Yellowstone өзенінің ұлы каньоны – Вайоминг штатындағы Yellowstone ұлттық паркіндегі әдемі шатқал. Табиғаттың керемет көрінісі, тарихы және географиясы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Йеллоустон өзеніндегі каньон
Canyon on the Yellowstone River
Йеллоустон өзенінің Үлкен каньоны – Вайоминг штатындағы Йеллоустон ұлттық паркіндегі Йеллоустон шарлауынан төмен ағыс бойындағы Йеллоустон өзеніндегі алғашқы ірі каньон. Каньонның ұзындығы шамамен 39 километр (24 миль), ал тереңдігі мен ені әртүрлі.
The Grand Canyon of the Yellowstone is the first large canyon on the Yellowstone River downstream from Yellowstone Falls in Yellowstone National Park in Wyoming. The canyon is approximately 24 mile (39 km) long, between deep and from wide.
Тарих
Йеллоустоун аймағына келген аң аулаушылар мен кен іздеушілер каньон туралы білгенімен, алғашқы маңызды сипаттамалар 1869 жылғы Кук-Фолсом-Петрсон экспедициясынан және 1870 жылғы Уошберн Лэнгфорд Доан экспедициясынан кейін жарияланды. 1869 жылы 20 қыркүйекте Чарльз Кук Ламар аңғарынан батысқа қарай сапар шегіп, каньонды алғаш рет көрген кезде, ол өзінің күнделігінде мына сөздерді жазды:
Although trappers and prospectors who visited the Yellowstone region had knowledge of the canyon, the first significant descriptions were publicized after the Cook–Folsom–Peterson Expedition of 1869 and the Washburn Langford Doane Expedition of 1870. When Charles W. Cook first viewed the canyon after traveling west from the Lamar Valley on September 20, 1869, he subsequently wrote these words in his journal:
Мен алдымен мініп келе жаттым, екі жүк таситын жануар соңынан еріп, содан кейін Фолсом мырза мен Петерсон мырза ат үстінде келе жатты. Алдыма орманның арасынан ашық жер көрінді, оны саябақ немесе дала деп ойладым. Назарым жүк таситын жануарларға ауғанда, олар шөп жеп тоқтады, сол кезде атым кенеттен тоқтады. Мен бұрылып, қазіргі "Шабыт" нүктесі деп аталатын жерге қарама-қарсы тұрған үлкен каньонның жиегінен қарадым. Мен таңғалып отырдым, ал серіктерім келді, содан кейін маған ешкім бес минутқа дейін сөз айтпады. Бір жылдан кейін, Уошберн экспедициясы кезінде, 1870 жылы 30-31 тамызда лейтенант Густав С. Доан каньонды ғылыми тұрғыдан толықрақ сипаттады:
I was riding ahead, the two pack animals following, and then Mr. Folsom and Mr. Peterson on their saddle horses. I remembered seeing what appeared to be an opening in the forest ahead, which I presumed to be a park, or open country. While my attention was attracted by the pack animals, which had stopped to eat grass, my saddle horse suddenly stopped. I turned and looked forward from the brink of the great canyon, at a point just across from what is now called Inspiration Point. I sat there in amazement, while my companions came up, and after that, it seemed to me that it was five minutes before anyone spoke. A year later during the Washburn expedition, on August 30–31, 1870, Lt. Gustavus C. Doane described the canyon with a bit more scientific detail:
1890 жылы Боземан тұрғыны Х. Ф. Ричардсонға (Том аға деп танымал) бүгінгі Читтенден мемориалдық көпірі орналасқан жерге жақын Йеллоустоун өзенінен паром жүргізуге рұқсат берілді, сондай-ақ туристерді Том ағаның жолымен төменгі сарқыраманың астындағы каньонға түсіруге мүмкіндік берілді. Түпнұсқа жол қазір жоқ болғанымен, төменгі сарқырамаға дейін тік баспалдақ бар, ол Том ағаның жолы деп аталады. Том ағаның жолы шамамен 3 мильдік қашықтықты құрайды.
In 1890, Bozeman resident H. F. Richardson (known as Uncle Tom) was given a permit to operate a ferry across the Yellowstone River near the site of today's Chittenden Memorial Bridge and take tourists down into the canyon below the lower falls on Uncle Tom's Trail. Although the original trail no longer exists, there is still a steep stairway down to the base of the lower falls that is called Uncle Tom's Trail. Uncle Tom's Trail is approximately a 3 mile hike.
