Кіріспе

Сатирикалық әзіл кітабы

"Біздің ақымақ ғасырымыз: пияз Американың ең жақсы жаңалық көзінен 100 жылдық тақырыптарды ұсынады" – The Onion қызметкерлері жазған және 1999 жылы Three Rivers Press баспасынан шыққан сатирикалық әзіл кітабы. Кітаптың бас редакторы Скотт Диккерс болды, ал оның жекелеген бөлімдерін Роберт Д. Сигел, Мария Шнайдер және Джон Крюсон редакциялады. Кітап 1999 жылғы американдық юмор үшін берілетін Тёрбер сыйлығының иегері атанды. The Onion апталық газетінің ағымдағы оқиғаларды құрғақ сатиралық стильде пародизациялау форматынан туындаған бұл кітап, 20 ғасыр бойындағы газет беттерінің пародийлық нұсқаларын ұсынады. Онда The Onion 1900 жылдан бері үздіксіз жарық көріп келе жатқандай көрінеді. Кітаптың жарыққа шығуы, 1999 жылы жарияланған Time журналы мен The New York Times сияқты ғасыр соңына арналған басқа ретроспективалардың пародиясы болып табылады.

Қорытынды

Кітап көптеген қалыпты сенімдерді, бағыттарды және көзқарастарды сатиралық тұрғыдан зерттейді. Мысалы, Джон Ф. Кеннединің қазасына қатысты теорияларға жауап ретінде бір мақаланың тақырыбы: "Кеннедиді ЦРУ, мафия, Кастро, ЛБЖ, жүк тасушылар, масондар өлтірді" және оған "43 түрлі бұрыштан 129 рет оқ атылды" делінеді. Бұдан кейін "Уоррен комиссиясы Джон Кеннедиді өлтіргенін мойындайды" деген мақала жарияланады. Кітап Американың сыртқы саясатына цинизммен қарап, өткен оқиғаларды заманауи, қайта қарау тұрғысынан сипаттайды. Мысалы, Перл-Харборға жасалған шабуыл "колониялық түрде басып алынған АҚШ-қа қарасты мемлекет емес" шабуыл ретінде көрсетіледі, ал президент Вудро Вильсон американдықтарды Бірінші дүниежүзілік соғысқа "корпоративтік олигархия үшін әлемді қауіпсіз ету" мақсатымен күресуге шақырады. 1920 жылы әйелдерге сайлау құқығы берілгені туралы мақалада "Әйелдерге, ақыры, демократияның мәнсіз ойынына қатысуға рұқсат етілді" деп жазылған. Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы туралы мақала "WA (тақырып 2-бетте жалғастырылады)" деп аталады, мұндағы "WA" әріптері ерекше ірі шрифтпен жазылған. Маңызды тарихи оқиғалар туралы мақалалардың алдында көбінесе осы оқиғаларға себеп болған жауапкершіліксіздікті сынап, ирониялық мақалалар жарияланады. Мысалы, 1929 жылы американдық қор нарығының құлауына бір апта бұрын шыққан нөмірде нарық "жеңілмейтін" деп жарияланып, оқырмандарға "бар мүлкін қор нарығына салуға" кеңес беріледі. Сол сияқты, Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуын жариялаған нөмірге дейін шыққан нөмірде соғыстың себепкері болған Франц Фердинанд "ешкім мені тоқтата алмайды" деп мәлімдейді. Кітаптағы шағын оқиғалар әлеуметтік және мәдени трендтерді сатиралық түрде бейнелейді, мысалы, беттердің жоғарғы және төменгі бұрыштарында жиі кездесетін жалған жарнамалар мен әртүрлі трюктар. Мысалы, 1920-ші жылдардан: "Жоқ, жоқ, Нанетке деген қызу бонус!" "Екеуге арналған шай" әнінен ноталар қоса берілген. Кітап 2000 жылға дейін жазылғандықтан, сол жылға жасаған болжамы Y2K және діни болжамдарды сатиралайды, олардың ішінде "Христиандық оңшылдар көкке көтеріледі", "Барлық корпорациялар OmniCorp-қа біріктіріледі" және Жерге қарай келе жатқан метеорлардың мөлшері бойынша графикалық тізім бар.

