Ордовиктер – ежелгі британ тайпасы, Солтүстік Уэльс және Англияда қоныстанған. Римдіктерге қарсы күрескен, шайқас шеберлері болған. Тарихы, мәдениеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ордвисес (Common Brittonic: *Ordowīces) – римдіктердің басып кіруінен бұрын Ұлыбританияда өмір сүрген келт тайпаларының бірі. Олардың тайпалық жерлері қазіргі Солтүстік Уэльс және Англияда, оңтүстіктегі Силурлер мен солтүстік-шығыстағы Десеанглилер арасында орналасқан. Соңғы тайпалар римдік билікке аз қарсылықпен мойын бұрғаннан өзгеше, ордовиктер римдіктерге күшпен қарсы тұрды. Олар, ақырында, римдік губернатор Гней Юлий Агриколаның 77-78 жылдардағы науқанында, римдіктер Англсидегі олардың соңғы бекіністерін басып алған кезде бағындырылды.
The Ordovīcēs (Common Brittonic: *Ordowīces) were one of the Celtic tribes living in Great Britain before the Roman invasion. Their tribal lands were located in present day North Wales and England, between the Silures to the south and the Deceangli to the north east. Unlike the latter tribes that appear to have acquiesced to Roman rule with little resistance, the Ordovices fiercely resisted the Romans. They were eventually subjugated by the Roman governor Gnaeus Julius Agricola in the campaign of 77–78CE when the Romans overran their final strongholds on Anglesey.
Этимология
Кельт аты "ordo wik" – балғамен соғысушылар, "балға" сөзімен этимологиялық байланысты: ord, gordd (бастапқы g әрпімен) және (бастапқы h әрпімен), сондай-ақ "соғысу" (мысалы, Лемовиктер, Эбуровиктер). Джон Эдвард Ллойд бұл тайпаның аты Солтүстік Уэльстегі Динас Динорвиг ("Ордовиктер бекінісі") жер атындағы "орвиг" немесе "орвег" түрінде сақталған деп болжады, бірақ Мелвилл Ричардс бұл пікірмен келіспеді.
The Celtic name ordo wik hammer fighters, cognate with the words for 'hammer': ord, gordd (with a prothetic g ) and (with a prothetic h ) and to fight (cf. Lemovices, Eburovices). John Edward Lloyd suggested that the name of this tribe is preserved as the element orwig, orweg in the place name Dinas Dinorwig ("Fort of the Ordovices") in North Wales, though Melville Richards rejected the idea.
Геология
1879 жылы ағылшын геологы Чарльз Лапворт ордовик геологиялық периодын ордовик тайпасының атымен атады, себебі ол зерттеген тау жыныстары Солтүстік Уэльсте осы тайпаның бұрынғы жерлерінде табылған.
In 1879 the pioneering English geologist Charles Lapworth named the Ordovician geological period after the Ordovices because the rocks he was studying were found in the tribe's former territories in North Wales.
Аумағы
Бриганттардың оңтүстігіндегі жерлер туралы география ғалымы Птолемей Ирландия теңізінен Солтүстік теңізіне дейін созылған үш тайпаның жерлерін хабарлады. Ордвиктер батыс жақтарды мекендеді және екі маңызды қаласы болды: Лондоннан 195 римдік миль қашықтықтағы, Лейнтвардинде деп саналатын Бранрогениум, және Лондоннан 200 римдік миль қашықтықтағы Медиоланум. Екеуінің де нақты орны анықталған жоқ. Тайпалық аумақтың шекаралары да белгісіз; олар қазіргі Поуистен бастап қазіргі Англияның Мидлендс аймағына дейін созылған деп есептеледі, немесе Дифи және Ди өзендерінің солтүстігімен шектелген болуы мүмкін.
South of the Brigantes, the geographer Ptolemy reported three tribes whose territories stretched from the Irish Sea to the North Sea. The Ordovices occupied the westward lands and had two noteworthy cities, Branogenium which was located 195 Roman miles from London, most likely at Leintwardine, and Mediolanum which was located 200 Roman miles from London. Neither has been conclusively located. The boundaries of the tribal territory are also unknown; they have been taken to extend through modern Powys into what is now the English Midlands, or alternatively to be limited to the land north of the rivers Dyfi and Dee.
Тарих
Олар римдік шабуылға қарсы тұрған британдық тайпалардың бірі болды. Алғашқы қарсылықты көбінесе кельт басшысы Каратакус ұйымдастырды, ол тайпасы Медуэй шайқасында жеңілгеннен кейін олардың жеріне қуылды. Каратакус Ордовиктер мен көршілес Силурлердің соғыс басшысы болды және 50 жылдары римдік жау деп жарияланды. Каратакустың соңғы шайқасында, губернатор Публий Осторий Скапула Каратакусты жеңіп, тұтқын ретінде Римге жіберді. 70 жылдары Ордовиктер римдік билеуге қарсы көтеріліп, атты әскер эскадронын жойды. Бұл соғыс әрекеті губернатор Агриколадан күшті жауапты тудырды. Тацит айтуынша, ол ардагерлер мен аз ғана қосымша әскерлерді жинады; Ордовиктер жазыққа түсуге батыл болмағандықтан, ол өзін қатардың алдына қойып, ортақ қауіпке қарсы барлығын бірдей батылдыққа шақырып, әскерін төбеге көтерді. Тайпаның көбі қырылды. Агрикола жылдам Англсиді бағындырды. Бұл шайқастың орны белгісіз, бірақ Динас Динорвиг төбесі Менай бұғазынан шамамен 3 км қашықтықта орналасқан.
They were among the British tribes that resisted the Roman invasion. The initial resistance was mainly organised by the Celtic leader Caratacus, exiled in their lands after the defeat of his tribe in the Battle of the Medway. Caratacus became a warlord of the Ordovices and neighbouring Silures, and was declared a Roman public enemy in the 50s AD. In Caratacus' last battle, governor Publius Ostorius Scapula defeated Caratacus and sent him to Rome as a prisoner. In the 70s, the Ordovices rebelled against Roman occupation and destroyed a cavalry squadron. This act of war provoked a strong response from governor Agricola. According to Tacitus, He collected a force of veterans and a small body of auxiliaries; then as the Ordovices would not venture to descend into the plain, he put himself in front of the ranks to inspire all with the same courage against a common danger, and led his troops up a hill. The tribe was all but exterminated. Agricola went on rapidly to conquer Anglesey. The location of this battle is unknown but the hill fort Dinas Dinorwig encloses a hectare of land about 3 km from the Menai Strait.