Кіріспе

Англия мен Уэльстегі қылмыстық сот жүйесі

Англия мен Уэльстегі Пробациялық қызмет (бұрынғы Ұлттық пробациялық қызмет) – мемлекеттік қылмыстық сот жүйесі, негізгі міндеті – қоғамдағы қылмыскерлерді қадағалау және қылмыстық соттарға жаза тағайындау міндеттерін орындауға көмектесу үшін есеп беру. Ол 2001 жылдың сәуірінде «Қылмыстық сот және сот қызметтері туралы» заңмен қазіргі түрінде құрылды, бірақ 1907 жылдан бері орталық үкіметпен байланысқан аймақтық қызметтер жиынтығы ретінде жұмыс істеп келді. Қазіргі Пробациялық қызмет 2021 жылдың 26 маусымында Әділет министрлігі 21 жекеменшік Қоғамдық оңалту компанияларының (ҚОҚ) келісімшарттарын тоқтатудан кейін құрылды. Бұл қызмет 9 мамырда 2007 жылы Ішкі істер министрлігінен Әділет министрлігіне ауысқан Оның Ұлылығының түрме және пробация қызметінің (HMPPS) құрамына кіреді. Ол полиция бөлімшелерінің шекараларымен сәйкес келетін 42 пробациялық аймақты қамтиды, оларға 35 пробациялық трасттар қызмет көрсетеді. Трасттар HMPPS-тен қаржыландырылады және бас директордан басқа барлық қызметкерлерді жұмысқа қабылдайды; олар күнделікті операциялар мен қаржылық басқару үшін өз басқармаларына (Мемлекеттік хатшы тағайындаған он бес мүшеден тұрады) және HMPPS-ке, олармен қызмет деңгейі туралы келісімдері бар аймақтық қылмыскерлерді басқарушысы арқылы, олар қаржыландырылған қылмыскерлерді басқару және араласу қызметтерінің мақсаттарына жету үшін жауапты. Пробациялық трасттардың жұмысын HMPPS бақылайды, ол Ұлыбритания үкіметінің министрлеріне және Ұлыбританияның Пробациялық инспекциясына тәуелсіз түрде есеп береді. Қызметкерлердің жетіспеушілігі, байланыстағы мәселелер және жекешелендіру пробациялық қызметті әлсіретіп, халықтың қауіпсіздігіне қауіп тудыруы мүмкін деген алаңдаушылықтар бар. Солтүстік Ирландияның өзінің пробациялық қызметі бар, ал Шотландияда қылмыстық сот жүйесіндегі әлеуметтік жұмыс қызметтері жергілікті билік органдарының әлеуметтік қызмет бөлімдері арқылы басқарылады.

Тарих

Англия шіркеуінің және басқа да ерікті қоғамдардың 19 ғасырдың соңында Лондон полиция соттарына миссионерлерді тағайындады. Осыдан кейін, қылмыскерлерді миссионермен байланыста болу және оның нұсқауларын қабылдау шартымен босату жүйесі қалыптасты. 1907 жылы бұл қадағалауға заңдық негіз берілді, соның арқасында соттар пробация қызметкерлерін тағайындауға және жұмысқа алуға мүмкіндік алды. 2004 жылдың басында осы қызметте шамамен 18 000 адам жұмыс істеді. 2002 жылғы статистикаға сәйкес, ол 193 000-нан аспайтын қылмыскерді қадағалап, Англия мен Уэльстегі соттарға 253 000 сотқа дейінгі есептерді ұсынды, оларға сотталған қылмыскерлердің өмірбаяны туралы ақпарат берді және оларға лайықты жазалар ұсынды. Бұған қоса, ол 12 айдан асатын мерзімге бас бостандығынан айырылған зорлық-зомбылық және жыныстық қылмыстардың құрбандарына, қылмыскерлер бостандыққа шығар алдында кеңес беруді қамтамасыз етуге жауапты. 2004 жылы NOMS-тың құрылуы Англия мен Уэльстегі түзеу қызметтерін ұйымдастыру тәсілін өзгертті. 2006 жылдың соңында Парламентке енгізілген Қылмыскерлерді басқару туралы заң жобасы, пробациялық аймақтарды кең ауқымды мемлекеттік саясаттың бір бөлігі ретінде трасттарға айналдыруға бағытталған. Бұл Картер есебінің (2003) ұсыныстарының бірі болды: басқалары – қылмыскерді басқарудың басынан соңына дейінгі жүйесін енгізу, онда бір белгілі қылмыскерді басқарушы оның жазасын өтеу кезеңінде (қамауда, қоғамда немесе екеуінде де) жауапкершілікке ие болады, сондай-ақ жазаларды қайта теңгеріп, түрмеге немесе қоғамдық жұмыстарға жіберілетін жеңіл қылмыстардың көбеюін тоқтату. Картер қоғам мен соттардың қоғамдық жұмыстарға ғана емес, сонымен қатар тиісті қылмыскерлер мен қылмыстар үшін сенімді санкция ретінде айыппұл салуға деген сенімін арттыру қажеттігін атап өтті. Заң жобасы 2007 жылдың шілдесінде Парламенттің мақұлдауынан өтті, ал алғашқы алты пробациялық траст 2008 жылдың 1 сәуірінде құрылды (Мерсисайд, Оңтүстік Уэльс, Хамберсайд, Дайфед/Поуис, Батыс Мерсия және Лестершир мен Ратланд). Ланкашир пробациялық трасты 2009 жылдың 1 сәуірінде траст мәртебесіне ие болды.

