Кіріспе
Бауырымен жорғалаушылар тобының бір тобы
Автоматты таксобокс
| аты = Офидиандар
| қазба қалдықтарының ауқымы = Орта юра – Голоцен) – қазіргі жыландар мен жыландарға басқа кесірткелерге қарағанда жақын туыс бауырымен жорғалаушылар тобы. Ли мен Колдуэлл (1998: 1551) Офидияны «Пахирахис пен Серпентес (қазіргі жыландар) және олардың барлық ұрпақтарының ең соңғы ортақ ата-бабасы» деп анықтады. Аталған автор бұл анықтамаға сәйкес келмейтін Офидияны пайдаланды, оған басқа базальды сабақты жыландарды да қосты, мысалы, соңғы кредалық Нажаш рионегрина немесе юралық Диаблофис және Португалофис. Офидия кладының аты ежелгі грек тіліндегі ὀφίδιον сөзінен шыққан, ол «кішкентай жылан» дегенді білдіреді.
Automatic taxobox
| name = Ophidians
| fossil range = Middle Jurassic – Holocene,) is a group of squamate reptiles including modern snakes and reptiles more closely related to snakes than to other living groups of lizards. Ophidia was defined as the "most recent common ancestor of Pachyrhachis and Serpentes (modern snakes), and all its descendants" by Lee and Caldwell (1998: 1551). The latter author has used Ophidia in a manner inconsistent with this definition, using it to incorporate other more basal stem snakes, such as the Late Cretaceous Najash rionegrina or the Jurassic Diablophis and Portugalophis. The clade name Ophidia derives from the Ancient Greek word ὀφίδιον , meaning "small snake".
Эволюция
Қазіргі жыландардың бор дәуірінің ортасында, яғни қазылған немесе су ортасында тіршілік еткен кесірткелерден пайда болған деп есептеледі, ал ең ерте белгілі қазбалары шамамен 112 миллион жыл бұрынғы мерзімге жатсады. Дегенмен, қазіргі жылан мен оның көне ата-бабаларының арасындағы байланыс, олардың көпшілігі артқы аяқтарын сақтап қалған, толыққанды түсініксіз. Осы «бастапқы жыландардың» көптеген түрлері мезозой дәуірінің қазбаларынан белгілі болғанымен, олардың кейбіреулері алғашқы нағыз жыландардың ұрпақтары болуы мүмкін, ал емес, көне тұқымдардың. Төменде Уилсон және авторлардың (2010) зерттеуінен өңделген кладограмма келтірілген, онда басқа зерттеулердегі көптеген бастапқы жыландар нағыз жыландар болып табылған. Төменде Калдвелл және авторлардың (2015) зерттеуіне сәйкес офидилердің (жыландардың) филогенетикалық шолуы берілген. Жыландардың қазбалық қалдықтары салыстырмалы түрде аз, себебі жылан қаңқалары әдетте кішкентай және нәзік болады, сондықтан қазбаға айналуы сирек кездеседі. Жыландардың (көбінесе артқы аяқтары сақталған) анық танылатын қазбалары алғаш рет бор дәуірінде пайда болады. Ең ерте белгілі жылан қазбалары Юта және Алжирден табылды, олар тиісінше *Coniophis* және *Lapparentophis* туыстарынан шыққан. Бұл қазбалардың жасы шамамен бор дәуірінің соңындағы Альб немесе Сеноман кезеңіне, яғни 112 мен 94 миллион жыл бұрынғы мерзімге дараланады. Алайда, Алжирдің бірінен табылған қазбаның жасы одан да ертерек болуы мүмкін, шамамен 125-112 миллион жыл бұрынғы Апт кезеңіне дейін сонау сатылатын болса. Салыстырмалы анатомияға сүйенсек, жыландардың кесірткелерден тарағанына келісім бар. Питон мен боа – қазіргі жыландардың көне топтары – денелерінде қалыпты артқы аяқтардың іздері сақталған: жұптасу кезінде ұстауға қолданылатын кішкентай, тырнақты саусақтар, олар анальдық өскірлер деп аталады. Ертедегі қазба жылан, *Najash rionegrina*, сакральды сүйегі бар екі аяқты, жерде тіршілік еткен жануар болған. Осы болжамды ата-бабалардың қазіргі кездегі аналогы – Борнеоның құлақсыз мониторы *Lanthanotus* (дегенмен ол жартылай сулы да). Жер астында тіршілік ететін түрлер жер қазуға бейімделген, ағылшын тілінде streamlined денеге ие болды және соңында аяқтарынан айырылды.
Сулы кеміргіш гипотезасы
Көптеген зерттеушілер жыландар мен мозазаврлардың ортақ теңіздік тегі болғанына сенеді, бұл пікірді 1869 жылы Эдвард Дринкер Коуп алға тартқан, ол оларды біріктіру үшін Pythonomorpha терминін енгізген. Бұл идея бір ғасырдан астам уақыт бойы тоқталып, 1990 жылдары қайта жанданды. Мозазаврлар – креда кезеңінің су ортасында тіршілік еткен варанидтер, ал олар өз кезегінде Айгиалозавридтерден пайда болған. Осы гипотеза бойынша, жыландардың біріккен, мөлдір қабаттары теңіздік ортамен күресу үшін (осмос арқылы мүйіз қабығының суын жоғалту) дамыған деп саналады, ал сыртқы құлақтары су ортасында пайдаланылмағандықтан жойылған. Бұл нәтижеде қазіргі теңіз жыландарына ұқсас жануарлар пайда болды. Кейінгі креда кезеңінде жыландар қайтадан құрлыққа оралып, бүгінгі жыландарға айналды. Жыландардың қазба қалдықтары ертедегі кейінгі креда кезеңінің теңіз шөгінділерінен белгілі, бұл гипотезаны қуаттайды; әсіресе, олар құрлықтағы Najash rionegrina-дан көнерек болғандықтан. Мозазаврлар мен жыландардағы ұқсас бас сүйегінің құрылымы, азайған немесе жоқ аяқ-қолдар және басқа да анатомиялық ерекшеліктер оң кладистік корреляцияға әкелді, ал осы ерекшеліктердің кейбіреулері варанидтерге тән. Palci және Caldwell (2010) зерттеулеріне негізделген төмендегі кладограмма жыландардың мозазаврлардан гөрі Dolichosaurids-ке жақын екенін көрсетеді, Dolichosauridae-ді қазіргі жыландар мен олардың ең жақын ата-бабаларының туыс тобы ретінде қарастырады.