Жолдақты бас немесе атлант жолдақ басы

Кіріспе

Балық түрлері

Жолақты басс (Morone saxatilis), сондай-ақ Атлантика жолақты бассы, жолақты, сызықты, тас балық немесе тас балық деп те аталады, Моронидалар тұқымдасына жататын, көбінесе Солтүстік Американың Атлантикалық жағалауында кездесетін анадромиялық перкоформа балығы. Ол АҚШ-тың ішкі ойын-сауық балық шаруашылығына да кеңінен енгізілген. Мексика шығанағында табылған жолақты басс – бұл Шығанақ жағалауы жолақты бассы деп аталатын жеке штамм. Жолақты басс Мэриленд, Род-Айленд және Оңтүстік Каролина штаттарының мемлекеттік балығы, сондай-ақ Нью-Йорк, Нью-Джерси, Вирджиния және Нью-Гэмпшир штаттарының мемлекеттік тұзды су (теңіз) балығы. Ол Нью-Джерсидің солтүстігінде жолақты басс, Нью-Джерсидің оңтүстігінде тас балық, ал Нью-Джерсиде екеуі де деп аталады. Солтүстік Америкада жолақты басс балық аулау тарихы отарлық кезеңге дейін жетеді. Еуропалық алғашқы қоныс аударушылардың көптеген жазбалары Солтүстік-Шығыс жағалауындағы көптеген өзендерде жолақты бастың, сондай-ақ шабақ балықтың молдығын сипаттайды.

Морфологиясы мен өмір сүру ұзақтығы

Жазық басс - Moronidae туысының типік өкілі, оның денесі ағымдық, күміс түсті, жаңқаларының артынан құйрыққа дейін созылатын бойлық қара жолақтармен өрнектелген. Ересек балықтардың орташа мөлшері – . 1896 жылы ұсталған ең ірісі тіркелген. Жазық бастар 30 жылға дейін өмір сүруі мүмкін. Орташа ұзындығы шамамен ал эми салмағы – .

Табиғи таралу

Жолдас балықтары Солтүстік Американың Атлантикалық жағалауында, Сент-Лоуренс өзенінен Мексика шығанағына, Луизианаға дейін табиғи түрде қоныстанды. Олар тұщы және тұзды су арасында көшіп-қоныс жасайтын анадромалық балықтар. Шаруашылық тұщы суда жүзеге асырылады.

Табиғи аумағынан тыс жерлерге енгізілгендер

Жазық балық Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауына және АҚШ-тың көптеген ірі су қоймаларына мемлекеттік аңшылық және балық шаруашылығы комиссияларымен ойын балық аулау үшін, сондай-ақ шабуылдайтын балық ретінде, көлеңке балықтарының популяциясын бақылау үшін енгізілді. Оларға мыналар жатады: Нью-Мексикодағы Элефант-Бутт көлі; Оуачита көлі, Солтүстік Каролинадағы Норман көлі; Арканзастағы Норфорк көлі, Бивер көлі және Гамильтон көлі; Иллинойстағы Тандерберд көлі; Аризонадағы Плезант көлі және Хавасу көлі; Аризона/Юта шекарасындағы Пауэлл көлі; Кастаик көлі, Пирамида көлі, Сильвервуд көлі, Даймонд-Вэлли көлі және Калифорниядағы Сан-Франциско шығанағының дельтасы; Алабамадағы Льюис Смит көлі; Кентуккидегі Камберленд көлі; Флоридадағы Джордж көлі; Оңтүстік Каролинадағы Мюррей көлі; Джорджиядағы Ланьер көлі; Теннессидегі Уоттс Бар көлі; Невададағы Мид көлі; Техас пен Оклахома шекарасындағы Тексома көлі, Тавакони көлі, Уитни көлі, Буффало Спрингс көлі, Поссум-Кингдом көлі және Буканнан көлі; Техастағы Рейстаун көлі; Пенсильваниядағы Уолленпаупак көлі; Орегон штатындағы Умпкуа өзені және Вирджиния штатындағы Смит Маунтин көлі мен Ливсвилл су қоймасы. Жазық балық Эквадор, Иран, Латвия, Мексика, Ресей, Оңтүстік Африка және Түркия суларына да енгізілді, негізінен спорттық балық аулау және аквамәдениет үшін. Оларды көлдерде, тоғандарда, өзендерде және батпақтарда кездестіруге болады. 1980-жылдардың соңында және 1990-жылдар бойы жазық балықтың саны өсіп, қалпына келгенімен, Батыс Вирджиния университетінің Жабайы табиғат және балық шаруашылығы бағдарламасы жүргізген зерттеуде жазық балықтың санының тез өсуі оның жеміне (өзен шабақтары, көлеңке балықтары және көк балықтар) үлкен қысым көрсетіп отырғаны анықталды. Бұл олардың тамақ көзіне жасалған қысым, жемістің табиғи түрде бірдей шағылысу аймақтарына оралмауына байланысты олардың өзінің популяциясын қауіпке ұшыратты. АҚШ-та жазық балық 2007 жылы қорғалатын ойын балығы деп белгіленді, ал атқарушы органдарға Атлант мұхиты мен Мексика шығанағындағы федералды суларда ауланған жазық балықты сатуға тыйым салу үшін қолданыстағы заңдық өкілеттіктерді пайдалануға нұсқау берілді. Сонымен қатар, Коннектикут, Мэн, Нью-Джерси, Нью-Гэмпшир, Пенсильвания және Оңтүстік Каролина штаттары жазық балықты мемлекеттік суларда ойын балығы ретінде белгіледі. Канаданың Квебек провинциясы 1996 жылы Сент-Лоуренс өзеніндегі жазық балықтың популяциясын жойылған деп жариялады. Қолда бар деректерді талдау шамадан тыс балық аулау мен суды кептіруді себеп деп көрсетті. 2002 жылы қайта енгізу бағдарламасы сәтті аяқталды.

