Атаудың шығу тегі
"Варрнамбол" атауы қаладан солтүстік-шығысқа қарай 25 шақырым жерде орналасқан шөгінді конус вулканы – Варрнамбол тауынан шыққан. Варрнамбол (немесе Варнубул) – бұл атау сонымен қатар сол жерде тұрған Австралияның аборигендерінің руының да аты болған. Жергілікті тілде "Варнн" префиксі үй немесе шатырды білдірсе, "амбол" суффиксінің мағынасы қазір белгісіз. 1845 жылы қалашықтың алғашқы жоспарын жасауға жауапты болған колониялық үкіметтің геодезисі Уильям Фаулер Пикеринг қалаға Варрнамбол деген ат қойды. Бүгінде осы жердің дәстүрлі иелері – Дхауурд Вуррунг халқы, сондай-ақ олар Гундитджмара деп те белгілі.
Австралия аборигендері
Австралияның аборигендері кем дегенде соңғы 35 000 жылдан бері Уоррнамбол жерін мекендеп келеді. Мерри өзені маңында Мерригундидж тайпасы тұрған, олар үлкен Гундитджмара ұлтының бір бөлігі болды. Олар Би:гурунг тілінде сөйледі, ол Дауурд Вурунг тілінің бір диалектісі еді. Бұл тайпа балық аулауды жеңілдету үшін аймақтағы су жолдарына үлкен тас және ағаштан жасалған бөгеттер – йерероктер салды. Хопкинс өзенінің құйылысы Мойжил деп аталды. 1841 жылы британдықтардың аймақты отарлауы басталғанда, Мерри өзенінің жағалауында шамамен 400 абориген тұрды, олардың ішінде қазіргі Тауэр-Хиллдегі ауылда қоныстанған Коройтгундидж тайпасының өкілдері де болды.
Еуропалық теңіздік барлау
Көпшілік арасында тараған аңыз бойынша, бұл аймаққа алғаш келген еуропалықтар Кристовао де Мендонса және оның экипажы болды. Олар жақын маңдағы жағалауды зерттеп, қазіргі қала орналасқан жерге жақын 16 ғасырда кемесі бұзылып, құтылуға мәжбүр болды. Бұл оқиғаға байланысты, жергілікті кит аулаушылардың махагон ағашынан жасалған кеменің қалдықтарын тапқандары туралы расталмаған хабарлар бар. Кеменің қай елге тиесілі екені Франция, Қытай, Испания және Португалия елдерімен байланыстырылды. Бірақ, оның бар болғанына ешқандай физикалық дәлел жоқ. Аймақтың алғашқы құжатталған еуропалық зерттеуі 1800 жылдың желтоқсанында жағалау бойымен жүзіп, бірнеше нысанға атау берген шотланд зерттеушісі, лейтенант Джеймс Грант басшылығымен жүргізілді. Одан кейін 1802 жылы ағылшын теңізшісі Мэтью Флиндерс және француз зерттеушісі Николас Боден жағалаудағы маңызды белгілерді тіркеді. 19 ғасырдың басында бұл аймақ кит аулаушылардың таңдаулы орны болды.
Британдық қоныстар
Британдықтардың аймақта қоныстануы 1838 жылы жақын орналасқан Порт-Фейридегі кит аулаушы капитан Александр Кэмпбеллдің Мерри өзенінің сағасы маңындағы 4000 акр жерді иеленуімен басталды. Ол сол жерде шаруашылық құрып, қазіргі Уорнэмбол тұрған жерге негізгі үйін салды. Виктория алтын асыру кезеңінде Уорнэмбол маңызды порқа айналып, 1850 жылдары жақын маңдағы Порт-Фейридің жеке меншікте болуының арқасында қарқынды өсті. 1855 жылы муниципалитет ретінде тіркелді, ал 1863 жылы округке айналды. Уорнэмбол 1883 жылы қалашық, ал 1918 жылы қала болып жарияланды. Уорнэмбол Оңтүстік пошта бөлімшесі 1937 жылы (1973 жылы жабылды), Уорнэмбол Шығыс 1946 жылы және Уорнэмбол Солтүстік 1947 жылы (1975 жылы жабылды) ашылды.
Қалалық көрініс
Уоррнамболдың бастапқы қаласы 4x8 торлы құрылымда болды, Лава көшесі (солтүстік), Жапония көшесі (шығыс), Мерри көшесі (оңтүстік) және Хенна көшесі (батыс) көшелерімен шектелген. Он тоғызыншы ғасырда Фейри көшесі – Уоррнамбол теміржол станциясына жақындығының арқасында – Уоррнамболдың басты көшесі болуы жоспарланған. Алайда, Либиг көшесі содан бері орталық бизнес ауданының (CBD) негізгі көшесіне айналды. Уоррнамбол CBD көбінесе көптеген айналма жолдарымен ерекшеленеді. CBD-ден тыс, Уоррнамбол ботаникалық бағында кең қисық жолдар, сирек кездесетін ағаштар, қаздары бар лилиялы көл, папоротниктер, музыкалық орталық және белгілі ландшафт сәулетшісі Уильям Гилфойлдың жобасы бойынша салынған. Уоррнамбол CBD-ін он бір шағын қала қоршап тұр: Солтүстік, Оңтүстік, Шығыс және Батыс Уоррнамбол, Бриерли, Шервуд Парк, Мерривал, Деннингтон, Вудфорд, Бушфилд және Аллансфорд, бірақ олардың тек соңғы төртеуі ғана қаланың аудандары ретінде мойындалған.
