Кіріспе

Америкалық сотталған кісі өлтіруші; АҚШ-та асылған соңғы адам.

Билли Бейли (1947 жылғы қаңтар – 1996 жылғы 25 қаңтар) – 1996 жылы Делавэр штатында асылған, кісі өлтіруде сотталған адам. Ол 1965 жылдан бері АҚШ-та асылған үшінші адам (алдыңғы екеуі – Шарль Родман Кэмпбелл және Уэстли Аллан Додд, екеуі де Вашингтон штатынан), сондай-ақ 50 жылдың ішінде Делавэрде асылған алғашқы адам болды. 2024 жылға дейін ол АҚШ-та заңды түрде асылып өлім жазасына кесілген соңғы адам болып табылады.

Ерте өмір

23 баланың тоғызыншысы Бейли өте кедейлікте өмір сүрді және күйреуге шаққан физикалық зорлық-зомбылықтан ұзақ уақыт бойы зардап шекті, мемлекеттік тізілімдер көрсетіп тұр. Оның анасы ол бір жасқа толмағанда қайтыс болды. Ересек болғаннан кейін Бейли полицияға төбелесші және ұры ретінде белгілі болды.

Қылмыс

1979 жылы, жалған жасағаны үшін сотталған Бейли, Делавэр штатының Уилмингтон қаласындағы Пламмер Хаусы – жұмыстан босатылатын мекемеге жіберілді, бірақ көп ұзамай қашып кетті. Кейін ол Делавэр штатының Чесволд қаласындағы асырап алған әпкесі Сью Энн Кокердің үйіне келді, ренжіді де, Пламмер Хаусына қайтпайтынын айтты. Бейли өлім жазасы ретіндегі уколдан бас тартты, бір кісіге: «Мен олардың мені ұйықтатуына жол бермеймін» деді. Делавэр штатында 50 жылдан бері асып өлтіру жазасы қолданылмағандықтан, штат қызметкерлері Вашингтон штатының Уолла-Валла қаласындағы Вашингтон штатының федералдық түрмесінің қызметкерлерінен кеңес сұрады, себебі сол жерде жақында асып өлтіру орындалған болатын. Ағаштан жасалған дарғанат 1986 жылы Смирнадағы Делавэр түзеу орталығының аумағында салынды. Бейлиді осы дарғанатта өлтіру үшін құрылысты жөндеу және нығайту қажет болды. Дарғанаттың есігі жерден 5 метр биіктікте орналасқан, оған 23 сатырмен көтерілуге болады. Делавэр штаты Фред Лёхтер жазған өлім жазасын орындау ережесін пайдаланды. Лёхтердің ережесінде 9 метрлік диаметрі бар, созылу мен иілуге қарсы қайнатылған Манила арқаны қолдану қарастырылған. Арқанның түйінді бөлігіне ерітілген парафинмен май жағылып, оның оңай сырғанауына мүмкіндік жасалды. Ережеде қара қалпақ, есікті сынап бақылау үшін құммен толтырылған қап, сондай-ақ қажет болған жағдайда қылмыскерді бекітуге арналған «құлау тақтасы» да көрсетілген. Күн бұрын Бейлинің салмағы өлшенді, ал арқанның ұзындығы шамамен 2 метрге дейін анықталды. Өлім жазасын орындау алдында Бейли түрме палатасынан укол жасауға арналған трейлерге көшірілді. Ол соңғы 24 сағатын ұйықтап, тамақтанып, теледидар көріп, түрме қызметкерлерімен сөйлесіп, 53 жастағы әпкесі Бетти Одоммен, түрме капелланымен және адвокатымен кездесті. Соңғы тамақ ретінде ол жақсы пісірілген стейк, қышқыл май мен сары май қосылған пісірілген картоп, майлы бөлкелер, бұршақ және ванильді мұзқаймақ сұрады. Барлық шағымдары қабылданбағаннан кейін, Бейли 1996 жылдың 25 қаңтарында дарға асылды. 2003 жылы Делавэрдегі дарғанат бұзылды, себебі сол жылы өлім жазасын күтіп отырған ешбір қылмыскер уколдан гөрі дарға асылуды таңдауға құқылы болмады.