Striped bass have been introduced to the Pacific Coast of North America and into many large reservoir impoundments across the United States by state game and fish commissions for recreational fishing and as a predator to control populations of gizzard shad. These include: Elephant Butte Lake in New Mexico; Lake Ouachita, Lake Norman in North Carolina; Lake Norfork, Beaver Lake and Lake Hamilton in Arkansas; Lake Thunderbird in Illinois; Lake Pleasant, and Lake Havasu in Arizona; Lake Powell along the Arizona/Utah border; Castaic Lake, Pyramid Lake, Silverwood Lake, Diamond Valley Lake, and San Francisco Bay Delta in California; Lewis Smith Lake in Alabama; Lake Cumberland in Kentucky; Lake George in Florida; Lake Murray in South Carolina; Lake Lanier in Georgia; Watts Bar Lake, in Tennessee; Lake Mead, Nevada; Lake Texoma on the border of Texas and Oklahoma, Lake Tawakoni, Lake Whitney, Buffalo Springs Lake, Possum Kingdom Lake, and Lake Buchanan in Texas; Raystown Lake in Pennsylvania; Lake Wallenpaupack in Northeastern Pennsylvania; Umpqua River in Oregon and in Virginia's Smith Mountain Lake and Leesville Reservoir. Striped bass have also been introduced into waters in Ecuador, Iran, Latvia, Mexico, Russia, South Africa, and Turkey, primarily for sport fishing and aquaculture. They can be found in lakes, ponds, streams, and wetlands. Though the population of striped bass was growing and repopulating in the late 1980s and throughout the 1990s, a study executed by the Wildlife and Fisheries Program at West Virginia University found that the rapid growth of the striped bass population was exerting a tremendous pressure on its prey (river herring, shad, and blueback herring). This pressure on their food source was putting their own population at risk due to the population of prey naturally not coming back to the same spawning areas. In the United States, the striped bass was designated as a protected game fish in 2007, and executive agencies were directed to use existing legal authorities to prohibit the sale of striped bass caught in federal waters in the Atlantic Ocean and Gulf of Mexico. In addition, Connecticut, Maine, New Jersey, New Hampshire, Pennsylvania, and South Carolina have designated striped bass as a game fish in state waters. In Canada, the province of Quebec designated the striped bass population of the Saint Lawrence as extirpated in 1996. Analysis of available data implicated overfishing and dredging in the disappearance. In 2002, a reintroduction program was successful.

Өмірлік цикл

Жазық балықтар тұщы суда шағылысады, және олар тұщы су ортасына сәтті бейімделгенімен, ересек өмірін табиғи түрде тұзды суда өткізеді (яғни, олар анадромды). Жазық балықтың көбейетін қоры бар бес маңызды су объектісі: Мирамичи өзені, Чесапик шығанағы, Массачусетс шығанағы/Кейп-Код, Гудзон өзені және Делавэр өзені. Атлант мұхитына құятын көптеген өзендер мен салаларында бұрын жазық балық шағылысқан. Бұл 1860 жылдарға дейін жалғасты. Тұщы суда сәтті шағылысатын жазық балықтың сирек популяцияларына Тексома көлі, Вайс көлі (Куса өзені), Колорадо өзені және оның Пауэлл көліне дейінгі және одан төмендегі су қоймалары, Арканзас өзені, сондай-ақ Марион көлі (Оңтүстік Каролина) – бұл көлге бөгет салынғанда жабық популяциясы сақталған кіреді. Басқа тұщы су шаруашылықтарына жыл сайын шаруашылықта өсірілген балықтар қосылып отыру қажет. Мед көлінде 1973 жылы табиғи көбеюі расталғаннан кейін жазық балықты қосып отыру тоқтатылды.

