Бұмеранг: Тарихы мен қолданылуы

Кіріспе

Тасталған құрал және қару
ағаштан жасалған құрал

Бумеранг – әдетте аэродинамикалық қималармен жасалған және ұшу бағытына перпендикуляр осьтің бойымен айналуға арналған тасталған құрал. Оралатын бумеранг лақтырушыға қайта оралу үшін, ал оралмайтын бумеранг тік лақтырылатын қару ретінде жасалған және кейбір Австралия аборигендері оны дәстүрлі түрде аң аулау үшін қолданады. Тарихи тұрғыдан бумерангтар аң аулау, спорт және ойын-сауық үшін пайдаланылған және әртүрлі мақсаттарға сәйкес әртүрлі пішін мен өлшемде жасалады. Австралияның символы саналса да, ежелгі бумерангтар Африка, Америка және Еуразияда да табылған. Еуропалықтар бумерангпен алғаш рет 1804 жылдың желтоқсанында Фарм Ков (Порт Джексон) жерінде кездесті, онда тайпалық қақтығыс кезінде қару қолданылғанын көрді:

цитата| Ақ түсті көрермендерді ерекше шеберлік пен үлкен күш қуанышқа бөледі, Bungary, ерекше әдептілігімен көзге түскен абориген, иілген, жиектелген таяқ, сәл түрік қиығына ұқсас, лақтырды. 20 немесе 30 метр қашықтықтан лақтырылған қару таңғажайып жылдамдықпен ауада айналып, қарсыласының оң қолына тиіп, 64 немесе 73 метрге кері қайтып, қорқынышты жарақат қалдырып, барлығына таң қалдырды.|Sydney Gazette and New South Wales Advertiser (1804) бірақ бұл, әдетте, сөйлемдегі сөздер woomera-ға қатысты, ол нақтырақ айтқанда, найза тастағыш құрал. 1790 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльстің абориген тілдері туралы анонимді қолжазбада "Boo mer rit" сөзі "Скимитер" деп жазылған. 1822 жылы ол егжей-тегжейлі сипатталып, Порт-Джексонның жанындағы Жоржс өзенінің Турувал халқының (Даругтың кіші тобы) тілінде "бу мар ранг" деп жазылды. Турувалдар аң аулау таяқтарын басқаша атаған, бірақ қайтадан лақтырылатын таяққа қатысты "бумеранг" деген сөзді қолданған.

Тарих

Бумерангтар тарихи түрде аң аулау қарулары, соққылы музыкалық аспаптар, шайқас кезінде қолданылатын таяқтар, от жағуға, су құстарын аулау үшін алдау құралдары ретінде және ойын-сауық үшін пайдаланылған. Ең кішкентай бумерангтың ұшынан ұшына дейінгі арақашықтығы аз, ал ең үлкенінің ұзындығы көбірек болуы мүмкін. Тайпалық бумерангтар жасаушылары үшін мағынасы бар суреттермен немесе өрнектермен әшекейленген болуы мүмкін. Бүгінде көрінетін бумерангтардың көпшілігі туристік немесе жарысқа арналған түрлеріне жатады және көбінесе қайта оралатын болады. Бумерангтардың кенгуру сияқты жануарларға лақтырылғанын бейнелейтін суреттер әлемдегі ең көне тас өнерінің ішінде, Австралияның Кимберли аймағындағы түпкілікті халықтың тас суреттерінде кездеседі, олардың жасы шамамен 50 000 жылға жетеді. Бумерангтардың суреттері мен эскиздері Батыс Папуаның тас өнерінде де кездеседі, оның ішінде Торғай мүйісі мен Каймана аймақтарында, мұз дәуірінің ең жоғары нүктесіне дейін сақталған, теңіз деңгейінің төмендеуі Папуа мен Солтүстік Австралиядағы Арнем жері арасындағы мәдени байланыстың жалғасуына әкелген. Ең көне сақталған австралиялық абориген бумерангтары Оңтүстік Австралиядағы Уайри батпағындағы торфтан табылған және б.з.д. 10 000 жылға дейін соққандығы анықталған. Бумерангтар дәстүрлі түрде Австралиямен байланысты болғанымен, олар ежелгі Еуропа, Египет және Солтүстік Америкада да табылған. Калифорния мен Аризонаның түпкілікті американдықтары, сондай-ақ Оңтүстік Үндістанның тұрғындары құстар мен қояндарды аулау үшін қайта оралмайтын бумерангтарды қолданғандығы туралы мәліметтер бар. Кейбір бумерангтар лақтырылмаған, ал Австралияның түпкілікті халқы оларды қолға-қол соғыста пайдаланған. Ежелгі Египеттен табылған мысалдар, тәжірибелер көрсеткендей, қайта оралатын бумерангтар ретінде жұмыс істеген. Еуропадан табылған аң аулау таяқтары тас дәуіріндегі қару-жарақ жиынтығының бір бөлігі болған сияқты. Польшадағы Карпат тауларындағы Облазова үңгірінен табылған бумеранг мамонттың сүйегінен жасалған және олмен бірге табылған заттардың радиокөміртектік талдауына сүйенсек, шамамен 30 000 жылға дейін соққандығы болжанып отыр. Нидерландыда бумерангтар б.з.д. бірінші ғасырдан бастап Влаардинген мен Велсенде табылған. Ежелгі Египеттің әйгілі перғауыны Тутанхамон, 3300 жылдан астам бұрын қайтыс болған, әртүрлі – тік ұшатын (аң аулауға арналған) және қайта оралатын бумерангтардан тұратын жинаққа ие болған. Австралияның оңтүстік-шығысында бумерангтарды үйір қаздардың үстінде тік тұрып, қалқып жүруге мәжбүр ететін болған делінеді; оны бүркіт деп қателескен қаздар, аңшылардың желілерімен немесе таяқтарымен қаруланғандарына қарай, шошып тарап кететін.