Медиа
Уоррнамбол қаласы бір күнделікті газетпен – Австралиялық қоғамдық медиаға тиесілі The Standard газетімен қамтамасыз етілген. Жергілікті коммерциялық радиостанциялар – 94.5 3YB және 95.3 Coast FM, екеуі де Ace Radio компаниясына тиесілі. Сонымен қатар, 3WAY FM қоғамдық радиоарнасы да бар. ABC-ге сондай-ақ Уоррнамболда орналасқан ABC South West Victoria радиостанциясы да қарасты. Уоррнамбол қаласы ABC, SBS, Seven, Southern Cross және WIN телеарналарының эфирлік тегін жергілікті тарату арқылы да қамтамасыз етіледі. Осы телеарналардың ішінде WIN Television ғана жергілікті тележаңалықтарды – WIN News бағдарламасын шығарады, ол үшін Ballarat және Уоррнамболдағы жаңалықтар қызметтерінің ресурстарын пайдаланады.
Спорт
Уоррнамбол қаласы Grand Annual Sprintcar Classic жарысына үй иесі. Бұл жарыс Австралия күніне орай австралиялық және халықаралық жүргізушілерді қызықтырады, әсіресе оның мотор спорты күнтізбесіндегі орнының арқасында. Қала сонымен қатар Мельбурннан Уоррнамболға дейінгі велосипедтік жарыстың мәресі болып табылады. Бұл 1895 жылдан бері қазан айында өткізіліп келе жатқан әлемдегі ең ұзақ бір күндік велосипед жарысы, және әлемдегі екінші ескі велосипед жарысы. Уоррнамболда жыл сайын шамамен жиырма жарыс өтеді, оның ішінде Уоррнамбол кубогы және мамыр айының бірінші аптасында өтетін үш күндік жарыс бар. Вудфорд жарыс клубы да Уоррнамбол жарыс жолында бір жарыс өткізеді. Grand Annual steeplechase жарысында 33 кедергі бар, бұл басқа жылқы жарыстарынан көп, және ол әлемдегі ең ұзын steeplechase жарыстарының бірі. Уоррнамбол грейхаунд жарыс клубы көбінесе дүйсенбі және бейсенбі күндері грейхаунд жарыстарын өткізеді. Грейхаунд нұсқасы бойынша Уоррнамбол кубогы мамыр айының бірінші сәрсенбісінде өткізіледі. Сондай-ақ, клуб Рождество мен Жаңа жыл күндері «Теңіз жағасындағы фестивальді» өткізеді, бұл балаларға және балаларға ұқсайтын үлкендерге де керемет ойын-сауық пен тиімділік ұсынады. Клуб Уоррнамбол көрме алаңында, Коройт көшесінде орналасқан және 1978 жылдың 27 шілдесінде ашылған. Уоррнамболда Premier Speedway орналасқан, ол қаладан шамамен 5 км шығысқа қарай орналасқан топырақ жолмен жабдықталған жылдамдық жолы. Виктория штатының әртүрлі чемпионаттарын өткізумен қатар, Premier Speedway спринткарлар, супер седандар және көшелік автомобильдер бойынша Австралия чемпионаттарын қабылдады. Premier Speedway сондай-ақ World Series Sprintcars жарысының кезеңдерін жиі өткізеді, ол 1987 жылы басталғаннан бері барлық серияның кезеңін өткізген бес трассаның бірі. 1973 жылдан бері трассада Grand Annual Sprintcar Classic жарысы өтеді, ол Австралиядағы ең ірі спринт автокөлік жарысы, және кейде қатысушылар саны бойынша АҚШ-тағы танымал Ноксвилл жарысын да басып өтеді, өйткені екі жарысқа да белгілі жүргізушілер қатысады. Жарыс дәстүрлі түрде ұлттық чемпионаттан бұрынғы демалыс күні өткізіледі. Speedway 1979, 1986, 1994, 1999, 2003 және 2011 жылдары Classic / Australian Championship екі жарысын қабылдады, Сиднейлік 10 дүркін Австралия чемпионы Гарри Раш 1986 жылы Уоррнамболда екі жарыста жеңіске жеткен жалғыз жүргізуші болды, ол 6-шы Classic және бір аптадан кейін 7-ші ұлттық титулын жеңіп алды. Gunditjmara Bulls және North Warrnambool Warriors NRL Victoria лигасында регби ойнайды. 2008 жылдың 1-3 қыркүйегінде қала Мельбурнмен бірге 2008 жылғы Австралия футбол халықаралық кубогын қабылдады, онда әлемнің 14 елінен австралиялық футболдан командалар қатысты. Бұл спорт Уоррнамболда өте танымал, онда бәсекеге қабілетті жергілікті лига бар және көптеген танымал AFL ойыншылары осы жерде өскен. Қалада Хэмпден футбол лигасының үш австралиялық футбол командасы (North Warrnambool, South Warrnambool және Warrnambool) және Warrnambool аудандық футбол лигасының көптеген командалары бар. Гольфшылар Уоррнамбол гольф клубындағы 18 шұңқырлы жасыл алаңда ойнай алады, ол Австралияның ең үздік 100 алаңының қатарында, немесе Декин университетінің Уоррнамбол кампусындағы 9 шұңқырлы алаңда. (Декин алаңында ойнауға болмайды).
