Кіріспе

Британдық саясаткер және жазушы (1936–2022)

Джайлс Хенидж Радис, Барон Радис, (4 қазан 1936 – 25 тамыз 2022) – британдық Лейборист партиясының саясаткері және жазушысы. Ол 1973 жылдан 2001 жылға дейін Парламент мүшесі (MP) болып қызмет етті, Дарем графтығының бір бөлігін өкілдік етті, ал 2001 жылдан бастап 2022 жылы қайтыс болғанға дейін Лордтар палатасында өмірлік пэр ретінде қызмет етті.

Ерте өмір

Радис 1936 жылғы 4 қазанда Лондонда туған. Оның әкесі, Лоуренс Радис, Үнді үкіметінде мемлекеттік қызметкер болған. Анасы Патриция консервативті саясаткер Артур Хенидждің қызы еді. Ол Колдстрим гвардиясында әскери міндетін өтеді. Радис 1980 жылдары Нил Киннок басқаратын Лейбористік көлеңке кабинетінде білім беру жөніндегі өкіл болып қызмет етті. Казнашылық комитетінің төрағасы ретінде Радис Англия Банкінің ақша-кредит саясаты комитетінің пайыздық ставкалар бойынша қабылдаған шешімдері үшін Парламент пен халыққа жауап беруіне көмектесті. Ол 2015 жылдың наурызына дейін Лордтар палатасының Еуропалық одақ ішкі комитетінің сыртқы істер жөніндегі мүшесі болды. 2001 жылғы 16 шілдеде ол Дархам графтығындағы Честер-ле-Стрит бароны Радис атанды. 2022 жылғы 1 тамызда Лордтар палатасынан зейнеткерлікке шықты.

Жазушылық және саяси идеялар

Лейбористердің дәстүрлі догмалардан бас тартуын жақтаған Радис Тони Блэрдің ізашары ретінде сипатталған. 1992 жылы жарық көрген «Оңтүстік ыңғайсыздық» атты памфлеті де реформаны қолдады, лейбористер экономикалық ұмтылыстарды қолдамайтын көрініс тудырды, бұл оларға Оңтүстік Англиядағы, әсіресе Лондондағы жұмысшы табының қолдауын жоғалтуына әкелді. Радис бұл тақырыпқа 2010 жылы Лейбористердің жеңілісінен кейін қайта оралды: оның «Оңтүстік ыңғайсыздық қайтадан» (Патрик Даймондпен бірлесіп) памфлеті сайлаушылардың Лейбористердің күшінің таусылғанын, байланыссыз (әсіресе көші-қон мәселесінде), әділетсіз және нашар басқарылатынын сезінгенін көрсетті. Осы памфлетте және «Оңтүстік ыңғайсыздық: бір жыл өткен соң» (2011) Радис «оңтүстік мәселесі» географиялық сипатта емес екенін ескертті: әлеуметтік өзгерістер Лейбористерге қолдаудың басқа аймақтарда да, соның ішінде Мидлендсте құлдырауына себеп болды. Еуропалық идеяларды жақтаған Радис Еуропалық қозғалыстың және «Еуропадағы Ұлыбритания» ұйымының белсенді мүшесі болды және 1992 жылы «Оффшор» атты poleмикалық мақала жазды, онда Ұлыбританияның Еуропадағы орны туралы өз пікірін білдірді. 2001 жылы парламент депутаты қызметінен кеткеннен кейін Радис «Достар мен қарсыластар» атты еңбегін жазды, бұл бұрынғы буынның үш модернизаторы – Рой Дженкинс, Денис Хили және Энтони Кросланд туралы жоғары бағаланған үш өмірбаяндық зерттеу болды, олардың бірлесіп жұмыс істемеуі модернизация процесіне зиян келтіргенін дәлелдеді. Бұдан кейін Клемент Атли, Эрнест Бевин, Стаффорд Крипс, Хью Далтон және Герберт Моррисон туралы «Тасбақа мен қоян» атты салыстырмалы өмірбаяндық еңбегі жарық көрді. «Трио: Блэр, Браун, Мандельсон жобасының ішінде» (2010) кітабы жарық көрді. «Трио» кітабына жазылған рецензиясында Эндрю Блик: «Өз алдындағы «Достар мен қарсыластар» (2002) және «Тасбақа мен қоян» (2008) еңбектерімен Радис қазіргі заманғы тарихқа ерекше көзқарас қалыптастырды, Radice өзінің тарихи көзқарасына оқырманға ұнайтын жазу стилін ғана емес, сонымен қатар тәжірибелі Лейборист саясаткердің ой-пікірін де қосты» деп жазды.