Boomerangs were, historically, used as hunting weapons, percussive musical instruments, battle clubs, fire starters, decoys for hunting waterfowl, and as recreational play toys. The smallest boomerang may be less than from tip to tip, and the largest over in length. Tribal boomerangs may be inscribed or painted with designs meaningful to their makers. Most boomerangs seen today are of the tourist or competition sort, and are almost invariably of the returning type. Depictions of boomerangs being thrown at animals, such as kangaroos, appear in some of the oldest rock art in the world, the Indigenous Australian rock art of the Kimberley region, which is potentially up to 50,000 years old. Stencils and paintings of boomerangs also appear in the rock art of West Papua, including on Bird's Head Peninsula and Kaimana, likely dating to the Last Glacial Maximum, when lower sea levels led to cultural continuity between Papua and Arnhem Land in Northern Australia. The oldest surviving Australian Aboriginal boomerangs come from a cache found in a peat bog in the Wyrie Swamp of South Australia and date to 10,000 BC. Although traditionally thought of as Australian, boomerangs have been found also in ancient Europe, Egypt, and North America. There is evidence of the use of non returning boomerangs by the Native Americans of California and Arizona, and inhabitants of South India for killing birds and rabbits. Some boomerangs were not thrown at all, but were used in hand to hand combat by Indigenous Australians. Ancient Egyptian examples, however, have been recovered, and experiments have shown that they functioned as returning boomerangs. Hunting sticks discovered in Europe seem to have formed part of the Stone Age arsenal of weapons. One boomerang that was discovered in Obłazowa Cave in the Carpathian Mountains in Poland was made of mammoth's tusk and is believed, based on AMS dating of objects found with it, to be about 30,000 years old. In the Netherlands, boomerangs have been found in Vlaardingen and Velsen from the first century BC. King Tutankhamun, the famous pharaoh of ancient Egypt, who died over 3,300 years ago, owned a collection of boomerangs of both the straight flying (hunting) and returning variety. In southeastern Australia, it is claimed that boomerangs were made to hover over a flock of ducks; mistaking it for a hawk, the ducks would dive away, toward hunters armed with nets or clubs.