Жүгіру әзілдемелері

Бұл жиырмасыншы ғасырдың шартты тарихында бірден көзге көрінбейтін бірнеше қайта-қайта келетін әзіл бар. Бірі – "Тауықты зорлаушы" деп аталатын шаруашылық құралының болуы. Тағы бірі – Фэтти Арбаклдан бастап О.Дж. Симпсонға дейінгі кез келген маңызды тұлғаның сот процесі "ғасырдың соты" деп аталады. Үшіншісі – газеттер Американың кезектегі жауының (ішінде испандар, нацистер және хиппилер) Бостандық мүсініне шабуыл жасап жатқан карикатурасын салу арқылы қорқыныш тудырады. Үш бір-бірінен кейін келетін бетте Ричард Никсонның президенттік өкілеттігінің қияли аяқталуы көрсетілген, ол Гари Тисонның өмірінің соңымен шамалас. Алдымен Никсон Уотергейт ісіне қатысы үшін тұтқындалады; келесі аптадағы бас жаңалықта ол қашып кетіп, іздеуде екені айтылады; үшіншісінде оның полициямен атыс кезінде қаза тапқаны хабарланады (бірақ Спиро Агню әлі де қашып жүр). Тағы бір айқын сатира – ғасырдың басында шағын бизнес ретінде пайда болып, біртіндеп көпұлтты алыпқа айналған (қияли) "Global Tetrahedron" компаниясының өркендеуі. 2024 жылдың 25 сәуірінде The Onion G/O Media компаниясы жаңадан құрылған, сондай-ақ "Global Tetrahedron" деп аталған фирмаға сатылды. Баспагер-эмеритус Т. Герман Цвайбель жиі редакциялық мақалалар жазады, олар 1950 жылдары директорлар кеңесі оны қызметтен шеттетуге дейін көбірек және көбірек ренжігіш бола бастайды. 1905 және 2000 жылдардағы мақалалардың тақырыптарында "Арабтар мен еврейлер жаңа бейбітшілік дәуірін құруда" деп жазылған.

Мәдени сілтемелер

"Бұл керемет өмір" классикалық фильміндегі бірнеше оқиғалар да әңгімелер ретінде қолданылады, мысалы, Бедфорд Фоллс орта мектебінің сыныптастары "бір қимылмен суға батып" қайтыс болады, "Мистер Поттер Ұлы депрессия кезінде доллардың елу центін төлейді" және "Гарри Бейли Екінші дүниежүзілік соғыста Конгресс медалін жеңіп алады". Соңғы әңгімеде Гарри С. Трумэн: "Біз Джордж Бейлиге 9 жасында Гарриді мұздан құтқарғаны үшін үлкен қарыздымыз" дейді және Джорджтың құлағының денсаулығына байланысты 4-ші санатқа жатқызылғаны айтылады. Ақырында, 1980 жылдары Джордж Бейли "Жинап-акшалайтын қарыздық одақтардың дауылы" ісі бойынша айыпталады. Сондай-ақ, танымал мәдениеттегі жыныстық мазмұнның көптігіне қатысты моральдық наразылық жиі көтеріледі, бұл Sears каталогынан алынған әйелдердің іш киімдерінің суреттерімен басталып, джаз музыкасына (Титаникті батырғаны да айтылады), Клара Боудың жеңсіз көрінуімен және "Хиппилер 1967 жылғы жазды тойлайды" дегенмен аяқталады. Ғарыш жарысы туралы көп мақалалар жарияланады, мысалы, "Спутник ұшырылды: Екі метрлік қалайы шар еркін әлемге қауіп төндіреді", "Советтер иттерді өлтіру жарысында көш бастады" (тәжірибелік жануарлардың ұшуы туралы) және соңында "Уау, адам Айда жүрді!" (Аполлон 11 қонған сәттің қайта жаңғыртуы), радио транскрипттерінде дөрекі сөздер көптеп қолданылған.

Сыншыл реакция

1999 жылдың 1 сәуірінде жарық көргеннен кейін көп ұзамай бұл кітап New York Times-тың ең сатылымды кітаптар тізімінде бірінші орын алды.

Басқа форматтар

Кітаптың аудио нұсқасын Скотт Диккерс жасады, ал Тим Харрод бейімдеді. Ол сол кезеңдегі ұлттық синдикатталған The Onion Radio News бағдарламасының үзінділері түрінде берілді және көптеген осы тақырыптарды қамтыды. (Бұл – нағыз өмірдегі жағдай).