Сын

"The Guardian" газетінің мақаласында пробация қызметін асығыс түрде жекешелендірудің, жеткіліксіз қаржыландырылудың және сәтсіздікке ұшырауы айтылған. Пробация қолданылуы азайды, себебі судьялар мен сот өкілдері жекешелендірілген пробация жүйесіне сенімдерін жоғалтты. Лондон пробация қызметі жеткіліксіз қызметкерлермен қамтамасыз етілген, ал көптеген пробация инспекторларының тәжірибесі аз. Пробациядан өтушілер жиі тексерілмейді және кейбіреулері назардан тыс қалады. Көп жағдайда тәуекелді дұрыс бағалау жүргізілмейді. Пробация қызметін жекешелендіру "алаңдатарлық" нәтижелерге әкеліп соқтырады. Бас инспектордың мәлімдемесіне сәйкес, Гвенттегі төрт қылмыскердің біреуіне пробациялық бақылау алты апта сайын телефон арқылы жүргізіледі. Пробация инспекциясы істердің жартысында зиян келтіру қаупінің дұрыс бағаланбағанын анықтады. Қоғамдық оңалту компанияларында (ҚОЖ) жұмыс істейтін кіші инспекторлар кейде 200-ден астам істі басқарады, бірақ қауіпсіз басқаруға болатын істердің саны 60-тан аспауы керек. Түрмеден босатылғандарды бақылау және олардың қайтадан қылмыс жасауына жол бермеу үшін жеткілікті шаралар қабылданбайды. Пробация бас инспекторы Гленс Стейси: "Ерекшеліктер болғанымен, қоғамдық оңалту компаниялары жалпы алғанда сапалы жұмыс жасамайды". Әділет комитеті "Трансформациялық оңалту" бағдарламасы пробация жүйесін "дағдарысқа" ұшыратқанын, қызметкерлердің моральдық жағдайы "ең төменгі деңгейде" екенін және жаңадан босатылған тұтқындар "мүлдем жеткіліксіз" қолдау алатынын мәлімдеді. Комитет қызметті ұлттық орган мен 21 оңалту компаниясы арасында бөлудің екі деңгейлі жүйеге әкелгенін және бұл ерікті сектордың қатысуын азайтқанын айтты. Парламент депутаттары компаниялардың қылмысты азайту жөніндегі күш-жігерін "көңіл көншітпейтін" деп бағалады және кейбір қызметкерлерге берілген істерді қарау үшін жеткілікті дайындықтан өтпегенін атап өтті. Жеке компаниялар отбасылық зорлық-зомбылық жасаушыларды тиісті деңгейде бақыламайды, бұл ондаған мың құрбан және олардың отбасыларын қауіпке тікейді. Жекешелендірілген қылмыскерлерді бақылау компанияларының қызметкерлерінде қылмыскерлерді бақылау үшін қажетті білік, тәжірибе және уақыт жетіспейді. Пробация инспекциясы істердің 71%-да құрбандарды жеткіліксіз қорғауды анықтады. Гленс Стейси жеке меншік Қоғамдық оңалту компанияларының "тиімділігі жеткіліксіз" екенін мәлімдеді. "Бұл есеп қоғамдық оңалту компанияларының отбасылық зорлық-зомбылық мәселесінде түсініксіздігін, әсіресе мәжбүрлеуді бақылауды қиындататынын көрсетеді. Пробация инспекторлары құрбанға төнген қауіпті дұрыс бағаламайды және жағдай өзгерген кезде тәуекел деңгейін қайта бағаламайды. Бұл есептің нәтижелері ҚОЖ-ның отбасылық зорлық-зомбылық жағдайларында қазіргі уақытта мақсатқа сай емес екенін көрсетеді және біз үкіметтен аман қалғандарды қорғау үшін оны шұғыл түрде өзгертуге шақырамыз". Отбасындағы зорлық-зомбылық жасаушылардың аз бөлігі қарым-қатынасты жақсартуға көмектесетін курстарға жіберіледі, ал қатысушылардың көпшілігі курсты аяқтамайды. Пробация қызметі бақылауындағы адамдар жасаған ауыр қылмыстар айтарлықтай өсті. Ричард Бургон: "Көп жағдайда пробация шектен тыс созылғандай көрінеді және халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі негізгі рөлін атқаруға күш жіберуде. Консерваторлардың жауапкершіліктен тыс шешімдері пробацияның көп бөлігін бөлшектеуге және жекешелендіруге әкелді, бұл жүйеге үлкен қысым түсірді. Үкімет қылмыскерлер жасаған ауыр қылмыстардың өсуіне қалай қарсы тұруды жоспарлап отырғанын түсіндіруі керек". Пробация қызметі бақылауындағы адамдардың өз-өзіне қол жұмсау деректері 2017 жылы 283-тен 2018 жылы 337-ге дейін 19%-ға өсті және қоғамдағы қылмыскерлердің барлық өлімдерінің 31%-ын құрады. INQUEST өкілі Дебора Коулс: "Бұл көрсеткіштер өте алаңдатарлық және тәуелсіз тергеудің қазіргі болмауына байланысты шұғыл түрде тексеруді қажет етеді. Адамдар құлдырап бара жатқан қолдау жүйелеріне, кедейлікке және психикалық денсаулық пен нашақорлықпен күресуге арналған қызметтердің жоқтығына ұшырап жатқаны белгілі. Бұл – мемлекеттік бас тарту. Бұл – қатаң саясаттың зорлық-зомбылығы".