Қазіргі заманғы қолданысы

Бүгінде бумерангтар көбінесе демалыс үшін қолданылады. Тастау жарыстарының түрлі түрлері бар: қайтудың дәлдігі; австралиялық айналым; тәсілмен ұстау; ең ұзақ уақыт ауада болу; жылдам ұстау; және төзімділік (төменде қараңыз). Қазіргі заманғы спорттық бумеранг (көбінесе «бум» немесе «ранг» деп аталады) фин қайың фанерасынан, қатты ағаштан, пластиктен немесе композиттік материалдардан жасалады және көптеген түрлі пішіндер мен түстерде келеді. Көбінесе спорттық бумерангтардың салмағы , ал ең ұзақ уақыт ауада болуға арналған бумерангтар (MTA бумерангтары) көбінесе .
Бумерангтар мылтықпен ату спортында сазды қазға балама ретінде де ұсынылған, онда бумерангтың ұшуы құстың ұшуын жақсырақ имитациялайды, бұл қиын нысананы ұсынады. Қазіргі заманғы бумерангтар көбінесе компьютерлік модельдеу арқылы, дәл аэродинамикалық қанаттармен жасалады. Көтеру күшін арттыру үшін, қанаттардың саны көбінесе 2-ден аспайды, себебі 3 немесе 4 қанат 2 қанаттан жақсы көтеру күшін қамтамасыз етеді. Соңғы өнертабыстардың бірі – дөңгелек пішіндес бумеранг, ол әлгі әдеттегіден өзгеше көрінеді, бірақ дәстүрлі бумерангтар сияқты қайтару принципін қолданады. Бұл ойыншыларға оны қауіпсіз ұстауға мүмкіндік береді. 1992 жылы неміс астронавты Ульф Мербольд Spacelab ғарыш станциясында эксперимент жүргізіп, бумерангтардың Жердегідей нөлдік гравитацияда да жұмыс істейтінін анықтады. 1997 жылы француз астронавты Жан-Франсуа Клервой «Мир» ғарыш станциясында осы экспериментті қайталады. 2008 жылы жапон астронавты Такао Дой Халықаралық ғарыш станциясында тағы да осы тәжірибені жасады. ХХ ғасырдың соңынан бастап, ерекше дизайнмен жасалған көркем бумерангтарды жеке жасау кеңінен тарады. Бұл бумерангтар көбінесе дәстүрлі тарихи бумерангтарға ұқсамайды және кейде оларды бумеранг деп тану қиын. Қазіргі заманғы жұқа фанера мен синтетикалық пластиктердің қолданылуы олардың табысына үлкен үлес қосты. Дизайн өте әртүрлі: жануарлардың пішіндерінен бастап, әзіл-қалжыңдарға дейін, күрделі каллиграфиялық және символикалық пішіндерден, таза абстракцияға дейін. Суреттері де сан алуан. Көркемдік нысан ретінде жасалған кейбір бумерангтардың аэродинамикалық қасиеттері жеткіліксіз болуы мүмкін, сондықтан олар қайта оралмайды.

Today, boomerangs are mostly used for recreation. There are different types of throwing contests: accuracy of return; Aussie round; trick catch; maximum time aloft; fast catch; and endurance (see below). The modern sport boomerang (often referred to as a 'boom' or 'rang') is made of Finnish birch plywood, hardwood, plastic or composite materials and comes in many different shapes and colours. Most sport boomerangs typically weigh less than , with MTA boomerangs (boomerangs used for the maximum time aloft event) often under
Boomerangs have also been suggested as an alternative to clay pigeons in shotgun sports, where the flight of the boomerang better mimics the flight of a bird offering a more challenging target. The modern boomerang is often computer aided designed with precision airfoils. The number of "wings" is often more than 2 as more lift is provided by 3 or 4 wings than by 2. Among the latest inventions is a round shaped boomerang, which has a different look but using the same returning principle as traditional boomerangs. This allows for safer catch for players. In 1992, German astronaut Ulf Merbold performed an experiment aboard Spacelab that established that boomerangs function in zero gravity as they do on Earth. French Astronaut Jean François Clervoy aboard Mir repeated this in 1997. In 2008, Japanese astronaut Takao Doi again repeated the experiment on board the International Space Station. Beginning in the later part of the twentieth century, there has been a bloom in the independent creation of unusually designed art boomerangs. These often have little or no resemblance to the traditional historical ones and on first sight some of these objects may not look like boomerangs at all. The use of modern thin plywoods and synthetic plastics have greatly contributed to their success. Designs are very diverse and can range from animal inspired forms, humorous themes, complex calligraphic and symbolic shapes, to the purely abstract. Painted surfaces are similarly richly diverse. Some boomerangs made primarily as art objects do not have the required aerodynamic properties to return.

