Кіріспе

Йоханнес Ур Котлум (туған аты Йоханнес Бьярни Йонассон; 4 қараша 1899 – 27 сәуір 1972) – исландиялық жазушы/ақын және парламент мүшесі. Ол исланд ақындарының ең сүйіктілерінің бірі, әсіресе балаларға арналған өлеңдері үшін және исланд тіліндегі сөздерінің әдемі ағысы мен музыкалық үйлесімділігі үшін. Оның өлеңдері исланд композиторларына, әнші-күйшілеріне және музыканттарына тұрақты шабыт көзі болды. Оның өлеңдеріне негізделген екі жүзден астам ән мен музыкалық шығарма жазылды, олардың кейбіреулерін халықаралық деңгейде танымал әртістер орындады, мысалы, Бьорк "Рождестволық мысық" әнін орындады. Қазіргі исланд поэзиясының көрнекті тұлғаларының бірі Йоханнес дәстүрлі күрделі формаларды да, заманауи формаларды да игерді. Алайда, ол саяси институттердің ашық, идеалистік және кейде өткір сыншысы болғандықтан, дау-дамай тудырып, саяси қарсыластарының наразылығын тудырды. Йоханнес 1920-ші жылдары неоромантик ақын ретінде мансабын бастады, бірақ кейін депрессия дәуірінің радикалды ақындарының арасында жетекші күшке айналды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол дәстүрлі формаға қарсы шығып, өзінің өнері мен ерекшелігі арқылы поэзиясын жаңартты. Ол өмір бойы бейбітшілік жақтасы болды және Исландияның шетелдік әскерлермен оккупациялануына қарсы белсенді күресті.

Өмір

Йоханнес 1899 жылы Солтүстік-Батыс Исландияның Дальс аймағындағы Хвамсфьёрдрдің бастауына жақын орналасқан Годдастадир шаруашылығында дүниеге келді. Кедейлікке қарамастан, Йоханнес білім алып, 1921 жылы бастауыш мектеп мұғалімі дипломын алды. Ол бұл мамандықты он жылдан астам уақыт бойы алдымен елді мекендерде, содан кейін Рейкьявик қаласында істеді. Одан кейін ол редактор және жазушы ретінде жұмыс істеді, алдымен Рейкьявикте, содан кейін 1940 жылы Исландияның оңтүстігіндегі Хверагерди деген шағын қалаға көшіп барды, ол 1940 жылдары Суретшілер колониясы ретінде танымал болды. 1959 жылы Рейкьявикке қайтып оралды және содан бері сол жерде тұрды.

Шығармалары

1932 жылы Йоханнес ур Котлум өзінің ең сүйікті балалар кітабын жариялады: Jólin koma (Рождество келеді – Балаларға арналған өлеңдер). Кітаптағы «Жыл соңының ұлдары» атты өлең исланд қоғамын жыл соңы фольклорымен қайта таныстырып, қазір канондық деп саналатын он үш жыл соңы ұлы немесе жыл соңы жігіттерін, олардың мінез-құлқын және басқа фольклорлық кейіпкерлермен байланысын орнатып берді. Осыдан бері «Рождество келеді» исландтық Рождество дәстүрінің ажырамас бөлігіне айналып, ежелгі фольклорды қазіргі мәдениетте сақтауға көмектесті. Кітап шыққаннан бастап-ақ маусымдық бестселлер болды және Исландияда одан көп қайта басылған кітаптар санаулы.

Марапаттар мен ұсыныстар

1930 жылы Парламенттің мыңжылдық тойында және 1944 жылы Исландия Республикасы мерекелерінде оның мерекелік өлеңдері үшін марапаттар алды. 1970 жылы ол «Күміс ат» – Исландия газеттерінің әдебиет сыйлығымен марапатталды. Ол 1966 және 1973 жылдары екі рет Солтүстік Кеңестің әдебиет сыйлығына үміткер болды.