Басқа бассейндермен будандасқан

Жазы басс ақ басспен будандастырылып, гибридтік жазы басс шығарылған, ол wiper, whiterock bass, sunshine bass, palmetto bass және Cherokee bass деп те аталады. Осы гибридтер АҚШ-тың көптеген тұщы су алаптарына таратылған.

Жазық баска балық аулау

Жазық басс спорттық балық аулау үшін маңызды және табиғи ареалынан тыс көптеген су жолдарына енгізілген. Тrolling және жағалаудан құю сияқты балық аулаудың әртүрлі әдістері қолданылады. Ағаш пробкалар, пластик жүзушілер, попперлер және металл қасықтар сияқты жалқаулар жағалаудан балық аулау үшін өте жақсы жұмыс істейді. Жазық басты құрлықтан нысанаға алу кезінде тірі және өлген жалқауды пайдалану да тиімді тәсіл болуы мүмкін. Жазық басс бункер, моллюскалар, балық, құм құрттары, шабақ, қан құрттары, скумбрия, шад, көк балық және рак сияқты тірі және таза жалқауды жейді. Балық аулау арқылы ұсталған ең ірі жазық басс – 81.88 фунт (37.14 кг) салмақты, Коннектикут штатының Вестбрук қаласының жағалауындағы Сыртқы Оңтүстік-Батыс рифінің жанында Лонг-Айленд бұғазынан ұсталған. Бұл рекордты 2011 жылдың 4 тамызында Грегори Майерсон жасады. Балық тірі балыққа ілінген және Майерсон оны қайыққа көтеру үшін 20 минут күресті. Балықтың аузынан екінші ілгек және жетекші табылған, бұл оның бұрын басқа балықшыға ілінгенін көрсетеді. Балықтың ұзындығы 54 дюйм, ал белдесуі 36 дюйм болды. Халықаралық ойын балықтар қауымдастығы (IGFA) 2011 жылдың 19 қазанында Майерсонның аулауын жаңа әлемдік рекорд деп жариялады. Барлық тәсіл бойынша рекордты ұстап қана қоймай, Майерсон IGFA-ның жаңа 37 кг (80 фунт) желілік классы бойынша да рекорд жасады. Бұрынғы әлемдік рекорд – 78.5 фунт (35.6 кг) салмақты балық, ол 1982 жылдың 21 қыркүйегінде Альберт МакРейнольдс Нью-Джерси штатының Атлантик-Сити қаласында жағажайдан 1 сағат 20 минут бойы күресіп ұстаған. 2023 жылдың 20 наурызында 12 жасар Генри Булгин Мэриленд штатының Аннаполис қаласының оңтүстігіндегі Чесапик бұғазында 98 см жазық басты ұстап, IGFA All Tackle Length Junior әлемдік рекордын орнатты. Балық аулау шектеулері штаттар мен провинциялар бойынша әртүрлі. 2008 жылдың 4 шілдесінде Дэвид Хохман Род-Айленд жағалауында 68.4 фунт салмақты балықты нысанаға алып, найзамен ұсталған жазық басс үшін жаңа әлемдік рекорд жасады.

Striped bass are of significant value for sport fishing, and have been introduced to many waterways outside their natural range. A variety of angling methods are used, including trolling and surf casting Lures such as wooden plugs, plastic swimmers, poppers, and metal spoons all work very well for fishing off of the surf. Utilizing live and dead bait can also be a deadly technique when targeting Striped bass from land. Striped bass take a number of live and fresh baits, including bunker, clams, eels, sandworms, herring, bloodworms, mackerel, shad, bluegill, and crayfish. The largest striped bass ever taken by angling was an 81.88 lb (37.14 kg) specimen taken from a boat in Long Island Sound, near the Outer Southwest Reef, off the coast of Westbrook, Connecticut. The all tackle world record fish was taken by Gregory Myerson on the night of August 4, 2011. The fish took a drifted live eel bait, and fought for 20 minutes before being boated by Myerson. A second hook and leader was discovered in the fish's mouth when it was boated, indicating it had been previously hooked by another angler. The fish measured 54 in long and had a girth of 36 in. The International Game Fish Association (IGFA) declared Myerson's catch the new all tackle world record striped bass on October 19, 2011. In addition to now holding the all tackle record, Meyerson's catch also landed him the new IGFA men's 37 kg (80 lb) line class record for striped bass, which previously stood at 70 lb. The previous all tackle world record fish was a 78.5 lb (35.6 kg) specimen taken in Atlantic City, New Jersey, on September 21, 1982, by Albert McReynolds, who fought the fish from the beach for 1:20 after it took his Rebel artificial lure. On March 20, 2023, then 12 year old Henry Bulgin set the first Junior IGFA All Tackle Length world record by landing a 98 cm striped bass while fishing the Chesapeake Bay just south of Annapolis, Maryland. Recreational bag limits vary by state and province. On July 4, 2008, David Hochman shot a 68.4 lb specimen off the coast of Rhode Island to set the world record for Striped Bass taken by speargun.