Аэродинамика

Қайтып келетін бумеранг – айналмалы қанаттардың бірі. Ол екі немесе одан көп қанаттардан тұрады, олар бұрышпен біріктірілген, әр қанаты ұшақ қанаттарының қимасы тәрізді пішімделген. Бумерангтың дәстүрлі пішіні міндетті емес, бірақ көбінесе жалпақ болады. Бумерангтар оң және сол қолмен лақтыратындар үшін жасалуы мүмкін. Оң және сол қол арасындағы айырмашылық шамалы, конструкциясы бірдей, бірақ ұшақ қанаттарының алдыңғы жиектері кері бұрылады. Оң қолмен лақтырылған бумеранг сағат тіліне қарсы, солға қарай дөңгелек қозғалыспен ұшады, ал сол қолмен лақтырылған бумеранг сағат тілімен оңға қарай ұшады. Көптеген спорттық бумерангтардың салмағы 0,7-0,8 кг аралығында, қанаттарының ұзындығы 20-30 см, ал ұшу қашықтығы 50-100 метрді құрайды. Құлайтын бумеранг айнала бастайды және көбінесе спираль тәрізді құлайды. Бумеранг жоғары жылдамдықпен лақтырылғанда, ол тура емес, қисық сызықпен ұшады. Дұрыс лақтырылса, бумеранг бастапқы нүктесіне оралады. Қанат айналғанда және бумеранг ауада қозғалғанда, қанаттардың үстінен өтетін ауа ағыны екі "қанаттың" да көтерілуін қамтамасыз етеді. Дегенмен, әрбір қанаттың айналуының жартысында ол жоғарырақ ауа жылдамдығын сезінеді, себебі айналу ұшының жылдамдығы мен алға жылдамдық қосылады, ал айналудың екінші жартысында ұш жылдамдығы алға жылдамдықтан азайды. Сондықтан, тік ұсталса, әрбір қанат жоғарыдағы бөлігінде төменгі бөлігіне қарағанда көбірек көтерілу күшін тудырады. Бұл бумерангтың қозғалыс осі бойынша еңкеюіне себеп болуы мүмкін, бірақ бумерангтың айтарлықтай бұрыштық импульсі болғандықтан, гироскопиялық прецессия айналыс жазықтығының ұшу бағытына 90 градус бұрышпен еңкеюіне әкеледі, осылайша оны бұруға мәжбүрлейді. Максималды ұшу уақыты үшін жасалған бумерангтардың бірінің қанаты екіншісінен әлдеқайда ұзын болады. Бұл ерекшелік, қанаттардың мұқият иілуімен және бұрылуымен бірге, бумерангтың ұшудағы ең жоғары нүктеден төмен түсу уақытын барынша арттыру үшін "автоайналу" эффектін жасауға көмектеседі. Кейбір бумерангтардың үстіңгі бетінде турбуляторлар – дөңгелектер немесе ойықтар болады, олар шекаралық қабаттың өтуін қоздыру арқылы көтерілу күшін арттыруға (ламинарлық ажыраудың орнына тұрақты турбулентті ағынды сақтау үшін) септігін тигізеді.

