Экожуйелердің әртүрлілігі: био және геоәртүрлілік, құрлықтағы және су экожүйелері, нишалар мен экологиялық процестер. Қоршаған ортаға әсері зерттеледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Экожүйелердің әртүрлілігі мен вариациясы
Diversity and variations in ecosystems
Экожүйелердің әртүрлілігі – белгілі бір географиялық аймақтағы экожүйелердің вариациясын және оның адам өмірі мен қоршаған ортаға тигізетін жалпы әсерін қарастырады. Экожүйелердің әртүрлілігі биотикалық қасиеттердің (биологиялық әртүрлілік) және абиотикалық қасиеттердің (геоәртүрлілік) жиынтық сипаттамаларын қамтиды. Бұл – белгілі бір аймақтағы немесе бүкіл планетадағы экожүйелердің өзгеруі. Экологиялық әртүрлілік құрлықтағы және су экожүйелерінің вариациясын қамтиды. Экологиялық әртүрлілік биологиялық қоғамдастықтың күрделілігінің вариациясын, соның ішінде әртүрлі экологиялық нишалардың санын және басқа да экологиялық процестерді де ескере алады. Әлемдік масштабта экологиялық әртүрлілікке мысал – шөлдер, ормандар, далалар, батпақтар және мұхиттар сияқты экожүйелердің вариациясы. Экологиялық әртүрлілік – биологиялық әртүрліліктің ең кең ауқымы, және әрбір экожүйеде түрлер мен генетикалық әртүрліліктің жоғары деңгейі кездеседі.
Ecosystem diversity deals with the variations in ecosystems within a geographical location and its overall impact on human existence and the environment. Ecosystem diversity addresses the combined characteristics of biotic properties (biodiversity) and abiotic properties (geodiversity). It is a variation in the ecosystems found in a region or the variation in ecosystems over the whole planet. Ecological diversity includes the variation in both terrestrial and aquatic ecosystems. Ecological diversity can also take into account the variation in the complexity of a biological community, including the number of different niches, the number of and other ecological processes. An example of ecological diversity on a global scale would be the variation in ecosystems, such as deserts, forests, grasslands, wetlands and oceans. Ecological diversity is the largest scale of biodiversity, and within each ecosystem, there is a great deal of both species and genetic diversity.
Әсері
Экожүйенің әртүрлілігі адам баласының өмір сүруі үшін маңызды, себебі оның көптеген себептері бар. Экожүйедегі әртүрлілік, мекендейтін өсімдіктердің фотосинтез процесі арқылы оттегінің қосымша көзін қамтамасыз етеді. Судағы әртүрлілік судың тазаруына, оны адамдар пайдалануына мүмкіндік береді. Әртүрлілік өсімдіктердің түрлерін арттырады, олар адамдарға қажетті дәрі-дәрмектер мен шөптердің жақсы көзі болып табылады. Экожүйенің әртүрлілігі жетіспесе, нәтижесі кері болады.
Diversity in the ecosystem is significant to human existence for a variety of reasons. Ecosystem diversity boosts the availability of oxygen via the process of photosynthesis amongst plant organisms domiciled in the habitat. Diversity in an aquatic environment helps in the purification of water by plant varieties for use by humans. Diversity increases plant varieties which serves as a good source for medicines and herbs for human use. A lack of diversity in the ecosystem produces an opposite result.
Эволюциялық қысымның нәтижесінде экожүйелердің әртүрлілігі
Әлемдегі экологиялық әртүрлілік әр түрлі орталардағы экожүйелердің әртүрлілігін анықтайтын эволюциялық және табиғи іріктеу қысымдарымен тікелей байланысты. Тундралар, тропикалық ормандар, маржан рифтері және жапырақты ормандар – бәрі де эволюциялық қысымның нәтижесінде қалыптасқан. Тіпті көрінетін шағын эволюциялық өзара әрекеттесулер де әлемдегі экожүйелердің әртүрлілігіне зор әсер ете алады. Бұл құбылыстың ең жақсы зерттелген мысалы – бал арасының Антарктиданы қоспағанда, әлемнің барлық құрлықтарындағы гүлді өсімдіктермен (ангиоспермалармен) байланысы. 2010 жылы Роберт Бродшнайдер мен Карл Крейлсхайм бал арасының денсаулығы мен қоректенуіне қатысты зерттеу жүргізді. Зерттеу пестицидтер, монокультуралар және гендік модификацияланған дақылдардың әсерінен туындаған жалпы колонияның денсаулығына, ересек аралардың және личинкалардың қоректенуіне назар аударды. Нәтижелер адамның қызметі бал арасы колониясының денсаулығына кері әсер ететінін көрсетті. Бұл тозаңдаушылардың жойылуы немесе санының азаюы адамдарды кең ауқымда тамақтандыратын көптеген өсімдіктерге балама тозаңдау әдістерін қажет ететін жағдайға әкелуі мүмкін. Астық дақылдарын тозаңдаумен айналысатын жәндіктер АҚШ экономикасына жыл сайын 14,6 миллиард доллар пайда әкеледі, ал жәндіктердің тозаңдауына қарағанда қолмен тозаңдаудың құны гектарына 5715-7135 долларға артық болуы мүмкін. Бұл тек шығынның өсуіне ғана емес, сонымен қатар колонияның