Golfers play either on the 18 hole course at the Warrnambool Golf Club a public access course ranked in Australia's top 100 courses, or at the 9 hole course at the Deakin University Warrnambool campus. (Deakin course not playable)
Экономика
Уорнмбол жыл сайын көптеген туристерді тартады және толыққанды аймақтық қызмет көрсету орталығы болып табылады. Қаланың туризмі Ұлы мұхит жолының көріністерінен және жақын жердегі жағажайлардан пайда көреді, олардың кейбіреулері серфингке арналған. Қыс айларында Логан жағажайындағы киттер көшетінің орнында қаланың жанындағы суларда оңтүстік киттерін көруге болады, сондай-ақ киттерді қадағалауға арналған саяхаттар ұйымдастырылады. Экономиканың негізгі саласы – ауыл шаруашылығы және оны қолдайтын өнеркәсіп, әсіресе мал өсіру және сүт өңдеу. Басқа да маңызды өнеркәсіптер мен қызметтерге бөлшек сауда, білім беру, денсаулық сақтау, ет өңдеу, киім тігу және құрылыс кіреді. Fletcher Jones and Staff Pty Ltd киім фабрикасы 1948 жылы ашылып, 2005 жылы жабылды.
Үшінші деңгейлі
Қаланың жалғыз университет аймақтары Декин университетінің Воррнамбол кампусында орналасқан. South West Institute of TAFE және SEAL екеуі де кәсіби білім береді.
Қоршаған орта
Қаланың шығысындағы Логан жағажайы оңтүстік жұбы китінің (Eubalaena australis) өркендейтін жері ретінде танылған, және көптеген туристерді құрлықтан бақылау мүмкіндігі қызықтырады. Көбінесе жыл сайын мамырдың соңы мен тамыз аралығында бір, екі немесе үш ересек тоқал кит келіп, келгеннен кейін бірнеше күн ішінде туады. Жаңа туған кит баласы осы жерде өсіріліп, әдетте қыркүйек айының ортасынан соңына дейін анасымен бірге кетеді. Оңтүстік жұбы китінен басқа, жағалауға Австралиялық терілі иітірлер, кішкентай пингвиндер және жалпы дельфиндер де келеді. Қыс және көктемнің басында альбатростар жағалау бойымен ұшып, қаладағы танымал жағалаулық қарау орны – Күн күркіреуінен көруге болады. Ортаңғы аралда Австралиялық кішкентай пингвиндер (Eudyptula novaehollandiae) мекендейді. Түлкілердің шабуылы олардың санын едәуір азайтты. 2005 жылы колонияда бар болғаны төрт пингвин қалды. Уорнэмбул қалалық кеңесі пингвиндерді күзету үшін маремма тұқымды иттерді пайдалана отырып, әлемдегі алғашқы бағдарламаны енгізді. Бұл бағдарлама 2009 жылы жүзден астам пингвиннен тұратын колонияны қайта құруға көмектесті. 2015 жылға қарай олардың саны екі жүзге жуықтап қалды. "Одбол" фильмі пингвиндерді құтқаратын иттердің оқиғасын айтады.
Көлік
Уорнэмбол Порт-Фейри қаласының батысында және Теранг қаласының шығысында, сондай-ақ Хопкинс тас жолының оңтүстік-батыс соңында орналасқан. Ұлы мұхит жолы Уорнэмболдан шығысқа қарай 13 шақырым жерде, Аллансфордқа жақын жерде аяқталады. Мельбурн және Джилонг қалаларына пойыз қатынайды. V/Line жолаушылар пойыздары аптаның жеті күні Уорнэмболдың екі стансасына – қала орталығындағы Уорнэмболға және қаланың шығыс жағындағы Шервуд Паркке тоқтайды. Pacific National компаниясы жергілікті контейнер операторы Westvic үшін күнделікті контейнерлік жүк тасымалын жүзеге асырады. Transit South West таңбасымен жүретін жергілікті автобустар Уорнэмбол қаласы мен қалашықтарын, сондай-ақ Порт-Фейри және Коройт сияқты жақын жердегі қалаларды қамтиды. V/Line автобустары Уорнэмболды Маунт-Гамбиер, Балларат, Арарат, Кастертон және Ұлы мұхит жолы арқылы Джилонгпен байланыстырады.