A returning boomerang is a rotating wing. It consists of two or more arms, or wings, connected at an angle; each wing is shaped as an airfoil section. Although it is not a requirement that a boomerang be in its traditional shape, it is usually flat. Boomerangs can be made for right or left handed throwers. The difference between right and left is subtle, the planform is the same but the leading edges of the aerofoil sections are reversed. A right handed boomerang makes a counter clockwise, circular flight to the left while a left handed boomerang flies clockwise to the right. Most sport boomerangs weigh between , have a wingspan, and a range. A falling boomerang starts spinning, and most then fall in a spiral. When the boomerang is thrown with high spin, a boomerang flies in a curved rather than a straight line. When thrown correctly, a boomerang returns to its starting point. As the wing rotates and the boomerang moves through the air, the airflow over the wings creates lift on both "wings". However, during one half of each blade's rotation, it sees a higher airspeed, because the rotation tip speed and the forward speed add, and when it is in the other half of the rotation, the tip speed subtracts from the forward speed. Thus if thrown nearly upright, each blade generates more lift at the top than the bottom. While it might be expected that this would cause the boomerang to tilt around the axis of travel, because the boomerang has significant angular momentum, the gyroscopic precession causes the plane of rotation to tilt about an axis that is 90 degrees to the direction of flight, causing it to turn. Maximum Time Aloft boomerangs mostly have one wing considerably longer than the other. This feature, along with carefully executed bends and twists in the wings help to set up an "auto rotation" effect to maximise the boomerang's hover time in descending from the highest point in its flight. Some boomerangs have turbulators — bumps or pits on the top surface that act to increase the lift as boundary layer transition activators (to keep attached turbulent flow instead of laminar separation).

Қағып тастау техникасы

Бумерангтар әдетте, бумерангтың ұшу қашықтығынан кем дегенде екі есе үлкен, кедергісіз ашық кеңістікте лақтырылады. Ұшу бағыты – солға немесе оңға – бумерангтың конструкциясына байланысты, лақтырушыға емес. Оң және сол қолды бумерангты кез келген қолмен лақтыруға болады, бірақ бумерангты қолыңызға сай келмейтін қолмен лақтыру көптеген лақтырушыларға қолайсыз секілді болатын лақтыру қимылын қажет етеді. Оң қолды бумеранг үшін келесі техника қолданылады; сол қолды бумеранг үшін бағыттар кері айналады. Бумерангтың әртүрлі конструкциялары әртүрлі ұшу сипаттамаларына ие және әртүрлі жағдайларға сәйкес келеді. Лақтырудың дәлдігі – бумерангтың салмағы мен аэродинамикасын, сондай-ақ желдің күші, тұрақтылығы және бағытын түсінуге байланысты; осыған сүйене отырып, лақтырушы еңіс бұрышын, желге қарсы бұрышты, траекторияның биіктігін, айналу дәрежесін және лақтыру күшін таңдайды. Бұл техниканы уақыт өте жетілдіру үшін көптеген тәжірибелер мен қателіктер қажет. Дұрыс лақтырылған бумеранг жерге параллель боймен ұшады, кейде біртіндеп көтеріледі, әдемі, сағат тіліне қарсы, дөңгелек немесе жас тамшы пішіндес доға жасап, баяулап төмен түсіп, желбіреп қайта оралады – сол жақтан немесе арт жағынан спиральмен келеді. Идеалды жағдайда, желбіреу тәжірибелі ұстаушыға бумерангті жоғарыдан және төменнен көлденең түрде қысып ұстауға мүмкіндік береді, ортасын екі қолының арасына қысып алады. Ұстау тәсілі бумерангтың мөлшері мен пішініне байланысты: кішкентай бумерангтарды бір шетінен саусақ пен бас бармақ арасында ұстаса, үлкен, ауыр немесе кең бумерангтарды айналдыру үшін жоғарғы жиегіне бір немесе екі саусақты орау керек. Аэродинамикалық пішіндегі бөлігі лақтырушының ішкі жағына, ал жалпақ жағы сыртқа қарауы тиіс. Ол әдетте тік күйден 20° немесе 30°-қа дейін сыртқа қарай еңкейтілген болады; жел күшті болған сайын тік күйге жақынырақ болады. Бумерангтың шынтағы алға немесе артқа қарауы мүмкін, немесе оны лақтыру үшін ұстап тұруға болады – ол тек қажетті еңіспен, қажетті бағытта және дұрыс күшпен айналуды бастауы керек. Бумеранг желдің келу бағытының оң жағына бағытталады; нақты бұрыш желдің күшіне және бумерангтың өзіне байланысты. Сол қолды бумерангтар желдің сол жағына лақтырылып, сағат тілімен ұшады. Траектория жерге параллель немесе сәл жоғары болады. Бумеранг желдің көмегінсіз де қайта оралуы мүмкін, бірақ тіпті өте әлсіз желдер де ескерілуі керек, олар тыныш сияқты көрінсе де. Жеңіл желде шеберлікпен лақтыруға болады. Егер жел желкен қанатын көтеруге жеткілікті болса, онда ол тым күшті болуы мүмкін, егер тәжірибелі лақтырушы күшті желде тұрақтылықты қамтамасыз ететін бумерангты қолданбаса. Жел соққан күндері үлкен қиындықтар туындайды, және тәжірибелі лақтырушы желдің күшін және оның өзгеруін жақсы білуі керек, бумерангты лақтыру үшін желдің тынығуын табуы керек.