жарамдылығының төмендеуіне, генетикалық әртүрліліктің азаюына әкеледі, ал зерттеулер бұл ара колониясының ұзақ мерзімді өмір сүруімен тікелей байланысты екенін көрсетті. Бір зерттеуге сәйкес, аралардың тозаңдауына 50-ден астам өсімдік тәуелді, олардың көптегені әлемді тамақтандырудың негізгі көзі болып табылады. Тағы бір зерттеуде өсімдіктердің әртүрлілігінің төмендеуі бал арасының жарамдылығының төмендеуіне, ал бал арасының жарамдылығының төмендеуі өсімдік экожүйелерінің әртүрлілігіне кері әсер ететіні айтылады. Бал арасының тозаңдауын қамтамасыз ету және адамның зиянды әсерін азайту жөнінде жұмыс істеу арқылы бал арасының тозаңдауы флораның өсуінің генетикалық әртүрлілігін арттыра алады және өте әртүрлі және бірегей экожүйені құруға мүмкіндік береді, бұл көптеген басқа организмдерге тіршілік ету ортасы мен орын береді. Бал арасының жеті құрлықтың алтысында таралғанын ескеретін болсақ, тозаңдаушылардың экожүйелік әртүрлілікке тигізетін әсерін жоққа шығаруға болмайды. Аралар жинаған тозаң қысқы кезеңде энергия көзі ретінде қолданылады, ал жергілікті өсімдіктерден тозаң жинау организмдер арасында гендердің таралуын жеңілдетудің маңызды рөлін атқарады. Көптеген жағдайларда адамның әрекетінен туындаған жаңа эволюциялық қысымдар экожүйелердің кең ауқымда құлауына әкелуі мүмкін. Солтүстік Атлант мұхитында адамның әрекетінің айналасындағы теңіз мекендеріне тигізетін әсерін зерттеу жүргізілді. Зерттеу нәтижесінде адамның әрекетінен тікелей немесе жанама түрде зардап шеккен тіршілік ортасы немесе трофикалық деңгей жоқ екені және өмірдің көптеген түрлерінің дамуы тежелгені анықталды.
Ecological diversity around the world can be directly linked to the evolutionary and selective pressures that constrain the diversity outcome of the ecosystems within different niches. Tundras, Rainforests, coral reefs and deciduous forests all are formed as a result of evolutionary pressures. Even seemingly small evolutionary interactions can have large impacts on the diversity of the ecosystems throughout the world. One of the best studied cases of this is of the honey bee's interaction with angiosperms on every continent in the world except Antarctica. In 2010, Robert Brodschneider and Karl Crailsheim conducted a study on the health and nutrition in honey bee colonies. The study focused on overall colony health, adult nutrition, and larva nutrition as a function of the effect of pesticides, monocultures and genetically modified crops to see if the anthropogenically created problems can have an effect pollination levels. The results indicate that human activity does have a role in the destruction of the fitness of the bee colony. The extinction or near extinction of these pollinators would result in many plants that feed humans on a wide scale needing alternative pollination methods. Crop pollinating insects are worth annually $14.6 billion to the US economy and the cost to hand pollinate over insect pollination is estimated to cost $5,715 $7,135 more per hectare. Not only will there be a cost increase but also an decrease in colony fitness, leading to a decrease in genetic diversity, which studies have shown has a direct link to the long term survival of the honey bee colonies. According to a study, there are over 50 plants that are dependent on bee pollination, many of these being key staples to feeding the world. Another study conducted states that a lack of plant diversity will lead to a decline in the bee population fitness, and a low bee colony fitness has impacts on the fitness of plant ecosystem diversity. By allowing for bee pollination and working to reduce anthropogenically harmful footprints, bee pollination can increase genetic diversity of flora growth and create a unique ecosystem that is highly diverse and can provide a habitat and niche for many other organisms to thrive. Due to the evolutionary pressures of bees being located on six out of seven continents, there can be no denying the impact of pollinators on the ecosystem diversity. The pollen collected by the bees is harvested and used as an energy source for winter time; this act of collecting pollen from local plants also has a more important effect of facilitating the movement of genes between organisms. The new evolutionary pressures that are largely anthropogenically catalyzed can potentially cause wide spread collapse of ecosystems. In the north Atlantic sea, a study was conducted that followed the effects of the human interaction on surrounding ocean habitats. They found that there was no habitat or trophic level that in some way was affected negatively by human interaction, and that much of the diversity of life was being stunted as a result.