Жағалауға шыға алмайтын жолақ балық

Жазық басс анадромды, сондықтан олардың өзенге қарсы шағылысуға көшіп-қонуы кейбір жекелемелердің көлдерге бөгет салу кезінде "қоршалуына" әкелді. Бұл алғаш рет Санти Купер өзенінде Моултри және Марион көлдерін құраған екі бөгет салынуы кезінде тіркелді, және осы себепті Оңтүстік Каролина штатының бағалы ойын балығы – жазық басс. Соңғы кезде биологтар жазық бастың өзендерде ұзақ уақыт бойы қалуы мүмкін екеніне, ал кейбіреулері температура өзгергенше теңізге қайтпайтынына келді. Балықшылар мен биологтар жазық басс популяциясының өсуін байқағаннан кейін, көптеген штаттың табиғи ресурстар департаменттері жергілікті көлдерге жазық басс себуді бастады. Жазық басс шағылысу маусымында әлі де тұщы су көлдерінен өзенге қарай көшіп-қонып жүреді. Қоршауда қалған жазық бастар табиғи түрде көбейе алмайды, және олардың сәтті көбейгендігі туралы деректердің ең сирек және ең табысты өзендерінің бірі – Алабама және Джорджиядағы Куса өзені. 2013 жылдың ақпанында Джеймс Брамлетт Алабама штатындағы Вориор өзенінде 70,6 фунт (32,0 кг) салмақты қоршауда қалған басты ұстады, бұл қазіргі әлемдік рекорд. Бұл балықтың ұзындығы және қалыңдығы белгілі. Өзін-өзі қамтамасыз ететін жазық басс популяциясы Текома көлінде де бар, ол сортаң көл. Канадада қоршауда қалған жазық басс жоқ, бірақ көптеген бастар Нова-Шотландиядағы Гранд-Лейк көлінде қыстайды. Олар сәуірдің басында Шүбенакади өзеніне шағылысу үшін көшіп келеді. Бұл бастар Стьюякке өзенінде де (Шүбенакадидің саласы) шағылысады. Шүбенакади өзені жүйесі – Канадада жазық бастың шағылысатын бес аймағының бірі, ал қалғандары – Сент-Лоуренс өзені, Мирамичи өзені, Сент-Джон өзені, Аннаполис өзені және Шүбенакади/Стьюякке өзендері.

Менеджмент

1982 жылы жолақты басс популяциясы 5 миллионнан азырақ болды, бірақ балықшылардың кішкентай жолақты басс үшін ұстап жіберу шаралары мен популяцияны қалпына келтіруге бағытталған басқару бағдарламалары сәтті болды. 2007 жылы шамамен 56 миллион балық, барлық жастағылардың ішінде, тіркелді. 2006 жылы демалыспен балық аулаумен айналысатындар мен кәсіби балықшылар рекордтық 3,8 миллион балық аулады. Нью-Джерси штатында басқа штаттардың арасында жолақты басс үшін заңды коммерциялық балық аулау жоқ, жолақты басс тірі немесе өлі сату, сондай-ақ көтерме базарларда, бөлшек саудада немесе мейрамханаларда сату заңмен тыйымдалған. Түрді басқаруға олардың мөлшеріне шектеулер, коммерциялық квоталар және түрдің денсаулығына қатысты биологиялық көрсеткіштер кіреді. Атлантикалық жағалау бойындағы жолақты басс аулауын Атлантикалық мемлекеттердің теңіз балық шаруашылығы комиссиясы (AMSFC) басқарады. 2019 жылдың қазан айында AMSFC 2018 жылғы Бағалау деректеріне сәйкес, «ресурс шамадан тыс ауланып, шамадан тыс аулау жүріп жатыр» екенін мәлімдеді. 2021 жылдың наурыз және сәуір айларында қоғамдық пікірлерді жинау мақсатында өткен бірқатар тыңдаулардан кейін, ASMFC жолақты басс техникалық комитеті Атлантикалық жолақты басс үшін мемлекетаралық басқару жоспарына 7-ші түзету енгізу арқылы жаңа 10 жылдық басқару стратегиясы бойынша ұсыныстар жасайды. Бұл түзету 2021 жылдың соңында бекітіліп, 2022 жылы күшіне енгізіледі. Жолақты басс балық аулау жағдайы нашарлауда, жолақты басс қоры 1985 жылғы ең төменгі көрсеткіштерге жуықтап қалды. Балық аулау қауымдастығында осы деректердің дұрыстығына қатысты үлкен пікір қақтығысы бар, себебі көптеген балықшылар соңғы жылдары жақсы аулау нәтижелерін байқады.