Boomerangs are generally thrown in unobstructed, open spaces at least twice as large as the range of the boomerang. The flight direction to the left or right depends upon the design of the boomerang itself, not the thrower. A right handed or left handed boomerang can be thrown with either hand, but throwing a boomerang with the non matching hand requires a throwing motion that many throwers find awkward. The following technique applies to a right handed boomerang; the directions are mirrored for a left handed boomerang. Different boomerang designs have different flight characteristics and are suitable for different conditions. The accuracy of the throw depends on understanding the weight and aerodynamics of that particular boomerang, and the strength, consistency and direction of the wind; from this, the thrower chooses the angle of tilt, the angle against the wind, the elevation of the trajectory, the degree of spin and the strength of the throw. A great deal of trial and error is required to perfect the throw over time. A properly thrown boomerang will travel out parallel to the ground, sometimes climbing gently, perform a graceful, anti clockwise, circular or tear drop shaped arc, flatten out and return in a hovering motion, coming in from the left or spiralling in from behind. Ideally, the hover will allow a practiced catcher to clamp their hands shut horizontally on the boomerang from above and below, sandwiching the centre between their hands. The grip used depends on size and shape; smaller boomerangs are held between finger and thumb at one end, while larger, heavier or wider boomerangs need one or two fingers wrapped over the top edge in order to induce a spin. The aerofoil shaped section must face the inside of the thrower, and the flatter side outwards. It is usually inclined outwards, from a nearly vertical position to 20° or 30°; the stronger the wind, the closer to vertical. The elbow of the boomerang can point forwards or backwards, or it can be gripped for throwing; it just needs to start spinning on the required inclination, in the desired direction, with the right force. The boomerang is aimed to the right of the oncoming wind; the exact angle depends on the strength of the wind and the boomerang itself. Left handed boomerangs are thrown to the left of the wind and will fly a clockwise flight path. The trajectory is either parallel to the ground or slightly upwards. The boomerang can return without the aid of any wind, but even very slight winds must be taken into account however calm they might seem. Little or no wind is preferable for an accurate throw, light winds up to are manageable with skill. If the wind is strong enough to fly a kite, then it may be too strong unless a skilled thrower is using a boomerang designed for stability in stronger winds. Gusty days are a great challenge, and the thrower must be keenly aware of the ebb and flow of the wind strength, finding appropriate lulls in the gusts to launch their boomerang.

Жарыстар мен рекордтар

2007 жылғы 3 маусымда Тим Лендрум «Аусси Раунд» турнирінде әлемдік рекорд орнатты. Лендрум 100 баллдан 96-сын жинап, ұлттық рекордпен қатар, сарапшы бумеранг жасаушы Адам Кэрролл жасаған «AYR» бумерангымен тең әлемдік рекордты да иеленді. Халықаралық жарыстарда әлем кубогы екі жылда бір рет өткізіледі. 2017 жылға дейін Германия және АҚШ командалары халықаралық жарыстарда үстемдік құрды. Жеке әлем чемпионы атағын 2000, 2002, 2004, 2012 және 2016 жылдары швейцариялық спортшы Мануэль Шюц жеңіп алды. 1992, 1998, 2006 және 2008 жылдары неміс Фридолин Фрост бұл атақты жеңіп алды. 2012 және 2014 жылғы командалық жарыстарда «Бумерганг» (халықаралық команда) жеңіске жетті. 2012 жылы Германия, ал 2014 жылы Жапония тұңғыш рет әлем чемпионы атанды. «Бумерганг» құрамына бірнеше елден келген спортшылар кірді, оның ішінде колумбиялық Алехандро Паласио да бар. 2016 жылы АҚШ командалық әлем чемпионы болды.

