Энди Уорхол мен Рой Лихтенштейнмен де танысты және олардың ықпалымен фотореалистік стильге (Морли "суперреализм" терминін артық көреді) кардиналды өзгеріс жасады. Ричард Арцшвагердің осы техниканы қолдануын көргеннен кейін, ол фотосуреттерді (әсіресе кемелерді) холстқа көшіру үшін торды пайдалана бастады және Герхард Рихтер, Ричард Арцшвагер және Вия Сельминспен бірге алғашқы және ең танымал фотореалистердің біріне айналды. Морлидің мұхит кемесінің суретін көрген Арцшвагер оған 57-ші пирске барып, тікелей кемелерді салуды ұсынды. "Мен 57-ші пирске бардым, холст алып, сыртта сурет салуға тырыстым", - деді Морли. "Бірақ оны бірден түсіну мүмкін емес еді, бір жағы сол жақта, екінші жағы сол жақта, 360 градусқа бұрылу мүмкін емес. Мен ашуға іш толдым, Бермуда королевасы аталған круиздік кеменің открыткасын алдым". "Критке саяхаттың соңы" (1988) және "Тебада Эдиптің үстіндегі қара жаңбыр" туындыларында минойлық бейнелер бейнеленген; АҚШ-қа саяхат жасауы америкалық индейлердің качина қуыршақтарын және сол мәдениеттердің басқа да мотивтерін кеңінен пайдалануға әкелді. Оның коммерциялық жетістігі оған осы және тағы да көп жерлерге саяхаттауға мүмкіндік берді, нәтижесінде жаңа әсерлер мен шабыт алды. Суретші сонымен қатар өзінің ерте туындыларының бірі болған "апаттар" тақырыбына оралды, автомобиль апаттарын (автожарыс шебері Дейл Эрнхардттың қазасына әкелген апатты бейнелейтін апаттарды қоса алғанда), Ауғанстандағы соғыстың салдары мен Бруклиндегі ғимараттың құлауын бейнеледі. Өмірінің соңғы онжылдығында Морли ХХ ғасырдың басында және ортасындағы истребитель ұшақтарын, сондай-ақ Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде оларды ұшқан ұшқыштарды, соның ішінде "Қызыл барон" Манфред фон Рихтхофенді суреттеді. Ол сондай-ақ 18-ғасырғы ағылшын тарихына қызығушылық танытып, Артур Уэллисли, Веллингтонның 1-ші герцогы және Хорацио Нельсон, 1-ші виконт Нельсон сияқты әскери тұлғаларды бейнелейтін туындылар жасады. "Мен сол кезеңге ғашық болдым, ол британдықтар үшін керемет кезең болды", - деді ол бірде.