Геология
Каньонның геологиялық ерекшеліктері толыққанды түсініксіз, бірақ ол мұздықтардың емес, Йеллоустоун өзенінің эрозиялық әрекетінің нәтижесінде пайда болған. Шамамен 600 000 жыл бұрын Йеллоустоун кальдерасының жарылуынан кейін, аймақ лава ағындарымен жабылған. Жарылысқа дейін аймақ кальдераның көтерілу әрекетінен жарықтарға ұшыраған. Қазіргі каньонның және бұрынғы каньондардың орны, осы көтерілу мен байланысты жарықтардың нәтижесінде пайда болған болуы мүмкін, бұл эрозияның үдемелі қарқынмен жүруіне жағдай жасады. Аймақ бірнеше мұз дәуірінде пайда болған мұздықтармен да қамтылған. Мұздықтар бір кезде каньонды толтырған болуы мүмкін, бірақ кейіннен эрозияға ұшырап, олардың бар екендігіне көбінесе ешқандай із қалдырмаған. Төменгі Йеллоустоун сарқырамасының астындағы каньон бұрын гейзерлік алаптың орны болған, ол риолит лавасының ағыны, кең ауқымды жарықтар және жер астындағы жылудың (қызған нүктеге байланысты) нәтижесінде пайда болған. Бұл аймақта гейзерлік алап қашан пайда болғанын ешкім нақты білмейді, бірақ ол соңғы мұз басу кезеңінде болған болуы мүмкін. Гейзерлік алаптың химиялық және жылулық әсері риолит тау жынысын гидротермальдық өзгеріске ұшыратқан, оны өте жұмсақ және сынғыш, сонымен қатар оңай эрозияға ұшырауға бейім еткен (кейде картоп пісірумен салыстырады). Бұл жылулық белсенділіктің іздері бүгінгі күні де каньонда сақталған, әлі де белсенді және көрінетін гейзерлер мен ыстық бұлақтар түрінде көрініс береді. Каньонның оңтүстігіндегі ыстық бұлақтармен толықтырылатын Клир-Лейк аймағы да осы белсенділіктің қалдығы болуы мүмкін. АҚШ Геологиялық қызметінің геологы Кен Пирс соңғы мұз басу кезеңінің соңында, шамамен 14 000 - 18 000 жыл бұрын Йеллоустоун көлінің аузында мұзды бөгеттердің қалыптасқанын айтады. Мұзды бөгеттер еріген кезде, үлкен көлемдегі су төмен ағысқа құйылып, ауқымды су тасқыны мен қазіргі каньонның бірден және катастрофалық эрозиясына әкелді. Бұл су тасқыны бірнеше рет қайталанған болуы мүмкін. Каньон классикалық V пішіндес аңғар болып табылады, бұл мұздық емес, өзендік эрозияның белгісі. Бүгінгі күні каньон Йеллоустоун өзенінің әсерінен әлі де эрозияланып жатыр. Каньондағы түстер гидротермальдық өзгерістердің нәтижесі болып табылады. Каньондағы риолитте әртүрлі темір қосылыстары бар. Бұрынғы гейзерлік алап белсенді болған кезде, осы темір қосылыстарында химиялық өзгерістер болған. Сыртқы факторлардың әсерінен тау жыныстары түсін өзгерткен. Тау жыныстары тотығады, яғни каньон тотығу процесіне ұшырайды. Түстер темірдің жекелеген қосылыстарында судың болуын немесе болмауын көрсетеді. Каньондағы сары түстердің көп бөлігі тастардағы темірдің болуына байланысты пайда болады.
The specifics of the geology of the canyon are not well understood, except that it is the result of erosion by the Yellowstone River, not by glaciation. After the Yellowstone Caldera eruption of about 600,000 years ago, the area was covered by a series of lava flows. The area was also faulted by the doming action of the caldera before the eruption. The site of the present canyon, as well as any previous canyons, was probably the result of this uplift and related faulting, which allowed erosion to proceed at an accelerated rate. The area was also covered by the glaciers that formed during several ice ages. Glacial deposits probably filled the canyon at one time, but have since been eroded away, leaving little or no evidence of their presence. The canyon below the Lower Yellowstone Falls was at one time the site of a geyser basin that was the result of rhyolite lava flows, extensive faulting, and heat beneath the surface (related to the hot spot). No one is sure exactly when the geyser basin was formed in the area, although it was probably present at the time of the last glaciation. The chemical and heat action of the geyser basin caused the rhyolite rock to become hydrothermally altered, making it very soft and brittle and more easily erodible (sometimes likened to baking a potato). Evidence of this thermal activity still exists in the canyon in the form of geysers and hot springs that are still active and visible. The Clear Lake area, which is fed by hot springs, south of the canyon is probably also a remnant of this activity. According to Ken Pierce, U. S. Geological Survey geologist, at the end of the last glacial period, about 14,000 to 18,000 years ago, ice dams formed at the mouth of Yellowstone Lake. When the ice dams melted, a great volume of water was released downstream causing massive flash floods and immediate and catastrophic erosion of the present day canyon. These flash floods probably happened more than once. The canyon is a classic V shaped valley, indicative of river type erosion rather than glaciation. Today the canyon is still being eroded by the Yellowstone River. The colors in the canyon are also a result of hydrothermal alteration. The rhyolite in the canyon contains a variety of different iron compounds. When the old geyser basin was active, the "cooking" of the rock caused chemical alterations in these iron compounds. Exposure to the elements caused the rocks to change colors. The rocks are oxidizing; in effect, the canyon is rusting. The colors indicate the presence or absence of water in the individual iron compounds. Most of the yellows in the canyon are the result of iron present in the rock.