Әлемдік рекордтар

+ Спорт бумеранг әлем рекордтары Дициплина Нәтижесі Аты Жыл Турнир Дәлдік 100 99 ұпай Алекс Опри 2007 Виареджио Аусси Раунды 99 ұпай Фридолин Фрост 2007 Виареджио Төзімділік 81 ұстау Мануэль Шюц 2005 Милан Жылдам ұстау 14.07 с Мануэль Шюц 2017 Бесансон Трюк ұстау / Еселеу 533 ұпай Мануэль Шюц 2009 Бордо Көшпенді ұстау 2251 ұстау Харуки Такетоми 2009 Жапония MTA 100 139.10 с Ник Цитоли 2010 Рим MTA шектеусіз 380.59 с Билли Брэдзлтон 2010 Рим Ұзақ қашықтық 238 м Мануэль Шюц 1999 Клотен

Гиннес рекордтарының кітабы Ең кішкентай қайтып келген бумеранг

Дисциплиналық ескертусіз рекорд: Ең кішкентай қайтып келген бумеранг: 1997 жылы Австралиялық Садир Каттан ұзын және кең бумерангпен. Бұл кішкентай бумеранг 1997 жылғы 22 наурызда Австралия ұлттық чемпионатында дәлдік шеңберлеріне оралғанға дейін қажетті қашықтықты ұшты.

Гиннес рекордтары Адамның кез келген затты ең ұзақ лақтыруы

Бумеранг 2005 жылғы 15 наурызда Австралияның Мюрарри ойын-сауық алаңында Дэвид Шуми жасаған лақтыру арқылы Гиннестің рекордтар кітабына енді. Бұл 2003 жылғы 14 шілдеде Сан-Францискодағы Фонстон фортында Эрин Хеммингстің Aerobie лақтыруымен орнатылған рекордын бұзды.

Ұзақ қашықтыққа арналған нұсқалар

Ұзақ қашықтыққа бумеранг тастаушылар бумерангты лақтырған жерге жақын қайтып келе, ең мүмкін болғанша алысқа ұшыруға тырысады. Жарыс кезінде бумеранг, лақтырушының ортасынан өтетін түзудің шексіз вертикальді проекциясынан тұратын көзге көрінбейтін жазықтықты кесіп өтуі керек. Жарыссыз жағдайда бұл талаптар соншалықты қатаң емес, және тастаушылар бумерангті қайта алып жүру үшін тым алысқа бармауға дайын болуы мүмкін.

Жалпы қасиеттері

Ұзақ қашықтыққа арналған бумерангтар ұшу мен қайту үшін жеткілікті көтергіштікке ие бола отырып, мүмкіндігінше аз қарсылық көрсету үшін оңтайландырылған. Осы себепті, олардың лақтыруға арналған өте тар терезесі бар, бұл көптеген бастаушыларды осы саламен айналысудан тоқтатады. Сондай-ақ, осы себепті ұзақ қашықтыққа арналған бумерангтардың сапасын анықтау қиын. Бүгінгі күні ұзақ қашықтыққа арналған бумерангтардың көбі S немесе ? – сұрақ белгісі пішіндес келеді және екі жағынан да қисайтылған жиектері болады (төменгі жағындағы қисайту кейде "төменгі кесілім" деп аталады). Бұл қарсылықты азайту және көтергіштікті төмендету үшін жасалады. Көтергіштік төмен болуы керек, себебі бумеранг дерлік толық көлбеу (жазық) лақтырылады. Ұзақ қашықтыққа арналған бумерангтар көбінесе композиттік материалдардан, негізінен шыны талшықты эпоксидтік композиттерден жасалады.

Ұшу жолы

Ұзақ қашықтыққа ұшып баратын бумерангтың жерге түсірілген жолы су тамшысына ұқсайды. Ұзақ қашықтыққа ұшып баратын бумерангтардың ескі түрлері (барлық «үлкен ілгектер» деп аталатындар үшін) ұшу жолының бірінші және соңғы үштен бірі өте төмен, ал ортаңғы үштен бірі жылдам көтеріліп, содан кейін жылдам түседі. Бүгінде бумерангтардың құрылымы ұшу жолының бірінші жартысында тұрақты көтерілуге және екінші жартысында тұрақты түсуге ие, шамамен жазық болуын қамтамасыз етеді. Теориялық тұрғыдан алғанда, қашықтық бумерангтары келесі себеппен де қызығушылық тудырады: ұшудың әртүрлі кезеңдерінде әртүрлі мінез-құлықты қамтамасыз ету үшін айналу жиілігінің алға жылдамдыққа қатынасы U тәрізді функцияны құрайды, яғни оның туындысы 0-ден өтеді. Практикалық тұрғыда, бұл бумеранг ең алыс нүктеде болғанда алға жылдамдығы өте төмен екенін білдіреді. Алға бағытталған компоненттің кинетикалық энергиясы потенциалдық энергияға айналады. Бұл басқа типтегі бумерангтарға тән емес, онда кинетикалық энергияның жоғалуы қайтымсыз болады (MTA-лар да ұшудың бірінші жартысында кинетикалық энергияны потенциалдық энергия ретінде сақтайды, бірақ содан кейін потенциалдық энергия тікелей кедергі арқылы жоғалады).

Қатынасты терминдер

Нунгар тілінде кили – құстар мен жануарларды аулау кезінде лақтырылатын, бумерангқа ұқсас жалпақ, қисайған ағаш бөлігі. "Кили" – аборигендердің соғыста және жануарларды аулауда қолданылатын аңшылық таяқты атаудың бірі. Бумерангтар сияқты қисық траекториямен ұшмай, тік сызып боймен ұшады. Олар әдетте бумерангтардан әлдеқайда үлкен, және өте ұзақ қашықтыққа жете алады; олардың үлкендігі мен ілгек тәрізді пішініне байланысты жануарларды немесе адамдарды жарақаттауға не өлтіруге мүмкіндік береді. Бұл сөз, мүмкін, Батыс шөлдегі тілдердің бірінен алынған "бумеранг" деген мағынаны білдіретін сөздің ағылшын тілінде бұрмалануы, мысалы, варлпири тіліндегі "карли" сөзі.

Мәдени сілтемелер

Австралиялық компаниялардың бумерангты символ, эмблема немесе логотип ретінде пайдаланатын сауда белгілері көбейеді, көбінесе аборигендер контекстінен алынып, «қайта оралуды» немесе австралиялық брендті ерекшелеуді білдіреді. Алғашқы мысалдарға Бейннің ақ құмырсқаларды жоятыны (1896); Вебендорфер бауырларының жарылғыш заттары (1898); Е. А. Адамс тағамдары (1920) және (қазірге дейін қолданыстағы) Boomerang сигарет қағаздары Pty. Ltd. кіреді.

«Аборигиналия», соның ішінде бумеранг, Австралияның символы ретінде 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында пайда болды және негізінен еуропалық өнер, қолөнер және дизайн қауымдастығы тарапынан кеңінен қолданылды. 1960 жылдары Австралияның туризм индустриясы оны Австралияның өзінің брендіне дейін кеңейтті, әсіресе шетелдік және отандық туристерге сувенирлер мен сыйлықтар ретінде ұсынып, осылайша аборигендер мәдениетін таныстырды. Аборигендер мен олардың мәдениеті дәстүрлі жерлерінен алынып, физиологиялық және мәдени тұрғыдан ақ австралиялық мәдениетке ассимиляциялауға тырысқан, «ұрланған ұрпақтарға» әкелген дәл осы кезде, аборигендер маңызды әлеуметтік орындарда – демалыс орындарында және австралиялық үйлерде Австралияның танымал мәдениетіне енуге мүмкіндік алды. 21-ғасырда 1940-1970 жылдарға дейінгі аборигендер бейнеленген сувенирлер, бумерангты қоса алғанда, символика мен мотивтер, «китч» саналды және негізінен туристерге сатылды, аборигендер мен абориген емес коллекционерлер арасында жоғары сұранысқа ие болды және абориген суретшілері мен мәдени комментаторлардың қиялын баурап алды.